111
QISHLOQ XO‘JALIGIDA DRONLARNING O‘SIB BORAYOTGAN O‘RNI
Rasulov Shermuhammad Abdumanon o‘g‘li
Magistratura talabasi
Kangwon Milliy Universiteti, Janubiy Koreya
https://doi.org/10.5281/zenodo.16911010
Annotatsiya
Mazkur tezisda qishloq xo‘jaligida dron texnologiyalarining qo‘llanilishi va ularning aniq
dehqonchilikdagi (precision agriculture) afzalliklari tahlil qilinadi. Dronlar yordamida dalalarni
yuqoridan monitoring qilish, o‘simlik salomatligini baholash, suv va o‘g‘itni optimallashtirilgan
tarzda taqsimlash imkoniyatlari yoritiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, dronlar yordamida
fermer xo‘jaliklarida resurslardan oqilona foydalanish va hosildorlikni oshirishga
erishilmoqda.
Kirish
Global miqyosda oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash bugungi kunning dolzarb
masalalaridan biridir. BMT FAO ma’lumotlariga ko‘ra, 2050-yilga borib oziq-ovqatga bo‘lgan
talab 60% ga ortishi kutilmoqda (FAO, 2017). Shu sababli, qishloq xo‘jaligida ilg‘or
texnologiyalarni joriy etish zarurati ortib bormoqda. Dronlar (UAV – Unmanned Aerial
Vehicles) aynan shunday istiqbolli texnologiyalardan biri bo‘lib, ular aniq dehqonchilik
yo‘nalishida samarali natijalar bermoqda.
Tadqiqot maqsadi
Tadqiqotdan ko‘zlangan asosiy maqsad – dron texnologiyalarining qishloq xo‘jaligidagi
amaliy qo‘llanilishini o‘rganish, ularning afzalliklarini tahlil qilish va kelajakdagi rivojlanish
istiqbollarini baholashdan iborat.
Tadqiqot metodologiyasi
Ushbu tezisda mavjud ilmiy manbalar, amaliy tajribalar va ilg‘or mamlakatlar (AQSH,
Janubiy Koreya, Germaniya)da dronlardan foydalanish bo‘yicha tahlillar o‘rganildi.
Shuningdek, quyidagi yo‘nalishlar bo‘yicha dronlar imkoniyatlari ko‘rib chiqildi:
Sug‘orish tizimlarini monitoring qilish
NDVI texnologiyasi orqali begona o‘tlarni aniqlash
O‘g‘itni o‘zgaruvchan miqdorda qo‘llash
Chorvani kuzatish va monitoring qilish
Vegetatsiya jarayonini baholash
Asosiy natijalar
1.
Sug‘orish monitoringi
: Dronlar yordamida katta maydonlardagi sug‘orish tizimlaridagi
nosozliklar tezda aniqlanadi, bu esa suv sarfini kamaytiradi.
2.
NDVI orqali begona o‘tlarni aniqlash
: Dronlar o‘simlik salomatligini baholash va
begona o‘tlar ko‘p joylarni aniqlashda yuqori aniqlik beradi (Bendig, 2015).
3.
O‘g‘itni optimallashtirish
: Dronlar yordamida o‘g‘it faqat zarur joylarga beriladi.
Masalan, hosildorligi past joylarga 300 kg/ga, o‘rtacha joylarga 200 kg/ga, sog‘lom
joylarga esa 150 kg/ga o‘g‘it berish orqali xarajatlar kamayadi (Huang, 2018).
4.
Chorva monitoringi
: Dronlar hayvonlarning harakat faolligi va sog‘lig‘ini kuzatishda
samarali, ayniqsa tungi termal kameralar yordamida.
112
5.
Vegetatsiya monitoringi
: Dronlardan olingan multispektral ma’lumotlar hosil prognozi
va agrotexnik tadbirlarni rejalashtirishda katta yordam beradi (Yang, 2017).
Xulosa
Dron texnologiyalari qishloq xo‘jaligida samaradorlikni oshirish, xarajatlarni kamaytirish
va ekologik xavfsizlikni ta’minlashda muhim vosita bo‘lib bormoqda. Kelajakda dronlarning
yanada ommalashuvi, ayniqsa kichik va o‘rta fermer xo‘jaliklari uchun yangi imkoniyatlar
yaratadi. Shu sababli, ushbu texnologiyalarni joriy etish va mahalliy sharoitga moslashtirish
dolzarb masala bo‘lib qoladi.
References:
1.
FAO. (2017).
The future of food and agriculture – Trends and challenges
. Food and
Agriculture Organization of the United Nations.
2.
Huang, Y., Hoffmann, W. C., Lan, Y., Wu, W., & Fritz, B. K. (2018). Development of a spray
system for an unmanned aerial vehicle platform.
Applied Engineering in Agriculture
, 25(6), 803–
809.
3.
Bendig, J., Bolten, A., & Bareth, G. (2015). UAV-based imaging for multi-temporal, very high
resolution crop surface models to monitor crop growth variability.
Photogrammetrie –
Fernerkundung – Geoinformation
, 2015(6), 551–562.
4.
Yang, G., Liu, J., Zhao, C., Li, Z., Huang, Y., Yu, H., & Yang, X. (2017). Unmanned aerial vehicle
remote sensing for field-based crop phenotyping: Current status and perspectives.
Frontiers in
Plant Science
, 8, 1111.
