797
XIZMAT KO‘RSATISH TARMOQLARI IQTISODIYOTI
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 8-SON
WWW.INFOCOM.UZ
XIZMAT KOʻRSATISH SOHASIDA INNOVATSION FAOLIYATINI
RIVOJLANTIRISH ZARURATI
Djalilov Faxriddin Azimovich
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti dotsenti
faxriddindjalilov2024@gmail.com
Annotatsiya:
Ushbu maqolada xizmat koʻrsatish sohasida innovatsion
faoliyatni davlat tomonidan qoʻllab
-
quvvatlashning yoʻllari va vositalari, innovatsion
faoliyatni rivojlantirishnini omillari, xizmat koʻrsatish sohasidagi innovatsion
tadbirkorlik innovatsiyalardan foydalanishning iqtisodiy mazmuni va mohiyati,
innovatsion tadbirkorlikni davlat tomonidan tartibga solish va qoʻllab
-quvvatlashning
turli mexanizmlari va amalga oshirish usullari tadqiq qilingan.
Kalit soʻzlar:
xizmat koʻrsatish sohasida innovatsion faoliyat, innovatsion
tadbirkorlik, innovatsion biznes, innovatsion faoliyatni ragʻbatlantirish, ixtirochilar,
konstruktorlar, texnologlar.
НЕОБХОДИМОСТЬ
РАЗВИТИЯ
ИННОВАЦИОННОЙ
ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
В СФЕРЕ
УСЛУГ
Джалилов Фахриддин Азимович
Доцент Самаркандского государственного университета имени Шарафа
Рашидова
faxriddindjalilov2024@gmail.com
Аннотация
:
В данной статье исследуется пути и средства государственной
поддержки инновационной деятельности в сфере
услуг, факторы развития
инновационной деятельности, экономический смысл и сущность использования
инновационного предпринимательства в сфере услуг, различные механизмы и
методы реализации государственного регулирования и поддержки
инновационного предпринимательства.
Ключевые слова:
инновационная деятельность в сфере услуг,
инновационное предпринимательство, инновационный бизнес, стимулирование
инновационной деятельности, изобретатели, конструкторы, технологи.
THE NEED TO DEVELOP INNOVATIVE ACTIVITIES IN THE SERVICE
SECTOR
798
XIZMAT KO‘RSATISH TARMOQLARI IQTISODIYOTI
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 8-SON
WWW.INFOCOM.UZ
Jalilov Fakhriddin Azimovich
Associate Professor of Sharaf Rashidov Samarkand State University
faxriddindjalilov2024@gmail.com
Abstract:
This article explores the ways and means of state support for
innovative activities in the service sector, factors for the development of innovative
activities, the economic meaning and essence of the use of innovative entrepreneurship
in the service sector, various mechanisms and methods for implementing state
regulation and supporting innovative entrepreneurship.
Keywords:
innovative activity in the sphere of services, innovative
entrepreneurship, innovative business, stimulation of innovative activity, inventors,
designers, technologists.
KIRISH
Xalqaro tajribaning koʻrsatishicha, xizmat koʻrsatish sohasida sifat jihatdan
oʻsishni taʼminlovchi yangiliklarni tizimli tarzda amaliyotga joriy qilish jamiyat
taraqqiyoti va iqtisodiy rivojlanishning harakatlantiruvchi kuchi hisoblanadi. Hozirgi
iqtisodiy taraqqiyotning innovatsion modellari va “aqlli” texnologiyalarni realizatsiya
qilayotgan davlatlar yuqori muvaffaqiyatlarga erishgan holda barqaror iqtisodiy oʻsish
dinamikasiga ega boʻlmoqda. Bunday davlatlarning barqaror rivojlanishi natijasida
ula
rning jahon bozorlarida raqobatbardoshligini taʼminlash moddiy ishlab chiqarish
omillari, va mehnat resurslari hisobga emas, balki, aynan innovatsion ishlanmalar va
gʻoyalar
ga asoslanadi.
Respublikamizning xizmat koʻrsatish sohasida ishlab chiqarish (xizma
t
koʻrsatish)da innovatsiya va intellektual hissaning yuqori ulushiga ega boʻlgan
barqaror bozor iqtisodiyotiga, xizmatlar bozorida raqobatbardosh xizmatlarga hamda
qulay innovatsion-
investitsiya muhitiga ega mamlakatga aylantirish boʻyicha davlat
tomonida
n qoʻllab
-quvvatlash amalga oshirilmoqda. Ushbu maqsadlarni amalga
oshirishda respublikamiz iqtisodiyotini toʻliq innovatsion modeliga oʻtkazmasdan turib
erishish mumkin emas, bu mamlakatda innovatsion faoliyatni davlat tomonidan
qoʻllab
-quvvatlashning hamda davlat boshqaruvi, iqtisodiyot ustuvor tarmoqlari va
ijtimoiy sohaga innovatsion gʻoyalar, ishlanmalar va texnologiyalarni amalda joriy
qilishni ragʻbatlantirishning samarali tizimini yaratishni zarurat etadi.
ADABIYOTLAR TAHLILI
Oʻrganilayotgan muammoga bagʻishlangan ilmiy ishlarda “innovatsion
tadbirkorlikni davlat tomonidan tartibga solish va qoʻllab
-quvvatlash” kategoriyasiga
turli xil taʼriflar berilgan. G.A.Yarin fikricha, “Innovatsion tadbirkorlikni davlat
tomonidan tartibga solish va qoʻllab
-quvvatlash innovatsion tadbirkorlikni
799
XIZMAT KO‘RSATISH TARMOQLARI IQTISODIYOTI
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 8-SON
WWW.INFOCOM.UZ
shakllantirish va rivojlantirish uchun innovatsion ishbilarmonlik muhiti faoliyati uchun
huquqiy-siyosiy, iqtisodiy-ijtimoiy, raqobatbardosh va boshqa shart-sharoitlarni davlat
organlari tomonidan taʼminlash mexanizmidir”
1
.
Iqtisodchi olim I.V.Vaxramovning fikricha, dаvlаtning innоvаtsiоn
-
invеstitsiоn
siуоsаti sаmаrаdоrligini оshirishdаn kutilауоtgаn nаtijаlаr, uning innоvаtsiуаlаrni jоriу
qilishdаgi оbуеktiv hоlаtlаri, уаʼni risk dаrаjаsining mаvjudligi, уаngi tехnоlоgiуаni
уаrаtish, хizmаt kо‘rsаtish jаrауоnlаri vаqtini sеzilаrli dаrаjаdа qisqаrtirish, ilmiу
muhit vа innоvаtsiоn infrаtuzilmа rivоjlаnishining о‘zаrо muvоfiqligi, ilmiу
-
tаdqiqоt
ishlаrini оsоnlаshtirish uсhun tеgishli infrаtuzilmаni shаkllаntirish, ushbu fаоliуаt
uсhun ulkаn kарitаl sigʻimi уuqоri tizimlаrni shаkllаntirishning zаrurаti, istе’mоl
bоzоridаgi rаqоbаt muhiti, kiсhik innоvаtsiоn kоrхоnаlаr uсhun dаvlаt kаfоlаtlаrini
tаqdim еtish, innоvаtsiуаlаr vа mutахаssis
-
kаdrlаrgа qоʻуilаdigаn
уuqоri tаlаblаr bilаn
bеlgilаnаdi. Mаzkur mаqsаdlаrgа еrishish tаrkibiу vа infrаtuzilmаviу оʻzgаrtirishlаr
umumiу dаsturini rеаlizаtsiуа qilish bilаn bоgʻliq
2
.
Yudov S.D. esa innоvаtsiоn tаdbirkоrlikni dаvlаt tоmоnidаn qоʻllаb
-
quvvаtlаsh
innоvаtsiоn tаdbirkоrlikni fаоllаshtirish, уаngi ish оʻrinlаrini уаrаtish vа shu bilаn
shugʻullаnuvсhilаrning аhоli qаtlаmlаri оrаsidа turmush fаrоvоnligini оshirish uсhun
qulау huquqiу, sоliq vа mаʼmuriу muhitni уаrаtishdаn ibоrаt ekanligini ta’kidlagan
3
.
METODOLOGIYA
Tadqiqot jarayonida xizmat ko‘rsatish sohasida innovatsion faoliyatni
rivojlantirishda davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlashning ilmiy-amaliy jihatlari
dinamik yondashuv hamda guruhlash usullaridan foydalanildi
.
MUHOKAMA VA NATIJALAR
Xizmat koʻrsatish sohasida innovatsion tadbirkorlikning rivojlanishi koʻplab
omillarga bogʻliq boʻlib, ulardan eng asosiysi institutsional muhit hisoblanadi. Ushbu
jarayonda davlatning roli alohida ahamiyatga ega. Shunga koʻra, xizmat koʻrsatish
sohasida innovatsion faoliyatni rivojlantirish bir qator holatlar bilan belgilanadi.
Bizningcha, ular qoʻyidagilar:
−
xizmat koʻrsatish sohasida innovatsion faoliyatni rivojlantirish va
ragʻbatlantirish boʻyicha tegishli qonunchilik bazasining takomillashmaganligi;
−
sohada investitsio
n resurslardan foydalanish imkoniyati boʻyicha
muammolarning mavjudligi;
45
1
Ярин Г.А. Экономика предприятия (в малом и среднем бизнесе): Учеб. Пособие. 2
-
е изд., перераб.и доп.
-
Екатеринбург. УрГЕУ, 2002.
-
с. 70.
46
2
Вахрамов И.В. К вопросу о методах стимулирования инноватсий в РФ/ И.В. Вахрамов// Инноватсии
[Электронный ресурс].
— 2007.-
№ 5
47
3
Юдов С.Д. Совершенствование механизмов государственной поддержки малого предпринимателства в
националной экономике. Дисс. На соис. Уч. Степени канд.
эк.
наук.
-
М., 2004.
800
XIZMAT KO‘RSATISH TARMOQLARI IQTISODIYOTI
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 8-SON
WWW.INFOCOM.UZ
−
sohada innovatsion faoliyatni qoʻllab
-
quvvatlashga yoʻnaltirilgan soliq
imtiyozlarini berish boʻyicha ragʻbatlar tizimining takomillashmaganligi;
−
xizmat koʻrsatish sohasida innovatsio
n faoliyatni amalga oshirish shart-
sharoitlaridagi toʻsiqlar va kamchiliklar;
−
innovatsion tadbirkorlarning manfaatlari va huquqlarining yetarli darajada
himoyalanmaganligi;
−
«innovasion mahsulot (xizmat)lar bozori»ning yetarlicha rivojlanmaganligi.
Davlat innovatsion siyosatining ahamiyati innovatsion jarayonlarning obyektiv
xususiyatlari, yaʼni yuqori darajadagi tavakkalchilik, ilmiy muhit va innovatsion
infratuzilmaning rivojlanish darajasiga bogʻliqlik, ilmiy tadqiqot va tajriba
-
konstruktorlik ishlarini y
aratish uchun katta kapital sigʻimi, halol raqobat va
tadbirkorlikni keng rivojlantirish imkoniyatlari, innovatsiyalar, kadrlarning ilmiy-
texnik malakasiga qoʻyiladigan yuqori talablar kabilar bilan belgilanadi
[4].
Innovatsion tadbirkorlikni davlat tomoni
dan qoʻllab
-quvvatlash innovatsion
tadbirkorlikni faollashtirish, yangi ish oʻrinlarini yaratish va shu bilan
shugʻullanuvchilarning aholi qatlamlari orasida turmush farovonligini oshirish uchun
qulay huquqiy, soliq va maʼmuriy muhitni yaratishdan iborat.
Davlatning
innovatsion faoliyatni rivojlantirishga
munosabati uni
rivojlantirishning yaxlit siyosati bilan ifodalanadi (1-rasm). Innovatsion tadbirkorlik
faoliyatiga nisbatan davlat innovatsion siyosati belgilangan maqsad va vazifalar,
tamoyillarni belgilash, turli mexanizmlar va ixtisoslashtirilgan davlat institutlarini
yaratish asosida ishlab chiqilgan innovatsion tadbirkorlikni davlat tomonidan tartibga
solish va qoʻllab
-quvvatlash chora-tadbirlarining mutanosib tizimidir. Mahsulot va
texnologiyalarning tubdan yangi turlarini ishlab chiqarishni rivojlantirishda,
shuningdek, shu asosda mahalliy tovarlarni sotish bozorlarini kengaytirishda namoyon
boʻluvchi xoʻjalik subyektlarining faol innovatsion siyosati yalpi ichki mahsulot hajmi
oʻsishini taʼminlash,
ilmiy-texnik salohiyatni rivojlantirish, iqtisodiyot sohalri va
tarmoqlarida zamonaviy texnik-texnologik tuzilmalarni shakllantirish va
mahsulotlarning raqobatbardoshligini oshirish imkonini beradi.
Hozirgi vaqtda respublikamiz iqtisodiyotini xomashyo yoʻn
alishidan yuqori
texnologiyalarga yoʻnaltirilgan innovatsiyalar sohasiga oʻtkazish muhim vazifalaridan
biridir. Bu ilm-
fan, taʼlim va yuqori texnologiyalar sohasidagi qiyosiy ustunliklarini
oshirish orqali mamlakat iqtisodiyotining raqobatbardosh salohiyatini keskin oshirish
va shu asosda iqtisodiy oʻsish va aholi farovonligini taʼminlashning yangi
manbalaridan foydalanish imkonini beradi.
Innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari, maqsadlari va
mexanizmlari Oʻzbekiston Respublikasi
Prezidentining 2020-yil 29-oktyabrdagi “Ilm-
fanni 2030-
yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF
-6097-
son Farmoniga muvofiq “Ilm-fanni 2030-yilgacha rivojlantirish” konsepsiyasida
801
XIZMAT KO‘RSATISH TARMOQLARI IQTISODIYOTI
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 8-SON
WWW.INFOCOM.UZ
keltirilgan
4
.
Innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirish inson intellekti va ijodiy
salohiyatini iqtisodiy oʻsish va milliy raqobatbardoshlikning yetakchi omiliga
aylantirish demakdir.
1-
rasm. Innovatsion faoliyatni davlat tomonidan tartibga solish va qoʻllab
-
quvvatlashning asosiy yoʻnalishlari
5
Hozirgi vaqtda
respublikamiz iqtisodiyotini xomashyo yoʻnalishidan yuqori
texnologiyalarga yoʻnaltirilgan innovatsiyalar sohasiga oʻtkazish muhim vazifalaridan
biridir. Bu ilm-
fan, taʼlim va yuqori texnologiyalar sohasidagi qiyosiy ustunliklarini
oshirish orqali mamlakat iqtisodiyotining raqobatbardosh salohiyatini keskin oshirish
va shu asosda iqtisodiy oʻsish va aholi farovonligini taʼminlashning yangi
manbalaridan foydalanish imkonini beradi.
Innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlari, maqsadlar
i va
mexanizmlari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020
-yil 29-oktyabrdagi “Ilm-
fanni 2030-
yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF
-6097-
son Farmoniga muvofiq “Ilm-fanni 2030-yilgacha rivojlantirish” konsepsiyasida
48
4
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020
-yil 29-oktyabrdagi “Ilm fanni 2030-yilgacha rivojlantirish
konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF
-6097-sonli Farmoni. –httpc://lex/uz/docs/5073447
49
5
Muallif tomonidan ishlab chiqilgan.
Innovatsion faoliyatni davlat tomonidan tartibga solish va qoʻllab
-
quvvatlashning asosiy yoʻnalishlari
Moliya-kredit mexanizmini ishlab chiqish
Analitik-
axborot taʼminotini takomillashtirish
Kadrlarni tayyorlash tizimining rivojlanishi
Raqobatni rivojlantirishga yoʻnaltirilgan monopoliyaga qarshi
koʻrashish boʻyicha davlat siyosati
Soliq tizimini takomillashtirish
Innovatsion faoliyatni rivojlantirishning meʼyoriy huquqiy bazasi
802
XIZMAT KO‘RSATISH TARMOQLARI IQTISODIYOTI
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 8-SON
WWW.INFOCOM.UZ
keltirilgan
6
.
Innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirish inson intellekti va ijodiy
salohiyatini iqtisodiy oʻsish va milliy raqobatbardoshlikning yetakchi omiliga
aylantirish demakdir.
Ilm-fanni 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasining strategik maqsadi etib,
milliy iqtisodiyotni rivojlantirishning innovatsion va yuqori texnologik formatiga
oʻtish, mamlakatimizning raqobatdosh ustunliklarini ishga solish va toʻgʻri safarbar
etish, innovatsion mahsulotlar hajmini kengaytirish, jadal iqtisodiy oʻsishni
taʼminlaydigan yoʻnalishlarga investitsiyalarni yoʻnaltirish, aholi turmush darajasini
bir necha bor yaxshilash, ijtimoiy sohadagi dolzarb masalalarning innovatsion
yondashuvga hamda ilmiy tadqiqotlar va erishilgan natijalarga asoslangan ilmiy
yechimini topish, xalqaro miqyosda ilmiy hamkorlikni rivojlantirish, shuningdek “Ilm-
fan va ilmiy faoliyat toʻgʻrisida
Innovatsion faoliyat toʻgʻrisida
”gi qonunlar
ijrosini taʼminlash
hisoblanadi”
7
.
.
Respublikamizda innovatsion faoliyatni qoʻllab
-quvvatlash va rivojlantirish
uchun xizmat koʻrsatish va servis sohasida innovatsion tadbirkorlikni davlat tomonidan
tartibga solish konsepsiyasini ishlab chiqish zarur. Biz, Oʻzbekistonning t
urli
hududlarining amaliy tajribasini tahlil qilish asosida hududiy xizmat koʻrsatish
sohasida innovatsion faoliyatni qoʻllab
-quvvatlash va rivojlantirishning tashkiliy-
iqtisodiy mexanizmini ishlab chiqdik (2-rasm).
Fikrimizcha, ushbu mexanizmning oʻziga xos jihati shundaki, yetakchi oʻrin
viloyatdagi xizmat koʻrsatish sohasidagi korxona va tashkilotlarga berilgan. Mexanizm
tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishda faol ishtirok etishga yoʻnaltirilgan, uning
manfaatlarini inobatga oladi va hududdagi korxonalar tomonidan innovatsiyalarga
boʻlgan talabni rivojlantirishga qaratilgan. Keng maʼnoda mazkur mexanizm
tashabbuslar va uni amalga oshirish boʻyicha tadbirlar
– ilm-fan va biznes hamkorligini
rivojlantirish uchun shart-
sharoit yaratish yoʻnalishlarini b
elgilaydi.
50
6
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020
-yil 29-oktyabrdagi “Ilm fanni 2030-yilgacha rivojlantirish
konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF
-6097-sonli Farmoni. –httpc://lex/uz/docs/5073447
51
7
Oʻzbekiston Respublikasi
Prezidentining 2020-yil 29-oktyabrdagi “Ilm fanni 2030-yilgacha rivojlantirish
konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF
-6097-sonli Farmoni. –httpc://lex/uz/docs/5073447
803
XIZMAT KO‘RSATISH TARMOQLARI IQTISODIYOTI
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 8-SON
WWW.INFOCOM.UZ
2-rasm.
Xizmat koʻrsatish sohasida innovatsion
faoliyatni davlat tomonidan
qoʻllab
-quvvatlash
8
52
8
Muallif tomonidan ishlab chiqilgan.
Xizmat koʻrsatish sohasida innovatsion faoliyatni davlat
tomonidan qoʻllab
-quvvatlash
Qoʻllab
-quvvatlash obyektlari
Ilmiy-tadqiqot
institutlari, oliy taʼlim
muassasalari,
texnoparklar
Innovatsiyalarni yaratuvchilar
bilan tovar ishlab chiqaruvchilar
hamkorligi, sohada innovatsion
faoliyatni rivojlantirish
k l i
Xizmat koʻrsatish
sohasida innovatsion
infratuzilmani
rivojlantirish
Xizmat koʻrsatish sohasida innovatsion rivojlanishi boʻyicha qoʻllab
-quvvatlash
yoʻnali
shlari
Innovatsiyalarni yaratish
Jahon tajribasini oʻrganish,
xizmat koʻrsatish sohasini
rivojlanish muammolarini
tadqiq qilish, gʻoyalarning
yuzaga kelishi va ilmiy-
texnik ishlanmalar rejasiga
uning kiritilishi.
Ilmiy tadqiqotlarni
oʻtkazish, intellektu
al
mulk obyektlari sifatida
yakunlangan ilmiy
ishlanmalarni
rasmiylashtirish.
Fan sigʻimiga ega
mahsulotlar va xizmatlarni
oʻzlashtirishga
innovatsiyalarni
tayyorlash.
Innovatsiyalarni
oʻzlashtirish
Nau-
xauni oʻzlashtirish.
Xizmat koʻrsa
tish va
boshqaruvda
innovatsiyalarni joriy
etish.
Ekspremental loyihalar
va maydonlar.
Innovatsiyalarni ishlab
chiqishda ilmiy-tadqiqot
muassasalariga
koʻmaklashish.
Innovatsiyalarni qoʻllab
-
quvvatlash markazlari,
transfer markazlari,
texnoparklar, biznes
inkubatorlarni
rivojlantirish.
Innovatsiyalarni
ommalashtirish
Innovatsiyalar bilan ishlash
uchun xizmat koʻrsatish
sohasida kadrlarni
tayyorlash va qayta
tayyorlash.
Innovatsiyalarni omma-
lashtirishning tashkiliy
masalalarini koʻrib chiqish.
Xizmat koʻrsatish
sohasida
turli xil tashkiliy-huquqiy
shakllardagi korxonalrni
axborotlar bilan taʼminlash.
Innovatsion rivojlanish
markazlari va ommaviy
axborot vositalari faoliyati.
804
XIZMAT KO‘RSATISH TARMOQLARI IQTISODIYOTI
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 8-SON
WWW.INFOCOM.UZ
Xizmat koʻrsatish va servis sohasida innovatsion faoliyatni davlat tomonidan
tartibga solish va qoʻllab
-quvvatlashning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmining asosiy
maqsadi quyidagilardan iborat:
−
innovatsion faoliyat natijalari tufayli hududni yangi turdagi xizmatlar bilan
taʼminlash;
−
hududning xizmat koʻrsatish sohasidagi korxona va tashkilotlarning
innovatsion faoliyatini ragʻbatlantirish, ilmiy
-texnikaviy faoliyat natijalari asosida
koʻrsatilayotgan xizmatl
arning raqobatbardoshligini oshirish;
−
hududning xizmat koʻrsatish sohasida innovatsion tadbirkorlik faoliyati
subyektlarining manfaatlarini huquqiy tartibga solish va himoya qilish;
−
innovatsion sohada raqobat muhitini rivojlantirish uchun qulay shart-
sharoitlar yaratish, shuningdek, hududdagi innovatsion va tadbirkorlik tuzilmalarini
qoʻllab
-quvvatlash;
−
hududda zamonaviy innovatsion infratuzilmani shakllantirish;
−
davlat-xususiy sheriklik tizimini rivojlantirish orqali hududiy innovatsion
tizimning turli ele
mentlarining oʻzaro hamkorligini taʼminlash.
Respublkamiz hududlarida xizmat koʻrsatish sohasida innovatsion faoliyat
rivojlanishiga toʻsqinlik qilayotgan muammolardan biri innovatsiyalarga talab va taklif
oʻrtasidagi nomuvofiqlikning mavjudligi hamda tadb
irkorlar, olimlar va aholining
innovatsion madaniyatining pastligi, oʻz ixtirolaridan foydalanish va ularni targʻib qila
olmasligi hisoblanadi. Shunga koʻra, milliy va hududiy innovatsion siyosatning zarur
elementi quyidagi asosiy yoʻnalishlarda innovatsi
on madaniyatni oshirish chora-
tadbirlariga qaratilishi lozim:
−
xizmat koʻrsatish sohasi korxonalari va tashkilotlari hamda oliy taʼlim
muassasalari uchun innovatsion sohada ishlash uchun kadrlar tayyorlashni tashkil
etish;
−
korxonalar va aholiga intellektual
mulk obyektlarini roʻyxatga olish
masalalari boʻyicha maslahatlar berish;
−
innovatsion tovar va xizmatlarni realizatsiya qilishning marketing
mexanizmlarini ishlab chiqish va amalga oshirish;
−
innovatsion tadbirkorlar va aholini ilgʻor mahalliy va xorijiy i
nnovatsiyalar
toʻgʻrisida axborot bilan taʼminlashni amalga oshirish.
−
hududda innovatsion infratuzilma elementlarini shakllantirish, rivojlantirish
va qoʻllab
-quvvatlash.
Hozirgi kunda xizmat koʻrsatish korxonalarida innovatsion faoliyatni amalga
oshirish
tartibi restrukturizatsiya qilish bosqichidadir. Shunga koʻra, innovatsion
loyihalarni boshqarish ularni realizatsiya qilish boʻyicha qarorlarni qabul qilishni
metodik taʼminlashdagi kamchilik boʻlib hisoblanadi. Mazkur holatdan kelib
805
XIZMAT KO‘RSATISH TARMOQLARI IQTISODIYOTI
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 8-SON
WWW.INFOCOM.UZ
chiqadigan boʻlsak, zamonaviy xizmat koʻrsatish korxonalarida innovatsion faoliyatni
qoʻllab
-quvvatlash tizimini rivojlantirish zarur.
XULOSA VA TAKLIFLAR
Bizningcha, zamonaviy xizmat koʻrsatish korxonalarida innovatsion faoliyatni
rivojlantirishning asosiy yoʻnalishlarini
takomillashtirish quyidagi choralarni amalga
oshirishni nazarda tutadi:
−
zamonaviy xizmat koʻrsatish tarmoqlarida korxonalar va tashkilotlar
faoliyatining muhim yoʻnalishlari doirasida ilmiy tadqiqotlarni oʻtkazishga
konsentratsiyalash;
−
sohada texnologik yo
ʻl xaritalarini yaratish asosida innovatsion faoliyatga
kichik va xususiy xizmat koʻrsatish korxonalarini jalb qilish;
−
fan sigʻimi yuqori boʻlgan xizmat koʻrsatish korxonalarida innovatsion
faoliyatini ragʻbatlantirish va iqtisodiy samaradorligini oshirish
maqsadida innovatsion
faoliyat natijalarini xarid qilish va sotish;
−
xizmat koʻrsatish korxonalarida innovatsion faoliyatining moliyaviy
samaradorligini oshirish usullari va vositalarini joriy etish;
−
xizmat koʻrsatish korxonalarida innovatsion tadbirkorl
ikni rivojlantirish
doirasida resurslardan foydalanishni optimallashtirish vositalarini qoʻllash;
−
innovatsion faoliyatni amalga oshiruvchi shaxslar yoki korxonalar
tomonidan aniqlanadigan mezonlardan kelib chiqib, foydali boʻlgan innovatsion
loyihalarga re
surslarni yoʻnaltirish.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020
-yil 29-oktyabrdagi “Ilm fanni
2030-
yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PF
-6097-sonli
Farmoni. –httpc://lex/uz/docs/5073447
2.
Ярин Г.А. Экономика предприятия (в малом и среднем бизнесе): Учеб.
Пособие. 2
-
е изд., перераб.и доп.
-
Екатеринбург. УрГЕУ, 2002.
-
с. 70.
3.
Вахрамов И.В. К вопросу о методах стимулирования инноватсий в РФ/
И.В. Вахрамов// Инноватсии [Электронный ресурс].
— 2007. -
№ 5
4.
Юдов С.Д. Совершенствование механизмов государственной
поддержки малого предпринимателства в националной экономике. Дисс. На
соис. Уч. Степени канд. эк. наук.
-
М., 2004.
5.
Аоки М. Фирма в японской экономике. Информация, стимулирование и
заключение сделок в японской экономике
[Текст]
/ М. Аоки: пер. с англ.
-
СПб.,
1995. -
С. 314
-315.
6.
Балабанов И.Т.
Инновационный менеджмент. [Текст] / И.Т. Балабанов.
–
СПб.: Питер, 2001.
–
304 с.
806
XIZMAT KO‘RSATISH TARMOQLARI IQTISODIYOTI
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 8-SON
WWW.INFOCOM.UZ
7.
Ernazarov O.E. Innovatsiyalar asosida sanoat korxonalari samaradorligini
oshirish // Diss. iqt. fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD).
– Toshkent: TDTU, 2021.
28-29-b.
8.
Djalilov F.A. Xizmаt kоʻrsаtish sоhаsidа innоvаtsiоn fаоliуаtni dаvlаt
tоmоnidаn qоʻllаb
-
quvvаtlаshning аsоsiу уоʻnаlishlаri // Diss. iqt. fanlari
boʻyicha
falsafa doktori (PhD). – Samarqand: SamISI, 2023. 109-130-b.
