ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
114
2181-
3187
IQTISODIYOTNI RAQAMLASHTIRISH SHAROITIDA STARTAP
LOYIHALARNI QO`LLAB-QUVVATLASH TIZIMINI
TAKOMILLASHTIRISH
Ergashov Sherzod Abduxoliq o`g`li
“UNIVERSITY OF MANAGEMENT
AND FUTURE TECHNOLOGIES”
O‘zbek tilida qisqacha annotatsiya.
Mazkur tadqiqot ishida raqamli iqtisodiyot
va startaplar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik, shuningdek, mavjud qo‘llab-quvvatlash
mexanizmlari tahlil qilinadi. O‘zbekistonning iqtisodiy sharoitlari va raqamli
infratuzilmasini hisobga olgan holda, startaplar uchun samarali qo‘llab-quvvatlash
tizimlarini shakllantirish uchun takliflar ishlab chiqiladi.
Kalit so`zlar:
raqamli iqtisodiyot, startaplar qo‘llab-quvvatlash tizimi, raqamli
infratuzilma, O‘zbekiston iqtisodiy sharoitlari, startaplar uchun samarali mexanizmlar.
Ingliz tilida qisqacha annotatsiya.
This research paper analyzes the relationship
between the digital economy and startups, as well as existing support mechanisms.
Taking into account the economic conditions and digital infrastructure of Uzbekistan,
proposals for the formation of effective support systems for startups will be developed.
Keywords:
digital economy, startup support system, digital infrastructure,
economic conditions of Uzbekistan, effective mechanisms for startups. Translate these
words into English
Kirish
Startap loyihalarining rivojlanishi hozirgi iqtisodiyotning ajralmas qismi bo‘lib,
global miqyosda yangi texnologiyalar va innovatsiyalarni yaratish uchun muhim
poydevor hisoblanadi. Bu loyihalar nafaqat iqtisodiy o‘sishga turtki beradi, balki yangi
ish o‘rinlarini yaratadi, raqobatni oshiradi va bozorni diversifikatsiya qiladi. Shu bilan
birga, startaplar iqtisodiyotni raqamlashtirishda va yangi texnologiyalarni qo‘llashda
muhim rol o‘ynaydi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
115
2181-
3187
Startap
– bu innovatsion g‘oyalarni amalga oshirish va yangi biznes-modellarni
yaratishga qaratilgan tashkilotlar yoki kompaniyalar bo‘lib, odatda yuqori xavf va
yuqori daromad olish potentsialiga ega bo‘lgan bizneslarning dastlabki bosqichlarida
faoliyat yuritadi. Bu so'z ingliz tilidagi "startup" so'zidan kelib chiqib, tez rivojlanish
potentsialiga ega, odatda kichik jamoalar tomonidan boshqariladigan va yangi
mahsulot yoki xizmatlarni taklif qiluvchi korxonalarni ifodalaydi.
Startap loyihalarni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlashning iqtisodiy-ijtimoiy va
innovatsion jihatlari mavjud bo`lib, ular o`z navbatida quyidagi guruhlarga bo`linadi:
Iqtisodiy jihatdan:
Ish o‘rinlari yaratish:
startaplar yangi ish o‘rinlarini yaratadi, bu esa iqtisodiy
o‘sishga hissa qo‘shadi. Davlat bu jarayonga ko‘mak berish orqali ish bilan ta'minlash
muammolarini hal etishda yordam beradi.
Investitsiya jalb qilish:
davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlangan startaplar ko‘pincha
investorlar uchun jozibador bo‘ladi. Ular davlatning barqarorligi va yutuqlari tufayli riskni
kamaytiradi.
Xalqaro raqobatbardoshlikmi oshirish:
davlat startaplarni qo‘llab-quvvatlash orqali
mamlakatning iqtisodiy raqobatbardoshligini oshiradi. Innovatsion loyihalar xalqaro bozor
uchun mahsulot ishlab chiqarishni rag‘batlantiradi.
Ijtimoiy jihatdan:
Ijtimoiy rivojlanish:
startaplar ko‘pincha ijtimoiy muammolarni hal etishga
qaratilgan. Davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi ijtimoiy jihatdan foydali loyiha va
g‘oyalarni amalga oshirishni osonlashtiradi.
Ta'lim va ko‘nikmalarni oshirish:
davlat startaplarni rivojlantirish orqali ta'lim
tizimiga yangiliklar kiritish, zamonaviy ko‘nikmalarni oshirish uchun imkoniyat yaratadi.
Bu yosh avlodning professional rivojlanishiga yordam beradi.
Keng jamoatchilik ishtiroki:
davlat startaplar uchun platformalar yaratishi orqali
jamoatchilikning loyiha va g‘oyalarga bo‘lgan qiziqishini oshiradi, bu esa ijtimoiy
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
116
2181-
3187
o‘zgarishlarni qo‘llab-quvvatlaydi.
Innovatsion jihatlar:
Innovatsion ekotizim yaratish:
davlat startaplarni qo‘llab-quvvatlab, innovatsion
ekotizimni shakllantirishga yordam beradi. Bu, o‘z navbatida, yangi g‘oyalar va
texnologiyalarni yaratishga xizmat qiladi.
Tadqiqot va rivojlanishga ko‘mak berish:
davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash
tadqiqot va rivojlanish faoliyatlarini rag‘batlantiradi. Bu orqali startaplar o‘z mahsulot va
xizmatlarini takomillashtirish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Iqtisodiyotni raqamlashtirish jarayonida startaplarni qo‘llab-quvvatlashning
asosiy jihatlari raqamli infratuzilmaning shakllanishi, innovatsion ekotizimni yaratish,
moliyaviy resurslarga kirish, raqamli ko‘nikmalarni rivojlantirish, va huquqiy asoslarni
ta'minlashni o‘z ichiga oladi. Startap loyihalar bo`yicha kerakli raqamli ko‘nikmalarni
rivojlantirish uchun davlat tomonidan raqamli o‘quv kurslari, treninglar va
sertifikatlash tizimlarini yaratish zarur. Bu ularning raqamli vositalarni samarali
qo‘llashiga yordam beradi.
Startap dasturlarini o`rganish bosqichlari
Dastur turi
Maqsad
Maqsadli
auditoriya
O‘qu
v muddati
Eslatmalar
Onlayn kurslar
Raqamli
ko‘nikmalarni
o‘rganish
Startap
xodimlari,
talabalar
4-12
hafta
Coursera,
Udemy, edX kabi
platformalarda
mavjud.
Seminar va
treninglar
Innovatsio
n strategiyalarni
o‘rganish
Startap
rahbarlari,
investorlar
1-3
kun
Malakali
mutaxassislar
tomonidan
o‘tkaziladi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
117
2181-
3187
Mentorlik
dasturlari
Shaxsiy
rivojlanish va
tajriba
almashish
Startap
asoschilari
Oylik
yoki yillik
Tajribali
mutaxassislar bilan
birga ishlash.
Akademik
dasturlar
Texnologi
ya va
menejmentni
o‘rganish
Talabalar,
yangi
tadbirkorlar
1-2
yil
Universitetlar
va institutlarda
taqdim etiladi.
Master-klasslar
Amaliy
ko‘nikmalarni
rivojlantirish
Profession
al mutaxassislar
1-2
kun
Maxsus
mavzular
bo‘yicha
o‘tkaziladi.
Vebinarlar
Yangiliklar
va
innovatsiyalar
haqida
ma'lumot berish
Barcha
qiziqqanlar
1-3
soat
Onlayn
formatda erkin
qatnashish
imkoniyati.
Hackathonlar
Raqamli
ko‘nikmalarni
tasdiqlash
Ishchilarni
ng barcha
qatlamlari
24-
48 soat
Jamoaviy ish
orqali yangiliklar
yaratish.
Sertifikatlashtiri
sh dasturlari
Raqamli
ko‘nikmalarni
tasdiqlash
Ishchilarni
ng barcha
qatlamlari
3-6 oy
Mutaxassislikl
ar bo‘yicha tan
olinish.
Startaplar o‘z faoliyatlarini boshlash va rivojlantirish uchun mustahkam huquqiy
asosga, xususan, qo‘llab-quvvatlash mexanizmlariga, yuridik vositalarga, va davlat
tomonidan berilgan imtiyozlarga muhtojdirlar. Davlatning startaplarni qo‘llab-
quvvatlashda tutgan roli va unga asoslanadigan huquqiy chora-tadbirlar mamlakatning
iqtisodiy o‘sishiga va innovatsion rivojlanishiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta'sir ko‘rsatadi.
O‘zbekistonda ham davlat startaplarni qo‘llab-quvvatlashga alohida e'tibor bermoqda,
bunda huquqiy asoslar innovatsion tadbirkorlikni rivojlantirish, xususiy sektorni
rag‘batlantirish va iqtisodiyotni raqamlashtirish maqsadlariga xizmat qiladi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
118
2181-
3187
O‘zbekistonda startaplarni qo‘llab-quvvatlash maqsadida faoliyat
yuritayotgan akseleratorlar.
Akselerator
Tashkilot
Maqsad
Dasturlar
Foydalar
Innotech
Innovatsio
n rivojlanish
agentligi
Startaplar
ni rivojlantirish
Tezlashtiri
sh dasturi,
mentorlash
Moliyalashtiri
sh, trening,
mentorlik
Biznes-
inkubator
O‘zbekisto
n Respublikasi
Tashqi iqtisodiy
faoliyatvazirligi
Yangi
g‘oyalarni
qo‘llab
-
quvvatlash
Inkubatsiy
a dasturlari
Ofis maydoni,
resurslar, maslahat
Technovati
on
Technovati
on Global
Qizlar va
ayollarni
texnologiya
sohasida
qo‘llab
-
quvvatlash
Innovatsio
n g‘oyalarni
rivojlantirish
Ta'lim,
resurslar, tarmoq
yaratish
Startap UZ
O‘zbekista
n startap
assotsiatsiyasi
Startapla
r uchun
infratuzilmani
rivojlantirish
Tezlashtiri
sh dasturi,
grantlar
Investitsiyalar
, tadbirkorlik
muhitini
rivojlantirish
UNDP
Akselerator
Birlashgan
Millatlar
Tashkiloti
Ijtimoiy
tadbirkorlikni
rivojlantirish
Innovatsio
n ijtimoiy
dasturlar
Moliyaviy
yordam,
maslahatchilar
Silkway
Ventures
Silkway
Group
Raqamli
va texnologik
startaplarni
qo‘llab
-
quvvatlash
Mentorlas
h va
moliyalashtirish
Investitsiya,
tajribali mentorlar
Seedstars
Uzbekistan
Seedstars
Global
O‘sish
potentsialiga
Global
tarmoq,
mentorlik
Xalqaro
tarmoq, investitsiya
imkoniyatlari
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
119
2181-
3187
ega startaplarni
qidirish
O‘zbekista
n Yevropa
Markazi
Yevropa
Ittifoqi
O‘zbekist
on va Yevropa
o‘rtasidagi
hamkorlikni
rivojlantirish
Innovatsio
n loyihalarni
qo‘llab
-
quvvatlash
Grantlar,
maslahatchilar
Startap loyihalarining davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi, avvalo, moliyaviy
yordam, grantlar, subsidiyalar va soliq imtiyozlari kabi iqtisodiy resurslar taqdim
etishni anglatadi. Shuningdek, davlat innovatsion ekotizim yaratish, qonunchilik
bazasini takomillashtirish va tadqiqot rivojlanishiga ko‘mak berish orqali startaplarni
rag‘batlantirishda muhim rol o‘ynaydi. Bular bilan birga, ta'lim va kasb-hunar
tayyorlash dasturlari orqali malakali kadrlar tayyorlash ham ko‘zda tutiladi. Umuman
olganda, bu startaplarning muvaffaqiyatini oshirish va iqtisodiy o‘sishga hissa
qo‘shishni maqsad qiladi. 2023-yil oxiriga kelib
O‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan startaplarning umumiy soni 5,000 dan ortiqni
tashkil etgan. Ularning yarmidan ko‘pi texnologiyalar, axborot-kommunikatsiya
tizimlari, sun'iy intellekt, e-tijorat kabi sohalarda faoliyat yuritmoqda. Raqamli
iqtisodiyotga o‘tish jarayonida texnologik innovatsiyalarni yaratish va ularni bozorda
tijoratlashtirish O‘zbekiston uchun ustuvor vazifalardan biri hisoblanadi. Startaplar
uchun moliyaviy qo‘llab-quvvatlash tizimini kuchaytirish zarur, chunki moliya
resurslari startaplarning rivojlanishi uchun muhim omil hisoblanadi. Davlat tomonidan
moliyaviy yordamning kengaytirilishi, xususiy sektor va davlatning hamkorlikda
ishlashi, shuningdek, xalqaro investorlarga yo‘naltirilgan dasturlarni amalga oshirish
kerak.
Xulosa
Innovatsion infratuzilma yaratish va rivojlantirish hamda texnologik parklar,
inkubatorlar va akseleratorlarni tashkil etish orqali startaplar uchun qulay sharoitlar
yaratish muhimdir. Bu markazlar startaplarning muvaffaqiyatli faoliyat yuritishiga
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
120
2181-
3187
yordam beradi, ilmiy-texnikaviy qo‘llab-quvvatlash, tarmoq aloqalarini yaratish va
zarur resurslarni taqdim etadi. Shuningdek, huquqiy va normativ bazani
takomillashtirish zarurati ham ko‘rsatildi. Startaplar uchun huquqiy tizimni
soddalashtirish, intellektual mulkni himoya qilish, biznesni boshlash va yuritish
jarayonlarini yengillashtirish orqali startaplarning rivojlanishiga to‘sqinlik qiluvchi
to‘siqlarni bartaraf etish kerak. Umuman olganda, O‘zbekistonda startaplarni
rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilgan va amalga oshirilishi kerak bo‘lgan chora-
tadbirlar, innovatsion ekotizimning shakllanishi va iqtisodiyotning raqamli
transformatsiyasini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Bularning barchasi startaplar
uchun qulay muhit yaratish va ularni o‘z g‘oyalarini muvaffaqiyatli amalga oshirishda
qo‘llab-quvvatlashning asosiy yo‘nalishlarini tashkil etadi.
O‘zbekiston hukumati
tomonidan amalga oshirilayotgan davlat dasturlari, strategiyalar va normativ-huquqiy
hujjatlar startaplar uchun qulay sharoitlar yaratishga qaratilgan. Ta’lim tizimining
zamonaviy talablar asosida yangilanishi, tadbirkorlikni o‘rgatish va ilmiy-texnikaviy
sohada kadrlar tayyorlashga qaratilgan dasturlarni rivojlantirish kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Prezidentining 2020 yil 5 oktabrdagi “Raqamli О‘zbekiston – 2030” strategiyasini
tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari tо‘g‘risida”gi PF 6079-sonli
farmoni
2.
О‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 28-apreldagi “Raqamli
iqtisodiyot va elektron hukumatni keng joriy etish chora-tadbirlari tо‘g‘risida” PQ-
4699-son qarori.
3.
О‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 3-iyuldagi “О‘zbekiston
Respublikasida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish chora-tadbirlari tо‘g‘risidagi” PQ-
3832-sonli qarori.
4.
Asadullah A., Faik I., Kankanhalli A. Digital Platforms: A Review and Future
Directions. PACIS, 2018. – 248 r.
5.
Rogers, Everett M. Diffusion of Innovations / Everett M. Rogers. Glencoe: Free
Press, 1962. P. 282-283.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
121
2181-
3187
6.
Nelson J. L., Lei R. F. The effect of digital platforms on news audi-ence behavior
//Digital Journalism. – 2018. – T. 6. – №. 5. – S. 619-633.
