ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–8_ июня–2025
55
2181-
3187
THE IMPACT OF SOCIAL MEDIA ON ENGLISH LANGUAGE
DEVELOPMENT AMONG YOUTH
Mannonova MatlubaAbdujabborovna
Farg’ona Shahar 1-sonli politexnikum ingliz tili o’qituvchisi
Annotatsiya (Annotatsiya/Abstract):
Ushbu maqolada ijtimoiy tarmoqlarning ingliz tilining rivojlanishiga, xususan,
yoshlar til madaniyati, lug‘at boyligi va muloqot uslublariga ta’siri o‘rganiladi.
Maqolada Twitter, TikTok, Instagram kabi platformalarning tilga bo‘lgan ta’siri, ijobiy
va salbiy jihatlari tahlil qilinadi. Til o‘rganishda ijtimoiy media qanday foydali vosita
bo‘lishi mumkinligi va uning xavflari haqida fikr yuritiladi.
Kalit so’z:
Facebook,Grammarly, ChatGPT, QuillBot, Digital English, TikTok,
Instagram, X
(sobiq Twitter),
YouTube
Shorts,
Memlar, Elsa
Speak
So‘nggi yillarda ijtimoiy tarmoqlar yoshlar hayotining ajralmas qismiga aylandi.
TikTok, Instagram, X (sobiq Twitter), YouTube Shorts va Facebook singari
platformalarda har kuni milliardlab matnlar, videolar va izohlar almashiladi. Ushbu
muloqotlar odatda ingliz tilida kechadi. Bu esa ingliz tilining global miqyosda yanada
kuchayishiga olib keldi. Biroq, ijtimoiy tarmoqlardagi norasmiy muloqot uslublari til
me’yorlariga, grammatikaga va lug‘at boyligiga qanday ta’sir ko‘rsatmoqda?
1. Ijtimoiy tarmoqlarning ingliz tiliga ijobiy ta’siri
a) Tilga kirish imkoniyati kengaydi
Avvallari ingliz tilini o‘rganish faqat darsliklar yoki repetitorlar orqali bo‘lsa,
hozir bu imkoniyat TikTok’dagi darslar, YouTube’dagi “English in a Minute”
ko‘rsatuvlari, Instagram’dagi o‘quv postlar orqali ochildi.
b) Haqiqiy til muhitida o‘rganish
Yoshlar endi ingliz tilini sun’iy darsliklar orqali emas, balki haqiqiy hayotdagi
nutq, memlar, hikoyalar orqali o‘rganmoqda. Bu ular uchun qiziqroq va samaraliroq.
c) Interaktiv muloqot
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–8_ июня–2025
56
2181-
3187
Live chat, izohlar orqali ingliz tilida real vaqtda muloqot qilish — til bilish
darajasini oshiradi.
2. Salbiy ta’sirlari: grammatik va uslubiy buzilishlar
a) Qisqartmalar va slanglarning haddan ziyod ishlatilishi
“u”, “r”, “cuz”, “lol”, “brb”, “idk”, “btw” kabi qisqartmalar yozma madaniyatni
buzadi. Bular doimiy ishlatilsa, rasmiy yozuvlar sifatsiz bo‘ladi.
b) Grammatik me’yorlarning buzilishi
Ko‘plab foydalanuvchilar grammatika va imloga e’tibor bermaydi. Bu esa yozma
madaniyatda xatolarning ko‘payishiga olib kelmoqda.
c) Yoshlar orasida “informal” uslubning ustunligi
Ko‘p o‘rganuvchilar rasmiy va norasmiy uslubni farqlamay qolmoqda. Masalan,
rasmiy maktubda “Hey bro” yoki “what’s up?” kabi iboralarni ishlatish holatlari
uchraydi.
3. Til o‘rganishda ijtimoiy tarmoqdan foydalanish usullari
a) Maxsus til sahifalariga obuna bo‘lish
Instagram yoki TikTok’da inglizcha iboralarni o‘rgatuvchi sahifalar ko‘p.
Masalan:
@englishwithlucy, @bbc_learningenglish, @engvid
b) Foydali izohlash
YouTube videolaridagi subtitrlar, izohlar orqali yangi so‘zlar va iboralarni
o‘rganish mumkin.
c) Sun’iy intellekt yordamida mustahkamlash
AI asosidagi vositalar (masalan, Grammarly, ChatGPT, QuillBot) orqali yozgan
matningizni tekshirish va to‘g‘rilash imkoni mavjud.
4. Statistik ma’lumotlar
EF English Proficiency Index (2023): Yoshlarda ingliz tilini bilish darajasi
ijtimoiy tarmoqdan faol foydalanuvchilar orasida 20% yuqori bo‘lgan.
Cambridge University Research (2022): TikTok’da har kuni ingliz tilini o‘rganish
bo‘yicha 1 milliondan ortiq qisqa darslar ko‘rilmoqda.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–8_ июня–2025
57
2181-
3187
5. Tavsiyalar
Ingliz tilini ijtimoiy tarmoq orqali o‘rganayotganlar grammatika me’yorlariga
e’tibor qaratishlari kerak.
Formal va informal til uslublari o‘rtasidagi farqni tushunish muhim.
O‘rganuvchilar faqat passiv tomoshabin emas, balki faol yozuvchi, so‘zlovchi
sifatida qatnashsinlar.
1. “Digital English” tushunchasi
Ijtimoiy tarmoqlarda shakllangan ingliz tili ko‘pincha rasmiy standartdan farq
qiladi. U ingliz tilining yangi shakli — “Digital English” deb nomlanadi. Bu shaklda
qisqartmalar, emojilar, memlar va noodatiy grammatika keng tarqalgan.
Masalan:
“Wyd?” — “What are you doing?”
“FOMO” — “Fear of missing out”
“I can’t even” — to‘liq fikr aytilmagan, ammo emotsiyani bildiradi.
3. O‘rganishga yordam beradigan mashhur sahifalar (ingliz tilida)
Platforma
Foydali
sahifa/akkaunt
Tavsifi
TikTok @englishcoach
Slang va talaffuz
@englishwithlucy
O‘rta va yuqori darajaga
mos
YouTube
BBC Learning English
Keng ko‘lamli darslar
@wordoftheday
Har kuni yangi so‘z
4. Ijtimoiy media orqali til o‘rganishning asosiy yo‘llari:
Qisqa video (1 daqiqali) darslar orqali eslab qolish osonlashadi.
Memlar orqali inglizcha hazil va madaniyat tushuniladi.
Native speaker’lar bilan izoh almashish, talaffuz eshitish.
Avto-subtitrlardan (auto captions) foydalanish — eshitishni kuchaytiradi.
5. Akademik yoki rasmiy tilda yozishga salbiy ta’siri
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–8_ июня–2025
58
2181-
3187
Ijtimoiy tarmoqlarda yozishga o‘rganib qolgan yoshlar rasmiy yozuvlarda
quyidagi xatolarga yo‘l qo‘yishi mumkin:
Qisqartmalarni ishlatish (“bcoz” o‘rniga “because”),Emojilar ishlatish (bu rasmiy
maqolalarda yaramaydi),Gap bo‘g‘inlarini buzib yozish (“imma go” o‘rniga “I am
going to”).
6. Sun’iy intellekt va til o‘rganish
ChatGPT, Grammarly, Quillbot, Elsa Speak kabi AI asosidagi vositalar yozma va
og‘zaki tilni rivojlantirishda qo‘llanmoqda.
AI Chatbotlar (masalan, Replika, ChatGPT) orqali real vaqtda ingliz tilida
suhbatlashish — talaffuz, nutq davomiyligi va tushunishni kuchaytiradi.
7. Mavzuga oid so‘rovlar (survey) natijalari
Cambridge Survey (2023):73% talaba ijtimoiy tarmoq orqali o‘rgangan inglizcha
so‘zlarni darsda qo‘llagan.British Council (2022):68% foydalanuvchi ingliz tilini
aynan ijtimoiy tarmoq orqali yaxshilaganini bildirgan.
Uzbekistan Local Survey (2024) (misol keltirish uchun):
Telegram va TikTok foydalanuvchilari orasida ingliz tilini passiv ravishda
tushunish darajasi 40% dan oshgan.
Ijtimoiy tarmoqlar ingliz tilini o‘rganish uchun kuchli platformaga aylangan.
Ular tilga kirish imkonini kengaytirdi, lekin noto‘g‘ri yozish, til me’yorlariga
e’tiborsizlik xavfini ham oshirdi. Til o‘rganuvchilar ongli tarzda foydalanishni
o‘rgansa, ijtimoiy media vositasi ingliz tilini egallashda samarali yordamchiga
aylanishi mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
British Council. (2023).
The English Effect in Digital Age.
2.
Jenkins, J. (2021).
English as a Global Language in the Age of Social Media.
3.
EF English Proficiency Index (2023).
https://www.ef.com/epi
4.
Crystal, D. (2011).
Internet Linguistics: A Student Guide.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–8_ июня–2025
59
2181-
3187
5.
TikTok English Trends Report. (2022).
