ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
7_
июня
–
2025
301
2181-3187
ISPAN TILIDA KOMPARATIV FRAZEOLOGIZMLARNING
SEMANTIK XUSUSIYATLARI
Dushayeva Umida Yusufovna
O‘zbekiston davlat jajon tllari universiteti, Ispan tili amaliy fanlar kafedrasi
f.f.f.d (PhD) dotsent.vb
Dushanova Moxinur Shuxrat qizi
Ispan tili amaliy fanlar kafedrasi FISP 2304-guruh talabasi
Annoatatsiya
: ushbu maqolada ispan tilidagi komparativ frazeologizmlarning
semantik xususiyatlari tahlil qilinadi. Komparativ frazeologizmlar
—
ikki yoki undan
ortiq obyektni solishtirish orqali obrazli ifoda yaratadigan til birliklari bo‘lib, ular ispan
tilining frazeologik boyligini namoyon etadi. Maqolada bu frazeologik birliklarning
tuzilishi, leksik-semantik turlari, ularning obrazlilik va ekspressivlik darajasi,
shuningdek, ularning boshqa tillardagi o‘xshash va farqli jihatlari ko‘rib chiqiladi.
Shuningdek, komparativ frazeologizmlarning madaniy va milliy xususiyatlari,
ularning tarjima jarayonidagi muammolari ham tahlil etiladi. Tadqiqot natijalari ispan
tili frazeologizmlari semantikasini chuqurroq anglash va ularni lingvistik hamda
tarjimaviy nuqtai nazardan
samarali qo‘llashga xizmat qiladi.
Kalit so
‘
zlar:
qiyoslash, solishtirish, komparativ, jarayon, frazeologik, obyekt,
Resumen:
e
ste artículo analiza las características semánticas de las locuciones
comparativas en el idioma español. Las locuciones comparativas son expresiones
idiomáticas que establecen comparaciones entre elementos con el fin de intensificar un
significado o transmitir una imagen figurada. En el trabajo se estudian la estructura, los
tipos léxico
-
semánticos, el grado de expresividad y la carga cultural de estas unidades
fraseológicas. También se examinan sus peculiaridades nacionales y culturales, así
como
las dificultades que presentan en los procesos de traducción. Los resultados de
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
7_
июня
–
2025
302
2181-3187
la investigación permiten comprender más profundamente la riqueza semántica de las
locuciones comparativas en español y contribuyen a su aplicación en contextos
lingüísticos y traductológicos.
Palabras claves:
comparar, comparativo, proceso, flamiológico, objeto,
Taʼkidlash lozimki, hozirgi zamon tilshunosligida komparativ soʻzining
qoʻllanishi va uning maʼnosining ilmiy adabiyotlarda berilishi ham har xil ekanligi
kuzatilmoqda. Komparativ soʻzining mohiyatini yanada kengroq ochib berish
maqsadida biz oʻzbek va xorijiy tildagi izohli lugʻatlarga m
urojaat qildik. Aytish
joizki, tilshunoslikda ushbu soʻzga oid koʻplab taʼriflar borligi maʼlum boʻldi. Avvalo,
oʻzbek tilidagi izohli lugʻatlarda komparativ soʻzining qanday semalar ifodalashini
tahlil qildik. Masalan, Z.M.Maʼrufov tahriri ostida chop etilgan “Oʻzbek tilining izohli
lugʻati”ni (1981) tahlilga tortsak, unda komparativni ifodalovchi qator semalar borligi
kuzatildi:
–
chogʻishtirma
-
taqqoslash, solishtirma, qiyosiy. Chogʻishtirmoq –
bir
predmet, voqea-hodisa, belgi va sh.k.ni boshqasi bilan
taqqoslab koʻrmoq, qiyoslamoq,
solishtirmoq. Shuningdek, 1. Qiyos
–
oʻzaro chogʻishtirish, solishtirish, taqqoslash;
muqoyasa, taqqos. 2. Oʻxshash, teng, misli
. A.Madvaliyev tahririda nashrdan chiqqan
izohli lugʻatda komparativ quyidagi maʼnolarni ifodal
ashi aniqlandi: 1. Qiyoslash
–
solishtirish, oʻxshatish. Oʻzaro chogʻishtirish, solishtirish, taqqoslash; muqoyasa,
taqqos. Nisbat bermoq, oʻxshatmoq, oʻzaro taqqoslamoq . 2. Chogʻishtirmoq –
biror
narsa, voqea-
hodisa, belgi va sh.k.ni boshqasi bilan oʻzaro taqqoslab koʻrmoq,
solishtirmoq. Oʻzaro chogʻishtirmoq. Ikki variantni chogʻishtirmoq , qiyoslamoq –
oʻzaro taqqoslamoq, chogʻishtirmoq, solishtirmoq, tenglashtirmoq, taqqos, muqoyasa
qilmoq .
Yuqoridagi izohli lugʻatlardan maʼlum boʻladiki, komparativ soʻzi ikkala izohli
lugʻatlarda ham mazmun jihatdan bir
-biriga yaqindir. Aytish joizki, komparativ termini
xorijiy izohli lugʻatlarda oʻzining turli xil taʼriflariga ega. Jumladan, fanda qiyosiy
d
arajaning yoki komparativning bir nechta taʼriflari mavjud:
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
7_
июня
–
2025
303
2181-3187
1)
Komparativ
–
bu sifatning, u nomlayotgan oddiy darajadagi belgining oʻziga
nisbatan ortiq darajada ifodalanishini bildiradigan shaklidir.
2)
Qiyoslash
darajalari
–
asliy sifatlarning va ravishlarning predmetlarga yoki
ish-
harakatlarga xos boʻlgan sifatdagi nisbiy farqni yoki ustunlikni ifodalovchi
grammatik kategoriyadir.
3)
Komparativ
–
oddiy darajada nomlangan oʻsha belgi bilan qiyoslaganda belgi
namoyon boʻlishining kuchli darajasini bildiruvchi sifat va ravishning grammatik
kategoriyasidir.
Yuqoridagi fikrlardan koʻrinadiki, qiyoslash idrok etish va real olamni bilish
yoʻllaridan biri boʻlib, ularni oʻzida aks namoyon etadi. Uning belgilari –
analitik
kuzatish va atrof-
muhitni qurshab olgan real olamdagi obyektlari oʻrtasidagi oʻzaro
oʻxshashlik natijalari uchun mavhum taʼriflar mavjud emas. Demak, aniq qiyosiy
tuzilmalar asosida birlamchi tasavvur
–
kuzatish, qiyoslash esa idrok qilish natijasi
hisoblanadi. S.Gutyeres Ordonyes taʼkidlaganidek, “inson hamisha qiyoslashga intilish
bilan qursh
ab olingan: tadqiqot olib borish, oʻlchash
-chamalash, bilib olish, demak,
qiyoslash...” Tilshunos olimlar koʻp marta taʼkidlaydiki, qiyoslash xususiyati, tabiiyki,
insonning bilish jarayoniga kiradi va tilning shakllanish vositasining biriga aylanadi.
A.A.Potebnyaning fikricha
, “olamni bilish jarayoni –
bu qiyoslash jarayonidir”
.
Qolaversa, “qiyoslash, yaʼni bir tilni ikkinchisi bilan chogʻishtirishdan koʻzda tutilgan
maqsad ularning munosabatlarini imkon qadar ochib berish; real olamni qiyoslash
orqali
turli xil lisoniy bogʻliqlik amalga oshiriladi” , bu o’rinda koʻzda tutilgan asosiy
maqsad
–
predmet yoki real hodisalarni bir-
biriga oʻxshash va farq qiluvchi belgilarini
qiyoslash yordamida aniqlab berishdir.
Frazeologik qiyoslashlarda komparativ sifatida atoqli otlar ham ishlatilishi
mumkin. Garchi atoqli otlar “semantik jihatdan kamayayotg
anligia va qandaydir
maʼlumotni bildirmasligi maʼlum boʻlsa
-
da, ularning ayrimlari goʻyo turdosh maʼnoga
va, shu bilan birga, bir vaqtlar tarixiy shaxslarga, kulgili tipdagi qahramonlarga, badiiy
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
7_
июня
–
2025
304
2181-3187
adabiyotlarning hamda yunon-
rim afsonalarining qahramonlariga xos boʻlgan sifatni
konnotatsiya qilish qobiliyatiga ega boʻladilar. O.Yespersen, hatto atoqli otlar eng koʻp
sonli belgilarni konnotatsiya qiladilar, deb taʼkidlaydi. Maʼlum alomatlarni
(belgilarni) konnotatsiya qiluvchi otlarning
–
ramzlarning bir qismi u yoki bu til
jamoasining aʼzolariga yaxshi maʼlum. Ispan tilida antik va diniy qatlamlar sezilarli
oʻrin egallaydi, masalan
“Salomon es el símbolo de la sabiduría: Más sabio que
Salomon”. Yob,
de la paciencia... Sanson, de fuerza: “Más fuerte que Sanson”. Judas,
traición... Magdalena, pecado у arrepentimiento. Todos ellos han hecho proverbial el
rasgo más conocido de su vida о caracter”
.
Atoqli otlarning komparativ sifatida keladigan qiyoslashlar orasida eng
chastotaligi quyidagilardir
: más falso que Judas, fuerte соmо Hercules, tener más
fuerza que Sanson, llorar соmо Magdalena, más viejo que Matusalen, más malo que
Cain, más feo que Tito, más ladron que Caco. Badiiy asarlardan oʻzlashtirib olingan
obrazlar ham frazeologik qiyoslashlarda uchrab turadi: Cid, Sancho, Quijote.
Boshqa
ismlar
–
ramzlar (tarixiy shaxslar, kulgili tipdagi qahramonlar) ispan tilining
zamonaviy sohibi uchun yaxsh
i maʼlum emas. Yashirin maʼnoni, ushbu ismlarning
etimologiyasini bilmasdan turib, qiyoslashning maʼnosini tushunish qiyin, shu sababli
ushbu birliklarni ishlatishda nutqda til birligining maʼnosini bexato aniqlash imkonini
beradigan oʻxshashlik belgisi al
batta ishtirok etadi, masalan:
saber más que Merlín,
saber más que Cardona, más listo que Cardona, saber más que Lepe (Lepe, Lepijo у
su hijo), más feo que Picio, más feo que Carracuca, más perdido que Carracuca, tener
más orgullo que don Rodrigo en la hor
ca, etc
.
Yuqoridagi fikrlarni qisqacha xulosalab taʼkidlash mumkinki, frazeologik
qiyoslashlarda ishlatiladigan otlar oʻxshash semantik tabiatga egadirlar va konnotativ
otlar hisoblanadilar, ular til jamoasi aʼzolarida ushbu otlarga xos boʻlgan belgilar bilan
assotsiatsiyalashadilar. Predmetlarni va obyektiv borliqning hodisalarini
identifikatsiya qiluvchi otlardan farqli ravishda, yuqorida nomlari zikr qilinganlar
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
7_
июня
–
2025
305
2181-3187
nafaqat denotativ, balki signifikativ maʼnoga ham egadirlar va maʼlum belgilarni
bildiradilar.
Ispan tilidagi komparativ frazeologizmni tasniflashning asosiy prinsiplari boshqa
frazeologik birliklarniki kabidir
–
ularning semantikasi va strukturasi, ishlashi,
pragmatikasi komparativ frazeologik tizimining qismi hisoblanadi hamda uning
birliklari bu tizimning birliklari bilan umumiy jihatlarga egadir. Biroq, komparativ
frazeologik birlikning strukturasi va semantikasi frazeologik birliklarning boshqa
razryadlari orasidan ajratishga imkon beradigan oʻziga xos farq qiluvchi xususiyatlari
mavjud. A.F.Kazanchevaning fikricha, KFBni tasniflash ikkita mezon asosida amalga
oshirilishi kerak: komparant nima bilan qiyoslanadi (semantik tasnif) va KFB nimani
tasvirlaydi (funksional tasnif). Shuningdek, komparant qaysi leksik-semantik guruhga
qarashli ekanligini aniqlash uchun, A.F.Kazancheva komparativ frazeologik birliklarni
bir nechta semantik guruhlarga ajratib: 1) KFBni oʻsimliklar dunyosi bilan va 2) KFBni
uy va yovvoyi hayvonlar bilan qiyoslab tadqiqot olib borgan.
A.F.Kazancheva olamning lisoniy manzarasida ispan va rus tillarida taqqoslashni
davom ettirib, bir qator sinonimlarda u yoki bu nominatsiyani tanlashda tilning nozik
tomonlarini koʻrmaslik mumkin emas, deb taʼkidlaydi. Masalan,
burro
kabi hayvon
uzoq vaqt davomida shikoyat qilmasdan ishlash qobiliyati,
moyilligi bilan bogʻliq
:
trabajar como un burro
–
eshshakdek ishlamoq
. Asno soʻzi burro soʻziga sinonim
hisoblanadi, yuqoridagi soʻzlar orqasida boshqa hayvon xususiyati gapda, ahmoqlik va
oʻjarlik, qaysarlik maʼnolari aks etadi
: terco como un asno
–
eshshakdek oʻjar
;
estúpido como un asno
–
eshshakdek ahmoq
. Yaʼni, rus tilida
eshshakdek oʻjar –
qaysar, ahmoq
oʻxshatishlari mavjud, shu bilan birga,
eshshakdek ishlamoq
komparativ frazeologik birikmasi ham qoʻllaniladi. Bunday oʻxshash holat ispan tilida
ham
kuzatiladi. Taʼkidlash lozimki, A.F.Kazancheva boshqa bir maqolasida
KFBlarning muqaddas nomlarni anglatib kelishini ham isbotlab bergan.
Ispan tilida komparativ rang bildiruvchilarining tahlili koʻrsatadiki, qiyoslash
obyekti sifatida, asosan
, gul nomlari
tanlanadi
: соmо unа rosa
–
sogʻlom, gul
-gul
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
7_
июня
–
2025
306
2181-3187
ochilgan,
соmо claveles
–
gilosdek qip-qizil (lablar haqida), juda chiroyli (odam
qarab toʻymaydigan), (qizlar, ayollar haqida); mevalar chiqadilar
:
соmо sandía
(soʻzma
-
soʻz, tarvuz kabi) –
qip-qizil, qirmizi
;
соmо la manzana
–
dum-dumaloq olma
kabi, qizil
. Barcha rang gammasidan komparativda quyidagi sifatlar rojo
–
qizil, blаnсо
–
oq, negro-qora, verde
–
yashil eng yorqini hisoblanadilar va katta variativlik bilan
ajralib turadilar
: blаnсо соmо la nieve/ el jazmín / la leche / la call/la pared / el nardo
/ el yeso / un mármol / un muerto –
qordek oppoq, negro соmо un buitre / el betún / el
azabache/ la noche / el ébano/la реnа / la endrina / el cordobán / la abutarda / un
vencejo/ un tordo / una abubilla
–
qargʻadek qora, rojo соmо un cangrejo / la ama
pola
/ un tomate / una guinda / la grana / una acerola
–
qisqichbaqadek qizil
. Rang
bildiruvchi predikat hisoblangan
verde
(yashil)
ispan tilida quyidagi oʻxshatishlarda
uchraydi
: verde соmо coles
–
karamdek yashil
; verde соmо lirios
–
suv nilufariga
o
ʻ
xshash
; verde соmо lechuga
–
choyyaproq salatidek
;
verde соmо esmeralda
–
zumrad kabi.
Malsevaning fikriga koʻra, amarillo, rubio, azul, verde sifatlari KFBlarni hosil
qilishda yuqori mahsuldor hisoblanadi
. Amarillo
(sariq) sifati quyidagi
komparativlarning tarkibiga kiradi
: соmо la cera, соmо la cera vírgen, соmо un
muerto, соmо el оrо.
Ulardan dastlabki uchtasi hammasidan koʻproq
soʻlgʻin yuzning
xasta, sariq rangini
xarakterlaydi.
Azul
(ko
ʻ
k) sifati
azul соmо el cielo
KFBning tarkibiga kiradi. Osmon obrazi
ispan va rus madaniyatida moviy va koʻm
-
koʻk rangning xarakteristikasi uchun
anʼanaviy hisoblanadi. U bilan koʻproq koʻzlar, baʼzan tashqi olamning predmetlari
tavsiflanadi:
ojos azules соmо el cielo
–
osmon kabi moviy koʻzlar.
Rojo (qizil)l
” rangi
bilan qiyoslashda ispan tilida quyidagicha komparantlar qayd qilingan:
rojo como un
tomate
(so
ʻ
zma-
soʻz: pomidordek qizil
)
–
qisqichbaqa kabi qizil
; rojo como la grana
(
soʻzma
-
soʻz: kerm
es kabi qizil)
–
qisqichbaqa kabi qizil
; rojo como la sangre
(soʻzma
-
soʻz: qondek qizil) –
qip-qizil, qonday qip-qizil;
rojo como la manzana
(
soʻzma
-
soʻz: olmadek qizil) –
qizil yugurgan qisqichbaqa kabi qizil;
rojo como una
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
7_
июня
–
2025
307
2181-3187
sandía
(soʻzma
-
soʻz: tarvuz kabi qizil) –
qip-qizil, qirmizi
va b. Rus tilida
–
bu кровь,
огонь, пламя, пожар, малина, рябина, свекла, бурак, перец, помидор, мясо (qon,
olov, alanga, oʻt, malina, namatak, lavlagi, qizilcha, garmdori, pomidor, goʻsht)
tarzida boʻladi
.
Ushbu holda
blanco
soʻzi
pálido
maʼnosida yuzaga chiqadi:
“Está más blanco
que la camisa, Agustinillo”, “David estába blanco como la cera”.
Shuning uchun
pálido sifatli KFBlarda blanco bilan boʻlgani kabi, oʻsha oʻxshatish obrazlari ham
uchraydi:
“La muchacha estába pálida соmо el mármol”
. Negro sifati KFBlarni hosil
qilishda yuqori mahsuldorlikka egadir. Komparant sifatida odatda quyidagi obrazlar
ishlatiladi
:
azabache
–
aqiq, buitre
–
qargʻa, carbón –
koʻmir, hormiga –
chumoli,
mоrа –
maymunjon, zarza
–
parmachak, muerte
–
oʻlim, noche –
tun, terciopelo
–
baxmal, duxoba, alma de Judas
–
Iuda qalbi, boca de lobo
–
boʻrining ogʻzi, dolor
–
qaygʻu, ébano –
qora daraxt, endrina
–
tyorn, tinta
–
siyoh, nube
–
qora bulut, tizón
–
qorakuya
va b. Rus shuurida (his etishida)
черный, как уголь, сажа, деготь,
смола, агат, ночь, жук, паук, ворон, таракан, сом, чернила, чернозем, чугун,
омут, смородина, маслина, негр, цыган (qora, koʻmir kabi, qurum, qorakuya,
qatron, smola, chirkay, aqiq, tun, qoʻngʻiz, oʻrgimchak, qargʻa, suvarak
, laqqa baliq,
siyoh, qora tuproq ishlatiladi: azabache
–, qoragʻat, zaytun, negr, loʻli
) kabi
oʻhshatishlar oʻrin olgan.
Shunday qilib, yuqoridagi misollar tahlilidan koʻrish mumkinki, soʻzlovchi yoki
yozuvchi tomonidan oʻxshatish uchun aynan qaysi konkret obyekt tanlanishi diskurs
tipi, funksional uslub, soʻzlovchining qiziqishi, oʻxshatishning vazifasi kabi pragmatik
omi
llar bilan belgilanadi. Oʻxshatish ham predmetning rang belgisini aniqlashtirish
uchun, ham badiiy ifodalilikning vositasi sifatida qoʻllanilishi mumkin.
U.Y.Dushayevaninf fikricha, har bir milliy tilda badiiy nutqning hissiy-
taʼsirchanligi va obrazliligini yuzaga keltiruvchi shunday turgʻun soʻz birikmalari
(Kompartiv frazeologik birikma
–
U.D.) tez-tez uchrab turadiki, ularning paydo
boʻlishi xalqlarning tabiat va jamiyatdagi narsa v
a voqea-hodisalarga nisbatan
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
7_
июня
–
2025
308
2181-3187
qarashlari, munosabatlari bilan mustahkam bogʻliqdir: odamlar narsa va hodisalar
dunyosiga nisbatan oʻz munosabatlarini obrazli, hissiy
-
taʼsirchan, hayajonli tarzda
ifoda etish maqsadida turli-tuman muqoyasaga asoslangan lisoniy vositalardan
foydalanadilar. Tasvirlanayotgan shaxs, narsa, xislat-xususiyat, voqea-hodisa va tabiat
manzaralari koʻpincha mubolagʻali tarzda kitobxonga yaxshi tanish obrazlar bilan
taqqoslanadi. Natijada tasvir yanada oydinlashadi, ifodaning obrazliligi oshadi, yuqori
taʼsirchanlik
va hissiy tuygʻu yuzaga keladi.
D.Z.Xaydarovaning fikricha, turli tillar komparativ frazeologik birliklari tabiatini
kuzatish xalqlarda umumiy va xususiy timsollar mavjudligini koʻrsatadi. Ammo bu har
qaysi til ifoda vositalarining tarixiy taraqqiyot natijasida mustaqil shakllanganini inkor
etmaydi. Turli tillar lisoniy vositalarining oʻxshash jihatlari mavjudligi esa xalqlar
turmush tarzidagi yaqinlikning ular tillarida oʻz aksini topganligi bilan izohlanadi.
Binobarin, har bir til oʻzigagina xos badiiy
-tasviriy vositalariga ega, deyilganda nafaqat
oʻzgachalik, balki tillararo sinonimiya ham nazarda tutiladiki, bir tilga xos xususiyatlar
oʻzga tilga ham mansub boʻlishi mumkin. Ilmiy adabiyotlarda badiiy muqoyasa
asosida paydo boʻlgan turgʻun soʻz birikmalarini komparativ frazeologik birl
iklar deb
ataladi. Bunday turgʻun vositalar ingliz tilida asosan «as», «such as», «as if», «as
though», «like», «seem», rus tilida «
-
как», «точно», «словно», «буд то», oʻzbek tilida
“
-
huddi”, “kabi”, “bamisoli”, “goʻyoki”, “singari”, “ga” oʻxshab kabi koʻm
akchilar
hamda lisoniy birliklarning obrazli asoslariga birikib keladigan “day”, “dek”
qoʻshimchalari yordamida hosil boʻladi. Demak, tarjimada asliyatning badiiy
-estetik
qimmatini qayta yaratish masʼuliyati tillararo mushtaraklik va oʻziga xoslik
xususi
yatlarini hisobga olib ish koʻrishni talab qiladi.
Xulosa
Badiiy matnlar materiallari asosida olib borilgan ispan tili komparativ
frazeologizmlarning semantik xususiyatlari tadqiqoti ushbu til birliklariga tegishli
boʻlgan bir qator xulosalar chiqarishga imkon beradi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
7_
июня
–
2025
309
2181-3187
Tilshunoslikda komparativ frazeologiyaga boʻlgan tadqiqotchilarning nazariy
qarashlari chuqur tahlil qilindi. Komparativ birliklarning funksional semantik
strukturasi tahlili natijasida komparativ frazeologik birliklar belgilarining bevosita
namoyon boʻ
lgan darajasiga qarab asosiy ikki tipga ajratib tahlil qilindi: 1) statik va
dinamik belgilarni xarakterlovchi birliklar (negro como el carbon, temblar como un
azogado); 2) belgilarning belgilarini xarakterlovchi birliklar (santag como un angel,
irse rapido como un relampago).
Ispan tilida komparativ frazeologizmlarni ifodalashning asosiy grammatik
vositalari qiyoslash oborotlari
va como, igual que (al igual que), lo mismo que, cual
qiyoslash bogʻlovchilik ergash gaplar hisoblanib, komparativ birliklarni ifodalashning
xilma-
xil usullari orasida como bogʻlovchili oborotlar eng koʻp tarqalgan, tez
-tez
takrorlanadigan mahsuldor lisoniy birlik ekanligi asoslandi.
Hozirgi ispan tilida bir qator umumiy tizimli xususiyatlarning mavjudligi, o’z
navbatida, ularning
como + N
tipidagi komparativ birliklar bilan uzviy bogʻliqligi
maʼlum boʻldi.
Ispan tilining komparativ frazeologizmlari kelib chiqishining asosiy manbalari
deb quyidagilarni hisoblash mumkin: hayvonot olami, tabiat hodisalari, yer osti
boyliklari, insonning mehnat predmetlari, oʻsimliklar, Injil, diniy marosimlar,
realiyalar, tarixiy voqealar, yunon-rim mifologiyasi, badiiy adabiyot, tarixiy shaxslar
va boshqa .
Foydalanilgan adabiyotlar ro
‘
yxati
1.
Dushayeva U.Y “Ispan tilida komporativ frazeologizmlarning
struktur-
semantik va funksional xususiyatlari”
Dissertatsiya Toshkent 2024. 29-
30 b
2.
Уфимцева А.А. Типы словесных знаков. –
М., 2013. –
C. 113
3.
Арутюнова Н.Д. Коммуникативная функция и значения слова.
1999. НДВШ Ф
H
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
7_
июня
–
2025
310
2181-3187
4.
Есперсен О. Философия грамматики. –
М., 2002.
5.
M.L.G.Huetos. Los nombres propios en la paremiologia latina y
castellana. En.: “Revista de la Universidad de Madrid. Homenaje a Menendez
Pidal. 5.
–
Madrid, 2005.
–
P. 12.
6.
Oʻzbek tilining izohli lugʻati. II tom. 2020. –
B. 380, 569.
7.
Oʻzbek tilining izohli lugʻati. 5 jildli, 2020. 4 jild –
B 271
8.
Oʻzbek tilining izohli lugʻati. 5 jildli, 2020. 4 jild –
B. 275.
9.
Oʻzbek tilining izohli lugʻati.
5 jildli, 2020. 5 jild
–
B. 513.
O’sha
joyda.
–
B. 569.
10.
Грамматика русского языка 1980. –
C. 562.
11.
Р.Теленкова. Словарь руского языка. –
M.: 1985.
–
C. 341
12.
Шведова Н.Ю. Очерки по синтаксису русской разговорной
речи. –
М., 2004. –
C. 367. https://search.rsl.ru/ru/record/01006792911.
13.
Gutierrez Ordonez, Gutierrez Ordonez S. Estructuras comparativas.
–
Madrid: Arco Libros, S. L., 1997.
–
57 p.
14.
Потебня 1990. –
Теоритическая поетика. –
M
., Высшая школ
a,
1990.
–
С. 204.
15.
Философский энциклопедический словарь. М.Энциклопедия,
1983.
–
С. 623
16.
Мокиенко В.М. Словарь сравнений русского языка. –
СПб.,
2003; Лебедова Л. Устойчивые сравнение русского языка. Краткий
тематический словарь. –
Краснодар, Рубанский ГУ, 2003; Огольцев
В.Словарь устойчивых сравнений русского языка (синонимо
-
антонимический). –
М.: Русские словари. АСТ. Астрель, 2001
17.
Казанчева А.Ф. Компаративные фразеологические единицы
(КФЕ) испанского и русского языков с сакральнымии именам.
Пятигорский государственный лингвистический университет. –
Россия.
Руснаука, 2012.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
7_
июня
–
2025
311
2181-3187
18.
Haydarova D.Z
. Фразеологические компаративные единицы и
их перевод. Молодой ученый. Международный научный журнал. –
№ 18
(308) / 2020.
–
С. 597
-599.
19.
Tosheva
D.A.
Zoonim
komponentli
maqollarning
lingvokulturologik xususiyatlari.
Filol.fan.boʻy.fals.dokt.(PhD) ...diss. –
T.:
2017.
–
151 b.;
20.
Tosheva
D.A.
Zoonim
komponentli
maqollarning
lingvokulturologik xususiyatlari
. Filol.fan.boʻy.fals.dokt.(PhD) ...diss. –
T.:
2017.
–
151 b.;
21.
Hernandez,
А
.
С. Sintaxis española.
nueva-sintaxis-de-la-lengua-espa-ntilde-ola-c-eacute-sar-hern-aacute-ndez-
alonso_ 5901cd38dc0d608934959e7f_pdf
