30
YOPIQ URUG’LI O’SIMLIKLAR XUSUSIYATLARI
No'monjonov Fazliddin
ADPI Biologiya yo’nalishi 101-guruh talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14436968
Abstract:
This thesis highlights the structure, types, and biological characteristics of
flowering plants. It analyzes their ecological, economic, and aesthetic significance in nature
and the economy. Conclusions on the preservation and enhancement of the importance of
flowering plants are provided.
Аннотация:
В данном тезисе освещены строение, виды и биологические
характеристики цветковых растений. Проанализированы их экологическое,
экономическое и эстетическое значение в природе и народном хозяйстве. Приведены
выводы о сохранении и повышении значения цветковых растений.
Key words:
Flowering plants, structure, dicotyledons, monocotyledons, ecological
significance, economic importance, photosynthesis, reproduction, agriculture, fruit and seed.
Ключевые слова:
Цветковые растения, строение, двудольные растения,
однодольные растения, экологическое значение, экономическая важность, фотосинтез,
размножение, народное хозяйство, плоды и семена.
Gulli
oʻsimliklar (Angiospermae) - urugʻli oʻsimliklarning eng yuqori taraqqiy etgan va
xilma-xil boʻlimi bo‘lib, yer yuzidagi barcha oʻsimliklarning katta qismini tashkil qiladi. Ular
o‘ziga xos xususiyatlari bilan boshqa oʻsimliklardan ajralib turadi: urugʻlari maxsus himoya
qatlami — meva ichida rivojlanadi. Gulli oʻsimliklar yerda, suvda va hatto havoda ham keng
tarqalgan bo‘lib, tabiatda va inson hayotida muhim ahamiyatga ega. Gulli oʻsimliklarning
tuzilishi Gulli oʻsimliklar quyidagi asosiy qismlardan tashkil topgan: 1. Ildiz: Tuproqdan suv va
oziq moddalarni so‘rib olish, oʻsimlikni mustahkamlash vazifasini bajaradi. 2. Poya:
O‘simlikning asosiy tayanch qismi bo‘lib, barg, gul va mevalarni ushlab turadi, oziqa
moddalarini tashiydi. 3. Barg: Fotosintez, nafas olish va suv bugʻlatish jarayonlarini amalga
oshiradi. 4. Gul: Ko‘payish organi bo‘lib, changlanish va urug‘lanish jarayonlari sodir bo‘ladi. 5.
Meva va urug‘: Meva urug‘larni himoya qiladi va ularning tarqalishiga yordam beradi. Gulli
oʻsimliklarning turlari. Gulli oʻsimliklar ikki asosiy sinfga bo‘linadi: 1. Ikki pallali oʻsimliklar
(Dicotyledones): Urug‘lari ikkita urug‘palladan iborat bo‘ladi (masalan, loviya, pista, jo‘ka).
Ildiz tizimi ko‘p hollarda asosiy ildizli. 2. Bir pallali oʻsimliklar (Monocotyledones): Urug‘lari
bitta urug‘palladan iborat bo‘ladi (masalan, bug‘doy, makkajo‘xori, piyoz). Ildiz tizimi
ko‘pincha tolali. Gulli oʻsimliklarning tabiat va xalq xo‘jaligidagi ahamiyati. 1. Ekologik
ahamiyati: Gulli oʻsimliklar atmosferadagi karbonat angidridni yutib, kislorod chiqaradi va
hayvonlar uchun oziq manbai bo‘lib xizmat qiladi. Ular tuproqning hosildorligini oshirishga
yordam beradi. 2. Iqtisodiy ahamiyati: Gulli oʻsimliklarning koʻpchiligi oziq-ovqat
mahsulotlari (bug‘doy, guruch, makkajo‘xori), dorivor oʻsimliklar (romashka, chinnigul) va
texnik xomashyo (paxta, zig‘ir) sifatida ishlatiladi. Yoqilg‘i va qurilish materiali (yog‘och)
sifatida foydalidir. 3. Estetik va madaniy ahamiyati: Gulli oʻsimliklar landshaft dizayni, bog‘ va
gulzorlarni bezashda ishlatiladi. Ayrim gullar (atirgul, lola) insonlar uchun estetik zavq
bag‘ishlaydi.
Xulosa:
Gulli oʻsimliklar tabiatda va inson hayotida beqiyos ahamiyatga ega. Ular
nafaqat oziq-ovqat va xomashyo manbai, balki ekologik barqarorlikni taʼminlovchi muhim
31
unsurlardan biri hisoblanadi. Shu sababli ularni asrash va ko‘paytirish muhim ekologik vazifa
hisoblanadi.
References:
1.
Xo’janazarov.O’.E, Mavlonov. X, Sadinov J.S. “Botanika o’simliklar sistematikasi”
Toshkent “Innovatsiya-Ziyo” 2022.
2.
Pratov O’, To’xtayev A.S, Azimova.F.O’, Saparboyev F.Z, Umaraliyeva M.T. “Biologiya”
(botanika 6-sinf darslik) Toshkent- “O’zbekiston”, 2017.
3.
Ikromov M.I, Normurodov X.N., Yuldashev A.S. “Botanika” Toshkent “O’zbekiston” 2002.
4.
Mustafayev. S, Ahmedov O’. Botanika – T: “O’zbekiston”, 2006
