10
SUN’IY INTELLEKTGA ASOSLANGAN SHAXSIYLASHTIRILGAN O‘QUV
PLATFORMANI (LMS) MIKROBIOLOGIYA VA VIRUSOLOGIYA FANLARINING
TA’LIMI JARAYONIGA JORIY ETISH
Abdullayev G‘oyibsher Abdulohamidovich
Farg‘ona jamot salomatligi tibbiyot instituti
ORCID: 0000-0003-1232-5577 Email: sherhan1991big@mail.ru
https://doi.org/10.5281/zenodo.16349938
Annotatsiya:
Ushbu maqolada sun’iy intellekt (SI) asosida ishlovchi shaxsiylashtirilgan
o‘quv platformalarini (Learning Management System — LMS) mikrobiologiya va virusologiya
fanlarini o‘qitish jarayoniga joriy etish imkoniyatlari, maqsadlari va samaradorligi tahlil
qilinadi. Mikrobiologiya va virusologiya kabi nazariy va amaliy bilimlarni talab qiluvchi
fanlarda an’anaviy o‘qitish shakllari ko‘p hollarda talabalarning individual ehtiyojlarini to‘liq
qondirolmaydi. Shuningdek, maqolada tajriba asosida ishlab chiqilgan AI-LMS
platformasining o‘quv natijalariga ta’siri, talabalar va o‘qituvchilar fikri, hamda statistik
tahlillar orqali o‘quv jarayonidagi yaqqol o‘zgarishlar yoritilgan. Olingan natijalar asosida SI
texnologiyalarini tibbiy ta’limga joriy etish bo‘yicha amaliy xulosalar va tavsiyalar beriladi.
Kalit so‘zlar:
sun’iy intellekt, shaxsiylashtirilgan ta’lim, mikrobiologiya, virusologiya,
LMS, adaptiv o‘quv tizimi, tibbiy ta’lim, virtual laboratoriya, real vaqtli tahlil.
Ushbu tezisda zamonaviy ta’lim tizimida sun’iy intellekt (SI) yordamida
shaxsiylashtirilgan o‘quv platformalarini (LMS) mikrobiologiya va virusologiya kabi
murakkab va nozik fanlarga joriy etishning zarurati, imkoniyatlari va afzalliklari tahlil
qilinadi. Tadqiqotda an’anaviy va raqamli ta’lim metodlarining qiyosiy tahlili, SI
texnologiyalarining o‘quv samaradorligiga ta’siri, shuningdek, tajriba asosida yaratilgan
personalizatsiyalangan LMS moduli orqali erishilgan natijalar bayon etiladi. Tajriba natijalari,
statistik tahlillar va foydalanuvchi fikrlari asosida pedagogik xulosalar chiqariladi va ta’lim
sifatini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar beriladi. Mazkur tezisda aynan SI asosida ishlab
chiqilgan LMS platformasini mikrobiologiya va virusologiya fanlariga joriy etishning ilmiy-
amaliy asoslari, tajriba natijalari, samaradorligi va istiqbollari tahlil qilinadi.
Tadqiqot natijalari va tahlil:
Zamonaviy fan va texnologiyalar taraqqiyoti, ayniqsa
biologiya, tibbiyot va sanitar-epidemiologiya sohalarida ta’lim tizimidan yuksak malakali
mutaxassislar tayyorlashni talab qilmoqda. Shu nuqtayi nazardan, mikrobiologiya va
virusologiya fanlari amaliy va nazariy bilimlar uyg‘unligini talab qiladigan eng murakkab
yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. Mazkur fanlarni o‘qitishda talabalar nafaqat murakkab ilmiy
tushunchalarni o‘zlashtirishi, balki real tajriba asosida mustahkamlashi lozim.
Shu bilan birga, an’anaviy ta’lim shakllarida individual yondashuvning yo‘qligi, vaqt
cheklovlari, laboratoriya jihozlarining kamligi va darsdan tashqari qo‘llab-quvvatlashning
yetishmasligi kabi muammolar mavjud. Bularning barchasi talabalarning o‘zlashtirish darajasi
va motivatsiyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Yaqin yillarda sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining jadal rivojlanishi ta’lim sohasida
ham tub o‘zgarishlarni yuzaga keltirdi. Jumladan, shaxsiylashtirilgan o‘quv platformalari
(Learning Management Systems – LMS) orqali har bir o‘quvchining ehtiyojiga mos kontent
yaratish, ularning bilim darajasini monitoring qilish, muammoli nuqtalarni aniqlash va shu
asosda real vaqtli tavsiyalar berish imkoniyati paydo bo‘ldi.
11
Sun’iy intellekt asosidagi shaxsiylashtirilgan LMS ni mikrobiologiya va virusologiya
ta’limiga joriy etishning samaradorligini aniqlashdagi vazifalar:
1.
LMS dizaynini ishlab chiqish (kontent, tahlil va feedback modullari bilan).
2.
Tajriba guruhini shakllantirish.
3.
Pre-test va post-testlar asosida bilim o‘zgarishini baholash.
4.
O‘qituvchi va talabalar fikrlarini tahlil qilish.
Tajriba Farg‘onadagi tibbiyot institutlarida 2023–2024 o‘quv yilida o‘tkazildi. 80 nafar
talabadan iborat 2 ta guruh shakllantirildi:
Sinov guruhi (AI-LMS asosida o‘qitilgan)
Nazorat guruhi (an’anaviy o‘qitish)
Ko‘rsatkich
Nazorat guruhi
(an’anaviy)
Sinov guruhi (AI-LMS)
O‘rtacha pre-test ball
52.4%
53.1%
O‘rtacha post-test ball
65.7%
83.2%
O‘sish foizi
13.3%
30.1%
Statistik tahlil (t-test) orqali p < 0.01 darajasida farq aniqlangan.
88% talaba LMS’ni "qulay va motivatsion" deb baholagan
76% talaba 3D laboratoriyalarni amaliyotga yaqin deb hisoblagan
92% talaba real vaqtli feedback o‘z bilimlarini chuqurlashtirganini bildirgan
4.3. O‘qituvchilar mulohazalari
60% o‘qituvchi darsga tayyorgarlik va monitoring yukini kamayganini bildirgan
80% o‘qituvchi LMS natijalariga asoslanib talabalar bilan individual ishlash qulayligini
aytgan.
Xulosa:
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, SI asosidagi LMS orqali ta’limda
differensial yondashuv, tezkor tahlil, moslashtirilgan kontent, virtual laboratoriyalar va o‘z-
o‘zini o‘rganish vositalari orqali natijalar ancha oshadi.
1.
Adaptive LMS o‘quvchilarning individual bilim darajasiga moslashib, muhim mavzularni
takrorlash bilan mustahkamlashni ta’minlaydi.
2.
Real vaqt feedback o‘quv xatolarini darhol tuzatishga va tushunchani chuqurlashtirishga
yordam beradi.
3.
3D laboratoriya simulyatsiyalari amaliy mashg‘ulotlarning xavfsizligini saqlagan holda
qiziqarli shaklga keltiradi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Абдурахмонов Қ.Ҳ., Холмухаммедова Н.А. Таълимда рақамли технологиялар:
назарий асослар ва қўлланма. – Тошкент: “Фан ва технология”, 2022. – 212 б.
2.
Джураев Ш.А., Мамарасулова Д.К. Микробиология ва вирусология фанларини
ўқитишда инновацион ёндашувлар. // “Тиббиёт ва таълим” журнали, 2023, №4. – Б. 56–
61.
12
3.
Khoshimov, R., & Yusupova, M. (2021). The application of AI-based adaptive learning
platforms in higher medical education. // “Science and Innovation”, Vol. 3(11), pp. 88–94.
