129
ТУХУМДОН ЭНДОМЕТРИОМАСИНИ ЗАМОНАВИЙ УСУЛ БИЛАН
ДАВОЛАШНИНГ САМАРАДОРЛИГИНИ БАҲОЛАШ
Орипова Ф.Ш.
Файзуллоев А.А.
Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти
https://doi.org/10.5281/zenodo.15388587
Тухумдон эндометриози (ТЭ) генитал эндометриознинг энг кенг тарқалган
шаклларидан биридир [1]. Тухумдон эндометриозининг турли шакллари орасида
алоҳида ўрин эгаллашининг бир қанча сабаблари бор. Тухумдон эндометриози қаттиқ
оғриқлар, ҳайз даврининг бузилиши ва бепуштлик каби турли хил клиник кўринишлари
билан кечади [2].
Эндометриома-бу эндометриознинг оғриқли жараёни натижасида ҳосил бўлган
киста шаклли. Улар қуюқ жигарранг эндометриял суюқлик билан тўлдирилган ва
баъзан
"шоколад
кисталари"деб
аталади.
Эндометритнинг
мавжудлиги
эндометриознинг янада оғир босқичини кўрсатади [3]. ТЭ турли ёш гуруҳларида пайдо
бўлиши мумкин, лекин кўпинча репродуктив ёшдаги аёлларда, одатда 25 ёшдан 40
ёшгача ташхис қилинади. Бироқ, эндометриоз, менопаузадан кейин, ўсмирлар ва
аёлларда кузатилиши мумкин [4].
Тадқиқотнинг мақсади
. Тухумдон эндометриомаси учун комбинацияланган
иммунокоррекция терапиясидан фойдаланган ҳолда янги даволаш усулини ишлаб
чиқиш.
Материаллар ва усуллари
. Тадқиқот Ўзбекистон Республикаси Фанлар
Академияси инсон иммунологияси ва геномикаси институтининг репродуктив
Иммунология лабораториясида 2021 йилдан 2022 йилгача бўлган даврда ўтказилди.
Тадқиқотда, 22 ёшдан 45 ёшгача бўлган тухумдон эндометриози ташхиси
қўйилган 66 та аёлда тадқиқот ўтказилган. Текширилган аёлларнинг ўртача ёши 30 ± 40
ёш. Иммунологик тадқиқотларнинг назорат гуруҳи 30 шартли соғлом аёлдан иборат
еди.
ТЭ ривожланиш босқичига кўра, беморлар 2 гуруҳга бўлинган: 1-гуруҳ
эндометриознинг I-II босқичи бўлган 32 аёлдан, 2-гуруҳ ТЭнинг III босқичи бўлган 34
аёлдан иборат бўлиб, улар даволанишига қараб 2 кичик гуруҳларга бўлинган. Қон
зардобида (IL-2, IL-6) интерлейкинлар ва қон томир эндотелиал ўсиш омили - А
(
VEGF-
A) концентрациясини АО «Вектор-Бест» (Новосибирск, Россия) синов тест-тизимлари
ёрдамида аниқланди.
Иммунокоррекция даво мақсадида ронколейкин ва деринат дори воситаларидан
фойдаланилган. ТЭ билан касалланган аёлларни иммунокорректорлар ва гормонал
дори воситалари билан биргаликда даво чоралари амалга оширилди:
1-гуруҳ аёллари прогестоген-диеногест гормон дориларни қабул килган (кунига 2
мг дозадан, доимий равишда 6 ой давомида).
2-гуруҳ аёлари диеногест (кунига кунига 2 мг дозада, доимий равишда 6 ой
давомида) ва иммунокоррекция қилувчи Деринат препарати (5 мл 15 мг / мл
еритма 48 соатдан кейин, даволаш курси 10 та инъекция) билан даволланган.
Олинган маълумотларни статистик қайта ишлаш "Statistica 6.0" компютер
дастури ёрдамида амалга оширилди.
130
Натижалар ва уларнинг муҳокамаси.
ТЭ билан касалланган 1-гуруҳ аёлларнинг танланган даволаш усулининг
самарадорлигини баҳолаш учун ўрганилган цитокинлар даражасидаги ўзгаришларни
таҳлил қилдик (расм 2).
Расм 2. 1- гуруҳ аёлларнинг қон зардобида IL -2 ва IL -6 миқдорининг
динамикаси.
Эслатма: * - ушбу гуруҳнинг дастлабки маълумотларига нисбатан сезиларли
даражада (* - P<0,05 - 0,001).
Ушбу гуруҳдаги аёлларда
IL
-6 миқдори сезиларли даражада камайганлиги
аниқланди. Шундай қилиб, ўрганилган яллиғланишга қарши цитокин даражаси 3 ойдан
кейин 41,85±2,86 ПГ/мл гача (п<0,001) ва 6 ойдан кейин 17,67±0,95 ПГ/мл гача (п<0,001)
ўртача 63,12±1,12 ПГ/мл гача камайган (Расм.8).
Расм 8. ТЭнинг 3-босқичи бўлган аёлларда қон зардобида VEGF-A динамикаси.
Эслатма: * - ушбу гуруҳнинг дастлабки маълумотларига нисбатан сезиларли
даражада (* - P<0,05 - 0,001).
Олинган натижалар танланган даво режасининг юқори таъсирини кўрсатди ва бу
эндометриал тўқималарнинг ўсишини ва касаллик аломатларини камайтиришга ёрдам
берганлиги билан оқланди. Иммуномодуляторлардан фойдаланиш самарали
даволанишига ёрдам берди, шу билан цитокин ҳолатига ижобий таъсир кўрсатди.
9,34
2,75
5,02*
7,34*
8,89
63,12
41,85*
17,67*
0
10
20
30
40
50
60
70
Контр
до леч
чз 3 мес
чз 6 мес
ЭЯ 3 ст
П
Г/МЛ
IL-2
IL-6
131
Хулоса.
Тухумдон эндометриози билан касалланган аёлларда
иммун тизимининг
фаолиятини яхшилаш мақсадида комбинацияланган даво режасидан сўнг цитокин
ҳолати ўрганилди ва даволанишдан олдин 1- ва 2-босқичли аёллар гуруҳларида IL-2
таркибининг сезиларли даражада камайиши кузатилганли аниқланган эди. Гормонал
монотерапиядан сўнг, ЕД 1-2 босқичи бўлган аёллар гуруҳида цитокин ҳолатининг
ижобий динамикаси аниқланди. 3 ва 1-кичик гуруҳларнинг 2-босқичи бўлган аёллар
гуруҳларида комбинацияланган терапия қўлланилгандан сўнг, гормон терапиясининг
иммуномодуляторлар билан комбинацияси цитокин ҳолатининг яхшиланишига ва
касаллик белгиларининг пасайишига олиб келганлиги исботланди.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Адамян, Л.В. Эндометриозы / Л.В. Адамян, В.И. Кулаков, Е.Н. Андреева. – Москва:
Медицина, 2006. – 416 с.
2.
Андреева, Е.Н. Генитальный эндометриоз: пути решения проблемы в XXI веке / Е.Н.
Андреева, Е.Ф. Гаврилова // Вестник репродуктивного здоровья. – 2011. – № 6. – С. 3–10.
3.
Артымук Н.В., Данилова Л.Н., Червов В.О., и др. Сравнительная оценка
комбинированного лечения пациенток, страдающих эндометриозом и бесплодием, с
применением агонистов гонадотропин-рилизинг-гормона и диеногеста. Проблемы
репродукции. 2017;23(2):61-5
4.
Артымук Н.В., Зотова О.А., Шакирова Е.А., и др. Эффективность комбинированного
лечения эндометриом яичников. Эндоскопическая хирургия. 2019;25(2):35-9