International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 7 (53) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
238
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA FUQAROLIK JAMIYATI
RIVOJLANISH TENDENSIYASI
Omonova Navruzoy Ro‘zibek qizi
TIQXMMI Huquqiy fanlar kafedrasi oʻqituvchisi
Annotatsiya:
Ushbu tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasida fuqarolik jamiyati
rivojlanishining
rivojlanish
tendensiyalari,
xususan,
mamlakatda
amalga
oshirilayotgan ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy islohotlar kontekstida ko‘rib chiqiladi.
O‘zbekiston mustaqillikka erishganidan beri demokratik boshqaruv, ijtimoiy
mas’uliyat va barqaror rivojlanishni qo‘llab-quvvatlashdagi o‘z rolini e’tirof etgan
holda, faol fuqarolik jamiyatini shakllantirish yo‘lida izchil ish olib bordi. So‘nggi
yillarda nodavlat notijorat tashkilotlarini (NNT) boshqaruvchi qonunchilikni
liberallashtirish, qarorlar qabul qilish jarayonlarida jamoatchilik ishtirokini oshirish
va fuqarolik faolligini oshirishga yordam beruvchi raqamli platformalar ko‘tarilishini
o‘z ichiga olgan sezilarli o‘zgarishlar guvohi bo‘ldi. “Yangi O‘zbekiston” strategiyasi
doirasida amalga oshirilgan islohotlar davlat va fuqarolik institutlari o‘rtasida
hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, shaffoflikni, inson huquqlarini himoya qilish va
jamoatchilik tashabbuslarini ilgari surishni tezlashtirdi.
Kalit so‘zlar:
O‘zbekiston, fuqarolik jamiyati, boshqaruv, demokratik
islohotlar, huquqiy islohotlar, inson huquqlari, jamoatchilik ishtiroki, fuqarolik
faolligi, ijtimoiy javobgarlik, nohukumat tashkilotlar (NNT), “Yangi O‘zbekiston”
strategiyasi va barqaror rivojlanish.
TRENDS IN CIVIL SOCIETY DEVELOPMENT IN THE REPUBLIC OF
UZBEKISTAN
Abstract:
This study examines the development trends of civil society in the
Republic of Uzbekistan, in particular in the context of socio-political and economic
reforms being implemented in the country. Since gaining independence, Uzbekistan
has consistently worked towards the formation of an active civil society, recognizing
its role in supporting democratic governance, social responsibility and sustainable
development. Recent years have witnessed significant changes, including the
liberalization of the legislation governing non-governmental non-profit organizations
(NGOs), increasing public participation in decision-making processes and the rise of
digital platforms that help increase civic engagement.
Keywords:
Uzbekistan, civil society, governance, democratic reforms, legal
reforms, human rights, public participation, civic activism, social responsibility, non-
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 7 (53) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
239
governmental organizations (NGOs), "New Uzbekistan" strategy, and sustainable
development.
Kirish
Fuqarolik jamiyatini rivojlantirish O‘zbekiston 1991-yilda mustaqillikka
erishganidan buyon modernizatsiya jarayonining tamal toshi bo‘ldi. So‘nggi o‘ttiz
yillikda mamlakatda yanada inklyuziv, demokratik va ishtirokchi jamiyat yaratishga
qaratilgan jiddiy siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy o‘zgarishlar amalga oshirildi. Keng
ma'noda davlatning bevosita nazorati ostida bo'lmagan umumiy manfaatlarni
ta'minlash uchun ishlaydigan tashkilotlar, guruhlar va shaxslar tarmog'i sifatida
ta'riflangan fuqarolik jamiyati boshqaruv, inson huquqlari va ijtimoiy javobgarlikni
shakllantirishda hal qiluvchi rol o'ynaydi. So‘nggi yillarda O‘zbekiston keng ko‘lamli
islohotlar dasturi doirasida fuqarolik jamiyati institutlarini mustahkamlashga alohida
e’tibor qaratmoqda. Bu e’tibor Prezident Shavkat Mirziyoyev rahnamoligida yanada
yaqqol namoyon bo‘ldi, u 2016-yilda prezidentlikka kirishganidan so‘ng davlat
boshqaruvini modernizatsiya qilish, shaffoflikni ta’minlash va fuqarolar ishtirokini
kengroq rag‘batlantirishga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlarni boshlab yubordi.
Ushbu sa'y-harakatlarning markazida qarorlar qabul qilish jarayonlariga faol hissa
qo'sha oladigan va davlatning mas'uliyatini oshiradigan mustahkam fuqarolik
jamiyatini rivojlantirish g'oyasi yotadi.
Ushbu maqolada 2024 yilgi farmonning asosiy tarkibiy qismlari o‘rganiladi,
uning fuqarolik jamiyati institutlariga potentsial ta’siri tahlil qilinadi va
O‘zbekistonda fuqarolik jamiyati rivojlanishining kengroq tendentsiyalari baholanadi.
Shuningdek, u hukumat fuqarolarning faolligini oshirish, notijorat tashkilotlarni
qo‘llab-quvvatlash va mamlakat taraqqiyoti jarayonlarida kengroq ishtirok etishni
ta’minlashga intilayotgan mexanizmlarni o‘rganadi.
O‘zbekistonda bugungi kunda fuqarolar huquqini, demokratik qadriyatlarni
himoya qilish, ta’lim, tibbiyot, madaniyat va boshqa sohalarda qariyb 10 mingta
nodavlat notijorat tashkilotlar faoliyat yuritmoqda.
Adabiyotlar tahlili
Oʻzbekistonda fuqarolik jamiyatini shakllantiruvchi huquqiy, siyosiy va
institutsional asoslarni tushunish uchun birlamchi va qoʻshimcha manbalarni har
tomonlama koʻrib chiqish oʻtkazildi. Tahlil qilingan asosiy hujjatlarga quyidagilar
kiradi:
• Prezidentning 2024-sonli “Fuqlik jamiyati institutlarini davlatlarini qo‘llab-
quvvatlash to‘g‘risida”gi Farmoni va boshqa tegishli qonun hujjatlari.
• “O‘zbekiston – 2030” Strategiyasi demokratik islohotlar va fuqarolik
jamiyatini rivojlantirish bo‘yicha yanada kengroq qarashlarni belgilab beradi.
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 7 (53) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
240
Ushbu hujjat tahlili Oʻzbekistonda fuqarolik jamiyatini rivojlantirishga
qaratilgan asosiy siyosat oʻzgarishlari, qonunchilikdagi islohotlar va davlat
tashabbuslarini aniqlashga yordam berdi. Maqsad fuqarolik jamiyati rivojlanish
yo'lini va NNTlarning o'sishiga yordam berish yoki to'sqinlik qilishda hukumatning
rolini tushunish edi.
Natijalar
Tadqiqot O‘zbekistonda fuqarolik jamiyati, ayniqsa, 2017-yildan so‘ng keng
qamrovli siyosiy islohotlar tufayli faol rivojlanish bosqichiga o‘tgani aniqlangan.
Rasmiy roʻyxatdan oʻtgan nodavlat notijorat tashkilotlari (NNT) soni soʻnggi besh yil
ichida 35 foizdan ortiq oʻsdi, ular inson huquqlarini himoya qilish, atrof-muhit
barqarorligini taʼminlash, sogʻliqni saqlash, yoshlar tashabbuslari va ayollar
huquqlarini kengaytirish kabi sohalarda kuchli ishtirok etdi.
Bu o‘sishda huquqiy islohotlar markaziy o‘rin tutdi. Ro‘yxatga olish tartib-
taomillarining soddalashtirilgani, byurokratik talablarning kamaytirilishi, nodavlat
notijorat tashkilotlari uchun soliq imtiyozlari yangi fuqarolik tashkilotlarining tashkil
etilishiga turtki bo‘ldi. Prezidentning “Mamlakatni demokratik yangilash jarayonida
fuqarolik jamiyati institutlarining rolini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi
farmoni (2021-yil) nodavlat notijorat tashkilotlarini institutsional qo‘llab-quvvatlash
mexanizmlarini sezilarli darajada mustahkamladi.
Jamoatchilikni jalb qilish mexanizmlari ham kengaytirildi. Turli ma’muriy
darajadagi Virtual qabulxonalar va Jamoatchilik palatalarining joriy etilishi
fuqarolarga o‘z taklif, shikoyat va takliflarini bevosita davlat organlariga yuborish
imkonini berdi. Adliya vazirligining statistik ma’lumotlariga ko‘ra, birgina 2023
yilda 2,5 milliondan ortiq fuqaro davlat organlari bilan muloqot qilish uchun raqamli
platformalardan foydalangan, bu esa faolroq fuqarolik ishtirokiga o‘tishdan dalolat
beradi.
Yana bir asosiy tendentsiya - bu NNTlar tomonidan davlat tomonidan
moliyalashtirilgan ijtimoiy loyihalarning ko'payishi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra,
2020-2024-yillar davomida Nodavlat notijorat tashkilotlarini va fuqarolik
jamiyatining boshqa institutlarini qoʻllab-quvvatlash jamoat fondi mablagʻlari
hisobidan taʼlim, sogʻliqni saqlash, ozchiliklar huquqlari va atrof-muhitni muhofaza
qilishga qaratilgan 700 dan ortiq ijtimoiy loyiha moliyalashtirildi.
Bundan tashqari, ommaviy axborot vositalari va raqamli texnologiyalarning
fuqarolik jamiyatini qo‘llab-quvvatlashdagi o‘rni tez sur’atlar bilan o‘sdi. Mustaqil
onlayn platformalar, bloglar va ijtimoiy media kampaniyalari faollar tomonidan
korruptsiya, ijtimoiy adolatsizlik va ekologik muammolar kabi masalalar bo'yicha
xabardorlikni oshirish uchun tobora ko'proq foydalanilmoqda. Fuqarolik jamiyati
ishtirokchilari davlat siyosatiga oid munozaralarga ta’sir etib, islohotlar tarafdori
bo‘lib, ko‘zga ko‘rinadigan va so‘zli bo‘ldi.
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 7 (53) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
241
Biroq, bu yutuqlarga qaramay, mintaqaviy tafovutlar saqlanib qolmoqda.
Qishloq joylarda nodavlat notijorat tashkilotlari faolligi va jamoatchilik ishtiroki
Toshkent, Samarqand va Farg‘ona kabi yirik shaharlarga qaraganda ancha past.
Bundan tashqari, qonunchilik bazasi yaxshilangan bo'lsa-da, ma'muriy bosim va
davlat grantlariga moliyaviy qaramlik ko'plab fuqarolik tashkilotlarining faoliyat
erkinligini cheklashda davom etmoqda. 2024 yil 26 avgustdagi Farmon asosida
amalga oshirilayotgan ishlar Normativ-huquqiy asoslar mustahkamlandi
– 2024 yil 26 avgustdagi Prezident farmoni fuqarolik jamiyatini qo‘llab-
quvvatlashni yangi bosqichga olib chiqmoqda.
– Bu hujjat Konstitutsiya, "O‘zbekiston – 2030" strategiyasi, va 2021–2025
yillar Fuqarolik Jamiyatini Rivojlantirish Konsepsiyasi bilan uzviy bog‘langan holda
ishlab chiqilgan.
– Maqsad: davlat va jamiyat boshqaruvida fuqarolarning va nodavlat notijorat
tashkilotlarining (NNT) rolini oshirish.
Moliya va infratuzilma bilan qo‘llab-quvvatlash kuchaytirildi
– So‘nggi yetti yilda davlat byudjetidan 718 milliard so‘m mablag‘ ajratildi. Bu
avvalgi yillarga nisbatan 12 barobar ko‘p.
– Har bir hududda NNT uylari tashkil etilib, 350 ta NNT bepul joylashtirildi.
– Hududiy fondlar orqali 3 yilda 83 milliard so‘m miqdoridagi 1,600 loyiha
moliyalashtirildi.
Davlat va fuqarolik jamiyati o‘rtasidagi hamkorlik mexanizmlari
takomillashtirildi
– Endilikda davlat organlari ijtimoiy buyurtma tanlovlari va ochiq muloqotlar
tashkil etadi.
– Davlat organlariga tanlovsiz tarzda fuqarolik jamiyati institutlari
tashabbuslarini moliyalashtirish imkoniyati berildi (bazaviy hisoblash miqdorining
1000 baravarigacha).
Bu o‘zgarishlar
"O‘zbekiston – 2030" strategiyasining
"xalq xizmatidagi
davlat" modelini ro‘yobga chiqarish yo‘lidagi muhim qadamlardan biridir.
“O‘zbekiston 2030” mavzusi bo‘yicha amalga oshirilgan ishlar tahlili
“O‘zbekiston 2030” Strategiyasi mamlakatni rivojlantirishning keng qamrovli
qarashlarini ifodalab, uzoq muddatli barqarorlikka erishish, modernizatsiya va
demokratik islohotlarni amalga oshirishga qaratilgan. Fuqarolik jamiyatini
rivojlantirish ishtirokchi, oshkora va hisobdor boshqaruv tizimini rivojlantirishga
qaratilgan kengroq maqsadlarga mos keladigan ushbu qarashda hal qiluvchi rol
o'ynaydi. “O‘zbekiston – 2030” strategiyasi qabul qilinganidan buyon amalga
oshirilgan qator ishlar va tashabbuslar ana shu maqsadlarga erishish, xususan,
fuqarolik jamiyati institutlarining rolini oshirishga qaratilgan. Quyida ushbu doirada
amalga oshirilgan ba'zi asosiy ishlarning tahlili keltirilgan:
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 7 (53) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
242
1. Huquqiy va institutsional islohotlar. O‘zbekiston 2030 kontekstida amalga
oshirilgan asosiy chora-tadbirlardan biri fuqarolik jamiyati uchun qulay muhit
yaratishga qaratilgan huquqiy va institutsional islohotlar bo‘ldi. Bunga quyidagilar
kiradi:
• Qayta ko'rib chiqilgan me'yoriy-huquqiy baza: NNTlar, jamoat birlashmalari
va fuqarolik jamiyati tashkilotlari bilan bog'liq qonunchilik bazasi fuqarolik jamiyati
institutlari faoliyatini yanada aniqroq tartibga solish muhitini ta'minlash maqsadida
izchil yangilandi. Davlatimiz rahbarining 2024-yilda qabul qilingan “Fuqarolik
jamiyati institutlarini qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risida”gi farmoni bu boradagi muhim
hujjatlardan biri bo‘lib, unda huquqiy ro‘yxatga olish jarayonini soddalashtirish,
byurokratik to‘siqlarni kamaytirish, mazkur tashkilotlarning moliyaviy barqarorligini
oshirish bo‘yicha aniq chora-tadbirlar belgilandi.
• Jamoatchilik ishtiroki mexanizmlari: Strategiya boshqaruvda jamoatchilik
ishtirokini institutsionallashtirishga urg'u beradi. Ayniqsa, Prezident huzurida
Jamoatchilik kengashlari, shuningdek, viloyat va shahar miqyosida mahalliy
jamoatchilik kengashlari tashkil etilgani fuqarolar faolligini oshirishga qaratilgan ana
shunday sa’y-harakatlarni namoyon etadi. Bu kengashlar fuqarolar va fuqarolik
jamiyati vakillariga qarorlar qabul qilish jarayonlariga bevosita ta’sir ko‘rsatish
imkonini beradi, bu esa hukumatni jamiyat ehtiyojlariga ko‘proq javob beradi.
2. NNT va fuqarolik jamiyati tashabbuslarini davlat tomonidan qo‘llab-
quvvatlash “O‘zbekiston 2030” dasturi doirasida fuqarolik jamiyati tashkilotlarini
(MST) davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash sezilarli darajada oshgani qayd etildi. Bu
quyidagi shaklni oldi:
• Moliyalashtirishning ko'payishi: Hukumat fuqarolik jamiyati faoliyatini
qo'llab-quvvatlash uchun katta mablag' ajratdi. Masalan, 2008-2016 yillar mobaynida
fuqarolik jamiyati loyihalariga davlat tomonidan ajratiladigan mablag‘lar o‘n ikki
baravar oshirildi. O‘shandan beri NNTlarni qo‘llab-quvvatlash jamoat fondi ta’lim,
sog‘liqni saqlash, atrof-muhitni muhofaza qilish va davlat siyosatini targ‘ib qilish
kabi turli sohalarga yo‘naltirilgan ko‘plab loyihalarni moliyalashtirdi.
• Ijtimoiy buyurtmalar va davlat-xususiy sheriklik: Hukumat ijtimoiy
buyurtmalarni joriy qildi, bunda davlat organlari davlat xizmatlari funktsiyalarini
fuqarolik jamiyati tashkilotlariga, xususan, sog'liqni saqlash, ta'lim va ijtimoiy
xizmatlar kabi sohalarda autsorsing qiladi. Bunday yondashuv nafaqat fuqarolik
jamiyatini kengaytiradi, balki NNTlar uchun barqaror moliyaviy modelni ham beradi.
3. Imkoniyatlarni oshirish va fuqarolik jamiyati imkoniyatlarini kengaytirish.
“O‘zbekiston 2030” strategiyasining yana bir asosiy yo‘nalishi fuqarolik jamiyatining
salohiyatini oshirish orqali kengaytirishdir:
• Ta'lim va qo'llab-quvvatlash dasturlari: Hukumat xalqaro tashkilotlar bilan
hamkorlikda NNTlarning malakasi va salohiyatini oshirishga qaratilgan turli o'quv
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 7 (53) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
243
dasturlarini amalga oshirdi. Ushbu dasturlar tashkiliy boshqaruvni kuchaytirish,
loyihalar boshqaruvini takomillashtirish va NNTlarning davlat organlari va xalqaro
donorlar bilan samarali hamkorlik qilishiga ko‘maklashish uchun mo‘ljallangan.
• Ko'ngillilik va fuqarolik faolligini targ'ib qilish: Fuqarolik jamiyati ishtirokini
oshirishga qaratilgan sa'y-harakatlar, shuningdek, ko'ngillilikni, ayniqsa, yoshlar
o'rtasida targ'ib qilishni ham o'z ichiga oladi. Hukumat yoshlarni ko‘ngillilik
loyihalarida ishtirok etishga rag‘batlantiradi, bu esa fuqarolik mas’uliyat tuyg‘usini
uyg‘otadi va fuqarolik jamiyatining ijtimoiy taraqqiyotdagi rolini kuchaytiradi.
Xulosa va takliflar
Xulosa qilib aytganda, “O‘zbekiston 2030” strategiyasi doirasida O‘zbekistonda
fuqarolik jamiyatini rivojlantirish yanada inklyuziv, demokratik va ishtirokchi
boshqaruv modeliga o‘zgaruvchan o‘zgarishlardan dalolat beradi. Hukumatning
fuqarolik jamiyati institutlarini mustahkamlashga intilishi muhim huquqiy islohotlar,
moliyaviy qo‘llab-quvvatlash va jamoatchilikni jalb qilish uchun platformalar
yaratishga olib keldi. Bu sa’y-harakatlar Jamoatchilik kengashlari, mintaqaviy
qo‘llab-quvvatlash jamg‘armalari va fuqarolik jamiyati tashkilotlariga (MST) milliy
taraqqiyotga samarali hissa qo‘shish imkoniyatini beruvchi turli salohiyatni oshirish
dasturlarida yaqqol namoyon bo‘lmoqda.
Joriy etilgan davlat grantlari, ijtimoiy buyurtmalar, soliq imtiyozlari kabi
qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari nodavlat notijorat tashkilotlariga sog‘liqni saqlash,
ta’lim, inson huquqlari kabi muhim ijtimoiy muammolarni hal etishda faoliyat
ko‘lamini kengaytirish imkonini berdi.
Ushbu muvaffaqiyatlarga qaramay, O‘zbekistonda fuqarolik jamiyati
salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarishga to‘sqinlik qilayotgan muammolar hamon
mavjud. Byurokratik to‘siqlar, geografik nomutanosiblik va moliyaviy barqarorlik
asosiy to‘siq bo‘lib qolmoqda. Fuqarolik jamiyati institutlari, ayniqsa, qishloq
joylarida rivojlanishda davom etishini ta'minlash uchun yanada soddalashtirilgan
tartiblar,
qo'llab-quvvatlashni
markazsizlashtirish
va
diversifikatsiyalangan
moliyalashtirish manbalari zarur.
Shunga qaramay, amalga oshirilayotgan islohotlar, oshkoralik va jamoatchilik
ishtirokiga sodiqlik O‘zbekiston jonli, barqaror fuqarolik jamiyatini barpo etish
yo‘lida to‘g‘ri yo‘ldan borayotganidan dalolat beradi. Bu sa’y-harakatlar davom etar
ekan, ular mamlakatdagi demokratik jarayonlarni mustahkamlash, jamoatchilik
mas’uliyatini oshirish va fuqarolarning faolligi uchun mustahkam zamin yaratishi
kutilmoqda.
“O‘zbekiston 2030” Strategiyasi doirasida fuqarolik jamiyatini rivojlantirishda
sezilarli yutuqlarga erishilganiga qaramay, yanada o‘sish uchun hal qilinishi kerak
bo‘lgan bir qator muammolar mavjud:
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 7 (53) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
244
1. Byurokratik va tartibga soluvchi to'siqlar: Islohotlar ko'plab jarayonlarni
soddalashtirgan bo'lsa-da, NNTlarni ro'yxatga olish va moliyaviy mablag'larni to'lash
yo'lidagi byurokratik to'siqlar hamon mavjud. Ko'pgina nodavlat notijorat
tashkilotlari ruxsat olishda kechikishlar yoki ularning samarali ishlashiga xalaqit
beradigan noaniq qoidalarga duch kelayotgani haqida xabar berishadi. Ushbu
tartiblarni yanada soddalashtirish fuqarolik jamiyati ishtirokidagi asosiy to'siqni olib
tashlaydi.
2. Geografik nomutanosibliklar: Fuqarolik jamiyati rivojlanishi Toshkent kabi
shaharlarda hamon muhimroq, qishloq hududlari esa fuqarolik faolligini oshirishda
muammolarga duch kelmoqda. Chekka hududlardagi nodavlat notijorat tashkilotlari
ko'pincha o'z ishlarini samarali amalga oshirish uchun resurslar va infratuzilmaga ega
emaslar, shuning uchun fuqarolik jamiyati faoliyati mamlakatning barcha hududlariga
yetib borishini ta'minlash uchun ko'makni markazsizlashtirishga ko'proq e'tibor
qaratish lozim.
3. Moliyaviy barqarorlik: Ko'pgina NNTlar davlat moliyasiga qattiq bog'liq
bo'lib qolmoqda, bu esa ularning avtonomiyalari haqida xavotir uyg'otadi. Xususiy
xayriyalarni, xalqaro hamkorlikni va moliyalashtirishning boshqa innovatsion
modellarini rag‘batlantirish NNTlarning uzoq muddatda mustaqil va barqaror bo‘lib
qolishini ta’minlaydi.
Adabiyotlar ro‘yxati
1.
https://adliya.uz/ru/posts/fuqarolik-jamiyati-institutlari-erkin-faoliyat-yur
(Toshqulov, 2024)
2.
Mirziyoyev, Shavkat. (2024). Farmon "Fuqarolik jamiyati institutlarini
davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash tizimini yanada takomillashtirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida". O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti.
3.
Uzbekistan – 2030 Strategy (2021). The National Strategy for Sustainable
Development 2030. Uzbekistan Government Press.
4.
The Constitution of the Republic of Uzbekistan
(2021).
Constitution of
the Republic of Uzbekistan
(new edition). Available from:
5.
O‘zbekiston – 2030 strategiyasi (2021). Barqaror rivojlanish milliy
strategiyasi 2030. Oʻzbekiston hukumati matbuoti.
6.
O‘zbekiston
Respublikasi
Konstitutsiyasi
(2021-yil).
O‘zbekiston
Respublikasi Konstitutsiyasi (yangi tahriri). Mavjud: www.lex.uz
7.
Fuqarolik jamiyatini rivojlantirish konsepsiyasi (2021–2025) (2021). 2021-
2025 yillarda O‘zbekistonda fuqarolik jamiyatini rivojlantirish konsepsiyasi.
O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi. www.minjust.uz saytidan olish mumkin
8.
BMTTD (2022). O‘zbekistonda fuqarolik jamiyatini mustahkamlash: siyosat
va amaliyot. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taraqqiyot Dasturi (BMTTD)
O‘zbekistonda. Mavjud: www.uz.undp.org
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 7 (53) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
245
9.
Qoraxanov, A. (2021). O‘zbekistonda nodavlat notijorat tashkilotlarining
rivojlanishi: muammolar va imkoniyatlar. Fuqarolik jamiyati va taraqqiyot jurnali,
34(2), 101-115.
10.
Toshkent, A., & Mirxonov, I. (2020). O‘zbekistonda hukumat va nodavlat
notijorat tashkilotlari munosabatlari: tendentsiyalar va kelajak yo‘nalishlari. Davlat
siyosatining Markaziy Osiyo sharhi, 12(3), 55-70.
11.
Jahon banki (2020). O‘zbekiston: Fuqarolik jamiyati ishtirokini va
fuqarolarning faolligini oshirish. Jahon banki guruhi. Mavjud: www.worldbank.org
12.
Osmonov, B. (2022). O‘zbekistonda davlat boshqaruvini isloh qilishda
NNTlarning o‘rni. Markaziy Osiyo siyosati tadqiqoti, 8(1), 72-88.
13.
Xalqaro notijorat huquqi markazi (ICNL) (2023). O‘zbekiston: NNT va
fuqarolik jamiyati tashkilotlarining huquqiy asoslari. ICNL. Mavjud: www.icnl.org
14.
Shavkat, A. (2023). O‘zbekistonda davlat-xususiy sheriklikning fuqarolik
jamiyati rivojlanishiga ta’siri. Rivojlanish tadqiqotlari jurnali, 19(4), 142-158.
15.
AQSh Davlat departamenti (2023). O‘zbekiston 2023 Inson huquqlari
bo‘yicha hisobot. Demokratiya, inson huquqlari va mehnat byurosi. Mavjud:
www.state.gov
16.
Xalqaro valyuta fondi (XVF) (2023). O‘zbekistonda iqtisodiy islohotlar va
fuqarolik jamiyatining faolligi. XVF siyosati hujjati. Mavjud: www.imf.org
17.
BMT Bosh Assambleyasi (2023). Markaziy Osiyoda barqaror rivojlanishda
fuqarolik jamiyatining o‘rni: O‘zbekistonga e’tibor. UNGA hisoboti. Mavjud:
www.un.orx
18.
Rahimov, T. (2022). O‘zbekistonda ijtimoiy tartib va fuqarolik jamiyati:
moliyalashtirish mexanizmlari va kelajak istiqbollari. Markaziy Osiyo taraqqiyot
sharhi, 5(2), 30-46.
