JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Ozodboyev Ismoil Odilboyevich
Chirchiq davlat pedagogika universiteti “Muhandislik va kompyuter grafikasi” kafedrasi
о‘qituvchisi
CHIZMACHILIK FANINI O‘QITISHDA PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARDAN
FOYDALANISH ORQALI DARS SAMARADORLIGINI OSHIRISH
Annotatsiya.
Mazkur maqolada chizmachilik fanini o‘qitishda zamonaviy pedagogik
texnologiyalardan foydalanishning o‘quv jarayoniga ta’siri tahlil qilinadi. Pedagogik
texnologiyalar orqali dars samaradorligini oshirish, o‘quvchilarning fan bo‘yicha amaliy
ko‘nikmalarini rivojlantirish va mustaqil fikrlash faoliyatini kuchaytirish yo‘llari ko‘rib chiqilgan.
Shu bilan birga, axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan, interaktiv metodlardan va grafik
dasturlardan foydalanishning ahamiyati yoritilgan. Tajriba asosida olingan natijalar ham keltirilib,
pedagogik yondashuvlar orqali chizmachilik darslarini yanada mazmunli tashkil etish usullari
tavsiya etilgan.
Kalit so‘zlar:
chizmachilik, pedagogik texnologiyalar, interaktiv usullar, dars samaradorligi,
grafik dasturlar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, innovatsion ta’lim, vizual ta’lim
vositalari.
Zamonaviy ta’lim tizimida fanlarni o‘qitishda pedagogik texnologiyalardan samarali foydalanish
muhim o‘rin egallaydi. Xususan, chizmachilik kabi texnik fanlarni o‘rgatishda o‘quvchilarning
tafakkurini shakllantirish, tasavvurini boyitish va amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirishda
zamonaviy texnologiyalar katta ahamiyatga ega.
Pedagogik texnologiyalar tushunchasi va ularning o‘quv jarayonidagi o‘rni
Pedagogik texnologiyalar deganda, o‘quv jarayonini rejalashtirish, amalga oshirish va
baholashga yo‘naltirilgan tizimli yondashuv tushuniladi. Ular yordamida ta’lim jarayoni
samaradorligi oshirilib, o‘quvchilarda chuqur bilim, malaka va ko‘nikmalar shakllantiriladi.
Ayniqsa, grafik fanni o‘rgatishda bu usullar ko‘rgazmalilik, vizuallik va interaktivlikni
ta’minlaydi.
Chizmachilik fanining o‘qitilishida qo‘llaniladigan pedagogik texnologiyalar. Bugungi kunda
chizmachilik darslarida quyidagi texnologiyalardan keng foydalanilmoqda: Axborot-
kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) – grafik dasturlar, interaktiv taqdimotlar, videodarslar;
Interaktiv usullar – klasterlar, aqliy hujum, jamoaviy ishlar; Problemali ta’lim – masalalar
yechish orqali tahliliy fikrlashni rivojlantirish; Modulli o‘qitish – mavzularni bosqichma-bosqich
o‘zlashtirishga yordam beradi.
Grafik dasturlardan foydalanishning o‘rni. AutoCAD, Compass, SolidWorks kabi grafik
dasturlardan foydalanish o‘quvchilarda zamonaviy loyihalash ko‘nikmalarini shakllantiradi. Ular
yordamida murakkab chizmalarni aniq va qisqa vaqt ichida bajarish, ularni 3D formatida ko‘rish
imkoniyati yaratiladi.
Pedagogik texnologiyalar yordamida dars samaradorligini oshirish usullari Quyidagi metodlar
yordamida darslar samaradorligini oshirish mumkin: Darsni loyihalashtirishda interaktiv
vositalardan foydalanish; Har bir mavzu yuzasidan elektron resurslar tayyorlash; O‘quvchilarni
amaliy mashg‘ulotlarga jalb etish; Refleksiya (o‘z-o‘zini tahlil qilish) metodlarini tatbiq etish
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Pedagogik texnologiyalardan foydalanishning samarali tomonlari
-
chizmachilik fanida
pedagogik texnologiyalardan foydalanish quyidagi samarali tomonlarga ega:
1. O‘quvchilarning motivatsiyasi oshadi zamonaviy texnologiyalar orqali chizmachilik darslari
yanada qiziqarli va interaktiv bo‘ladi. Bu o‘quvchilarning darsga bo‘lgan qiziqishini oshiradi,
ularni o‘qishga undaydi va ularning bilim olish jarayonida faol ishtirok etishlarini ta'minlaydi.
2. Amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish pedagogik texnologiyalar yordamida o‘quvchilar o‘z
ko‘nikmalarini amaliyotda mustahkamlashlari mumkin. Masalan, 3D modellar yaratish,
chizmalarni tahlil qilish va dizayn qilish kabi jarayonlarda texnologiyalarni qo‘llash,
o‘quvchilarning amaliy bilimlarini chuqurlashtiradi.
3. O‘quvchilarning mustaqil ishlash qobiliyatini oshirish, onlayn kurslar va virtual muhitda
ishlash imkoniyatlari, o‘quvchilarga o‘z vaqtida va erkin ravishda ishlash imkonini beradi. Bu
esa, o‘quvchilarning mustaqil fikrlash va ijodiy yondashuvlarini rivojlantiradi.
4. O‘qitishning shaxsiylashtirilishi - pedagogik texnologiyalar yordamida o‘quv jarayoni
shaxsiylashtirilishi mumkin. Har bir o‘quvchi va o‘z qiziqishlariga mos ravishda darslarni
o‘zlashtirishi uchun barcha shart-sharoitlar mavjud.
Chizmachilik fanini o‘qitishda pedagogik
texnologiyalardan foydalanish,
nafaqat
o‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini oshiradi, balki ularning ijodiy va analitik fikrlash
qobiliyatlarini ham rivojlantiradi. Zamonaviy texnologiyalarni o‘quv jarayoniga integratsiya
qilish, o‘qitish sifatini sezilarli darajada yaxshilaydi va o‘quvchilarning o‘rganish jarayonini
yanada samarali qiladi. O‘qituvchilar pedagogik texnologiyalardan samarali foydalanib,
chizmachilik fanini yanada qiziqarli va interaktiv qilishlari mumkin. Bu esa, o‘z navbatida,
zamonaviy kadrlar tayyorlashda katta ahamiyat kasb etadi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1
.
Rixsiboyev T. «Kompyuter grafikasi», -T.: «Tafakkur qanoti». 2012-y.
2. Ro‘ziyev E.I., Ashirboyev A.O. «Muhandislik grafikasini o‘qitish
3. Murodov, Sh.K va boshkalar, (2020). Chizma geometriya. Oliy pedagogika o‘kuv yurtlari
uchun darslik, Toshkent, ”Iqtisod-moliya”.
4. Ko‘kiyev, B.B. (2020). Present-day problems of drawing science.
European Journal of
Research and Reflection in Educational Sciences
, 8 (4), 203-205.
5. Hayitov.J.M.
(
2022).Muhandislik grafikasi fanlarini axborot-kommunikasiya texnologiyalari
yordamidao’qitish orqali talabalarni ijodkorlik qobilyatini oshirish. Science and education
scientific journal. ISSN 2181-0842.VOLUME 3, ISSUE 11.
6. N. Valiyev. Chizmachilik. (geometrik chizmachilik). O’quv qo’llanma. – T.: 2013.
7. I.O. Odilboyevich, (2023). PERFECTING THE METHODOLOGY OF USING GRAPHIC
SOFTWARE IN TEACHING DRAWING.
CURRENT RESEARCH JOURNAL OF
PEDAGOGICS
,
4
(11), 50-55.
