International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
187
G‘ALABA BOG‘IDA QAD ROSLAGAN BUYUK SIYMOLAR
Kodirova Zilola Ruziboyevna
Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instituti
2-kurs tayanch doktoranti (PhD)
Аnnotatsiya:
Mazkur maqolada g’alaba bog’idagi o‘tgan davr qahramonlari
xotirasiga bag‘ishlangan yodgorlik, ularning yurt oldidagi fidokorona xizmatlari,
cheksiz fidoyilari uchun hurmat va minnatdorlik tamoyillari haqida batafsil ma’lumot
berilgan.
Kalit so’zlar:
Mahobatli xaykaltaroshlik, adiblar, buyuk ajdodlarimiz, atoqli,
xotira, ajdodlar merosi, mutaffakirlar, mustaqillik, haykal, siymolar, adabiyot,
bunyodkorlik, ajdodlar merosi.
Аннотация:
В данной статье представлена подробная информация о
памятнике, посвященном памяти героев ушедшей эпохи в Парке Победы,
принципах уважения и благодарности за их самоотверженное служение стране,
их бесконечные жертвы.
Ключевые слова:
Величественная скульптура, писатели, наши великие
предки, знаменитые, память, наследие предков, мыслители, независимость,
скульптура, деятели, литература, творчество, наследие предков.
Abstract:
This article provides detailed information about the monument
dedicated to the memory of the heroes of the past era in the Victory Park, the
principles of respect and gratitude for their selfless services to the country, their
endless sacrifices.
Key words:
Majestic sculpture, writers, our great ancestors, famous, memory,
ancestral heritage, thinkers, independence, sculpture, figures, literature, creativity,
ancestral heritage.
G‘alaba bog‘i gavjum shaharning qoq markazida joylashgan bo‘lib, bu tarixiy
joyda asrlar davomida gullab-yashnab kelayotgan boy intellektual meros va ilmiy
an’analardan dalolat beradi. Bu yam-yashil voha mintaqaning turli bilim sohalariga
qo‘shgan hissalari bilan dunyoda o‘chmas iz qoldirgan buyuk tafakkur va allomalar
uchun tarbiya maskani bo‘lgan.
Toshkentdagi G‘alaba bog‘i nafaqat intellektual izlanishlar va ilmiy izlanishlar
maskani, balki uning yo‘laklari va maydonlarini bezatib, ushbu tarixiy maskanga
go‘zallik va nafosat bag‘ishlab turadigan nafis haykallar xazinasi hamdir. Turli millat
vakillaridan bo‘lgan iste’dodli rassomlar tomonidan yaratilgan bu muhtasham
haykallar hududning boy madaniy merosi va badiiy an’analarini o‘zida aks ettirib,
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
188
o‘zining murakkab naqshlari va teran ramziyligi bilan tashrif buyuruvchilarni maftun
etadi.
G‘alaba bog‘ining buyuk allomalari o‘zlarining intellektual yutuqlari, ilm sari
intilishlari bilan dunyoda o‘chmas iz qoldirganlar. Ularning merosi ilm-fanning
mustahkam kuchi va fan, adabiyot va matematika sohalariga qo'shgan hissalari orqali
jamiyatga o'zgartiruvchi ta'sir ko'rsatishi mumkinligidan dalolat beradi. Ularning
yutuqlarini nishonlash va xotirasini sharaflash orqali biz o'rganish va
kashfiyotlarimizda ularning mukammallik va innovatsiya merosini davom ettirishdan
ilhomlanamiz.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 -yil 23- oktyabrdagi “Ikkinchi
jahon urushida qozonilgan G‘alabaning 75–yilligini munosib nishonlash
to‘g‘risida”gi Qarori asosida Toshkent shahrining Olmazor tumanida “G‘alaba bog‘i”
yodgorlik majmuasi hamda uning hududida “Shon-sharaf” davlat muzeyi bunyod
etilgan edi. Ikkinchi jahon urushida fashizm ustidan qozonilgan g‘alabaning 75
yilligiga bag‘ishlab barpo etilgan “G‘alaba bog‘i” memorial majmuasi millionlab
kishilar uchun muhim bo‘lgan 9 may sanasida tantanali ravishda ochildi. Marosimda
Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev ishtirok etdi.
G'alaba bog'i to'qnashuvlar va qiyinchiliklar davrida xalqning qurbonliklari va
g'alabalari haqida yorqin eslatma bo'lib turadi. Yaqinda Prezidentimizning G‘alaba
bog‘iga tashrifi o‘z yurti ozodligi va suvereniteti uchun mardonavor kurashgan
qahramonlarga hurmat va xotira ko‘rsatishning ramziy belgisi bo‘ldi. Ushbu tarixiy
tashrif nafaqat el-yurt uchun jon fido qilganlar xotirasini e'zozlabgina qolmay, balki
xalqning jamoaviy o'ziga xosligini belgilaydigan mustahkam matonat va hamjihatlik
ruhini ta'kidladi.
Shavkat Mirziyoyev 8-may kuni G‘alaba bog‘iga tashrif buyurib, “Matonat
madhiyasi” yodgorligi poyiga gulchambar qo‘ydi. “Matonat madhiyasi” yodgorlik
majmuasi Ikkinchi jahon urushida besh o‘g‘lidan ayrilgan matonatli ona — Zulfiya
aya Zokirova, uning sadoqatli kelinlari va yetim qolgan nabiralari xotirasiga
bag‘ishlab barpo etilgan. U o‘zbek xalqining urushdagi yo‘qotishlari, g‘alabaga
qo‘shgan ulkan hissasining timsoli sifatida bog‘ markazidan o‘rin olgan.
Davlat rahbarining tashabbusi bilan barpo etilgan bu majmua o‘zbek xalqining
urushdagi yo‘qotishlari, tinchlik uchun kurashi va ulkan hissasini ifodalaydi.
Prezidentimiz “G‘alaba” bog‘iga yetib kelgach, tantana va ehtirom tuyg‘ulari
ko‘tarildi, bu voqeaning jiddiyligi va bu maskanning ahamiyatini aks ettirdi. Umid va
yangilanish timsoli bo‘lgan yam-yashil ko‘katlar, jonli gullar bilan o‘ralgan
78
Marifat gazetasi. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Mirziyoyev Sh.M Oliy majlisga murajatnomasi
79
Mirziyoyev Sh.M. Milliy tiklanishdan – milliy yuksalish sari. – Toshkent: «Oʻzbekiston» NMIU, 2020.
80
Shavkat Mirziyoyev 8-may g’alaba bog’iga tashrifi “Matonat madhiyasi”yodgorligi majmuasi
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
189
Prezidentimiz jasorati va fidoyiliklari bilan el-yurtimiz g‘alabasi va ozodligi yo‘lini
ochib bergan halok bo‘lgan askarlar va faxriylar xotirasiga hurmat bajo keltirdi.
Tashrif chog‘ida Prezidentimiz o‘tgan davr qahramonlari xotirasiga
bag‘ishlangan yodgorlik poyiga gul qo‘ydi, ularning yurt oldidagi fidokorona
xizmatlari, cheksiz fidoyilari uchun hurmat va minnatdorlik ishorasi sifatida
namoyon bo‘ldi. Tantanali marosim bir daqiqalik sukut saqlash bilan birga bo'lib,
barcha ishtirokchilarga qurbonliklar va urushning odamlar va jamoalar hayotiga
chuqur ta'siri haqida fikr yuritish imkonini berdi.Prezidentimizning G‘alaba bog‘iga
tashrifi halok bo‘lganlar xotirasini e’zozlash bilan birga, o‘tmish merosini asrab-
avaylash va kelajak avlodlar uchun asrab-avaylash muhimligini yana bir bor eslatib
o‘tdi. Prezidentimiz xalq tarixidagi qahramonlarga hurmat bajo keltirar ekan, bizdan
oldin o‘tganlarning fidoyiliklarini yodga olish va e’zozlash, ularning hikoyalari va
xizmatlari hech qachon unutilmasligini ta’minlash muhimligini ta’kidladi.
Qolaversa, davlatimiz rahbarining G‘alaba bog‘iga tashrifi butun tarix davomida
millat xarakterini belgilab bergan mardlik, matonat va birdamlik kabi mustahkam
qadriyatlarni alohida ta’kidladi. Prezidentimiz o‘tmish qahramonlari bilan hamjihat
bo‘lib, xalqimiz ular himoya qilish uchun mardonavor kurashgan erkinlik, adolat va
demokratiya tamoyillarini saqlashga sodiq ekanini yana bir bor tasdiqladi.
G’alaba bog'i bilan bog'liq bo'lgan eng mashhur olimlardan biri taniqli
matematik professor Hasanov bo'lib, uning algebraik geometriya sohasidagi
innovatsion ishlari murakkab matematik tushunchalarni tushunish yo'limizni inqilob
qildi. Uning nafis teoremalari va innovatsion yechimlari matematiklarning avlodlarini
ilhomlantirdi va zamonaviy matematikaning manzarasini shakllantirishda davom
etmoqda. Yana biri tafakkur va intellektual qiziqish ramzi bo'lgan bronza haykal
"Mutafakkir"dir. O'ychan siymoning chuqur tafakkuri tasvirlangan ushbu ajoyib
haykal bilim va donolikka intilishda mulohaza va introspektsiya muhimligini eslatib
turadi. Bu bog'ning mashhur diqqatga sazovor joyiga aylandi va uning sokin
mavjudligi va o'ylantiruvchi aurasi bilan o'ziga jalb etuvchi tashrif buyuruvchilarni
o'ziga tortdi. Gʻalaba bogʻidagi bu buyuk allomalarning merosi mutafakkir va
novatorlarning kelajak avlodlari uchun ilhom va motivatsiya manbai boʻlib xizmat
qiladi. Ularning bilim olishga intilishlari, mukammallikka intilishlari va kashfiyotga
bo'lgan ishtiyoqlari intellektual yutuqlar uchun yuqori standartni o'rnatdi va G'alaba
bog'ini mintaqada ilm va ma'rifat mayoqiga aylantirishga yordam berdi. Adabiyot
sohasida G‘alaba bog‘i ta’sirchan she’rlari va ta’sirchan dramalari bilan butun dunyo
tomoshabinlarini o‘ziga rom etgan sermahsul shoir va dramaturg doktor Safarov kabi
nuroniylarga vatan bo‘lgan. Uning insoniy ahvolni chuqur anglashi, tilni puxta
egallashi o‘z davrining adabiyot gigantlari qatoridan joy oldi.
81
Xurshid Davron–“o’zbek” atamasining kelib chiqishi bilan bog’liq bir faraz haqida,nomli asar .
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
190
Zulfiya Zokirova uning kelinlari haykali, Sobi Raximov boshchiligida 14-nafar
qahramonlar haykali ushbu buyuk allomalarning G’alaba bog'idagi hissalari va
abadiy merosi haqida fikr yuritar ekanmiz, biz ta'limning o'zgartiruvchi kuchi va
odamlarning intellektual izlanishlari orqali jamiyatga qanday chuqur ta'sir ko'rsatishi
mumkinligini esga olamiz. Ularning ishi bizning dunyo haqidagi tushunchamizni
shakllantirishda davom etmoqda va bilimga intilishda qiziquvchanlik, ijodkorlik va
qat'iyatlilik muhimligini eslatib turadi.
G’alaba bog'idagi yana bir e'tiborga molik haykal - bu "Raqqosa" - harakatning
go'zalligi va ravonligini aks ettiruvchi nafis va dinamik haykal. Tafsilotlarga
sinchkovlik bilan ishlangan bu nafis asar raqs san'ati va inson qiyofasining ifodali
kuchini tarannum etadi. Uning nafis turishi va ifodali imo-ishoralari quvonch va
hayotiylik tuyg'usini uyg'otadi, tomoshabinlarni harakatning go'zalligi va harakatdagi
tananing uyg'unligini qadrlashga ilhomlantiradi.
Ushbu ajoyib haykallardan tashqari, G’alaba bog'i mahalliy va xalqaro
rassomlarning iste'dodi va ijodini namoyish etuvchi turli xil san'at asarlari to'plamiga
ham ega. An'anaviy shakl va makon tushunchalarini shubha ostiga qo'yuvchi
mavhum haykallardan tortib, inson tajribasini nishonlaydigan majoziy qismlargacha,
bog' tashrif buyuruvchilarni zamonaviy san'atning go'zalligi va xilma-xilligi bilan
tanishishga taklif qiladigan jonli badiiy ifoda galereyasidir.
Haykallar sanʼatning
inson ruhiyatini ilhomlantirish, qoʻzgʻatish va
yuksaltirishning mustahkam kuchidan dalolat beradi. Ular Toshkentning madaniy
landshaftini boyitadi va tashrif buyuruvchilar uchun ko'rgazmali ziyofat taqdim etadi,
ularni bog' yo'laklari va maydonlarini bezab turgan haykaltaroshlik durdonalarining
go'zalligi va ijodiga sho'ng'ishga chorlaydi.
Biz G’alaba bog'ining nafis haykallarini hayratda qoldirib, ularni yaratgan
rassomlarning mahorati va tasavvurini qadrlar ekanmiz, biz san'atning chegaralardan
oshib o'tish, his-tuyg'ularni uyg'otish va bizni umumiy insoniyatimizga bog'lash
uchun o'zgartiruvchi kuchini his qilamiz. Bu haykallar badiiy ifodaning o‘zgarmas
merosi va san’at hayotimizga qanday chuqur ta’sir ko‘rsatishi mumkinligidan dalolat
berib, bizni dunyoga yangi nigohlar bilan qarashga, bizni o‘rab turgan go‘zallikni
qadrlashga ilhomlantirmoqda.
Toshkentdagi “G‘alaba” bog‘i haykallari hududning boy badiiy merosi va
madaniy rang-barangligidan dalolat berib, ushbu tarixiy maskanning go‘zalligi va
jo‘shqinligiga hissa qo‘shgan rassomlarning iste’dodi va ijodini namoyon etadi. Bog‘
bo‘ylab sayr qilar ekanmiz va bu ajoyib haykallarga qoyil qolamiz, go‘zallik va
ijodkorlikni birgalikda qadrlashda bizni ilhomlantiradigan, ko‘tarib, birlashtiradigan
san’at qudratini eslaymiz. Qolaversa, davlatimiz rahbarining G‘alaba bog‘iga tashrifi
butun tarix davomida millat xarakterini belgilab bergan mardlik, matonat va
birdamlik kabi mustahkam qadriyatlarni alohida ta’kidladi. Prezidentimiz o‘tmish
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
191
qahramonlari bilan hamjihat bo‘lib, xalqimiz ular himoya qilish uchun mardonavor
kurashgan erkinlik, adolat va demokratiya tamoyillarini saqlashga sodiq ekanini yana
bir bor tasdiqladi.Prezidentimizning G‘alaba bog‘iga tashrifi xalq qahramonlari
xotirasini ulug‘lagan, xalqni bir-biriga bog‘lab turgan bardavom matonat va
hamjihatlik ruhini tarannum etuvchi ta’sirli va ramziy ishora bo‘ldi. Prezidentimiz
halok bo‘lgan askarlar va faxriylar xotirasiga hurmat bajo keltirar ekan, xalq ozodlik
va adolat yo‘lida qanday fidoyilik ko‘rsatganini, qo‘lga kiritilgan g‘alabalarni eslatdi.
Tashrif o‘tmishni yodga olish va qadrlash, ayni paytda millat o‘zligi va taqdirini
belgilab bergan qadriyatlar va tamoyillar asosida kelajakka intilish muhimligini
kuchli eslatib turdi.
Sayyohlar G’alaba bog'iga kelganlarida, ularni yam-yashil o'simliklar, rang-
barang gullar va yashirin burchaklar va manzarali manzaralarga olib boradigan
hayajonli yo'llar kutib oladi. Bog‘ning rang-barang o‘simlik va hayvonot dunyosi
hayrat va hayrat tuyg‘usini uyg‘otadi, tashrif buyuruvchilarni tabiat go‘zalligi bilan
tanishishga va sho‘ng‘ishga chorlaydi.
G’alaba bog'ining asosiy diqqatga sazovor joylaridan biri bu mintaqaning boy
biologik xilma-xilligi va bog'dorchilik merosini namoyish qiluvchi turli xil ekzotik
o'simliklar, gullar va daraxtlarni o'z ichiga olgan jonli botanika kolleksiyasi.
Sayyohlar bog‘ning aylanma yo‘llarida aylanib o‘tishlari, havoni to‘ldiradigan jonli
ranglar va xushbo‘y hidlardan hayratga tushishlari, tuyg‘ularni quvontiruvchi va
qalbni yoshartiruvchi hissiy tajriba yaratishlari mumkin. G’alaba bog'i o'zining tabiiy
go'zalligidan tashqari, an'anaviy arxitekturasi, san'at inshootlari va mahalliy urf-odat
va an'analarni aks ettiruvchi madaniy tomoshalar orqali mintaqaning madaniy
merosiga bir qarashni ham taklif etadi. Sayyohlar mintaqa tarixi va madaniyatining
boy gobeleniga sho'ng'ib, avlodlar davomida jamiyatni shakllantirgan urf-odat va
an'analarni chuqurroq tushunishlari mumkin.
Bundan tashqari, G’alaba bog'i dam olish va yosharishni qidirayotgan sayyohlar
uchun osoyishta dam olishni ta'minlaydi, meditatsiya, yoga uchun osoyishta joylarni
taklif qiladi yoki tinch muhitda bemalol sayr qilishdan zavqlanadi. Bog'ning sokin
muhiti va tinchlantiruvchi muhiti osoyishtalik va osoyishtalik tuyg'usini yaratadi, bu
tashrif buyuruvchilarga dam olish va kundalik hayotning stresslaridan xalos bo'lish
imkonini beradi.
Sayyohlar G’alaba bog'ini o'rganar ekanlar, ular nafaqat tabiiy go'zallik va
madaniy boylikning vizual ziyofatiga ega bo'lishadi, balki mahalliy hamjamiyat bilan
aloqa o'rnatish, hunarmandlar va hunarmandlar bilan muloqot qilish va mintaqaning
tabiatini aks ettiruvchi an'anaviy oshxona lazzatlaridan bahramand bo'lish
imkoniyatiga ega bo'lishadi. oshpazlik merosi. Ushbu ajoyib tajriba sayyohlarga
mahalliy madaniyat va an'analarni chuqurroq tushunishga imkon beradi, jamiyat va
82
Feruz Islomov “Haykaltaroshlik” Toshkent 2017 y.
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
192
uning turmush tarzini qadrlash va hurmat qilish tuyg'usini uyg'otadi. Sayyohlarning
g’alaba bog'iga tashrifi tabiiy go'zallik, madaniy meros va osoyishtalikni uyg'un
uyg'unlikda uyg'unlashtirgan, tuyg'ularni zabt etuvchi va qalbni oziqlantiradigan
noyob va boyituvchi tajribani taqdim etadi. Yaqin va uzoqdan sayohatchilar ushbu
jozibali manzilga oqib kelishayotganda, ularni quchoq ochib kutib olishadi va Đalaba
bog'ining go'zalligi va jozibasi bilan tanishish, kashf qilish va bog'lanish, umr bo'yi
davom etadigan xotiralar yaratish taklif etiladi
G’alaba bog‘ida qad rostlagan Qatag’on urushi qatnashchilari haykallari ana shu
tarixiy to‘qnashuvda qatnashganlarning jasorati, fidoyiligi va qahramonligiga o‘tkir
ehtirom sifatida turibdi. Har bir haykal Qatag’on urushida muhim ro’l o'ynagan
asosiy shaxs yoki shaxslar guruhini ifodalaydi, bu mintaqa tarixida uning o'ziga
xosligi va merosini shakllantirgan hal qiluvchi daqiqadir.
Haykallar Qatag’on urushida qatnashgan jangchilarning jasorati va matonati
haqida ko‘rgazmali eslatma bo‘lib, ularning xotirasini ulug‘laydi, ozodlik va
mustaqillik uchun kurashga qo‘shgan hissalarini yodga oladi. G’alaba bog'iga tashrif
buyuruvchilar ushbu hurmatli shaxslarga hurmat bajo keltirishlari mumkin, ular
merosi va harakatlarining jamiyat va butun xalq uchun doimiy ta'siri haqida
o'ylashlari mumkin.Haykallar tafsilotlarga jiddiy e'tibor bilan yaratilgan bo'lib, ular
vakili bo'lgan shaxslarning o'xshashligi va ruhini hayotiy aniqlik va badiiy qobiliyat
bilan aks ettiradi. Har bir haykal o‘z tarixini hikoya qilib beradi, bunda Qatag’on
urushi qahramonlari, ularning adolat va ozodlik yo‘lidagi cheksiz sadoqatiga nisbatan
faxr, ehtirom va hayrat tuyg‘ularini uyg‘otadi. Mehmonlar G’alaba bog‘i bo‘ylab sayr
qilib, bu haykallarni uchratganlarida, ular o‘tmishda kurash va g‘alabalar davriga olib
boriladi, bu yerda oddiy erkaklar va ayollar o‘z e’tiqodlari va ideallari uchun jasorat
bilan kurashgan. Haykallar qudratli xotira va shukronalik ramzi bo‘lib, o‘zidan oldin
o‘tganlarning fidoyiliklarini ulug‘lab, kelajak avlodlarni mardlik, birlik va ozodlik
qadriyatlarini ulug‘lashga undaydi.
Qatag’on urushi qatnashchilarining haykallari tarixiy ahamiyatidan tashqari,
G’alaba bog'ining umumiy muhitiga chuqurlik va ma'no tuyg'usini qo'shib, tashrif
buyuruvchilar tajribasini boyitadi va bog'ning madaniy merosi bilan chuqurroq
bog'lanishni kuchaytiradi. Sayyohlar bog‘ni kezib, bu haykallarga duch kelar ekan,
ularni o‘tmish haqida fikr yuritishga, bugungi kunni qadrlashga va tarix saboqlari
hamda Qatag’on urushi qahramonlari gavdalantirgan qat’iyat ruhiga asoslangan
kelajakni tasavvur qilishga undaydi.
Umuman olganda, G’alaba bog'ida o'rnatilgan Qatag’on urushi qatnashchilari
haykallarining xotira, hurmat va ilhomning qudratli ramzi bo'lib, tashrif
buyuruvchilarni o'tmish qahramonlariga hurmat bajo keltirish va ularning taqdirini
shakllantirishdagi abadiy merosini nishonlashga chorlaydi.
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
193
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.Mirziyoyev Sh.M. Ozod va obod vatanning barkamol farzandlari// Milliy
taraqqiyot yoʻlimizni qatʼiyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga koʻtaramiz. 1-jild.
T.:Oʻzbekiston, 2018.-B.412.
2. Mirziyoyev Sh.M. Milliy tiklanishdan – milliy yuksalish sari. – Toshkent:
«Oʻzbekiston» NMIU, 2020. – 48 b.
3.Feruz Islomov “Haykaltaroshlik” Toshkent 2017 y.
4.
Xurshid Davron–“o’zbek” atamasining kelib chiqishi bilan bog’liq bir faraz
haqida nomli asar .
5. Ma’rifat gazetasi. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Mirziyoyev Sh.M Oliy
majlisga murajatnomasi.
