ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–4_ июня–2025
384
2181-
3187
ZAMONAVIY INGLIZ TILI O‘RGANISHDA SUN’IY
INTELLEKTNING O‘RNI
Mannonova MatlubaAbdujabborovna
Farg’ona Shahar 1-sonli politexnikum
ingliz tili o’qituvchisi
Annotatsiya:
Ushbu maqola ingliz tilini o‘rganish jarayonida sun’iy intellekt (SI)
texnologiyalarining tobora ortib borayotgan ahamiyatini o‘rganadi. Chatbotlar,
grammatikani tekshiruvchi ilovalar, shaxsiylashtirilgan dars platformalari va nutqni
tanish dasturlarining ingliz tili ta’limiga qanday ta’sir ko‘rsatayotgani tahlil qilinadi.
Shuningdek, maqolada sun’iy intellekt vositalarining afzalliklari, kamchiliklari, va
kelajakdagi imkoniyatlari ko‘rib chiqilib, o‘rganuvchilar va o‘qituvchilar uchun
tavsiyalar beriladi.
Kalit so’z:
Duolingo, LingQ, Babbel, Replika, ChatGPT, chatbotlar, SI
platformalari, Google Translate, DeepL, Microsoft Translator, Khan Academy's
Khanmigo, Quizlet AI, Pearson AI platformalar, IELTS va TOEFL, Magoosh AI,
IELTS Writing Assist,
XXI-asr ta’lim sohasida, ayniqsa, til o‘rganishda ulkan inqilobiy
o‘zgarishlarga guvoh bo‘lmoqda. Sun’iy intellektning rivojlanishi tufayli o‘quvchilar
endi faqatgina an’anaviy darsliklar va sinfdagi darslarga tayanib qolmayaptilar. SI
asosidagi texnologiyalar o‘quvchilarning ingliz tilini o‘zlashtirish usullarini tubdan
o‘zgartirib yubordi.
Shaxsiy so‘z boyligini tavsiya qiluvchi ilovalardan tortib, real vaqtda talaffuz
bo‘yicha fikr bildiradigan dasturlargacha, sun’iy intellekt har bir o‘quvchiga individual
yondashuvni taqdim etmoqda. Ammo bu vositalar qanchalik samarali va ular an’anaviy
metodlarni butunlay almashtira oladimi?
2. Sun’iy intellekt ingliz tilini o‘rganishni qanday o‘zgartirmoqda?
a) SI asosidagi til o‘rgatuvchi ilovalar
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–4_ июня–2025
385
2181-
3187
Duolingo, LingQ, Babbel kabi ilovalar o‘quvchining darajasi, xatolari va tezligiga
qarab mashg‘ulotlarni moslashtiradi.
b) Grammatika va uslubni tahlil qiluvchi vositalar
Grammarly va Quillbot jumla tuzilishi, imlo va ohangni tahlil qiladi. Yozma tilni
rivojlantirish va xatolarni tushunishga yordam beradi.
c) Suhbat mashqlari uchun sun’iy chatbotlar
Replika, ChatGPT kabi chatbotlar ingliz tilida tabiiy muloqot qilish imkonini
beradi. Ular turli holatlarga mos suhbatlarni taqlid qiladi.
d) Talaffuz va eshitish ko‘nikmalarini rivojlantiruvchi vositalar
Elsa Speak, Speechling kabi ilovalar talaffuzni baholab, darhol tahlil va tavsiyalar
beradi.
3. Sun’iy intellektdan foydalanishning afzalliklari
a) Shaxsiylashtirilgan o‘qitish
Har bir o‘quvchiga individual reja asosida moslashadi. Bu usul umumiy
yondashuvga qaraganda samaraliroq.
b) Real vaqtda fikr-mulohaza
O‘qituvchidan farqli o‘laroq, SI vositalari darhol xato va kamchiliklarni
ko‘rsatadi.
c) Oson va arzon kirish imkoniyati
Ko‘plab SI platformalari bepul yoki arzon. Ular internet orqali istalgan vaqtda
foydalanish uchun qulay.
d) O‘quvchini jalb qilish va motivatsiya
O‘yin ko‘rinishidagi topshiriqlar, reyting tizimlari va interaktiv mashqlar
mashg‘ulotlarni qiziqarli qiladi.
4. Muammolar va cheklovlar
a) Haqiqiy hissiy anglash yetishmovchiligi
SI inson emotsiyasini to‘liq tushuna olmaydi. Masalan, kinoya yoki madaniy
jihatdan nozik mavzularni noto‘g‘ri talqin qilishi mumkin.
b) Texnologiyaga haddan tashqari bog‘liqlik
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–4_ июня–2025
386
2181-
3187
Ba’zi o‘quvchilar AI’ga haddan ziyod tayanib, haqiqiy muloqot, mustaqil fikrlash
va ijodiy yondashuvdan uzoqlashadi.
c) Maxfiylik muammolari
Ilovalar foydalanuvchi ma’lumotlarini yig‘ishi mumkin. Bu esa xavfsizlikka
tahdid tug‘diradi.
d) Noto‘g‘ri fikrlar va xatolar
Ba’zida grammatika vositalari noto‘g‘ri tuzatishlar beradi yoki kontekstni
tushunmaydi.
5. Kelajakda SI qanday rol o‘ynaydi?
Kelajakda sun’iy intellekt yanada aqlli o‘qituvchilar, ovozli yordamchilar va
hissiyotga mos darsliklarni yaratadi. O‘qituvchilar SI yordamida o‘quvchilarning
yutuq va muammolarini tahlil qiladi, darsni takomillashtiradi. Shu bilan birga, insoniy
jihatlar — muloqot, madaniyat va ijod — hali ham asosiy o‘rinda qoladi.
6. O‘rganuvchi va o‘qituvchilar uchun tavsiyalar
SI vositalarini qo‘shimcha yordamchi sifatida qo‘llang, asosiy manba sifatida
emas.
Sun’iy intellekt bergan fikrlarni inson o‘qituvchilar bilan solishtiring.
Kitob o‘qish, insholar yozish, suhbat qilish kabi an’anaviy metodlarni unutmang.
Ilovalardan foydalanganda shaxsiy ma’lumotlaringizni ehtiyot qiling. Sun’iy
intellekt yordamida avtomatik tarjima
Google Translate, DeepL, Microsoft Translator kabi AI asosidagi tarjima
xizmatlari matnni bir necha soniyada turli tillarga tarjima qiladi.
Ular neyron tarmoqlar yordamida tarjimaning kontekstini tushunishga harakat
qiladi.
Tarjima sifati inson darajasiga yaqinlashib bormoqda, lekin ba’zida noto‘g‘ri yoki
soxta ma’lumotlar ham bo‘lishi mumkin.
Ingliz tili o‘qituvchilari uchun AI vositalari
Khan Academy's Khanmigo, Quizlet AI, Pearson AI platformalari o‘qituvchilarga
dars rejalari tuzishda, topshiriqlar yaratishda va sinflarni boshqarishda yordam beradi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–4_ июня–2025
387
2181-
3187
Turnitin AI Detector esa AI yordamida yozilgan matnlarni aniqlash uchun
ishlatiladi (plagiat oldini olish).3. AI asosidagi interaktiv platformalar
IELTS va TOEFL uchun AI yordamchi vositalar
Magoosh AI, IELTS Writing Assist kabi tizimlar o‘rganuvchining insholarini
tahlil qilib, baho qo‘yadi va tuzatish taklif qiladi.
Speech Assessment API (Microsoft) — nutq tezligi, urg‘u, aniqlik kabi
parametrlarni baholaydi.
SI va madaniy kontekst
AI hali ham madaniy konnotatsiyalar, idiomatik iboralar va nozik ijtimoiy
mavzularni to‘liq tushuna olmaydi.
Masalan: “Break a leg” iborasini yangi o‘rganuvchi AI yordamida tarjima qilsa,
so‘zma-so‘z noto‘g‘ri bo‘ladi. Shuning uchun, AI bilan ishlaganda madaniy
tafovutlarga e’tibor zarur.
Tadqiqot va yangiliklar:Cambridge University (2024): O‘rganilganlarga ko‘ra,
sun’iy intellekt vositalari bilan o‘rgangan talabalarning 72% yozma ish sifati oshgan.
British Council: SI vositalari noto‘g‘ri o‘rgatilgan so‘zlarni doimiy ravishda
tuzatish orqali o‘rganuvchining avtomatik til refleksini mustahkamlaydi.
OpenAI va Duolingo hamkorligida 2024 yildan “Explain My Answer” funksiyasi
ishga tushirildi – bu texnologiya o‘quvchiga nima uchun xato qilganini tushuntirib
beradi.
Sun’iy intellekt ingliz tilini o‘rganish usullarini tez sur’atda o‘zgartirmoqda.
U o‘rganuvchining darajasiga moslashadi, tez fikr bildiradi va darsni qiziqarli qiladi.
Shunga qaramay, til bu — inson va jamiyat mahsuli. Shuning uchun, SI vositalarini
to‘g‘ri va ehtiyotkorlik bilan ishlatgan holda, ular bizning eng yaxshi yordamchilarimiz
bo‘la oladi
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Oxford University Press. (2022).
AI in Language Learning: A Research Report
2.
Duolingo Blog. (2023).
How Machine Learning Makes Language Learning
More Personal
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–4_ июня–2025
388
2181-
3187
3.
Grammarly Research. (2022).
The Future of AI and English Writing
4.
TESOL Quarterly. (2021).
AI and the English Language Classroom
5.
TechCrunch. (2023).
The Rise of AI in Education
