Том 15 № 02 (2025)
Статьи
WEB DASTURLASHNING FRONT-END QISMINI O‘RGATISHDA MODULLI YONDASHUVNING SAMARADORLIGI
Mazkur maqolada web dasturlashning front-end qismini o‘rgatishda modulli yondashuvning samaradorligi tahlil qilinadi. Modullashtirilgan ta’lim tizimi yordamida talabalar HTML, CSS, JavaScript va React.js kabi texnologiyalarni bosqichma-bosqich va tizimli tarzda o‘zlashtirishlari ta’minlanadi. Tadqiqot davomida modulli va an’anaviy o‘qitish uslublari solishtirilib, eksperimental tajribalar, so‘rovnomalar va testlar asosida natijalar baholandi. Olingan ma’lumotlar modulli yondashuv talabalarning bilim darajasini, mustaqil ishlash salohiyatini va amaliy ko‘nikmalarini sezilarli darajada oshirishini ko‘rsatdi. Shuningdek, maqolada kelgusida web dasturlashni o‘rgatishda yangi modullarni joriy etish bo‘yicha takliflar ham ilgari surilgan.
ДИДАКТИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ОБУЧЕНИЯ РУССКОМУ ЯЗЫКУ В ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ШКОЛАХ
Специфика начального курса русского языка заключается в его тесной связи с литературным чтением. Эти два предмета в начальной школе формируют единый филологический курс, в рамках которого изучение русского языка совмещено с первоначальным литературным образованием и обучением чтению.
ПЕРСПЕКТИВЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ БИОЛОГИЧЕСКИ АКТИВНЫХ ВЕЩЕСТВ РАСТЕНИЙ КАК АЛЬТЕРНАТИВУ СОВРЕМЕННЫМ ПЕСТИЦИДАМ
Данная обзорная статья представляет данные о перспективе использования биологически активных веществ растений – фитонцидов в борьбе с вредителями сельскохозяйственных культур, а также комбинаций их с другими биологическими методами в качестве экологичной альтернативы химическим пестицидам, которые, на сегодняшний день, являются одним из мощнейших факторов загрязнения окружающей среды.
BOLALARNI KUNDALIK HAYOTIDA JISMONIY TARBIYA BO‘YICHA ISHLARNI TASHKIL ETISH
Ertalabki badantarbiya har bir insonga foydali va uni yosh yoki jismoniy rivojlanishdan qat’inazar doimiy ravishda qilish darkor. Ertalabki badantarbiyani bolalikdan o’zlashtirish lozim, shu bilan foydali ishga odatlaniladi, chunki badan tarbiya yurak va o’pka ishini yaxshilaydi, suyakmushak to’qimalarini rivojlantiradi, tananing umumiy salomatligini mustahkamlaydi va bolada irodani shakllantirib, intizomga o’rgatadi.
BO‘LAKLI ITUZUMNING YERUSTKI QISMI VA SHIFOBAXSH XUSUSIYATLAR
mazkur tezisda ituzumdoshlar oilasiga mansub bo‘lgan bo‘lakli ituzumning botanik tavsifi, geografik tarqalishi, kimyoviy tarkibi shuningdek, shifobaxsh xususiyatlari va xalq tabobatida qo‘llanilishi haqida bayon qilingan.
THEORETICAL FOUNDATIONS AND EVOLUTION OF COMPUTER-ASSISTED TEACHING IN ENGLISH LANGUAGE EDUCATION
The integration of technology into language education, broadly termed Computer-Assisted Language Learning (CALL), has fundamentally reshaped pedagogical approaches worldwide. This literature review examines the impact of CALL, including its mobile variant, Mobile-Assisted Language Learning (MALL), and associated techniques like gamification, on the English language proficiency of intermediate learners, specifically those at the B1 level of the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR). The central question guiding this review is: What does recent empirical research reveal about the effectiveness, benefits, and challenges of using CALL tools and methodologies to enhance the English skills of B1-level students? Understanding this is crucial as educators seek evidence-based strategies to support learners at this pivotal stage, where they transition from foundational knowledge to more functional language use. This review synthesizes findings from recent studies to identify current trends, highlight effective practices, and pinpoint areas requiring further investigation, particularly concerning the context outlined for this dissertation, such as the implementation of task-based approaches with digital tools and gamification for B1 level Uzbek students.
ИЧКИ НАЗОРАТ МЕХАНИЗМЛАРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ СТРАТЕГИЯСИНИНГ АҲАМИЯТИ
Ички назорат механизмлари ташкилотлар ва муассасаларнинг самарали ишлаши ва барқарорлигини таъминлашда муҳим роль ўйнайди. Хусусан, молия тизимидаги банкирлик ислоҳотлари ва молиявий хавфсизликка бўлган талаблар ушбу механизмларнинг самарадорлигини янада оширишни тақозо этмоқда. Шу боис, ички назорат механизмларини такомиллаштириш стратегияси молиявий муассасалар ва банклар учун фақат ўзаро ишончни ошириш эмас, балки уларнинг барқарорлигини сақлашга ҳам хизмат қилади.
QISHLOQ XO`JALIGINI MEXANIZATSIYALASHDAGI MUAMMОLAR
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi agrar sohasida mexanizatsiyalashtirish jarayonining hozirgi holati, yuzaga kelayotgan tizimli va texnologik muammolar tahlil qilinadi. Qishloq xo‘jaligida ishlatilayotgan texnik vositalarning eskirganligi, kadrlar yetishmovchiligi, moliyaviy resurslarning cheklangani hamda ilmiy yondashuvlar yetarli darajada qo‘llanilmayotgani kabi muammolar yoritiladi. Shu bilan birga, maqolada mavjud muammolarning yechimiga oid takliflar ham ilgari suriladi.
BESH TАSHАBBUS – IJODKOR YOSHLАRGА IMKONIYАT SIFATIDA
Mаqolаdа besh tаshаbbusning ijodkor yoshlаrning ijodiy fаoliyаtidаgi аhаmiyаti tаhlil qilinаdi. Mаmlаkаtimizdа yoshlаrni qo‘llаb-quvvаtlаsh vа ulаrgа yаngi imkoniyаtlаr yаrаtish mаqsаdidа аmаlgа oshirilаyotgаn besh muhim tаshаbbusning аhаmiyаti nihotаtdа yuqori ekаnligi tа’kidlаnаdi. Yoshlаrning ijodiy sаlohiyаtini oshirish, ulаrgа yаngi imkoniyаtlаr yаrаtishdа besh tаshаbbus kаttа imkoniyаtlаr yаrаtib berdi. Аyniqsа, mаdаniyаt vа sаn’аt sohаsidаgi tаshаbbuslаrning аmаlgа oshirilishi yаngi ijodkor yoshlаrning kаshf etilishigа sаbаb bo‘lib, sohа tаrаqqiyotidа kаttа omil bo‘lib xizmаt qilmoqdа.
BOSHLANG’ICH SINF O’QUVCHILARIDA HAJM, SIG’IM O’LCHOV BIRLIKLARI TO’G’RISIDAGI TASAVVURLARNI SHAKLLANTIRISH
Mаqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida hajm, sig‘im o‘lchov birliklari to‘g‘risidagi tasavvurlarni tarkib toptirishning metodlari haqida fikr yuritilib, tavsiyalar berilgan.
SON,SANOQ TUSHUNCHASINI SHAKILLANTIRISH BOSQICHLARI
Ushbu maqolada son va sanoq tushunchasining tarixiy shakllanishi, uning insoniyat taraqqiyotidagi o‘rni, shuningdek, ta’lim jarayonida bolalarda bu tushunchalarni rivojlantirish bosqichlari keng yoritilgan. Maqolada son tushunchasini bolalarda shakllantirishda qo‘llaniladigan innovatsion pedagogik usullar, o‘yin asosida o‘rgatish, muammoli ta’lim yondashuvlari va texnologiyalarni qo‘llash orqali matematik fikrlashni rivojlantirishning samarali yo‘llari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, o‘quv muhitining ahamiyati, individual yondashuv va ota-onalarning o‘rni ham tahlil qilinadi.
BOLALIK DAVRIDA OVQATLANISH VA ATROF-MUHIT TA’SIRLARINING NEYRO-RIVOJLANISHGA TA’SIRI
Ushbu adabiyotlar tahlili bolalarda aqliy rivojlanishning kechikishiga ta’sir etuvchi atrof-muhit omillarini o‘rganadi. Onalarning ovqatlanishi, to‘yib ovqatlanmaslik, havo va og‘ir metallar bilan ifloslanish, ijtimoiy-iqtisodiy qiyinchiliklar kabi asosiy omillar bolalarning kognitiv, xulq-atvor va nutq rivojlanishiga ta’siri nuqtai nazaridan ko‘rib chiqiladi. Epidemiologik tadqiqotlar va tizimli sharhlardan olingan ma’lumotlar atrof-muhit ta’siri va neyrologik rivojlanishning kechikishi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni ta’kidlaydi. Maqolada bolalardagi uzoq muddatli kognitiv buzilishlarni kamaytirish uchun erta aralashuvlar va yaxlit siyosat yondashuvlarining ahamiyati alohida ta’kidlanadi.
UROGENITAL DIABETIK AVTONOM NEYROPATIYANING KLINIK XUSUSIYATLARI VA DAVOLASH USULLARI
Diabetik avtonom neyropatiyaning (DAN) urogenital shakli qandli diabetning keng tarqalgan, biroq yetarlicha tashxislanmagan asorati bo‘lib, hayot sifatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu sharh qovuq va erektil disfunksiya kabi klinik ko‘rinishlarni, diagnostika usullarini va davolash yo‘llarini, jumladan glikemik nazorat, PDE5 ingibitorlari, neyromodulyatsiya hamda yangi rivojlanayotgan terapiyalarni qamrab oladi. Mavjud muammolar ko‘p tarmoqli yondashuvlar va shaxsga yo‘naltirilgan strategiyalarni yanada chuqurroq o‘rganish zarurligini ko‘rsatmoqda.
HARAKATLI O’YIN ORQALI GANDBOLNI O’RGATISH
Dunyo miqyosida gandbol xilma-xil murakkab texnik usullarning bajarilish sifati ortishi bilan tobora ommalashib bormoqda. Ayniqsa gandbolchilarning yuqori natijalarga erishishiga qaratilgan vosita va usullarni ishlab chiqish dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Gandbolchilar harakatlarining uyg„unligi va murakkab texnik usullarning ko’pligi ushbu sport turiga qiziquvchilar sonining ortib borishiga sabab bo’lmoqda. Ayniqsa, jamoalar o’rtasida raqobatning ortib borishi tufayli mashg’ulotlar jarayonini tashkil qilishda o„yin natijasiga ta’sir ko’rsatuvchi omillarni aniqlash, to’pni uzatish va qabul qilish, aldamchi harakatlar va darvozaga zarba berish aniqligini boshlang’ich tayyorgarlik bosqichidanoq takomillashtirish yo’llarini inobatga olgan holda mashg’ulotlar jarayonini maqsadli rejalashtirish dolzarb masalalardan biri bo’lib qolmoqda.
TА’LIM MUАSSАSА RАHBАRINING АXBOROT BILАN ISHLАSH KOMPETENSIYАSINI OSHIRISH MUАMMOSINING YECHISH YOʼLLАRI
Maqolada ta’lim muassasasi rahbarlarining axborot bilan ishlash kompetensiyasini oshirish zaruriyati va ushbu yo‘nalishda mavjud muammolar tahlil etiladi. Axborot texnologiyalarining rivojlanishi rahbarlardan yangicha yondashuv va yuqori darajadagi axborot savodxonligini talab qilmoqda.
SUN’IY INTELLEKT VA ROBOTOTEXNIKA YORDAMIDA MAKTAB TA’LIMIDA STEM FANLARIGA QIZIQISHNI OSHIRISH
Maqolada sun’iy intellekt (AI) va robototexnikaning STEM fanlariga qiziqishni oshirishdagi roli ko‘rsatilgan. Ushbu texnologiyalar ta’lim jarayoniga integratsiya qilinishi o‘quvchilarning ijodkorlik, muammolarni hal qilish va multidisipliner fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantiradi. AI va robototexnika yordamida STEM ta’limining innovatsion yondashuvlari, o‘quvchilarni global texnologik rivojlanishlarga tayyorlashga yordam beradi.
WEB SAYT YARATISHDA AXBOROT XAVFSIZLIGINING O‘RNI
Ushbu maqolada web sayt yaratishda axborot xavfsizligining o‘rni va uning asosiy jihatlari tahlil qilinadi. OWASP Top 10 xavf omillari asosida saytlar xavfsizlik nuqtai nazaridan baholandi. Natijalarga ko‘ra, ko‘plab saytlar HTTPS protokoli, ma’lumotlarni shifrlash va xavfsizlik devorlaridan foydalana olmayotgani aniqlandi. Muallif web saytlar xavfsizligini ta’minlash uchun asosiy tavsiyalarni ham taqdim etadi.
SHIFOXONADA UZOQ MUDDATLI DAVOLANAYOTGAN BOLALAR UCHUN TAʼLIM MUHITINI YARATISHNING OʻZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada shifoxonalarda uzoq muddat davolanayotgan bolalar va ularga taqdim etilayotgan taʼlim jarayoni yoritilgan. Unda bunday bolalarning ta'lim olish huquqini ta'minlash masalalari, shuningdek, shifoxona sharoitida ta'lim olishning oʻziga xos jihatlari va amaldagi uslublar tahlil qilingan. Maqolada davolanayotgan bolalarning psixologik holati, taʼlimga bo‘lgan motivatsiyasi va o‘qituvchilarning bu yo‘nalishdagi tajribasi o‘rganilgan. Shuningdek, maqolada bu toifadagi bolalarga taʼlim berish tizimini takomillashtirish va ularning jamiyatga muvaffaqiyatli integratsiyasini ta’minlashga qaratilgan amaliy tavsiyalar berilgan.
REJALASHTIRISH VA VAZIFALARNI BOSHQARISH UCHUN MOBIL ILOVA YARATISH VA ISHLAB CHIQISH
Ushbu maqola rejalashtirish va vazifalarni boshqarish uchun mobil ilova yaratish va ishlab chiqish jarayonini o‘rganadi. Maqsad, foydalanuvchilarga o‘z kundalik ishlarini, vazifalarini va maqsadlarini aniq rejalashtirish, ularni ustuvorlikka ko‘ra tartibga solish va vaqtni samarali boshqarish imkoniyatlarini taqdim etadigan mobil ilova yaratishdir. Tadqiqotda ilovaning dizayni, funksionalligi, foydalanuvchilarga taqdim etgan qulayliklari va ilovaning samaradorligi haqida batafsil ma'lumot berilgan. Ilova foydalanuvchilarga o‘z vazifalarini belgilash, push-bildirishnomalar orqali eslatmalarni olish va vazifalarni ustuvorlikka ko‘ra saralash imkonini beradi. Natijalar ko‘rsatdiki, ilova foydalanuvchilarning vaqtini samarali boshqarishlariga yordam beradi va kundalik ishlarni tartibga solishda yuqori samaradorlikni ta’minlaydi. Tadqiqotda shuningdek, ilovada mavjud bo‘lgan ayrim cheklovlar va muammolar, shuningdek, kelajakda amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan takomillashtirishlar muhokama qilinadi.
JISMONIY TARBIYA VA SPORT TA’LIMIDA TANQIDIY FIKRLASH
Ushbu maqolada tanqidiy fikrlashning jismoniy tarbiya va sport sohasidagi ahamiyati, qo‘llanish doiralari va pedagogik jarayonga integratsiyasi tahlil qilingan. Mualliflar tanqidiy fikrlashni keng va sarguzashtga boy fikrlash, sababiy va baholovchi tafakkur, strategik rejalashtirish hamda metakognitiv jarayonlar orqali yoritib bergan. Har bir fikrlash turi sport mashg‘ulotlari, murabbiylik yondashuvlari, qaror qabul qilish va o‘quvchilarning mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishdagi roli bilan misollar orqali asoslab berilgan. Shuningdek, maqolada ijodiy va tanqidiy fikrlashning o‘zaro bog‘liqligi, hamda bu ko‘nikmalarni rivojlantirishda ta’lim muassasalarining o‘rni muhim ekani ta’kidlanadi.
CHUQUR IXTISOSLASHUV GURUHIDA 6-7 YOSHLI GIMNASTIKACHILARNING SPORT TAYYORGARLIK TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada 6–7 yoshli gimnastikachilar bilan chuqur ixtisoslashuv guruhida olib borilayotgan sport tayyorgarlik tizimini takomillashtirishning zamonaviy usullari yoritilgan. Tadqiqot ob’ekti sifatida Buxoro viloyati Gimnastika sport turlariga ixtisoslashtirilgan sport maktabining sport gimnastika guruhi tanlandi. 2025-yil yanvar oyidan boshlab o‘tkazilgan kuzatuv va eksperimentlar asosida bolalarning jismoniy va psixologik holati, harakat faoliyati, moslashuvchanlik va koordinatsion ko‘nikmalarining rivojlanishi monitoring qilindi. Tadqiqotda testlar, kuzatuvlar, statistika tahlili va pedagogik tajribalar asosida samarali metodik yondashuvlar ishlab chiqildi. Natijalarga ko‘ra, chuqur ixtisoslashtirish mashg‘ulotlari sport tayyorgarlik darajasini sezilarli darajada oshirishga xizmat qilgan. Ushbu ilmiy maqola bolalar sport gimnastikasi sohasida chuqur ixtisoslashuv tizimini takomillashtirishga qaratilgan nazariy va amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
SPORT GIMNASTIKACHILARIDA PSIXOLOGIK BARQARORLIK VA MUSOBAQA STRESSINI BOSHQARISHNING ILMIY ASOSLARI
Mazkur maqola sport gimnastikachilarning psixologik barqarorligi va musobaqa oldi stress holatini ilmiy jihatdan o‘rganish, uning sabablari, oqibatlari hamda stressni kamaytirish bo‘yicha samarali usullarni aniqlashga bag‘ishlangan. Maqolada sportchilarning psixologik tayyorgarligi, musobaqa holatlarida yuzaga keladigan emotsional zo‘riqishlarga qarshi kurashish strategiyalari, shuningdek, ilg‘or xorijiy tajribalar asosida ishlab chiqilgan metodikalar imrad tizimi asosida tahlil etilgan.
DEVIANT XULQ-ATVORLI O‘SMIRLARDA SUITSID MUAMMOSI
Maqolada deviant xulq-atvorli o‘smirlarda o‘z joniga qasd qilish ijtimoiy muammosi va uning sabablariga to‘xtalib o‘tilgan. O‘zini-o‘zi o‘ldirishni o‘rganishlar shuni ko‘rsatdiki, ularning soni ortishi yosh davrlari, jinsi, ijtimoiy ahvoli va hokazolar va lekin birinchi navbatda – kishi shaxsiyatining xususiyatlariga bog‘liq. Deviant xulqning yuzaga kelishi, uning yosh bilan bog‘liq xususiyatlari va sabablari misollarda tahlil qilingan. Shuningdek, ijtimoiy omillar orasida o‘zini-o‘zi o‘ldirishning qishloq joylariga nisbatan ko‘proq yirik shaharlarda sodir etilishi, professional va ijtimoiy maqomga bog‘liqligi yoritib berilgan.
TEMIR MODDASINING INSON ORGANIZMDAGI AHAMIYATI VA TEMIR TANQISLIGI ANEMIYASINING OLDINI OLISH
Mazkur tezisda temir moddasining inson organizmidagi biologik vazifalari, temir tanqisligi natijasida yuzaga keladigan anemiya holatlari, ushbu kasallikning asosiy sabablari va oldini olish choralariga e’tibor qaratilgan. Temir tanqisligi organizmda kislorod tashish funksiyasining buzilishiga olib kelib, umumiy holsizlik, ishtahaning pasayishi, tez charchash kabi belgilar bilan kechadi. Tezisda ushbu holatlarning oldini olish maqsadida ratsional ovqatlanish, profilaktika va davolash usullari yoritilgan.
ZAMONAVIY YOSHLAR VA KATTA AVLOD TILIDA INSON XARAKTERINI IZOHLOVCHI FRANSUZCHA FRAZEOLOGIK BIRLIKLAR
Til – bu avlodlar o‘rtasidagi madaniy ko‘prik. Har bir jamiyatda yoshlar va kattalar o‘ziga xos uslubda so‘zlashadi, bu esa frazeologik birliklarga ham ta’sir qiladi. Fransuz tilida inson xarakterini tasvirlovchi iboralar yoshlar va katta avlod orasida turlicha qo‘llaniladi. Ushbu maqolada biz avlodlar o‘rtasidagi farqlarni frazeologik birliklar misolida tahlil qilamiz.
TEXNOLOGIK TIZIMLARDA RESURSLARDAN SAMARALI FOYDALANISH: OPTIMALLASHTIRISH YONDASHUVLARI
Mazkur maqola texnologik tizimlarda resurslardan samarali foydalanish va optimallashtirish yondashuvlarini tahlil qiladi. Yondashuvlar orasida liniyali va dinamik dasturlash, sun'iy intellekt va mashinani o'rganish, simulyatsiya va ma'lumotlar tahlili metodlari ko'rib chiqilgan. Har bir metodologiyaning afzalliklari va cheklovlari, shuningdek, ularning amaliy qo'llanilishi va samaradorlikka ta'siri tahlil etilgan. Yirik kompaniyalar va kichik bizneslar uchun texnologik tizimlarda resurslarni optimallashtirishda duch kelinadigan muammolar va imkoniyatlar muhokama qilinadi. Maqola texnologik tizimlarda energiya sarfini kamaytirish, ishlab chiqarish samaradorligini oshirish va ekologik izni pasaytirish orqali resurslardan samarali foydalanishning ahamiyatini ta'kidlaydi. Kelajakda bu metodologiyalarni yanada rivojlantirish va innovatsiyalarni joriy etish orqali texnologik tizimlarning samaradorligini oshirish imkoniyatlari mavjud.
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA ISHLAB CHIQARISH JARAYONLARINI OPTIMALLASHTIRISH
Mazkur maqolada sanoat korxonalarida raqamli texnologiyalarni joriy etish orqali ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirish masalalari yoritilgan. Raqamli texnologiyalar — xususan, IoT, sun’iy intellekt, ERP tizimlari va bulutli platformalar asosida ishlab chiqarishni avtomatlashtirish, mahsulot sifatini oshirish va tannarxni kamaytirish imkoniyatlari tahlil qilingan. Metodologiya bo‘limida o‘rganilgan amaliy yondashuvlar, tajribaviy kuzatuvlar va statistik tahlillar orqali raqamli transformatsiyaning samaradorlik ko‘rsatkichlariga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari asosida aniqlanishicha, raqamli tizimlar ishlab chiqarish unumdorligini oshirish, nosozliklarni kamaytirish va mehnat resurslarini optimallashtirishda muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi. Muhokama qismida texnologik modernizatsiyaning iqtisodiy, texnik va ijtimoiy jihatlari keng yoritilgan hamda raqamli yechimlarning muvaffaqiyatli joriy etilishi uchun zarur omillar tahlil qilingan. Xulosa sifatida, raqamli texnologiyalarni kompleks va strategik yondashuv asosida tatbiq etish O‘zbekiston sanoatini raqobatbardosh va innovatsion tizimga aylantirishda muhim vosita ekani ta’kidlangan.
SOHIBQIRON AMIR TEMUR: ILM-FAN VA SAN’AT HOMIYSI
Ushbu maqolada Amir Temurning ilm-fan, ta'lim va madaniyatga qo‘shgan hissasi, shuningdek, uning hukmronligi davrida yaratilgan madaniy va ilmiy meros haqida so‘z yuritiladi. Maqola Temuriylar davridagi madrasalar, ilmiy markazlar va san’at sohasidagi yutuqlarni ko‘rsatib o‘tadi. Bibi Xonim madrasasi va Dorut-Tilovatm majmuasi kabi yirik inshootlarning ilmiy va me’moriy ahamiyati, shuningdek, Temurning olimlar va san’atkorlarga bo‘lgan e’tibori va qo‘llab quvvatlashi tahlil qilinadi. Maqola, shuningdek, Temuriylar davrining madaniy va ilmiy rivojlanishini, shuningdek, Amir Temurning bu sohalarga bo‘lgan alohida e’tiborini yoritib beradi.
KОMPОST TАYYОRLАSHDА ISHLАTILАDIGАN ХОM АSHYОLАR, KОMPОST TАYYОRLАSH USULI VА QО‘SHIMСHА ОZIQАLАRNING SHАMPINIОN MEVА TАNАLАRI HОSILDОRLIGIGА TА’SIRI
Himоyаlаngаn jоylаrdа nоаn’аnаviy sаbzаvоt turi bо‘lgаn shаmpinyоn qо‘ziqоrinini sаnоаt аsоsidа yetishtirishdа muhim оmillаr оrаsidа оziqа substrаtlаrining sifаti hamda uning tarkibi аsоsiy rоl о‘ynаydi. Mazkur maqolada kоmpоst tаyyоrlаshdа ishlаtilаdigаn хоm аshyоlаr hamda kоmpоst tаyyоrlаshning eng maqbul usuli vа qо‘shimсhа оziqаlаrning shаmpiniоn mevа tаnаlаri hоsildоrligigа ko’rsatadigan tа’siri haqida batafsil yoritilgan.
ХАЛҚАРО СТАНДАРТЛАР АСОСИДА АУДИТ СИФАТИ НАЗОРАТИНИ ТАЬМИНЛАШ УСЛУБИЁТИ
Аудиторлик текшируви натижаларига кўра мижозга тақдим қилинадиган аудитор хулосасининг асосланганлик даражаси ўтказилган аудитнинг сифатига бевосита боғлиқ бўлади. Ушбу мақолада аудитнинг халқаро стандартлари асосида аудит ўтказиш сифатини назорат қилишнинг услубиёти ёритиб берилган.
OLIY TA’LIM MUASSASASI AMALIYOTCHI PSIXOLOGINING TARBIYASI OG‘IR TALABALAR BILAN ISHLASHDAGI ROLI
Oliy ta’lim muassasasida amaliyotchi psixologning tarbiyasi og‘ir talabalar bilan ishlashda muhim ahamiyatga ega. Ushbu maqolada psixologning professional kompetensiyasi, etik prinsiplari va empatik yondashuvi talabalarning xulq-atvor muammolarini bartaraf etishda qanday rol o‘ynashi tahlil qilinadi. Og‘ir tarbiyali talabalarning psixologik xususiyatlari, ular bilan ishlashda qo‘llaniladigan samarali usullar va psixologning o‘zini o‘zi tarbiyalash jarayonining ta’siri ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda individual yondashuv, motivatsion suhbatlar va psixo-korreksion dasturlarning muvaffaqiyatli natijalarga erishishdagi o‘rni ta’kidlanadi. Maqola oliy ta’lim muassasalarida psixologik xizmatni rivojlantirish va talabalarning ijtimoiy moslashuvini oshirishga qaratilgan tavsiyalar bilan yakunlanadi.
ПОДХОДЫ К ВОСПИТАНИЮ И ФОРМИРОВАНИЮ САМООЦЕНКИ У ПОДРОСТКОВ В УЗБЕКИСТАНЕ
В статье рассматриваются разные подходы к воспитанию и формированию самооценки у подростков в Узбекистане.
СЕМЕЙНЫЕ СТИЛИ ВОСПИТАНИЯ И ИХ РОЛЬ В ФОРМИРОВАНИИ САМООЦЕНКИ И САМОИДЕНТИФИКАЦИИ У ПОДРОСТКОВ
В статье рассматриваются стили семейного воспитания в и их роль в формировании самооценки и самоидентификации у подростков.
ВНЕДРЕНИЕ ТЕХНОЛОГИЙ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ДИАГНОСТИКУ ЗАБОЛЕВАНИЙ СЛИЗИСТОЙ ОБОЛОЧКИ ПОЛОСТИ РТА
Заболевания слизистой оболочки полости рта представляют значительную проблему в стоматологии, требуя своевременной и точной диагностики для эффективного лечения. Современные технологии, включая искусственный интеллект (ИИ), открывают новые возможности в улучшении диагностических процессов. Применение ИИ позволяет значительно повысить точность и скорость постановки диагноза, сократить время обработки данных и минимизировать риск врачебных ошибок.
DORIVOR MOYCHECHAKNING O'SISHI VA RIVOJLANISHIDA YETISHTIRISH OMILLARINING TA'SIRI
Dorivor moychechak (Matricaria chamomilla L. o‘simligi xalq tabobati va zamonaviy farmakologiyada keng qo‘llaniladigan, efir moylariga boy qimmatli xomashyo manbai hisoblanadi. So‘nggi yillarda ushbu o‘simlikning agrobiologik xususiyatlarini chuqur o‘rganish, mahsuldorligini oshirish va ekologik barqaror yetishtirish texnologiyalarini ishlab chiqish bo‘yicha MDH davlatlari, xususan, Rossiya, Qozog‘iston, O‘zbekiston va boshqa O‘rta Osiyo mamlakatlarida keng ko‘lamli tadqiqotlar olib borilmoqda. Ushbu ilmiy maqolada Matricaria chamomilla ning o‘sishi va rivojlanishiga ta’sir etuvchi asosiy agrotexnik (o‘g‘itlash, sug‘orish, ekish vaqti) hamda ekologik (iqlim, tuproq turlari, agroiqlim zonasi) omillar chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, turli agroiqlim zonalarida o‘simlikning fenologik davrlari, biomassasi va efir moyi kontsentratsiyasidagi farqlar zamonaviy monitoring usullari asosida o‘rganiladi. Tadqiqot natijalari dorivor moychechakni intensiv va barqaror yetishtirish, eksportbop xomashyo olish hamda farmatsevtika sanoatini rivojlantirishda muhim ilmiy-amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi. Mazkur ish O‘rta Osiyo hududining agroekologik sharoitlariga mos, resurs tejamkor texnologiyalarni joriy etishga qaratilgan dolzarb ilmiy yo‘nalishlardan biridir.
СОВРЕМЕННЫЕ ПОСТОПЕРАЦИОННЫЕ НАБЛЮДЕНИЯ В ДЕТСКОЙ ХИРУРГИЧЕСКОЙ СТОМАТОЛОГИИ
Постоперационный период в детской хирургической стоматологии представляет собой критически важный этап, определяющий как непосредственные исходы лечения, так и долгосрочные результаты, включая сохранение функции, отсутствие осложнений и формирование устойчивого комплаенса у пациентов и их родителей. Современные исследования свидетельствуют о необходимости комплексного подхода к наблюдению за пациентами после стоматологических хирургических вмешательств в педиатрической практике, включая не только медицинские, но и психосоциальные аспекты.
OʻQITUVCHINING KASBIY VA SHAXSIY FAZILATLARINI SHAKLLANISHIDA PEDAGOGIK QOBILIYATLARNING O‘RNI
Ushbu maqolada Oʻqituvchining kasbiy va shaxsiy fazilatlarini shakllanishida pedagogik qobiliyatlarning o‘rni va nafosat hislarining yuksak taraqqiyot darajasi, xotirada yorqin ko’rgazmali obrazlarning jonliligi, «til zehni», ruhiyatga qiziquvchanlik, pedagogik, musiqaviy, texnik, konstruktorlik, tibbiy qobiliyatlar haqida fikr boradi.
IMKONIYATI CHEKLANGAN YOSH NAYZA ULOQTIRUVCHILARNING KUCH KOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISHNING METODIK USLUBLARI
Mazkur maqola, imkoniyati cheklangan yosh nayza uloqtiruvchilarning jismoniy kuch va chidamlilik kabi jismoniy ko‘nikmalarini rivojlantirishning metodik uslublariga bag‘ishlangan. Ushbu ishda, yosh sportchilarni tayyorlashda individual yondashuvni qo‘llash, maxsus tayyorlov dasturlari orqali jismoniy imkoniyatlarni oshirish hamda jarohatlanishdan saqlanish uchun reabilitatsiya usullarini tatbiq etish muhimligi ta’kidlanadi. Maqolada, kuch va chidamlilikni rivojlantirish uchun turli xil mashqlar va sport texnikalarining samarali qo‘llanilishi, shuningdek, psixologik qo‘llab-quvvatlash va sportchilarga moslashtirilgan dasturlar orqali muvaffaqiyatga erishish usullari bayon etilgan.
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARIDA REFLEKTIV KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHDA O‘Z-O‘ZINI TAHLIL QILISHNING O‘RNI
Mazkur maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida reflektiv kompetensiyani shakllantirish va rivojlantirishda pedagogik faoliyatni o‘z-o‘zini tahlil qilishning o‘rni yoritilgan. Refleksiya – bu o‘qituvchining o‘z faoliyatini chuqur tahlil qilib, uni takomillashtirishga qaratilgan jarayon bo‘lib, zamonaviy ta’limda muhim kompetensiyalardan biri hisoblanadi. Tadqiqotda o‘z-o‘zini tahlil qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish usullari, samarali yondashuvlar va amaliy tavsiyalar bayon etilgan.
NYUTON HALQALAR TAJRIBASINI O‘RGANISH METODIKASI
Mazkur maqolada Nyuton halqalarining fizikaviy xususiyatlarini o'rganish metodikasi tahlil qilinadi. Nyuton halqalari, astronomiyada, asosan, sayyoralar atrofidagi astral tizimlarning tuzilishini o'rganishda muhim ahamiyatga ega bo'lib, ularning shakli, harakati va dinamikasi ko'plab ilmiy tadqiqotlar uchun asos bo'ladi. Maqolada tajribaviy usullar va modellar orqali halqalarning xususiyatlari o'rganiladi, xususan, halqalarning yorug'likni qaytarish, gravitatsion ta’sirlar va sayyora atmosferasidagi o'zgarishlarga bo'lgan reaktsiyalari analitik va eksperimental usullar yordamida o'rganiladi.
Maqolada Nyuton halqalarining dinamikasini aniqlash uchun ko'plab matematik modellar va tajribalar asosida o'zgaruvchan parametrlar, ayniqsa, massaviy va jismoniy xususiyatlar tahlil qilinadi. Halqalar tizimi ustida amalga oshirilgan ilmiy izlanishlar va tadqiqotlarning samaradorligi, shuningdek, ulardan olingan ma'lumotlarning astrofizik tadqiqotlar uchun ahamiyati muhokama qilinadi. Bu metodika orqali Nyuton halqalarining tuzilishi va ular bilan bog‘liq qonuniyatlar haqidagi bilimlar kengaytirilmoqda.Tadqiqot natijalari halqalar tizimi va uning atrofidagi dinamika haqidagi tushunchalarimizni chuqurlashtirishga yordam beradi va kelajakdagi astrofizik kuzatuvlar uchun foydali metodologik asoslar yaratadi.
“QALMOQIR” KONIDA NISHAB O‘ZGARISHINI TAHLIL QILISH UCHUN GNSS USULLARIDAN FOYDALANISH
O‘zbekistonning tog‘-kon sanoati mamlakat iqtisodiyotida muhim o‘rin tutib, rangli metallurgiya uchun zarur bo‘lgan foydali qazilmalarni qazib olish va qayta ishlashni ta’minlaydi. Mintaqadagi eng yirik mis-molibden ruda konlaridan biri Kuramin togʻ tizmasining shimoliy qismida joylashgan “ Qalmoqqir ” ochiq konidir . Konni oʻzlashtirish 1954-yilda boshlangan, faol ekspluatatsiya 1959-yildan boshlab olib borilmoqda. Soʻnggi oʻn yilliklar davomida kon katta chuqurlikka yetib bordi, bu esa uning yonbagʻirlarining barqarorligini baholash uchun har tomonlama geomexanik monitoringni talab qildi.
HALIMA XUDOYBERDIYEVA SHE’RLARINING SINTAKTIK USLUBIYATI
Ushbu maqolada Halima Xudoyberdiyeva she’riyatining sintaktik xususiyatlari tahlil qilinadi. Shoira she’rlaridagi bosh bo‘laklarning tuzilishi, ularning mazmunni ifodalashdagi o‘rni va inversiya hodisasi orqali erishilgan badiiy ta’sirchanlik yoritiladi. Shuningdek, she’rlarda uchraydigan gap turlari, ularning qurilishi va sintaktik vositalarning qo‘llanilishi haqida so‘z boradi. Tahlil davomida shoiraning uslubiy mahorati yoritiladi.
YOSH SPORTCHILARDA UMUMIY (AEROB) CHIDAMLILIKNI RIVOJLANTIRISH
Bolalik davridan boshlab jismoniy yuklamalarni oqilona taqsimlashda umumiy chidamlilikni rivojlantirishga katta e’tibor berish lozimligi tomonidan e’tirof etiladi. Inson chidamli bo‘lishi uchun organizmdagi turli tizimlarning yaxshi rivojlanishiga erishish lozim.
Bolalarning chidamlilik darajasini oshirish, birinchidan, yurak - tomir faoliyatini kuchaytirishni; ikkinchidan, funksional tizimlarning faoliyati jarayonida paydo bo‘ladigan quvvatni tejab-tergab sarflashni; uchinchidan, funksional imkoniyatlardan iloji boricha to‘la foydalanishni nazarda tutadi.
TALABALARNI OLIY TA’LIMGA MOSLASHUVIDA EMOTSIONAL - FIZIOLOGIK ZO‘RIQISHLARNI OLDINI OLISHNING PSIXOLOGIK ASPEKTLARI
Mazkur maqolada oliy ta’limda talabalarning emotsional va fiziologik zo‘riqishining psixodiagnostikasi va psixologik aspektlari mavzusiga alohida to’xtalib o’tilgan. Maqola davomida mavzu doirasidagi asosli fikr va mulohazalar keltirilgan. Shuningdek, maqola so’nggida xulosa va takliflar berib o’tilgan.
MEASURES TO IMPROVE THE OPERATION OF PASSENGER TRANSPORT AND URBAN MOBILITY
The article discusses the types of urban electric transport used in Belarusian cities, gives a detailed classification and comparison of available vehicles. Various options for increasing the share of environmentally friendly transport through the use of electric buses and trolleybuses are considered, an assessment and a comparative analysis of the options are given. Features of planning of work of drivers and drawing up of the schedule taking into account safety requirements are considered.
Intensive growth in the level of motorization of the population, an increase in the number of business trips, the use of light vehicles with small volumes of freight, the emergence of "commercial" routes have led in recent years to a sharp increase in car flows in urban transport systems. In this regard, a whole range of tasks arises related to increasing the comfort of movement and the quality of life of citizens in general, which is possible by optimizing the operation of route (urban) passenger transport and increasing its attractiveness for users of all levels. Experimental and computational-theoretical studies were carried out, the direction to improve the work of route passenger (urban) transport of cities (on the example of Polotsk and Novopolotsk). Recommendations are given for further improving the operation of urban passenger transport systems according to alternative scenarios for the cities of Polotsk and Novopolotsk. An assessment is made of the possibility of achieving planned indicators for reducing greenhouse gas emissions from the implementation of the pilot project measures aimed at improving the quality and efficiency of the route passenger transport in these cities. A comparative analysis of the possibility of developing various types of electric route passenger transport is carried out. A map has been developed for reducing emissions of pollutants from vehicles with a change in the structure of mobility of the population and an increase in the share of use of route passenger transport, an increase in the speed of movement of route passenger transport.
A methodology for assessing the efficiency of urban passenger transport has been developed, including taking into account the development of electric vehicles, which made it possible to determine the need to purchase appropriate vehicles for organizing the movement of non-rail electric vehicles; create a base for their repair and maintenance; construction of traction substations (new or additional); construction of cable networks; train staff. Also, an algorithm has been developed for the implementation of the least costly activities at the initial stage with limited funding. The studies performed allowed us to formulate a concept and propose specific comprehensive measures aimed at improving the quality and efficiency of the route passenger transport in Polotsk and Novopolotsk, including optimizing the existing route network of route passenger transport.
Studies of the effectiveness of measures aimed at reducing delays in route passenger transport have been carried out, criteria and places of their application in Polotsk and Novopolotsk have been determined, as well as an assessment of the technical and economic indicators of the proposed options using the international CBA methodology (Cost Benefit Analysis).
A business model has been developed for the implementation of standard measures aimed at improving the quality and efficiency of the route passenger transport, has been proposed a set of measures to increase the attractiveness and efficiency of urban passenger transport.
ANALYSIS OF THE QUANTITY OF EXHAUST GASES EMITTED FROM VEHICLES IN A CROSS SECTION THROUGH COMPUTER SIMULATION PROGRAM
This paper presents the results of the development of a model of the intersection using the PTV VISSIM simulation software. One of the problematic intersections in the city of Tashkent was selected and the traffic flow during peak hours was studied to analyze the intersection. The article discusses two solutions to reduce the amount of toxic gases and fuel consumption. The first solution is by optimizing the traffic light phases and changing their control cycle. The second solution represents a reduction by changing the geometric parameters of the intersection. After we applied both solutions, the service level of the intersection, LOS, increased from F to B.
ZAMONAVIY TA’LIMDA FIZIKA FANIGA BO‘LGAN QIZIQISHNING PASAYISHI: SABABLARI, OQIBATLARI VA BARTARAF ETISH YO‘LLARI
Ushbu maqolada fizika faniga bo‘lgan o‘quvchilarning qiziqishi zamonaviy ta’lim sharoitida tobora pasayib borayotgani holati o‘rganiladi. Talaba sifatida olib borgan kuzatish va tahlillarim asosida fizikaga bo‘lgan qiziqishning kamayishiga ta’lim mazmunining nazariyaga yo‘naltirilgani, amaliy mashg‘ulotlarning yetishmasligi, o‘qitish uslublarining zamon talablariga mos emasligi kabi omillar sabab bo‘layotgani aniqlanmoqda. Maqolada ushbu muammoning ta’lim sifatiga ta’siri, kelajak kasb tanlovi va ilmiy salohiyat rivojiga bog‘liqligi yoritilgan. Shuningdek, o‘quvchilarda fizika faniga nisbatan ijobiy munosabatni shakllantirish, motivatsiyani kuchaytirish va dars jarayoniga innovatsion yondashuvlarni joriy etish bo‘yicha takliflar ilgari surilgan.
РОЛЬ УЧЕБНОЙ СРЕДЫ И ПЕДАГОГИЧЕСКИХ ТЕХНОЛОГИЙ В РАЗВИТИИ ТВОРЧЕСКИХ СПОСОБНОСТЕЙ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ НАЧАЛЬНЫХ КЛАССОВ
В статье анализируются условия педагогического развития компонентов творческой компетентности будущих учителей начальных классов. Творческая компетентность зависит не только от педагогических знаний, но и от способности к творческому мышлению, основанному на практическом подходе.
SPORTCHILARNI TAYYORLASHDA SPORT MAHORATLARINI SHAKLLANTIRISHNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada sportchilarni tayyorlashda jismoniy tayyorgarlik bilan yuqori sport natijasiga erishish qiyin, sportchilarda albatta texnik-tayyorgarlik ham talab qilinadi. Biroq sport mashg’ulotlar jarayonlarida yuklamalarni rejallashtirish va nazorat qilish muammolari, yuqori sport natijalariga erishish shu soha mutaxassislari va murabbiylarining diqqat e’tiborida turadi.
BANDLIKNI IQTISODIY O’SISHDAGI O’RNI VA BU SOHADA YUZAGA KELAYOTGAN MUAMMOLAR
Mazkur maqolada O‘zbekistonda ishsizlik muammosining sabablari, oqibatlari va uni kamaytirish bo‘yicha taklif etilayotgan samarali chora-tadbirlar tahlil qilinadi. Global miqyosda yuzaga kelayotgan texnologik rivojlanish, aholi sonining ortishi va ijtimoiy-iqtisodiy beqarorlik ishsizlik darajasiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu bilan birga, raqamli bandlik tizimlari, masofaviy ish, onlayn mehnat yarmarkalari orqali yangi imkoniyatlar yuzaga chiqmoqda. Maqolada mamlakatda bandlik darajasini oshirish, rasmiy bandlikni kuchaytirish, soliq bazasini kengaytirish va ishsizlikka qarshi tizimli yondashuvni shakllantirish muhimligi asoslab beriladi.
JADIDLAR MEROSIDA XOTIN-QIZLAR TA’LIMIGA QARATILGAN E’TIBOR
Mazkur maqolada Yangi O‘zbekiston taraqqiyotida xotin-qizlarning tutgan o‘rni, ularning ta’lim va tarbiya sohasidagi ishtiroki, tarixiy jarayonlardagi faoliyati hamda bugungi kundagi ahamiyati keng yoritilgan. Tadqiqotda tarixiy, huquqiy, sotsiologik va tahliliy metodlardan foydalanilib, xotin-qizlar masalasining o‘tmishdagi va hozirgi zamondagi o‘rni tahlil qilinadi. Xususan, jadidchilik harakati vakillarining ayollar ta’limiga bo‘lgan munosabati, Islom dinida ilmga bo‘lgan da’vat, shuningdek, Prezident Sh. M. Mirziyoyev siyosatida ayollarning jamiyatdagi roli kabi masalalarga ilmiy asoslangan yondashuv beriladi. Maqola xotin-qizlar mavzusining dolzarbligini yoritish hamda tarixiy meros va zamonaviy qarashlar o‘rtasidagi uzviylikni ochib berishga qaratilgan.
RESPONSIV VEB-DIZAYN VA MOBIL QURILMALARGA MOSLASHUVCHANLIKNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada responsiv veb-dizayn va mobil qurilmalarga moslashuvchanlikning ahamiyati, uning foydalanuvchi tajribasiga, veb-sayt samaradorligiga va biznes muvaffaqiyatiga ta’siri o‘rganildi. Zamonaviy internet muhitida mobil qurilmalardan foydalanish ko‘payib borayotgani sababli, veb-loyihalarning turli ekran o‘lchamlari va qurilmalar uchun moslashuvchan bo‘lishi talab qilinadi. Tadqiqot davomida responsiv dizaynning sayt yuklanish tezligini oshirishi, foydalanuvchi ishonchini oshirishi va qidiruv tizimlaridagi reytingga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan. Shuningdek, responsiv dizayn doimiy texnologik rivojlanish va foydalanuvchi ehtiyojlariga moslashuvni talab qilishi ta’kidlandi. Maqola responsiv veb-dizaynni joriy etish orqali zamonaviy veb-loyihalarning samaradorligini oshirish va raqobatbardoshligini ta’minlash bo‘yicha muhim tavsiyalarni beradi.
KORXONALARDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARNI JORIY ETISH ORQALI KO‘LAM SAMARADORLIGIGA ERISHISH
Mazkur maqolada sanoat korxonalarida innovatsion texnologiyalarni joriy etish orqali ko‘lam samaradorligiga erishish masalasi ilmiy asosda tadqiq qilingan. Unda innovatsion texnologiyalarning iqtisodiy samaradorlikka ta’siri, ishlab chiqarish jarayonidagi o‘zgarishlar, korxona rentabelligini oshirishdagi roli tahlil qilinadi. Shuningdek, yirik sanoat korxonalarida amalga oshirilgan muvaffaqiyatli innovatsion loyihalar misolida ularning amaliy natijalari ochib berilgan. Metodologik yondashuvlar asosida olingan natijalar muhokama qilinib, bu sohadagi mavjud muammo va to‘siqlar ham ko‘rib chiqilgan. Xulosa qismida esa innovatsiyalarni muvaffaqiyatli joriy etish uchun zarur shart-sharoitlar, davlat siyosatining o‘rni va istiqbolli yo‘nalishlar aniqlab berilgan.
ARALASH TA`LIM TEXNOLOGIYASI ORQALI O`QUVCHILAR IJODIY QOBILYATLARINI RIVOJLANTIRISH (BATAL JANRI MISOLIDA)
Ushbu maqolada aralash ta'lim texnologiyalari orqali o'quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishdagi o‘rni batafsil tahlil qilinadi. Tadqiqotda batal janri misolida o‘quvchilarda ijodiy fikrlashni rivojlantirish uchun aralash ta'limning qanday samarali metodlaridan foydalanish mumkinligi o‘rganilgan. Olingan natijalar aralash ta'limning o'quvchilarni faollashtirish, innovatsion fikrlashni qo‘llab-quvvatlashdagi ahamiyatini ko‘rsatdi. Ushbu maqolada aralash ta'lim texnologiyalari va ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirishda batal janrining metodik imkoniyatlari bayon qilinadi.
STEM TA’LIMI VA UNING RAQAMLI VOSITALAR BILAN INTEGRATSIYASI
STEM (Science, Technology, Engineering, and Mathematics) ta’limining raqamli vositalar bilan integratsiyasining ahamiyatini tahlil qiladi. Maqolada virtual laboratoriyalar, simulyatsiyalar, interfaol platformalar va onlayn kurslar kabi raqamli vositalar orqali STEM ta’limining samaradorligini oshirishga qaratilgan yondashuvlar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, raqamli texnologiyalar yordamida o‘quvchilar nafaqat nazariy bilimlar, balki amaliy ko‘nikmalarni ham rivojlantirishi mumkinligi ta’kidlanadi. Maqola, STEM ta’limi va raqamli vositalar o‘rtasidagi integratsiyaning ta’lim jarayonidagi o‘zgarishlarga va o‘quvchilarning innovatsion fikrlash qobiliyatiga qanday ijobiy ta’sir ko‘rsatishini ochib beradi.
SHIMABAR QOʻZGʻOLONI
Mazkur maqolada XVII asrda Yaponiyada yuz bergan Shimabara qo‘zg‘aloni, uning kelib chiqish sabablari, rivojlanish jarayoni va oqibatlari tarixiy kontekstda tahlil qilinadi. Yaponiyaga G‘arb davlatlari, xususan Gollandiya, Angliya, Ispaniya va Portugaliyaning kirib kelishi, diniy missionerlar faoliyati va ularning siyosiy ta'siri, Tokugava syogunatining nasroniylikka qarshi siyosati keng yoritiladi. Shu bilan birga, Uilyam Adamsning Yaponiyadagi faoliyati va Gollandiyaliklarning Shimabara qo‘zg‘alonidagi roli tarixiy manbalar asosida ochib beriladi. Maqola Yaponiya tarixidagi yirik ijtimoiy-siyosiy va diniy to‘qnashuvlarni o‘rganishda muhim manba bo‘la oladi.
ENHANCING STRATEGIES TO PREVENT POSTOPERATIVE COMPLICATIONS IN PEDIATRIC PATIENTS WITH CONGENITAL CLEFT PALATE
Congenital cleft palate is one of the most prevalent craniofacial birth defects, characterized by an opening in the roof of the mouth due to incomplete fusion of the palatal shelves during embryological development. This anomaly affects approximately 1 in 700 live births worldwide and is associated with significant functional, aesthetic, and psychosocial consequences. Children born with cleft palate often experience difficulties with feeding, speech articulation, hearing, and dental development. The condition can also lead to social stigma and emotional challenges for both the affected children and their families. Surgical repair, typically performed within the first 6 to 18 months of life, is the cornerstone of cleft palate treatment. The primary objective of cleft palate surgery is to restore normal anatomy, particularly the separation between the nasal and oral cavities, thereby enabling proper speech development and reducing the risk of otitis media. Despite advancements in surgical techniques, anesthesia, and perioperative care, postoperative complications remain a considerable concern. These complications include oronasal fistula formation, wound dehiscence, infection, bleeding, and velopharyngeal insufficiency, which can severely impact speech and swallowing function and may require additional surgical interventions.
РАНГТАСВИРДА ҚАЛАМТАСВИР ЎРНИ МУҲИММИ ?
Республиканинг турли олий ўқув юртлари ва илмий текшириш институтларида талабаларга миллий санъат намуналарини ўқитишнинг илмий асосланган янги шакли, методлари ишлаб чиқилмоқда. Талабаларни бадиий жиҳатдан баркамол, Ватанга ва миллий санъатга садоқат руҳида тарбиялаб вояга етказишда тасвирий санъат хусусан, қаламтасвир, рангтасвир, композиция фанларининг ўрни алоҳида аҳамият касб этади. Бу эса ўз навбатида олий ўқув юрти факультетларида, ихтисослаштирилган мактабларда ўқитиладиган махсус фанларнинг чуқур ва асосли бўлишини тақозо этиб, педагоглар зиммасига юксак вазифаларни белгилайди.
ZAMONAVIY PEDAGOGNING KASBIY RIVOJLANISH YO‘LLARI: SHAXSIY BRENDI
Bugungi globallashuv davrida ta’lim sohasida ham raqobat kuchayib bormoqda. Endilikda zamonaviy ta'lim tizimi har bir o‘qituvchidan nafaqat o‘zining bilimi, kasbiy malakasi, balki individual yondashuvi, kommunikativlik, ijodkorlik, uslubi va obro‘-e’tibori bilan ajralib turishini talab qiladi. Aynan shuning uchun ham pedagogik faoliyatda "pedagogning shaxsiy brendi" tushunchasi tobora dolzarb mavzuga aylanib bormoqda. Shaxsiy brend – bu o‘qituvchining jamiyatdagi, ayniqsa ta’lim muhitidagi o‘ziga xos qiyofasi, tanilishi va professional qadr-qimmati hisoblanadi.
QISMAN TISHSIZ BO’LGAN BEMORLARDA TERMOPLASTIK ASOSLI PROTEZLAR BILAN DAVOLASHNING XUSUSIYATLARI
Maʼlumotlarga koʻra, stomatologiya miloddan avvalgi 3000-yillarda Misrda ham amaliyotda boʻlgan. Tishsiz boʻlgan joylarni to‘ldirish uchun protezlar miloddan avvalgi 700-yillarda davolash usuli sifatida qo‘llanilgan. Shundan so‘ng, bemorlarning estetik ko‘rinish, funksionallik va qulaylikka boʻlgan ehtiyoji ortishi bilan protez tayyorlashda ishlatiladigan materiallar sifatini yaxshilash jarayoni boshlandi. Ushbu sharh protez bazasi sifatida ishlatilgan moslashuvchan termoplastik asosli protezlar tarixiy rivojlanishini yoritib beradi hamda kelajakdagi ilmiy tadqiqotlar va ishlanmalarga eʼtibor qaratadi. To‘liq yoki qisman tishsiz jag‘larda protez tayyorlashda koʻpincha qattiq va yumshoq to‘qimalardagi chuqurchalar (undercuts) uchraydi. Mazkur maqola tijoratda mavjud boʻlgan turli termoplastik asosli protez bazasi materiallarini ko‘rib chiqadi, ularning qo‘llanilish holatlari va ularni taqish hamda parvarishlashda eʼtiborli boʻlish kerak bo‘lgan jihatlarni taʼkidlab o‘tadi.
THE ROLE OF MICROBIOMES IN SHAPING HOST IMMUNITY AND INFLAMMATORY RESPONSES
The human microbiome, encompassing the gut, skin, and oral ecosystems, plays a fundamental role in regulating host immunity and modulating inflammatory responses. These microbial communities influence immune system development, barrier integrity, and cytokine production, contributing to both local and systemic immune homeostasis. The gut microbiome, through the production of short-chain fatty acids, enhances intestinal barrier function and promotes regulatory T cell expansion. The skin and oral microbiomes provide antimicrobial defense and regulate inflammation at epithelial interfaces. Dysbiosis in any of these microbiomes is linked to a variety of inflammatory, autoimmune, and chronic diseases, including inflammatory bowel disease, atopic dermatitis, and cardiovascular conditions. The gut-skin and gut-oral axes further illustrate the interconnectedness of these ecosystems. Therapeutic interventions such as probiotics, prebiotics, fecal microbiota transplantation, and dietary modifications offer promising strategies to restore microbial balance and ameliorate immune-related pathologies. Understanding the interplay between microbiomes and the immune system holds significant potential for novel treatments targeting immune and inflammatory disorders.
ЭФФЕКТИВНОСТЬ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНОГО УПРАВЛЕНИЯ БИОРЕАКТОРНЫМИ МОДУЛЯМИ НА ОСНОВЕ ГЕНЕТИЧЕСКИХ АЛГОРИТМОВ В ПРОЦЕССАХ БАКТЕРИАЛЬНОГО ОКИСЛЕНИЯ
В данной статье будет рассмотрена эффективность использования генетических алгоритмов для интеллектуального управления биореакторными модулями, в частности в контексте процессов бактериального окисления.
МАШИНАСОЗЛИК КОНСТРУКЦИЯЛАРИНИ ЛОЙИҲАЛАШДАГИ МУАММОЛАР ВА УЛАРНИНГ ОМИЛЛАРИ
Ушбу мақолада машинасозлик йўналишларида малакали, рақобатбардош мутахассислар тайёрлашда етакчи рол ўйнайдиган “Машина деталлари” фани бўйича таълим жараёнини ташкил этишда ички интеграцияни таъминлаш долзарб масала эканлиги баён этилган.
Ички интеграциянинг таъминланмаганлиги, талабалар машинасозлик конструкцияларини лойиҳалашда дуч келаётган муаммоларга сабаб бўлаётган омиллардан бири эканлиги кўрсатилган ва бу муаммоларларни бартараф этиш йўллари таклиф этилган.
ПРАВОВЫЕ АСПЕКТЫ РЕГУЛИРОВАНИЯ ОНЛАЙН-ИГР И КИБЕРСПОРТА: ЛИЦЕНЗИРОВАНИЕ, АВТОРСКИЕ ПРАВА И ЗАЩИТА ИГРОКОВ
Данная статья посвящена правовым аспектам регулирования онлайн-игр и киберспорта, включая вопросы лицензирования, защиты авторских прав и обеспечения прав игроков. Рассматриваются международные и национальные подходы к регулированию игровой индустрии, правовой статус киберспортивных мероприятий, а также механизмы защиты интеллектуальной собственности разработчиков. Особое внимание уделяется мерам по предотвращению эксплуатации игроков, включая защиту данных, борьбу с мошенничеством и регулирование микротранзакций. Анализируются вызовы, связанные с глобальным характером индустрии, и перспективы гармонизации законодательства.
РОЛЬ МОТИВАЦИИ В КОММУНИКАЦИИ СТУДЕНТОВ И ФОРМИРОВАНИЕ КОМПЕТЕНЦИЙ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОМ ПРОЦЕССЕ
В статье рассматривается взаимосвязь мотивации и коммуникативной активности студентов как ключевых факторов формирования компетенций в образовательном процессе. Особое внимание уделяется педагогическим подходам, направленным на развитие мотивации, а также роли коммуникации в овладении ключевыми профессиональными и метапредметными навыками. Анализируются теоретические основы, методологические подходы и практические примеры применения мотивационно-коммуникативных стратегий в обучении.
YUKSAK MA’NAVIYAT VA HUQUQIY TAFAKKUR SOHIBI – ABDUMAJIDOV G’AFUR ABDUMAJIDOVICH!
Yurtimizda huquq sohasiga munosib hissa qo`shgan shunday olimlar borki, ularni nafaqat xalqimiz, balki butun Markaziy Osiyo taniydi. Xuddi shunday huquqshunos olimlardan biri Abdumajidov Gʻafur Abdumajidovichdir. O’zbekiston Respublikasining taniqli huquqshunos olimi, yuridik fanlar doktori, professor Abdumajidov G’afur Abdumajidovichning huquq sohasining rivojlanishida qo’shgan hissasi naqadar katta bo’lganini uning asarlari, pedagogik faoliyat va yuridik sohadagi amaliy ishlari orqali ko’rish mumkin. Gʼafur Abdumajidovning xalqimiz farovonligi, ilm-maʼrifatni yuksaltirish yoʻlida, ayniqsa, huquq sohasida qilgan ishlari tahsinga sazovor hisoblanadi. Jumladan, uning bakalavr, aspirantura va doktorlik yillaridagi ilmiy ish, desertatsiyalari mavzulariga eʼtibor qaratadigan boʻlsak, oʻz davrining murakkab va muammoli mavzulari ilmiy asoslanganidan xabardor boʻlamiz.
ҚАШҚАДАРЁЛИК ТАДБИРКОР АЁЛ
Ушбу мақолада Қашқадарёлик тадбиркор аёл Қарши шаҳри “Қаршимебель” масъулияти чекланган жамияти директори
Камилова Саломат Шукуровнанинг меҳнат га фаолияти ҳақида кенг фикр юритилган шунингдек, 2015 йилда “Шуҳрат” медали билан мукофотланган. Меҳнат стажи 50 йил. Мазкур вазифада 1995 йилдан бери ишламоқда.
MAKROFAGLARNING M1 VA M2 FENOTIPLARIGA PROLIFERATSIYASI VA DIFFERENTSIATSIYASI
Makrofaglar tug'ma immun tizimining yuqori plastiklikka ega bo'lgan hujayralari bo'lib, funksional jihatdan farqli M1 (klassik faollashgan) va M2 (alternativ faollashgan) fenotiplariga qutblanish xususiyatiga ega. Bu xilma-xil populyatsiyalar to'qima gomeostazi, xo'jayinni himoya qilish, yallig'lanishning bartaraf etilishi va to'qimalarning tiklanishida muhim rol o'ynaydi. Ushbu maqola makrofaglarning proliferatsiyasi (ko'payishi) va differensiatsiyasi (ixtisoslashuvi) jarayonlarini ushbu qutblanish holatlarining asosiy determinantlari sifatida o'rganadi. Biz makrofaglarning pro-yallig'lanishli M1 va yallig'lanishga qarshi/to'qimalarni tiklovchi M2 populyatsiyalariga kengayishi va keyinchalik ixtisoslashuviga sabab bo'ladigan stimullar va signal uzatish yo'llarini (masalan, NF-κB, STAT1, STAT6 va PPAR-γ kabi) muhokama qilamiz. Proliferatsiya makrofag populyatsiyasini kengaytirish uchun fundamental jarayon bo'lsa-da, mikro-muhitdagi differensiatsiya signallari yakuniy fenotipga sezilarli ta'sir ko'rsatadi. Xilma-xil atrof-muhit signallariga javoban proliferatsiya va differensiatsiya o'rtasidagi murakkab o'zaro ta'sir hamda ushbu jarayonlarni turli kasalliklarda modulyatsiya qilishning terapevtik ahamiyati ham ta'kidlangan. Ushbu murakkab mexanizmlarni chuqurroq tushunish, foydali natijalar uchun makrofag fenotiplarini manipulyatsiya qilishga qaratilgan yangi terapevtik yo'nalishlarni ochib beradi.
KREATIV YONDASHUV ASOSIDA TALABALARNING KOMPOZITSION QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISH
Mazkur maqolada zamonaviy ta'lim tizimida talabalarning kasbiy va shaxsiy xususiyatlarini rivojlantirishda kreativ yondashuvning ahamiyati, uning pedagogik texnologiyalari va metodikalarini qo‘llashning afzalliklari tahlil qilinadi. Kreativ yondashuv asosida kompozitsion qobiliyatlarni rivojlantirish metodikasini takomillashtirish talabalarning ijodkorligi, tanqidiy fikrlash qobiliyati va yangi g‘oyalarni qabul qilish layoqatini oshirishga xizmat qilishi ko‘rsatilgan. Ushbu metodika doirasida pedagogik va psixologik metodlarning uyg‘un qo‘llanilishi, raqamli texnologiyalarni joriy etish, mustaqil va jamoaviy ta’lim usullaridan foydalanishning o‘ziga xos xususiyatlari yoritiladi.
CHIZMACHILIK FANINI O‘QITISHDA PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH ORQALI DARS SAMARADORLIGINI OSHIRISH
Mazkur maqolada chizmachilik fanini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanishning o‘quv jarayoniga ta’siri tahlil qilinadi. Pedagogik texnologiyalar orqali dars samaradorligini oshirish, o‘quvchilarning fan bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish va mustaqil fikrlash faoliyatini kuchaytirish yo‘llari ko‘rib chiqilgan. Shu bilan birga, axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan, interaktiv metodlardan va grafik dasturlardan foydalanishning ahamiyati yoritilgan. Tajriba asosida olingan natijalar ham keltirilib, pedagogik yondashuvlar orqali chizmachilik darslarini yanada mazmunli tashkil etish usullari tavsiya etilgan.
NATYURMORTDA KOMPOZITSIYA QONUNIYATLARI VA ULARNI O‘QUVCHILARGA O‘RGATISH YO‘LLARI
Ushbu maqolada natyurmortda kompozitsiya yaratishning asosiy qonuniyatlari, ularning tasviriy san’atdagi ahamiyati va bu bilimlarni o‘quvchilarga o‘rgatishning samarali usullari haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek, dars jarayonida qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan amaliy mashqlar va didaktik yondashuvlar ko‘rib chiqiladi.
CHIZMACHILIK DARSLARINI TASHKIL QILISH PRINSIPLARI VA O’QITISH MЕTОDLARI
Hozirgi kunda ta’lim jarayonida interaktiv metodlar, innovatsion texnologiyalar hamda pedagogik va axborot texnologiyalaridan samarali foydalanishga bo‘lgan qiziqish ortib bormoqda. Shu asosda, chizmachilik darslarida ham zamonaviy innovatsion texnologiyalarni qo‘llashning ayrim usullari haqida ilmiy jihatdan asoslangan ma’lumotlar taqdim etildi.
LINGVISTIK KOMPETENSIYANI SHAKLLANTIRISHDA ONA TILI FANINING O‘QUV DASTURI TAHLILI
Mazkur maqolada boshlang‘ich va o‘rta ta’lim bosqichlarida o‘quvchilarda lingvistik kompetensiyani shakllantirishda ona tili fanining o‘quv dasturidagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Dastur mazmuni orqali tilshunoslik bilimlarini bosqichma-bosqich egallatish, grammatik ko‘nikmalarni shakllantirish, og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, lingvistik kompetensiyani rivojlantirishda qo‘llanilayotgan metodik yondashuvlar, didaktik materiallar va o‘qituvchining faol roli alohida tahlil etilgan.
SOCIAL MEDIA HAS A POSITIVE IMPACT ON COMMUNICATION
This article provides a comprehensive analysis of how social media positively influences communication across various spheres of life — personal, academic, professional, and societal. It explores the role of social platforms in enhancing connectivity, democratizing information sharing, enabling cross-cultural understanding, and supporting marginalized communities. Using real-life examples and scholarly research, the article also evaluates how social media fosters creativity, increases civic participation, and reshapes communication skills in the 21st century. Although challenges exist, the overall impact of social media on communication is shown to be largely beneficial when used responsibly.
HOSILA VA UNING TADBIQLARI
BASKETBOL O‘YINI VA UNING FOYDALI TOMONLARI
Ushbu ilmiy-amaliy maqolada basketbol o‘yini va uning inson salomatligi, ruhiy holati, ijtimoiy rivojlanish va yoshlar tarbiyasidagi o‘rni har tomonlama tahlil etiladi. Basketbol nafaqat jismoniy chiniqish, balki shaxsiy fazilatlarni shakllantirishda ham muhim vosita hisoblanadi. Maqolada basketbol o‘yinining tarixi, asosiy qoidalari, uning sog‘lom turmush tarzini shakllantirishdagi o‘rni va jamiyatda tutgan o‘rni keng yoritilgan. Shuningdek, sport turlari ichida basketbolning afzalliklari ilmiy asoslangan holda bayon etilgan.
OMONIM QO‘SHIMCHALARNING USLUBIY QO‘LLANILISHI
Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi omonim qo‘shimchalar va ularning turli uslubiy qatlamlardagi qo‘llanilishi atroflicha tahlil qilinadi. Omonim qo‘shimchalarning leksik-semantik xususiyatlari, ularning badiiy, ilmiy va rasmiy uslublarda qo‘llanilishi misollar asosida ochib beriladi. Bundan tashqari, maqolada omonim qo‘shimchalarning stilistik vosita sifatida qanday nutqiy imkoniyatlar yaratishi, ularning obrazlilik, emotsionallik va ifodaviylikni oshirishdagi roli yoritiladi. Tilshunoslik nuqtayi nazaridan bu hodisa chuqur tahlil qilinib, nutq madaniyati va matnshunoslik uchun dolzarb jihatlariga e’tibor qaratiladi.
SOG'LOM TURMUSH TARZI VA UNING QOIDALARI
Ushbu maqolada sog'lom turmush tarzi tushunchasi, uning asosiy tamoyillari, salomatlikka ta’siri va uni shakllantirishning asosiy yo‘nalishlari batafsil yoritilgan. Sog'lom turmush tarzini qo‘llab-quvvatlash orqali jismoniy va ruhiy salomatlikni saqlab qolish, kasalliklarning oldini olish, umr davomiyligini uzaytirish, shaxs va jamiyat hayotida ijobiy o‘zgarishlarga erishish mumkinligi asoslab berilgan. Maqola yoshlar, ota-onalar, pedagoglar va sog‘lom hayot tarziga e’tibor qaratayotgan barcha qatlamlar uchun foydalidir.
DASTURLASH TEXNOLOGIYALARIDA METODIK YONDOSHUV ASOSIDA TALABALAR KOMPETENSIYASINI OSHIRISH
Ushbu maqolada dasturlash texnologiyalarida talabalar kompetensiyasini oshirishga qaratilgan metodik yondashuv ko‘rib chiqiladi. Bu esa bugungi tez sur’atlar bilan rivojlanayotgan texnologik muhitda juda muhim ahamiyatga ega. Maqolada talabalar dasturlash bo‘yicha ko‘nikmalarini yaxshilashga xizmat qiladigan bir qator strategiyalar yoritilgan bo‘lib, amaliy mashg‘ulotlarning ahamiyati, turli dasturlash vositalari va tillari bilan ishlash tajribasi, shuningdek, texnik va dasturiy ko‘nikmalarni rivojlantirish zarurligi ta’kidlangan. Muhokama qilingan asosiy ta’limiy metodlarga loyiha asosida o‘qitish, jamoaviy hamkorlikda ishlash, uzluksiz o‘rganish hamda yangi paydo bo‘layotgan texnologiyalarni o‘quv dasturiga integratsiya qilish kiradi. Maqolada talabalar nafaqat dasturlash tillarini puxta o‘zlashtirishi, balki zamonaviy IT sanoatida muvaffaqiyat qozonish uchun zarur bo‘lgan muammo yechish, muloqot qilish va moslashuvchanlik kabi ko‘nikmalarga ham ega bo‘lishi lozimligi ta’kidlab o‘tiladi.
ARTERIAL GIPERTENZIYA BILAN XASTALANGAN BEMORLARNI OLIB BORISH JARAYONINI OPTIMALLASHTIRISH
Maqolada arterial gipertenziya (AG) bilan xastalangan bemorlarni davolash va monitoring qilishda samaradorlikni oshirishga qaratilgan ilg‘or yondashuvlar, tashxislash algoritmlari, zamonaviy davolash protokollari va profilaktik chora-tadbirlar haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek, raqamli texnologiyalar va ko‘p tarmoqli yondashuvlar yordamida davolash jarayonini optimallashtirish masalalari yoritilgan.
THE MOST EFFECTIVE METHODS FOR LEARNING ENGLISH
This article outlines the most effective methods for learning English, such as immersive learning, task-based approaches, language exchange, and pronunciation practice. It emphasizes the importance of consistent practice, real-life application, exposure to native speakers, and learning from mistakes to improve fluency, comprehension, and overall communication skills in English.
МЕТОДЫ ПРОВЕДЕНИЯ ЗАНЯТИЙ В ВЫСШИХ УЧЕБНЫХ ЗАВЕДЕНИЯХ
Любая образовательная деятельность строится в соответствии с методами обучения учителя. От них зависит эффективность и усвоение получения знаний учащимися. Есть традиционные и современные методы. Метод предполагает, что учитель должен обладать высокой квалификацией, а ученики должны быть достаточно компетентны в заданной области.
TALABALARDA KREАTIVLIK VА UNING KАSBIY TАNLOVDА TА’SIRINI OʼRGАNISH
Ushbu maqolada talabalarda kreаtivlik vа uning kаsbiy tаnlovdа tа’sirini oʼrgаnish jarayoni keng yoritilgan. Pedagog olimlar tomonidan talabalarning kasbiy tayyorgarligini shakllantirish, oʼqitish samaradorligini oshirishda interfaol taʼlim texnologiyalari va metodlari vositasida talabalarda kreativlik qobiliyatlarini rivojlantirishning pedagogik mexanizmlarini takomillashtirish, ijodiy yoʼnaltirilgan taʼlim dasturlarini ishlab chiqish, talabalarda kreativlik potentsialining rivojlanganlik darajasini prognostik va kvalimetrik metodlarini ishlab chiqish dolzarb ilmiy-nazariy va amaliy ahamiyatga ega masalalardan sanaladi.
KIMYO FANINI O‘QITISHDA TO‘RT K METODI: NAZARIYA VA AMALIYOT UYG‘UNLIGI
Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim konsepsiyasida asosiy o‘rin tutuvchi "To‘rt K" metodi – kritik fikrlash, kreativlik, kommunikatsiya va kooperatsiya tamoyillarining kimyo fanini o‘qitishdagi amaliy qo‘llanilishi chuqur tahlil qilinadi. Har bir komponentning mazmun-mohiyati, o‘quvchilar bilimini chuqurlashtirishdagi o‘rni, motivatsiyani oshirish va fanni hayot bilan bog‘lashda qanday rol o‘ynashi ilmiy-metodik yondashuv asosida ko‘rib chiqiladi. Metod o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi o‘zaro faol aloqani kuchaytirish, mustaqil izlanish va ijodkorlikka asoslangan o‘qitish muhitini shakllantirish vositasi sifatida tavsiflanadi.
TIBBIY TA’LIM TALABALARINI KASBIY FAOLIYATGA TAYYORLASHDA KREATIVLIK QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISH TEXNOLOGIYASI (Patologik anatomiya fanini o‘qitish misolida)
Maqolada tibbiy ta’lim talabalarini kasbiy faoliyatga tayyorlash jarayonida kreativlik qobiliyatlarini rivojlantirish texnologiyalari yoritilgan. Zamonaviy tibbiyotda ijodiy tafakkur va nostandart yondashuv kasbiy muvaffaqiyatning muhim omillaridan biri hisoblanadi. Shuning uchun tibbiy ta’lim jarayonida talabalarni mustaqil fikrlashga, muammolarni innovatsion usullar bilan hal qilishga o‘rgatish muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotda kreativlikni rivojlantirishga xizmat qiluvchi interaktiv pedagogik texnologiyalar, simulyatsion mashg‘ulotlar va muammoli ta’lim usullari tahlil qilinadi. Shuningdek, kreativ tafakkurni shakllantirishning asosiy bosqichlari va metodologik yondashuvlar bayon etiladi.
PATOLOGIK FIZIOLOGIYA FANIDA IMMUNOLOGIK REAKTIVLIK VA REZISTENTLIK PATOLOGIYASINI O‘QITISHDAGI O‘RNI.
Ushbu maqolada allergik reaksiyalarning patofiziologiyasi, ularni chaqiruvchi allergenlar, allergik reaksiyalarning asosiy turlari va yosh bolalarda ushbu reaksiyalarning o‘ziga xos jihatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, ona va bola organizmi o‘rtasidagi immun konflikt holatlari, anafilaktik reaksiyalar va ularning etiopatogenezi batafsil yoritiladi. Maqolada anafilaktik shok, bronxial astma, zardob kasalligi kabi allergik kasalliklarning rivojlanish mexanizmlari va ularning oqibatlari haqida ham ma’lumot berilgan. Yosh bolalarda allergik reaksiyalarning klinik xususiyatlari va ularning immun tizimi bilan bog‘liq o‘ziga xosligi alohida ta’kidlanadi.
FUNKSIONAL USLUB TUSHUNCHASI VA TURLARI
Mazkur maqolada funksional uslub tushunchasining mohiyati, uning tilshunoslikdagi o‘rni va kommunikativ jarayondagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, funksional uslublarning turlari – rasmiy-uslubiy, ilmiy, publitsistik, badiiy va og‘zaki so‘zlashuv uslublari – har birining o‘ziga xos xususiyatlari, til vositalari, uslubiy mezonlari asosida tahlil qilinadi. Maqolada zamonaviy tilshunoslikdagi uslubiy differensiyalash muammolari ham ko‘rib chiqiladi va amaliy nutqiy faoliyatda har bir uslubning qo‘llanilish doirasi ko‘rsatib beriladi.
THE ROLE OF INNOVATIVE METHODOLOGIES IN SHAPING THE SPEECH CULTURE OF PRIMARY SCHOOL STUDENTS
This article explores the role and significance of innovative methodologies in shaping the speech culture of primary school students. In today's context of globalization and digital transformation, the need to organize the educational process based on modern pedagogical technologies is increasingly essential. The study analyzes interactive methods aimed at developing oral and written speech, the use of information and communication technologies, strategies for fostering critical thinking, and creative approaches. Furthermore, the article provides practical recommendations and sample lesson plans demonstrating how to develop students’ speech culture through innovative methods. The findings confirm the effectiveness of innovative approaches in improving speech culture in primary education
KARES KELIB CHIQLISH SABABLARI VA KASALLIK KELIB CHIQISHINI OLDINI OLISH
Maqolada zamonaviy stomatologiyada eng ko‘p uchraydigan tish kasalliklaridan biri — kares (karies) haqida batafsil ma’lumot berilgan. Karesning yuzaga kelishiga olib keladigan asosiy omillar, jumladan og‘iz bo‘shlig‘idagi bakteriyalar faolligi, noto‘g‘ri ovqatlanish, shakar va kraxmalli mahsulotlarni ortiqcha iste’mol qilish, shuningdek, og‘iz gigiyenasiga rioya qilmaslik holatlari keng tahlil etilgan. Maqolada shuningdek irsiy omillar, so‘lak miqdorining kamayishi va tish emalining zaiflashishi kabi ichki sabablarga ham alohida e’tibor qaratilgan.
Kares kasalligini erta bosqichda aniqlash va samarali davolash, shuningdek, kasallikning oldini olish choralari keng yoritilgan. Muallif to‘g‘ri tish parvarishi, muntazam stomatologik ko‘riklar, fluorli tish pastalaridan foydalanish, shakar iste’molini cheklash va sog‘lom ovqatlanish kabi profilaktik tadbirlarning ahamiyatini ta’kidlaydi. Maqola tibbiy soha xodimlari, tibbiyot yo‘nalishidagi talaba va o‘quvchilar, shuningdek, keng ommani xabardor qilish maqsadida yozilgan bo‘lib, sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda foydali manba bo‘la oladi.
XORIJIY DAVLATLAR ARMIYASI JANGOVAR QUROL ASLAHALARINING RIVOJLANISH YO‘NALISHLARI
Ushbu maqolada chet el armiyasi qurollanishida mavjud bo‘lgan o‘q otar qurollarning namunalari, tuzilish, imkoniyatlari va takti-texnik tavsifi haqida ma’lumotlar bayon etilgan. Shuningdek o‘q otar qurollarning sinflanishi to‘rlari va mo‘ljallanishi bo‘yicha umumiy ma’lumotlar keltirilgan.
JISMONIY TARBIYA VA SPORT O'RTASIDAGI FALSAFA VA ODOB AXLOQ ALOQALARI
Inson taraqqiyoti ixtisoslikni talab qiladi. Ammo mehnat taqsimotiga ega jamiyat aqliy falsafaga ega bo‘lmaguncha – jamiyatning maqsadi, ya’ni inson ongini insoniylikka, ya’ni kontseptuallikka tarbiyalashdan iborat bo‘lgan asosiy tamoyillarning mustahkam poydevoriga ega bo‘lmaguncha yashay olmaydi. Shu zaruriyatdan faylasuf va faylasufni jamiyat, huquq, tarix, fizika, metafizika, bilim, fan, din, axloq, san’at, siyosat, sport va hokazolar qiziqtiradi. Bu sohalar va falsafa tushunchalarini shubha ostiga olib, yangi ma'nolar bera boshladi; Fan falsafasi, bilish falsafasi, metafizika, ontologiya, din falsafasi, axloq falsafasi, san’at falsafasi, tarix falsafasi, siyosiy falsafa, sport falsafasi kabi kichik tarmoqlar vujudga kela boshladi. Bugungi kunda sport shiddat bilan o‘zgarib borayotgan va ommaviy axborot vositalari bilan torayib borayotgan dunyomizda inson hayoti va jamiyatiga ta’sir ko‘rsatish qudratiga ega bo‘lgan hodisadir. Bunday hodisaning falsafa tomonidan ko'rib chiqilishi juda qimmatli ishdir. Shuning uchun bizning ushbu tadqiqotdagi maqsadimiz sportning falsafaning predmetiga aylanishi jarayonini tushuntirish va falsafa va sport o'rtasidagi munosabatlarning turli o'lchovlarini umumlashtirishdir.
USTACHILIK ASOSIDA SHAKLLANGAN XALQ MAQOLLARI TAHLILI
Xalqning tajribasi ma’naviy qadriyatlarning yaratilishida favqulodda muhim rol o`ynaydi. “Insonlarda xotiralari tufayli tajriba paydo bo`ladi: ayni bir narsa, predmet haqidagi bir qator xotira, nihoyat, bir tajriba ahamiyatiga ega. Tajriba esa fan va san’at bilan deyarli bir xildir. Fan va san’atga esa insonlar tajriba tufayli erishadilar. Chunki, V.Pol aytganidek, “tajriba san’atni yaratgan (Pol – sofist, Gorgiyning shogirdi) – va to`g`ri aytgan, tajribasizlik – hodisa”.
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTIDA QISQA MUDDATLI GURUHLARNI TASHKIL ETISHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlarida qisqa muddatli guruhlarni tashkil etishning tashkiliy-pedagogik xususiyatlari, ularning zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni va ahamiyati tahlil etilgan. Qisqa muddatli guruhlar orqali bolalarning yosh va individual xususiyatlariga mos tarzda ta’lim-tarbiya jarayonini tashkil etish, ijtimoiylashuvini ta’minlash hamda maktabga tayyorlash kabi muhim pedagogik vazifalar yoritilgan. Shuningdek, pedagog faoliyatida qo‘llaniladigan samarali metodlar, interaktiv vositalar va individual yondashuvlar asosida qisqa muddatli ta’lim guruhlarining afzalliklari ilmiy asosda bayon etilgan. Maqolada ushbu guruhlarning amaliy joriy etilishi orqali ta’lim tizimida qamrov va sifat ko‘rsatkichlarini oshirish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan.
AHOLINI OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARIGA NORMATIV TALABI VA UNI TA’MINLASH YO‘LLARI
Maqolada mamlakatda oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha masalalarni muhimligi, uni mamlakat iqtisodiyotidagi ahamiyati va bartaraf etish, oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash borada olib borilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy siyosatning o‘ziga xosligi va zarurligi, oziq-ovqat muammolarini bartaraf etish usullari ko‘rib chiqilgan.
THEORETICAL FOUNDATIONS OF IMAGERY IN LITERATURE
This article investigates the theoretical foundations of imagery in literature, focusing on its definition, function, and the interplay between language, culture, and sensory representation. It begins by establishing imagery as a critical literary device that employs sensory language to evoke mental pictures, emotions, and experiential depth. The study then explores how linguistic structures and cultural contexts shape the creation and interpretation of literary images, arguing that imagery is not a universal construct but one mediated by sociocultural frameworks. Key theoretical models-including cognitive theories of mental imagery, pictorial theories (e.g., Kosslyn’s quasi-pictorial representations), and description theories-are analyzed to demonstrate their implications for literary analysis. The article further examines case studies across diverse cultures and languages to illustrate how imagery bridges authorial intent and reader perception, while pedagogical insights highlight the role of visual art in enhancing literary interpretation. By synthesizing interdisciplinary perspectives, this work aims to deepen understanding of how imagery enriches textual meaning, reader engagement, and cross-cultural literary dialogue.
С.П. ТИМОШЕНКО ГИПОТЕЗАСИГА БЎЙСИНУВЧИ ТЎРТБУРЧАКЛИ ОРТОТРОП ҚОВУШОҚ- ЭЛАСТИК ПЛАСТИНКАНИНГ ТЕБРАНИШЛАРИ
Бу ишда осилган массали тўртбурчакли ортотроп, С.П. Тимошенко гипотезасига бўйсинувчи қовушоқ- эластик пластинканинг эркин ва мажбурий тебранишлари тенгламаларини чиқариш масаласи қаралган. Тенгламалар энергетик усулни қўллаган ҳолда, яъни Гамилтон-Остроградский принципидан фойдаланиб чиқарилган. Ортотроп С.П. Тимошенко гипотезасига бўйсинувчи пластинка ва осилган массалар тенгламаларидан иборат бўлган интегро-дифференциал тенгламалар системаси олинган.
KVADRATIK STOXOSTIK OPERATORLAR
Kvadratik stoxastik operatorlar va novalterra kvadratik stoxastik operatorlar, kvadratik stoxastik prosesslar, novalterra kvadratik stoxastik proseslarni o’rganish (E-chekli bo’lganda). olingan natija matematik genetikaning masalalarini yechishda qo’llanilishi mukin. Biologic masalalarnni yechishda ham novalterra kvadratik stoxastik prosesdan foydalaniladi.
EHTIMOLLAR NAZARIYASI: NAZARIYA VA AMALIYOTNING UZVIY BIRLIGI
Ushbu maqolada ehtimollar nazariyasining nazariy asoslari, ularning real hayotdagi qo‘llanilishi, shuningdek, zamonaviy iqtisodiyot va texnologiyalar sohasidagi ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, maqolada ehtimollar nazariyasining sun’iy intellekt, moliya, tibbiyot va xavf tahlilidagi roli haqida fikr yuritiladi.
ОILАDА EʼTIQОD TАRBIYАSI VА UNI PEDАGОGIK-PSIXОLОGIK АHАMIYАTI
Ushbu mаqоlа оilаdа e'tiqоd tаrbiyаsining pedаgоgik-psixоlоgik аhаmiyаtini tаhlil qilаdi. Mаqоlаdа оilаviy tаrbiyаning bоlаlаrning аxlоqiy, mа'nаviy vа psixоlоgik rivоjlаnishigа qаndаy tа’sir qilishi vа ulаrning ijtimоiy mоslаshuvini qаndаy tа’minlаshigа оid ilmiy tаdqiqоtlаr vа nаzаriyаlаr kо‘rib chiqilаdi. Оilаdа shаkllаnаdigаn e'tiqоd tizimi bоlаlаrgа dunyоqаrаshni belgilаshdа muhim аhаmiyаtgа egа bо‘lib, ulаrning ruhiy hоlаtini, аxlоqiy qаdriyаtlаr vа ijtimоiy mаs’uliyаtni rivоjlаntirishgа yоrdаm berаdi. Mаqоlаdа shuningdek, оilаviy e'tiqоd tаrbiyаsining bоlаlаr psixоlоgiyаsigа tа'siri vа uning jаmiyаtdаgi ijtimоiy bаrqаrоrlikkа qо‘shаdigаn hissаsi tаhlil etilаdi.
BОSHLАNG’ICH SINF О’QUVCHILАRIDА SINFDАN TАSHQАRI ISHLАRDА TАDQIQОTCHILIK KО’NIKMАSINI SHАKLLАNTIRISH DОLZАRB PEDАGОGIK MUАMMО SIFАTIDА
Ushbu ishda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida sinfdan tashqari faoliyatlar orqali tadqiqotchilik ko‘nikmalarini shakllantirishning pedagogik asoslari yoritiladi. Tadqiqotda sinfdan tashqari ishlarning turlari, ularning tarbiyaviy va ta’limiy ahamiyati, shuningdek, bu jarayonda o‘quvchilarning mustaqil fikrlashi, muammoga ilmiy yondashuvi va yangilikka intilishi kabi sifatlarni rivojlantirish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Boshlang‘ich ta’lim bosqichida tadqiqotchilik ko‘nikmasini shakllantirish nafaqat bilim olish jarayonini chuqurlashtiradi, balki o‘quvchilarning shaxsiy faolligini oshirish, ijodiy salohiyatini yuzaga chiqarish hamda XXI asr talablari asosida raqobatbardosh kadrlar tayyorlashga zamin yaratadi.
GEOLOGIK XARITA VA KESIMLARNING AMALIY AHAMIYATI
Geologik xarita va kesimlar yer po'stining tuzilishini, geologik jarayonlarni va resurslarni o'rganishda muhim vositalardan biridir. Ular yer yuzasidagi geologik shakllar, mineral resurslar, fosil qoldiqlar va boshqa tabiiy manbalarni aniqlashda keng qo'llaniladi. Geologik xarita va kesimlar yer osti resurslarini qidirish, hududiy geologik xususiyatlarni tushunish, tabiiy ofatlar va atrof-muhitning o'zgarishi jarayonlarini baholashda amaliy ahamiyatga ega. Ushbu maqolada geologik xarita va kesimlarning ilmiy va amaliy ahamiyati, ularning geologik tadqiqotlardagi o'rni, shuningdek, bu vositalarning qanday qilib geologik muammolarni hal qilishda yordam berishi haqida so'z boradi.
KОNCHILIK KОRХОNАLАRIDА ELЕKTR ENЕRGIYASINI QO’LLАSH, KОN ISHLАRINI ELЕKTRLАSHTIRISHNING АHАMIYATI
Konchilik sohasida elektr energiyasining qo'llanilishi va kon ishlari jarayonlarini elektrlashtirish nafaqat energiya tejamkorligi va xavfsizlikni oshiradi, balki ishlab chiqarish samaradorligini ham sezilarli darajada yaxshilaydi. Elektr energiyasini qo'llash, asosan, qazib olish, transport va ventilyatsiya tizimlarini modernizatsiya qilish orqali konlarning ish faoliyatini optimallashtirishga imkon beradi. Ushbu maqolada konchilikda elektr energiyasini qo'llashning afzalliklari, kоn ishlаrini elektrlashtirishning texnik va iqtisodiy ahamiyati, shuningdek, bu jarayonlarning atrof-muhitga ta'siri va kelajakdagi istiqbollari tahlil qilinadi.
XALQ OG’ZAKI IJODI NAMUNALARINING BOLA NUTQI RIVOJIDAGI O’RNI
Maktabgacha ta’lim tashkilotida folklorning namunalaridan foydalanib mashg’ulotlarni tashkillashtirishga oid vazifalarni mustahkamlashga erishish
SOVUTGICHLAR ISHLAB CHIQARISHNI INTELEKTUAL BOSHQARISH TIZIMLARI
Sovutgichlar ishlab chiqarishni intelektual boshqarish tizimlari ishlab chiqarish jarayonlarini samarali boshqarish, resurslarni tejash va mahsulot sifatini yaxshilashga qaratilgan innovatsion yondoshuvlarni o'z ichiga oladi. Ushbu tizimlar orqali avtomatlashtirilgan monitoring, real vaqtda ma'lumotlarni tahlil qilish va jarayonlarni optimallashtirish imkoniyatlari yaratiladi. Sun'iy intellekt va mashina o'qitish texnologiyalaridan foydalangan holda, sovutgichlar ishlab chiqarish jarayonlarida xatoliklarni kamaytirish, energiya sarfini qisqartirish va ishlab chiqarishning samaradorligini oshirish mumkin. Bu tizimlarning asosiy maqsadi ishlab chiqarish jarayonlarini yanada aqlli va tezkor boshqarishni ta'minlashdir.
Ushbu maqolada sovutgichlar ishlab chiqarish sohasida intelektual boshqaruv tizimlarining amaliy ahamiyati va kelajagi tahlil qilinadi.
O‘RTA MAKTAB VA BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING PSIXOLOGIK HOLATINI BAHOLASHNING AHAMIYATI
Bolalarning psixologik holati, ayniqsa boshlang‘ich va o‘rta maktab yoshidagi bolalar uchun juda muhim ahamiyatga ega. Bu davrda ularning aqliy, emosional va ijtimoiy rivojlanishi tez va sezilarli o‘zgarishlar yuz beradi. Shuning uchun, bolalarning psixologik holatini muntazam ravishda tekshirib turish, ularning farovonligi va o‘qishdagi muvaffaqiyatlariga ta'sir etuvchi omillarni aniqlashda muhim ahamiyatga ega.
“YULDUZLI TUNLAR” ASARIDA SHEVAGA OID SO‘ZLAR TAHLILI
Mazkur maqolada Pirimqul Qodirovning mashhur “Yulduzli tunlar” romanidagi shevaga oid so‘zlar va ularning badiiy matndagi vazifalari tahlil qilinadi. Asarda xalq og‘zaki nutqi, ayniqsa, Toshkent vohasiga xos sheva elementlari orqali tarixiy haqiqat va realizm uyg‘unligi kuchaytirilgan. Muallifning til tanlovi, uslubi, va milliylikni ifodalovchi uslublar ko‘rib chiqiladi.
ZAMONAVIY TEXNOLOGIYA ASRIMIZDA BOSHLANG'ICH SINF O'QITUVCHILARINING FAOLIYAT SAMARADORLIGINI UZLUKSIZ OSHIRISH USULLARI
Ushbu maqolada innovatsion ta’lim muhitida boshlang’ich sinf o’qituvchilarining kasbiy mahoratini uzluksiz oshirishning pedagogik imkoniyatlari va shart-sharoitlari yoritib berilgan.
KORRUPSIYANI BARTARAF ETISHDA SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINING TUTGAN O‘RNI
Ma’lumki hozirgi kunda sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari butun yer sharini texnologik epidemiya singari qamrab olmoqda. Ayniqsa ta’lim, tibbiyot, bandalikni ta’minlash kabi ijtimoiy sohalardan boshlab harbiy sohalargacha sun’iy intellekt texnologiyalari joriy etib borilmoqda. Shu bilan birga ushbu texnologiyalarni Hozirgi kunda jamiyat va davlat rivojlanishiga eng salbiy omil sifatida ta’sir ko‘rsatuvchi illat “korrupsiya”ning oldini olish bo‘yicha ham rivojlangan davlatlarda yetarlicha tajribalar shakllanib ulgurdi. SI texnologiyalarining katta ma’lumotlarni tahlil qilish, shaffoflikni ta’minlash va inson omilini kamaytirishdagi imkoniyatlari xorijiy misollar orqali o‘z isbotini topmoqda. Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining korrupsiyaga qarshi kurashishdagi ahamiyati, xorijiy davlatlar tajribasi va O‘zbekistonda ushbu texnologiyalarni joriy etish imkoniyatlari tahlil qilinadi.
BOSHLANG‘ICH SINFLARDA BADIIY MATN USTIDA ISHLASH
Ushbu maqola boshlang’ich sinf o’quvchilarini badiiy matnni o’qish, uni tushunish, badiiy matn ustida ishlash va tahlil qilish orqali o’quvchilarda estetik madaniyatning oshishi, kommunikativ qobiliyatning rivojlanishi, mustaqil va ijodiy fikrlash, mantiqiy xulosa chiqarish ko’nikmasining hosil bo’lishi, nazariy bilimlarning amaliy faoliyatda qo’llash kompetensiyasining shakllanishiga erishish.
THE IMPORTANCE OF LINGUODIDACTIC GAMES IN TEACHING ENGLISH IN SECONDARY SCHOOLS
To study the importance of linguodidactic games in teaching English in secondary schools, the lexical-semantic space of word groups as an object of study and their structural structure and related semantics. Based on this, it is necessary to reveal the brochures about the effect of language didactic games and puzzles on students in teaching English in secondary schools.
O‘ZBEK REALIZM MAKTABINING YETUK NAMOYANDASI: O‘ROL TANSIQBOYEV MEROSI VA FAOLIYATI
Tezisda O‘rol Tansiqboyevning o‘zbek realistik tasviriy san’ati rivojiga qo‘shgan hissasi, uning badiiy-estetik qarashlari va pedagogik ahamiyati yoritilgan. Rassomning realizmauslubida yaratilgan asarlari milliy qadriyatlar, mehnat, tabiat va xalq turmush tarzini aks ettirib, hozirgi san’at ta’limida estetik tarbiya vositasi sifatida alohida o‘rin tutadi. Tansiqboyev ijodining badiiy va ilmiy ahamiyati, uning uy-muzeyi faoliyati orqali madaniy merosni asrash masalalari ham ko‘rib chiqiladi.
RANGSHUNOSLIK: NAZARIY ASOSLARI, TARIXIY TARAQQIYOTI VA ESTETIK-TARBIYAVIY AHAMIYATI
Ushbu maqolada rangshunoslik fanining tabiiy-ilmiy asoslari, uning inson psixologiyasi va estetik idroki bilan bog‘liqligi, tarixiy rivojlanish bosqichlari hamda badiiy ta’limdagi o‘rni tahlil qilinadi. Nyuton, Lomonosov, Gyote kabi yevropalik olimlarning, shuningdek, Beruniy, Ibn Sino singari Sharq allomalarining rang haqidagi qarashlari ilmiy izchillikda bayon etiladi. Ranglarning tasviriy san’atdagi amaliy ahamiyati, ularning inson ruhiyatiga ko‘rsatadigan ta’siri hamda ta’lim muassasalarida to‘g‘ri tanlanishi muhim jihat sifatida ko‘rsatib berilgan.
RANGTASVIRNING TASVIRIY SAN’ATDAGI O‘RNI VA TA’LIMIY AHAMIYATI
Ushbu maqolada rang va uning inson hayotidagi estetik-ta’sirchan xususiyatlari, tasviriy san’atdagi o‘rni, rangtasvir fanining didaktik imkoniyatlari, uning texnik asoslari hamda o‘qitish metodikasi tahlil qilinadi. Rangtasvir mashg‘ulotlarining o‘quvchilarda badiiy tafakkur, tasavvur, estetik did va ijodiy ko‘nikmalarni shakllantirishdagi roli ilmiy asosda yoritiladi.
MORPHOLOGICAL BASIS OF PRACTICAL RECOMMENDATIONS ON CONFOCAL MORPHOMETRIC INDICATORS OF TAILBONE INJURY
Modern confocal multiplex morphometry was used to morphometrically substantiate the specificity of changes in bone tissue in digital imaging of tailbone injuries. To establish age-related changes in tailbone injuries, pre-prepared microsamples were scanned, measured at appropriate points, and analyzed. According to the analysis results, the highest indicator of reparative regeneration following tailbone injury was observed at ages 34-48 years. In older adults, these indicators confirmed the intensification of osteoporosis as a result of destructive and degenerative changes in bone tissue.
VIRTUAL TEXNOLOGIYALARNING TIBBIYOTDAGI O‘RNI: INNOVATSIYALAR, IMKONIYATLAR VA KELAJAKNING YO‘NALISHLARI
Mazkur maqolada virtual reallik (VR) va kengaytirilgan reallik (AR) texnologiyalarining tibbiyot sohasidagi qo‘llanilishi, afzalliklari hamda mavjud muammolari yoritilgan. Virtual simulyatsiyalar orqali tibbiy ta’limni yanada interaktiv va samarali qilish, psixologik terapiya va reabilitatsiya jarayonlarini individuallashtirish imkoniyatlari tahlil etilgan. Shuningdek, diagnostika va telemeditsina yo‘nalishlarida bu texnologiyalar qanday natijalar berayotgani ko‘rib chiqilgan. Maqolada VR/AR texnologiyalarining texnik asoslari, cheklovlari, ularga yechimlar va kelajakdagi rivojlanish istiqbollari ham o‘rganilgan. Virtual texnologiyalarning tibbiyotga integratsiyasi sog‘liqni saqlash sifatini oshirishda muhim rol o‘ynashi, ammo bu jarayon ehtiyotkorlik bilan va ilmiy asosda olib borilishi lozimligi ta’kidlanadi.
AUTIZM SINDROMIGA CHALINGAN BOLALARGA PSIXOLOGIK XIZMAT KO‘RSATISHDA DIAGNOSTIKA VA KORREKSIYA JARAYONI
Ushbu maqolada autizm spektr buzilishi (ASB) bo‘lgan bolalarga psixologik xizmat ko‘rsatishning ilmiy-amaliy asoslari yoritilgan. Asosan, diagnostika va korreksion ishlar jarayoni, qo‘llaniladigan metodlar, yondashuvlar hamda mutaxassislar hamkorligida amalga oshiriladigan xizmat ko‘rsatish mexanizmlari keng yoritiladi. Autizm sindromining klinik-psixologik xususiyatlari, standartlashtirilgan baholash vositalari va samarali terapiya shakllari (ABA, TEACCH, sensor integratsiya, logopedik yondashuvlar) haqida tahliliy ma’lumotlar berilgan. Shuningdek, psixologik xizmat ko‘rsatishda individual yondashuv, oila bilan ishlash va monitoring jarayonining dolzarbligi asoslab berilgan. Mazkur maqola psixolog, defektolog, logoped va boshqa mutaxassislar uchun amaliy qo‘llanma sifatida xizmat qilishi mumkin.
Л.Н. ТОЛСТОЙ — «ВОЙНА И МИР»: ФИЛОСОФИЯ ИСТОРИИ И СУДЬБА ЧЕЛОВЕКА
Данная статья представляет собой расширенный литературоведческий анализ романа-эпопеи Льва Николаевича Толстого «Война и мир». Рассматриваются основные темы произведения: смысл жизни, война и мир, роль личности в истории, национальный характер, философия судьбы. Значительное внимание уделяется художественным особенностям, структуре, системе персонажей и авторской концепции исторического развития. Роман анализируется не только как историческое полотно, но и как философско-нравственное произведение, глубоко затрагивающее вопросы человеческого бытия. Статья опирается на тексты Толстого, а также на труды крупнейших литературоведов.
HALOPHYTIC PLANTS FOUND IN UZBEKISTAN AND THEIR ECOLOGICAL ROLE
Halophytic plants are salt-tolerant species that have evolved to thrive in saline soils, especially in arid and semi-arid regions like Uzbekistan. These plants play a crucial ecological role in stabilizing saline landscapes, preventing soil erosion, and supporting biodiversity in otherwise harsh environments. This paper examines the diversity of halophytes in Uzbekistan, focusing on their adaptations, distribution, and environmental functions. The study also explores their significance in sustainable land management and combating land degradation caused by salinization.
MECHANISMS FOR DEVELOPING PSYCHOLOGICAL AND PEDAGOGICAL COMPETENCIES OF HIGHER EDUCATION LEADERS AND EDUCATORS IN UZBEKISTAN
Building the psychological (e.g. emotional intelligence, resilience, self-efficacy) and pedagogical (teaching and leadership) competencies of university faculty and administrators is critical for education reform. Uzbekistan has embarked on ambitious higher education reforms and teacher-centred pedagogy shifts. Drawing on educational psychology and leadership theory (e.g. self-efficacy theory, constructivist learning theory, transformational leadership), this study reviews existing programs and approaches in Uzbekistan to develop these competencies. We conducted a comprehensive review of recent academic and policy literature, program reports, and news sources. Results highlight a mix of traditional and innovative mechanisms: (1) formal training seminars and workshops (often on educational psychology, stress management, student-centred pedagogy); (2) mentoring and peer-learning networks (e.g. teacher forums and online communities); (3) digital learning platforms and resources (webinars, virtual professional development portals); and (4) institutional initiatives (national PD centers and qualification frameworks). For example, universities have organized psychologist-led workshops on student behaviour and stress resilience, while national efforts (often supported by UNESCO and development partners) are creating virtual PD systems and competency frameworks . These interventions align with theories emphasizing adult learning, social-emotional skills, and continuous professional growth. However, systematic evaluation remains limited. We discuss implications for policy: integrating psychological skills training (e.g. emotional intelligence, stress coping) with pedagogical innovation, leveraging digital tools to scale training, and establishing long-term monitoring of competency development. Overall, the Uzbek experience illustrates both progress and challenges in operationalizing a holistic competency-based approach for higher education leaders and teachers.
DISCIPLINE AS A SOCIAL EVENT AND PEDAGOGICAL PROCESS: THE STATUTE OF PRE-SCHOOL EDUCATION IN UZBEKISTAN AND THE ROLE OF IT IN BRINGING UP KIDS
This article examines the concept of discipline within the framework of the Statute of Pre-School Education in Uzbekistan, analysing it not merely as a set of rules and punishments, but as a dynamic social event and a crucial pedagogical process. It explores how the Statute shapes the understanding and implementation of discipline in early childhood education, emphasising its role in fostering prosocial behaviours, emotional regulation, and cognitive development.
CHIZMACHILIK DARSLARIDA MULTIMEDIA VOSITALARI FOYDALANISHNING YUTUQ VA KAMCHILIKLARI TAHLILI
Mazkur matnda AutoCAD dasturining ta’lim jarayonida, ayniqsa chizmachilik va muhandislik grafikasi fanlarini o‘qitishda tutgan o‘rni, imkoniyatlari va cheklovlari haqida so‘z yuritiladi. AutoCAD avtomatik loyihalash sohasida xalqaro standart bo‘lib, uning aniqlik, 2D va 3D modellash imkoniyatlari o‘quv jarayonini vizual va samarali tashkil etishga yordam beradi. Ayniqsa, murakkab geometrik shakllarni hajmli ko‘rinishda ko‘rsatish o‘quvchilarning fazoviy tasavvurini rivojlantirishga xizmat qiladi. Shu bilan birga, dasturdan noto‘g‘ri va doimiy foydalanish o‘quvchilarda chizma chizish qoidalari bo‘yicha yetarli bilim va ko‘nikmalarning shakllanmasligiga olib kelishi mumkinligi ta’kidlanadi. Shuning uchun AutoCAD dasturidan faqat muayyan mavzularda, pedagogik maqsadga muvofiq tarzda foydalanish tavsiya etiladi.
CHIZMACHILIK FANINI O‘QITISHDA ONLAYN KURS PLATFORMALARINING O‘RNI
Maqolada Oliy ta’limda chizmachilik fanini raqamli texnologiyalari vositasida o‘qitishni qo‘llash xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. Jumladan, ta’lim samaradorligini oshirishda vositasi sifatida raqamli texnologiyalar imkoniyatlari tavsiflanadi.
TASVIRIY SAN’AT VA MUHANDISLIK GRAFIKASI YO‘NALISHI TALABALARINING NAZARIY VA AMALIY BILIMLARI BOG‘LIQLIGINI TA’MINLASH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH (CHIZMA GEOMETRIYA FANI MISOLIDA)
Maqolamda Chizma geometriya fanini o‘qitish bo‘yicha talabalarga nazariy bilimlar orqali amaliy masalalar grafik chizma masalalarni yechishni hozirgi kunda muqobil (ya’ni an’anaviydan farqli) yondashuvlardan biri - kompleks yondashuv asosida ko‘rib chiqilgan. Unda chizma geometriya masalalarini bir yechimda emas har xil usullari, ya’ni chizmaga bir tomonlama emas bir nechta yechimlar bilan o‘zaro bog‘liqlikda ko‘rsatib o‘tilgan.
THE IMPORTANCE OF BIOPHYSICS IN THE TRAINING OF MEDICAL PERSONNEL
This article discusses the importance of biophysics in the training of medical personnel, the main tasks of biophysics, the role of physics in medicine, the biophysical approach to diagnostics and treatment.
YBCO KUPRATINING MOLEKULAR TUZILISHI
Hozirgi vaqtda yuqori temperaturali o’ta o’tkazgichlarga mis oksidlariga asoslangan va azot temperaturasi sohasida o’ta o’tkazuvchanlikka o’tish temperaturasiga ega bo’lgan birikmalar kiradi. Bugungi kunda 20 dan ortiq yuqori temperaturali o’ta o’tkazgichlar va uning bir qancha fazalari aniqlandi, ular turli metallar kupratlari bo’lib, aytilishda asosiy metall nomi bilan ittriyli yuqori temperaturali o’ta o’tkazgichlar deyiladi
NSAID-PATHOLOGICAL PHYSIOLOGY OF GASTROPATHY IN PATIENTS WITH RHEUMATOLOGICAL DISEASES
One of the most important issues in modern rheumatology is the gastroduodenal side effects associated with the use of nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs), which can lead to severe complications. NSAIDs most commonly have a damaging effect on the stomach and duodenum, a condition termed "NSAID-induced gastropathy" or "NSAID-gastroduodenopathy syndrome." The term "NSAID-gastropathy" was introduced in 1986 to distinguish specific gastric mucosal lesions associated with NSAID use from classic gastroduodenal ulcers.
O’ZBEK XALQINING TABIATI BILAN BOG’LIQ AN’ANALARINING TARIXIY ILDIZLARI VA ULARNING ZAMONAVIY HAYOTDAGI TRANSFORMATSIYASI
Mazkur maqolada o‘zbek xalqining tabiati bilan bog‘liq an’analarining tarixiy ildizlari va ularning zamonaviy hayotdagi transformatsiyasi tahlil etilgan. O‘zbek xalqining qadimiy dunyoqarashida tabiat unsurlari — yer, suv, daraxt, tog‘ va hayvonot olami muqaddas sanalgan bo‘lib, ular bilan bog‘liq urf-odat va marosimlar xalq hayotining ajralmas qismiga aylangan. Maqolada ana shu an’anaviy qadriyatlarning shakllanishi, ularning tarixiy va madaniy mazmuni yoritiladi. Shuningdek, zamonaviy texnologiyalar, urbanizatsiya va globallashuv jarayonlarining ushbu an’analarga ta’siri o‘rganilib, ularning qanday o‘zgarishlarga uchragani tahlil qilinadi. An’analarni zamonga mos holda saqlab qolish, ekologik ongni rivojlantirish va yosh avlodga yetkazishning muhim jihatlari ko‘rsatib o‘tiladi. Tadqiqot milliy merosni asrashga qaratilgan amaliy ahamiyatga ega.
MUDDATI YETMAY TUGʻILGAN CHAQALOQLARDA BOSH MIYA QORINCHALARIGA QON QUYILISHI: XALQARO TADQIQOTLAR TAHLILI ASOSIDA
ARAB TILIDAGI PREDLOGLI FE’LLAR VA PREDLOGLARNING FE’L MA’NOSIGA TA’SIRI
Mazkur maqolada arab tilidagi predlog (harf al-jar) va fe’llar o‘rtasidagi murakkab sintaktik va semantik munosabatlar tahlil qilinadi. Xususan, predloglarning fe’l ma’nosiga ta’siri, bir fe’lning turli harflar bilan qo‘llanishi natijasida ma’no o‘zgarishlari, tarjima va til o‘rgatishdagi muammolar yoritiladi. Maqolada turli misollar, qiyosiy tahlillar hamda arab tili o‘qituvchilari va o‘rganuvchilariga foydali bo‘ladigan tavsiyalar beriladi.
ҚАЙТА ТИКЛАНАДИГАН РЕСУРСЛАРДАН БИОЛОГИК ПАРЧАЛАНАДИГАН ПОЛИМЕРЛАРНИНГ СИНТЕЗИ
Ҳозирги кунда атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, пластик чиқиндиларни камайтириш ва қайта тикланадиган ресурслардан фойдаланиш муҳим экологик масалалардан биридир. Ана шундай ечимлардан бири — биологик парчаланадиган полимерлар (биополимерлар) ишлаб чиқишдир. Ушбу мақолада қайта тикланадиган манбалардан олинадиган биополимерларнинг синтези, уларнинг турлари ва қўлланилиши ҳақида сўз боради.
MAKTABDA “SHER BILAN DURROJ” HIKOYATINI O’QITISHNING SAMARALI USULLARI
Ushbu maqolada 5-sinf adabiyot darsligiga kiritilgan Alisher Navoiyning “Hayrat ul-abror” dostonining 10-maqolati rivojlantiriuvchi ta’lim texnologiyasi metodlari vositasida ko’rib chiqilladi. Shuningdek, ushbu ta’lim turining muammoli ta’lim metodlari, interfaol metodlar, tadqiqot metodlari kabi tarkibiy qismlari orqali asardan keltirilgan parcha ustida ishlash yo’llari ko’satib beriladi.
AJRASHGAN OILALARDA TARBIYALANGAN BOLALARNING PSIXOLOGIK HOLATI
Ushbu maqola ajrashgan oilalarda tarbiyalangan bolalarning psixologik holatini o’rganadi. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, ota-onaning ajrashishi bolalarning hissiy va ijtimoiy rivojlanishiga salbiy ta’sir ko’rsatishi mumkin. Biroq, barcha bolalar bir xil ta’sirni boshdan kechirmaydi; ba’zi bolalar qisqa muddatli stressni boshdan kechirgan bo’lsa-da, uzoq muddatli salbiy oqibatlarga duch kelmaydi. Maqolada ajrashishning psixologik ta’siri, xavf omillari, himoya mexanizmlari va qo’llab-quvvatlash strategiyalari muhokama qilinadi.
FIZIKANI O‘RGANISH JARAYONIDA RAQAMLI TA’LIM TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANIB MA’LUMOTLARNI IZLASH, O‘ZLASHTIRISH VA QAYTA ISHLASHDA KREATIV KOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Maqolada raqamli talim sharoitida bo`lajak fizika fani o'qituvchilarining axborotlar bilan ishlash kompetentligini rivojlantirish metodikasi hamda pedagogika oliy ta'lim muassasasi talabalarining ommaviy axborot vositalari bilan ishlash ko'nikmasini shakllantirish bo'yicha ko'plab xorijiy va mahalliy mediapedagog olimlari tomonidan tadqiqotlarining natijalari muhokama qilingan. Mazkur ilmiy tadqiqot ishlarida mediakompetentlikning mohiyati, pedagogik salohiyati va ta'lim jarayonida turli axborot kommunikatsion texnologiyalardan foydalanish shartlari keltirilgan. Bo'lajak o'qituvchilar ulardan foydalanishga tajribalarning tahlili haqida fikr yuritilgan.
MATEMATIKA FANINI O‘RGANISHNING ILMIY AHAMIYATI HAMDA UNI O‘QITISHDA QO‘LLANILAYOTGAN ZAMONAVIY METODLAR
Ushbu maqolada matematika fanining zamonaviy jamiyatdagi ilmiy, nazariy va amaliy ahamiyati keng yoritiladi. Matematikaning turli sohalarda qo‘llanishi, uning orqali real muammolarni hal qilish imkoniyatlari ilmiy asosda tahlil qilinadi. Shuningdek, hozirgi kunda matematikani o‘qitishda qo‘llanilayotgan innovatsion pedagogik metodlar — xususan STEM yondashuvi, muammoli ta’lim, raqamli texnologiyalar, differensiallashtirilgan o‘qitish, gamifikatsiya va konstruktivistik yondashuvlar ilmiy-nazariy nuqtayi nazardan ko‘rib chiqiladi. Maqolada matematika ta’limining zamonaviy talablarga mos rivojlanish yo‘nalishlari ochib beriladi.
LOGOPED KASBINING MOHIYATI, MALAKASI VA SHAXSIY FAZILATLARI
Ushbu maqolada logoped kasbining zamonaviy talablari, kasbiy va axloqiy fazilatlari, malakaviy ko‘nikmalari va jamiyatdagi roli tahlil etilgan. Logoped nafaqat nutq buzilishlarini aniqlovchi va tuzatuvchi mutaxassis, balki bolaning psixik, ijtimoiy va axloqiy rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatuvchi pedagog-psixolog sifatida talqin etiladi. Matnda logopedning umumiy nazariy, maxsus ixtisosli bilimlari, amaliy ko‘nikmalari, deontologik yondashuvi va kasbiy madaniyati chuqur yoritilgan.
BO'LAJAK MUTAXASSISLARNING KASBIY KOMPETENTLIGINI SHAKLLANTIRISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH (ELEKTRON DARSLIK YARATISH MISOLIDA)
So'nggi yillarda ta’lim muassasalarida interaktiv elektron o'quv kontentlaridan o'quv quroli sifatida foydalanish keng ommalashmoqda. Ushbu an’anaviy texnologiyaning mavjudligi, arzonligi va o‘quvchilar uchun elektron ta’lim afzalliklarining tobora ortib borayotganligini tan olinishi bilan bog'liq. Maqolada zamonaviy ta’lim tizimida bo‘lajak mutaxassislarning kasbiy kompetentligini shakllantirishning dolzarb masalalari yoritilgan. Muallif elektron darsliklar yaratish va ularni o‘quv jarayoniga integratsiyalash orqali kasbiy bilim, ko‘nikma va malakalarni samarali rivojlantirish imkoniyatlarini tahlil qiladi. Shuningdek, raqamli ta’lim resurslarining afzalliklari, ularning o‘qituvchiga va talabalarga ta’siri, interaktiv yondoshuv asosidagi o‘quv materiallarining ahamiyati haqida fikr yuritiladi. Tadqiqot natijasida bo‘lajak mutaxassislar uchun yaratilgan elektron darslik namunasi, uning tarkibiy qismlari, metodik asoslari va foydalanuvchilar uchun yaratilgan qulayliklar bayon etilgan. Metodik takomillashtirishning asosiy yo‘nalishlari sifatida modul asosidagi tuzilma, mustaqil o‘zlashtirish imkoniyatlari va kasbiy amaliyot bilan bog‘liqlik alohida ko‘rsatib o‘tilgan. Maqola natijalari oliy ta’lim muassasalarida zamonaviy o‘quv-uslubiy materiallar yaratish va ularni kasbiy kompetensiyalarni rivojlantirish vositasi sifatida joriy etishda amaliy ahamiyatga egadir.
GEODEZIYA, KARTOGRAFIYA VA KADASTR SOHASIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASHNING ISTIQBOLLARI VA ZAMONAVIY YONDASHUVLAR
Ushbu maqolada geodeziya, kartografiya va kadastr sohalarida raqamli texnologiyalarni qo‘llashning istiqbollari va zamonaviy yondashuvlari tahlil qilinadi. Raqamli texnologiyalar, xususan, geoaxborot tizimlari (GIS), masofaviy zondlash, dronlar va sun'iy yo‘ldosh tasvirlari yordamida yer resurslarini boshqarish, shaharsozlik va ekologik monitoring sohalarida samaradorlikni oshirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, ushbu texnologiyalarni joriy etishda yuzaga keladigan qiyinchiliklar va ularni bartaraf etish yo‘llari muhokama qilinadi.
MATEMATIKA O‘QITISHDA O‘QUVCHILARNING MUSTAQIL FIKRLASHINI SHAKLLANTIRISH YO‘LLARI
Ushbu maqolada matematika o‘qitish jarayonida o‘quvchilarning mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish yo‘llari yoritilgan. Mustaqil fikrlash tushunchasi, uning ta’limdagi ahamiyati va zamonaviy pedagogik metodlar orqali uni rivojlantirish usullari tahlil qilingan. Shuningdek, amaliy misollar va o‘qituvchining roli asosida tavsiyalar berilgan.
SAID AHMADNING “UFQ” ROMANIDAGI VOQEALAR RIVOJI TAHLILI
Ushbu maqolada Said Ahmadning “Ufq” romanida tasvirlangan qahramonlarning murakkab hayotiy yo‘llari, ularning ruhiy kechinmalari, “Katta Fargʻona kanali” qurilishida ko‘rsatilgan jasoratlar, urush yillarida oʻzbek xalqining insoniy fazilatlari haqida tahlil yuritiladi.
BACHADON INFANTILLIGINI TASHHISLASH VA DAVOLASH CHORALARI
voyaga yetgan ayolning bachadoning kattaligi va funktsionalligi kichkina qiz yoki o'spirin qizning bachadoniga to'g'ri keladi. Ushbu holat davolashda, shuningdek homiladorlik va homiladorlik paytida muayyan qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin. Odatda chaqaloq bachadonida tuxumdonlar rivojlanmaganligi sababli, ayol tanasida jinsiy gormonlar darajasi sezilarli darajada kamayadi.
QOG’ANOQ PARDANING MUDDATIDAN OLDIN YORILISHIDA HOMILADORLIK,TUG’RUQ VA NEONATAL NATIJALARNING BASHORATLASH MEZONLARI
Homiladorlik davrida uchrovchi holatlar orasida qog’anoq pardalarning muddatidan oldin yorilishi akusherlika maliyotida e’tiborga molik holatlardan biri hisoblanadi. Ushbu holatning rivojlanishiga juda ko’p omillar sabab bo’ladi. Shuningdek, ona va bola tomonidan yuzaga keladigan asoratlar ham ushbu holatga shifokorlar tomonidan alohida yondashuvni talab qiladi.
UCH YOSH INQIROZI - BOLALIKNING MUHIM PSIXOLOGIK BOSQICHLARIDAN BIRI
Ushbu maqolada bolaning uch yosh davrida yuzaga keladigan inqirozli holat – “Uch yosh inqirozi”ning psixologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Muallif bu davrga xos bo‘lgan o‘ziga xos xatti-harakatlar, ijtimoiylashuv jarayoni, mustaqillik istagi va ota-onalar bilan ziddiyatli munosabatlar sabablarini ko‘rib chiqadi. Shu bilan birga, ushbu davrni yengil o‘tishiga yordam beradigan psixopedagogik yondashuvlar ham tavsiya etiladi.
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARIDA IJTIMOIY KOMPETENSIYALARNI RIVOJLANTIRISHDA QO‘LLANILADIGAN METODLAR
Ushbu maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kasbiy tayyorgarligi jarayonida ijtimoiy kompetensiyalarni shakllantirish va rivojlantirish masalalari yoritilgan. Ijtimoiy kompetensiyaning mazmun-mohiyati, uning zamonaviy ta’lim jarayonidagi ahamiyati va pedagogik faoliyatdagi o‘rni ilmiy asoslangan. Kompetensiyani rivojlantirishda qo‘llaniladigan metodlar, interaktiv usullar va pedagogik texnologiyalar asosida ishlab chiqilgan amaliy yondashuvlar haqida fikr yuritilgan. Tadqiqot natijalari bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kasbiy faoliyatida ijtimoiy munosabatlar samaradorligini ta’minlashga xizmat qiladi.
ИККИ ТИЛНИ МУКАММАЛ БИЛИШ ВА УНИНГ ТАРЖИМАДАГИ АҲАМИЯТИ
Мазкур мақолада икки тилни мукаммал билиш тамойили, ҳақиқий, яъни санъат даражасидаги таржиманинг етти тамойилидан биринчиси сифатида тақдим этилиб, унинг моҳияти илмий асосларда очиб берилган.
QOʻSHMA GAP HAQIDAGI UMUMIY QARASHLAR VA QOʻSHMA GAP TURLARI
Ushbu maqolada bog'langan qo'shma gaplar haqida ba'zi olimlarning qarashlari keltirib o'tilgan va qo'shma gaplarning turlari keltirilib, misollar asosida tahlil etilgan.
ОЦЕНКА ОСТЕОКОНДУКТИВНЫХ СВОЙСТВ БИОАКТИВНОГО СТЕКЛА И ГИДРОКСИАПАТИТА ПРИ ВОССТАНОВЛЕНИИ КОСТНОГО ДЕФЕКТА В ЗОНЕ ИМПЛАНТАЦИИ
Восстановление утраченной костной ткани является одним из ключевых условий успешной дентальной имплантации. В клинической практике дефицит альвеолярного гребня встречается достаточно часто и может быть обусловлен воспалительными процессами, травмой или длительным отсутствием зубов. Для полноценной остеоинтеграции имплантата требуется стабильный объём и плотность кости, что обуславливает необходимость применения остеопластических материалов [1,2].
CHARACTERISTICS OF THE PERI-GASTRIC MICROFLORA AND DEGREE OF GASTRIC DYSBIOSIS IN PATIENTS WITH RHEUMATOID ARTHRITIS
The immunity of the organism is closely related to the function of the normal microflora, which is currently considered as a peculiar organ of the immune system. This is why maintaining the ecological balance in the gastrointestinal tract is so important. It is known that the loss of normal microflora function, with the subsequent activation of opportunistic pathogens, causes disruptions in both local and systemic immune responses [3,5, 8, 12, 13, 14, 15, 16, 17].
CHAQALOQLARDA GIPERTENZION-GIDROSEFAL SINDROM: KLINIKO-DIAGNOSTIK YONDASHUV VA DAVOLASH TAMOYILLARI
Mazkur maqolada chaqaloqlarda uchraydigan gipertenzion-gidrosefal sindrom (GGHS)ning klinik belgilari, etiologiyasi, patogenezi, zamonaviy diagnostik usullari va davolash yondashuvlari keng yoritilgan. GGHS erta aniqlanmasa, bola rivojida og‘ir asoratlar kelib chiqadi. Shuning uchun har tomonlama va tizimli yondashuv zarur sanaladi. Maqolada shuningdek, ilg‘or diagnostik metodlar, farmakologik va xirurgik davolash choralari hamda ularning samaradorligi tahlil qilinadi.
MAKTAB O’QUVCHILARIDA PSIXOLOGIK TRENINGLAR O’TQAZISHNING ILMIY ASOSLARI
Mazkur maqolada maktab o‘quvchilarining psixologik rivojlanishini qo‘llab-quvvatlashda trening metodlarining ahamiyati, ularning shakllari va ilmiy asoslari haqida so‘z boradi. Psixologik treninglar orqali o‘quvchilarda ijtimoiy-emosional kompetensiyalarni rivojlantirish, o‘z-o‘zini anglash va o‘zini boshqarish ko‘nikmalarini shakllantirish imkoniyati yoritilgan.
1916-YILDAGI JIZZАX QO’ZG’OLONINING BOSHLANISHI VA UNING OQIBATLARI
Ushbu maqolada 1916-yilda Rossiya imperiyasining mustamlakachilik siyosatiga qarshi Jizzaxda boshlangan xalq qo’zg’oloni tahlil qilinadi. Qo’zg’olonning asosiy sababi — chor hukumatining 1916-yil 25-iyun farmoni asosida musulmon aholini, xususan, o’zbeklarni harbiy-safarbarlik ishlariga majburan jalb etishgа urinishidir. Maqolada qo’zg’olonning bosqichlari, harakatning yetаkchilari, аholi ishtiroki va chor qo’shinlari tomonidаn аmalga oshirilgan qatag’onlar yoritilgan. Shuningdek, qo’zg’olonning ijtimoiy-siyosiy vа tarixiy oqibatlari hаm batafsil tahlil qilinadi. Ushbu voqea o’zbek xalqi mustamlakachilikkа qarshi kurаsh tarixining muhim sаhifalaridan biri sifаtida baholanаdi.
CHAQALOQLARDA GEMOLITIK KASALLIKDA MARKAZIY ASAB TIZIMINING TOKSIK-METABOLIK ZARARLANISHLARINI ERTA TASHXISLASH VA OLDINI OLISH
Ushbu maqolada neonatal gemolitik kasallik oqibatida yuzaga keladigan markaziy asab tizimi (MAT)ning toksik-metabolik zararlanishlari muammosi yoritilgan. Bilirubin neyrotoksikligining patogenezi, erta tashxis usullari va profilaktika choralarining ilmiy asoslari klinik kuzatuvlar va adabiyotlar tahliliga asoslangan holda bayon etilgan. Neyrosonografiya va elektroensefalografiya yordamida erta tashxis qo‘yish imkoniyatlari ochib berilgan. Tadqiqot natijalari asosida neonatal ensefalopatiyaning oldini olishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
POSTOPERATIVE COMPLICATIONS IN POLYTRAUMA PATIENTS: RISK FACTORS AND MANAGEMENT STRATEGIES
Postoperative complications in polytrauma patients with chest and abdominal injuries, such as infections, bleeding, and deep vein thrombosis (DVT), significantly impact morbidity and mortality. Key risk factors include peritoneal contamination, severe organ injuries, delayed interventions, and high injury severity scores. Effective management strategies involve standardized antimicrobial prophylaxis (AMP), early venous thromboembolism prophylaxis (VTEp), and timely surgical or endovascular interventions. A multidisciplinary approach, emphasizing early detection and evidence-based protocols, is crucial for improving outcomes in these high-risk patients.
ADOLATLI SAYLOV-SIYOSIY HOKIMIYATNI LEGITIMLASHTIRISH TEXNOLOGIYASI SIFATIDA
Saylov – bu fuqarolarning davlat hokimiyatiga yoki mahalliy organlariga o‘z vakillarini saylash va siyosiy qarorlar qabul qilishda ishtirok etish jarayonidir. Saylov orqali fuqarolar o‘z irodasini erkin bildiradi hamda u demokratik tizimlarda hokimiyatning qonuniyligi ifodalashning asosiy vositasi hisoblanadi. Adolatli saylov siyosiy hokimiyatni legitimlashtirishning asosiy texnologiyasi sifatida xizmat qiladi, chunki u xalqning erkin va teng huquqli ishtirokiga asoslanadi. Mazkur maqolada, saylov jaroyonlarini shaffofligini va adolatli shakllanishini yoritish uchun siyosiy tatqiqotlarda foydalaniladigan metod va texnalogiyalar orqali ko‘rib chiqadi.
ЯНГИ ЎЗБЕК ШЕЬРИЯТИДА ТУЮҚ ЖАНРИ
Шарқ сўз саньатининг етакчи жанрларидан бири бўлган туюқ ҳам кўп асрлик тарихий тараққиёт йўлини босиб ўтиш жараёнида шаклан мукаммалллашиб, мазмунан бойиб борди. Одатда, у ёки бу адабий жанрнинг тараққиётини муайян даврлар билан боғлашади
O‘QITUVCHI-O‘QUVCHI MUNOSABATLARIDA IJTIMOIY KUTILMALAR MUAMMOSI
Ushbu maqolada o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi ijtimoiy kutilmalar muammosi, ularning ta’lim jarayoniga ta’siri, psixologik va ijtimoiy-psixologik asoslari, shuningdek, ularni aniqlash va bartaraf etish bo‘yicha tadqiqot natijalari yoritilgan. Shuningdek, muammoni bartaraf etish uchun psixokorreksion dastur ishlab chiqilgan va uning samaradorligi amaliy tekshirilgan.
SPORT ORQALI JAMIYATDA IJTIMOIY BIRLIK YARATISH
Ushbu maqolada sportning jamiyatda ijtimoiy birlik va birdamlikni shakllantirishdagi roli ko‘rib chiqiladi. Sport faoliyati orqali turli ijtimoiy qatlamlar va yoshdagi insonlar o‘rtasida o‘zaro aloqalar kuchayadi, hamjihatlik va birlik hissi yuzaga keladi. Tadqiqotda sport orqali ijtimoiy integratsiya jarayonlari, uning jamiyatda ijobiy o‘zgarishlarga ta’siri tahlil qilinadi.
NEMIS TILIDA IFODALANGAN MAQOLLARDA EMOSIONAL SO‘ZLARNING IFODALANISHI
Bugungi kunda maqollar katta ahamiyatga ega. Mazkur maqola nemis tili maqollarida emosional so‘zlarning ifodalanishi va ularning til va madaniyatdagi o‘rni haqida so‘z yuritadi. Maqollar tilning eng qadimgi va xalq tilining ifodali shakllaridan biri bo‘lib, ular ko‘pincha xalqning hayotiy tajribalari, dunyoqarashi va hissiyotlarini aks ettiradi. Nemis tilidagi maqollar orqali, ayniqsa, negativ va pozitiv his-tuyg‘ular, tashvishlar, umidlar va qiziqishlar ko‘rinadi. Emosional so‘zlar maqollarning asosiy tarkibiy qismlaridan bo‘lib, ular shaxsiy tajribani umumlashtirib, keng ommaga yetkazish imkonini beradi. Maqola nemis tilidagi ayrim maqollar misolida, ularning emosional tusini va badiiy jihatlarini tahlil qiladi.
ZAMBURUG’LARNING EVOLYUTSIYA, TARQALISHI VA AHAMIYATI
Ushbu maqolada, zamburug’lar evolyutsiyasi, tarqalishi va ahmiyati, zamburug’larni o’simliklar va hayvonlardan alohida ajratib turadigan alohida biologic xususiyatlari va ularning evolyutsiyasini qadimgi prokariotlardan eukariot organizmlarga o’tish jarayonida shakllangan bo’lib, genetik jihatdan yaqin ekanligi yoritib o’tilgan.
SPORT PSIXOLOGIYASI ZAMONAVIY JAMIYATNING AHAMIYATLI OMILI
Ushbu maqolada sport psixologiyasining zamonaviy jamiyatdagi o‘rni, sportchilarning ruhiy holatini mustahkamlashdagi roli va jamiyatda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishdagi ta’siri yoritilgan. Tadqiqot davomida sport psixologiyasining nazariy va amaliy jihatlari, uni qo‘llash usullari hamda samaradorligi tahlil qilinadi.
LANGUAGE AND IDENTITY: HOW MOTHER TONGUES SHAPE OUR WORLDVIEW?
This article explores how mother tongues shape human perception, values, and emotional expressions. Drawing from linguistic relativity, sociolinguistics, and cultural anthropology, the study examines how native languages influence individuals' worldviews. It highlights the importance of preserving linguistic diversity and embracing multilingualism as key components of identity and cultural resilience in an increasingly globalized world.
TARIX FANINI O'QITISHDAGI SAMARALI METODLAR
Ushbu maqola tarix fanini o'qitishda samarali pedagogik metodlarni ko‘rib chiqadi. Vizual metodlar, muhokama va amaliy usullar yordamida talabalarning tarixiy tafakkuri va qiziqishi qanday rivojlanishi mumkinligi haqida to‘xtalib o'tiladi. Zamonaviy texnologiyalar va interaktiv metodlarning o‘quv jarayoniga ta'siri alohida e'tiborga olinadi.
LOGARIFM HAQIDA TUSHUNCHA VA HOZIRGI KUNDAGI AHAMIYATI
Ushbu maqola logarifm tushunchasi va uning zamonaviy fan va texnologiyadagi muhim o‘rni haqida. Logarifmlar murakkab hisoblashlarni sodda qilishda yordam beradi va ma’lumotlarni tahlil qilish, o‘sishni modellashtirish, ilmiy izlanishlarda keng qo‘llaniladi. Logarifm funktsiyalarini yaxshi tushunish turli sohalarda muammolarni hal etishda muhimdir.
INTERACTIVE METHODS IN THE ENGLISH LANGUAGE TEACHING
In the current educational process, the learner should be the subject. In this case, paying more attention to interactive methods will increase the effectiveness of education. One of the most important requirements for English lessons is to teach learners to think independently. This article describes the advantages of using interactive methods in the lesson process.
O’ZBEKISTONDA TARJIMA SOHASINING RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgandan so‘ng tarjima sohasida yuz bergan muhim o‘zgarishlar, mavjud holat va kelajakdagi rivojlanish istiqbollari tahlil qilinadi. Tarjimachilarning axborot asrida tutgan o‘rni, turli yo‘nalishlardagi (ilmiy, badiiy, huquqiy, audiovizual) tarjimalarning ahamiyati, shuningdek, zamonaviy texnologiyalarning tarjima jarayoniga ta’siri yoritiladi. Maqola doirasida davlat siyosati, oliy ta’lim tizimi va xalqaro hamkorliklarning tarjima sohasiga ta’siri asosiy omillar sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot davomida tarjima sohasida olib borilayotgan amaliy ishlarga, ilmiy maqolalar, davlat qarorlari va statistik ma’lumotlarga tayangan holda tahliliy yondashuv qo‘llanilgan.
STEAM TEXNOLOGIYASIGA ASOSLANGAN ZAMONAVIY TAʼLIMNING IMKONIYATLARI
Ushbu maqolada zamonaviy taʼlim tizimida STEAM (Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics) yondashuvining o‘rni va ahamiyati yoritilgan. STEAM texnologiyasi orqali o‘quvchilarning kreativ fikrlashi, muammolarni hal qilish ko‘nikmalari va amaliy bilimlarini rivojlantirish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, mazkur yondashuvni o‘quv jarayoniga tatbiq etish bo‘yicha tavsiyalar beriladi.
DEFECTIVE ILLOCUTION: A PHILOSOPHICAL ANALYSIS OF SPEECH ACTS AND MEANING
This paper explores the nature of promising as an illocutionary act by identifying the necessary and sufficient conditions for its successful and non-defective performance. It analyzes these conditions in terms of propositions that both entail and are entailed by the act of promising. Furthermore, the discussion extends to cases where promises may be defective yet still performed. The investigation is grounded in speech act theory, especially Austin’s notion of infelicity. Additionally, the paper examines the complexity of reference in language, scrutinizing definite descriptions, proper names, and non-referential noun phrases.
YURAK YETISHMOVCHILIGI MAVJUD BEMORLARDA TOMIR YOSHINING O‘ZGARISHI
Surunkali yurak yetishmovchiligi (SYY) yurakning nasoslik funksiyasining pasayishi bilan kechuvchi murakkab sindrom bo‘lib, yurak-qon tomir tizimida uzoq muddatli yuklanish va struktura-funksional o‘zgarishlarga sabab bo‘ladi. So‘nggi yillarda “tomir yoshi” tushunchasi — tomirlarning biologik qarish darajasi — SYY bo‘lgan bemorlarda kasallik prognozini aniqlovchi muhim biomarker sifatida paydo bo‘ldi. Pasport yoshiga nisbatan tomirlarning tezroq qarishi yurak yuklamasining ortishiga, diastolik disfunksiyaning chuqurlashishiga va yurak qayta remodellanishi xavfiga olib keladi. Ushbu narrativ tahliliy maqola tomir yoshining mohiyati, uni baholash usullari, (puls to’lqini tezligi, arterial qattiqlik) va yurak yetishmovchiligi mavzusidagi klinik ahamiyatini so‘nggi ilmiy adabiyotlar asosida yoritadi.
ЦИФРОВИЗАЦИЯ ОБРАЗОВАНИЯ КАК ГЛОБАЛЬНЫЙ ТРЕНД
В статье рассматривается цифровизация образования как одно из ключевых направлений трансформации современного общества. Анализируются причины, формы и последствия внедрения цифровых технологий в образовательную среду. Подчёркивается значение цифровых компетенций педагогов и обучающихся, рассматриваются международные практики и перспективы цифрового обучения. Делается вывод о необходимости системного подхода к цифровизации образования на всех уровнях.
PEDAGOGIK JARAYONDA AVTOMATLASHTIRILGAN YORDAMCHI BOTLARDAN FOYDALANISH TAJRIBALARI
Ushbu tezisda zamonaviy ta’lim tizimida avtomatlashtirilgan yordamchi botlarning o‘rni, ularni joriy etishdagi metodik yondashuvlar va real ta’lim amaliyotida qo‘llash tajribalari yoritilgan. Telegram, Microsoft Teams va boshqa platformalar asosida yaratilgan botlar orqali ta’lim jarayonining ayrim elementlarini avtomatlashtirish va interaktivlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi.
BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA EHTIMOLLAR NAZARIYASINING QO‘LLANILISHI METODLARI
Mazkur maqolada boshlang‘ich ta’limda ehtimollar nazariyasining qo‘llanilishi metodlari tahlil qilinadi. Ehtimollar nazariyasi matematika ta’limining ajralmas qismi bo‘lib, uning boshlang‘ich ta’limda o‘qitilishi o‘quvchilarning analitik fikrlash va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Maqola ehtimollar nazariyasini boshlang‘ich ta’limda o‘qitishning metodik yondashuvlarini, amaliy usullarini va o‘qituvchilarning pedagogik tajribalarini o‘rganadi. Tadqiqot natijalari, ehtimollar nazariyasini o‘rgatish jarayonida eng samarali metodlar va yondashuvlarni aniqlashga yordam beradi, shuningdek, o‘quvchilarning kognitiv rivojlanishiga qanday ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatadi.
FRAKTAL GEOMETRIYANING ZAMONAVIY MATEMATIKADAGI O‘RNI VA REAL HAYOTDAGI QO‘LLANILISHI
Ushbu maqolada zamonaviy matematikadagi eng qiziqarli va murakkab yo‘nalishlardan biri — fraktal geometriya haqida so‘z yuritiladi. Fraktallar tushunchasi, ularning asosiy xossalari, matematik modellashtirishdagi o‘rni va real hayotdagi qo‘llanilish sohalari tahlil qilinadi. Maqolada fraksiyali o‘lchov, o‘z-o‘zini o‘xshatish kabi fraktallarning muhim xususiyatlari matematik nuqtai nazardan yoritilgan. Shuningdek, fraktal algoritmlar va ular asosida yaratilgan kompyuter modellarining ilmiy va amaliy ahamiyati ko‘rsatib beriladi. Fraktallar yordamida tabiatdagi, texnologiyadagi va biologiyadagi murakkab tuzilmalarni tushunish imkoniyati ochiladi. Maqola fraktal geometriyaning zamonaviy matematika va fanlararo tadqiqotlardagi o‘rnini ko‘rsatishga qaratilgan.
MAKTABLARDA ZAMONAVIY FIZIKA O'QITISHNING AHAMIYATI VA QANDAY BO`LISH KERAK HAQIDAGI KO`NIKMALAR
Ushbu tadqiqotda fizika ta’limiga ta’rif berilib, o‘rta ta’limda fizika ta’limining ahamiyati va zarurligi, uning bolalar rivojlanishidagi foydalari va maqsadlari ta’kidlangan. Fizika bilimining shaxsiy va ijtimoiy hayotga olib keladigan foydalarini hisobga olgan holda, maktab o'quvchilari fizika ta'limini eng yaxshi tarzda olishlari kerak. Bundan tashqari, texnologiya jadal rivojlanayotgan va o‘zgarib borayotgan bugungi dunyoda odamlarning texnologik o‘zgarishlarni idrok etishi va sharhlashi uchun asosiy fizika ta’limiga ehtiyoj borligi aytilib, samarali va doimiy fizika ta’limi qanday bo‘lishi kerakligi ta’kidlanadi. Natijada fizika ta’limining umumiy maqsadlariga erishishda zamonaviy fizika o‘qitish va o‘qituvchilar qanday bo‘lishi kerakligi haqida baho berildi va takliflar berildi.
G’ALLAOROL TUMANI SUV RESURSLARI VA ULARDAN OQILONA FOYDALANISH MASALALARI
Mazkur maqola G'allaorol tumani suv resurslari va ulardan oqilona foydalanish masalalariga bag'ishlangan. Maqolada, tumandagi suv manbalarining holati, suv resurslarining tejamkor va samarali ishlatilishi, shuningdek, suvni boshqarishning muhimligi haqida so'z boradi. G'allaorol tumani kabi qishloq hududlarida suv resurslarining barqarorligi ahamiyatli bo'lib, ularning tejash va boshqarish yo'llari ko'rib chiqiladi. Maqolada suv resurslarini tejash va uning mavjud imkoniyatlaridan maksimal darajada foydalanish uchun zarur bo'lgan strategiyalar, shu jumladan, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, shuningdek, aholining suvga bo'lgan ehtiyojini qondirish muammolari tahlil qilinadi.
DEYKSIS VA NUTQIY MULOQOT MATNI YOHUD MATNDA MAZMUNNING IFODA TOPISHI
Ushbu maqolada samarali nutqiy muloqotni tashkil qilishda til normalari va xushmuomalalik tamoyillariga rioya etish, deyksis va nutqiy muloqot matni yohud matnda mazmunning ifoda topishi bo‘yicha ma’lumotlar berilgan. Bu qoidalar o‘z navbatida chuqur munosabatlarga yo‘naltirilgan nutqiy muloqot kontsepsiyasini rivojlantirishini hisobga olgan holda , nutqiy muloqot jarayonida holatga mos tilni qo‘llash va xushmuomalalik ko‘rsatish xulq atvori muvaffaqiyatning asosiy elementi ekanligi tahlil qilingan.
THEORY OF THE LITERARY MOVEMENT OF REALISM IN WORLD LITERARY CRITICISM
In the article, the researcher explained the main condition in realism, which is one of the literary movements, in what form it should be a convincing depiction of existence. Thus, according to the researcher, we can say that from the word realism real, it is possible to see that in works written with this literary method, it is possible to reflect life with real lines, as it is. That is why in Europe, realism was also called the natural school. In fact, the words nature and reality expressed the same meaning, they are synonymous terms with each other. The meaning of the word realism meant the real world realities and the small amount of space given to artistic fiction. The literary movement of realism is a community of writers who create typical characters in typical conditions, who have a realistic attitude to life. As can be seen, the problem that the work is not finished by reflecting everything as it is, and that a realist writer must create typical characters in typical conditions, has also been substantiated by the researcher.
IMPLEMENTATION OF SMART CONTRACTS USING SOLIDITY FOR DECENTRALIZED FINANCIAL APPLICATIONS
This article investigates the implementation and effectiveness of smart contracts using the Solidity programming language in decentralized financial (DeFi) applications. The study examines the technical architecture, security considerations, and economic implications of blockchain-based financial solutions. The paper discusses the development lifecycle of smart contracts, their real-world deployment in financial services, and emerging trends in decentralized finance. It also analyzes the impact of Solidity-based solutions on traditional banking systems, transaction efficiency, and financial inclusion worldwide.
“BOBURNOMA” AS AN ETHNOGRAPHIC SOURCE
This article analyzes the life, culture, customs, social structure, and ethnographic features of the peoples of Central Asia, Afghanistan, and India during the 15th–16th centuries as reflected in Zahiriddin Muhammad Babur’s work “Boburnoma.” The author provides rich and detailed descriptions of everyday life, lifestyle, flora and fauna, cities, language, and traditions of the population based on his personal observations. In particular, the socio-ceremonial traditions mentioned by Babur are considered an important source for ethnological research.
TAFAKKUR BUZILISHLARI
Mazkur maqolada tafakkur buzilishlarining psixologik va klinik jihatlari, ularning asosiy turlari, sabablari va inson ruhiyatiga ta’siri yoritiladi. Tadqiqot davomida mavjud ilmiy adabiyotlar tahlil qilinib, tafakkur buzilishlarining yuzaga kelish omillari, namoyon bo‘lish shakllari va ularga nisbatan qo‘llanilayotgan psixologik yondashuvlar o‘rganildi. Shuningdek, tadqiqot natijalariga asoslangan holda bu kabi buzilishlarning oldini olish va ularni korreksiya qilishga oid takliflar ilgari surildi.
ORGANIK KIMYO FANINI KLINIK MISOLLAR ASOSIDA INTEGRATSIYALASH: NAZARIY VA AMALIY YONDASHUVLAR
Ushbu tadqiqotda kimyo fanini klinik maqolalar asosida organik o'qitish ilmiy-nazariy asoslari va amaliy tadqiqotlar tahlil qilingan. Tadqiqotlar, Toshkent va Andijon davlat tibbiyot oliygohlari misolida borilib, interaktiv metodlar – laboratoriya ishlari, rolli o'yinlar, multimedia ishlab chiqarishlar, viktorinalar va refleksiya mashg'ulotlari asosida fan va klinik amaliyot integratsiyasini tashkil qilish. Olingan mahsulotlar shuni ko'rsatadiki, klinikalarda olib borilgan mashg'ulotlar talabalar bilimini chuqurlashtirish, klinik tafakkur va kasbiy kompetensiyalarni saqlashda muhim omil bo'lmoqda. Interaktiv manbalar orqali o'quv jarayonining motivatsion muhiti kuchayib, talabalar kimyo fanining klinik qo'llash bilan uzviy tanishish tajribasiga ega bo'ldilar. Statistik tahlil asosida an'anaviy o'qitish metodlari bilan taqqoslaganda, integratsiyalashgan o' modellarining ustunligi isbotlandi. Maqola yordamnov tibbiy ta'limda in integratsion ishlab chiqarishlarni etishtirishni tasdiqlaydi.
LUG‘AT TARKIBINING SHAKL VA MA’NO MUNOSABATI JIHATIDAN TAVSIFLANISHI
Leksikografiya lug‘at tuzishning ilmiy asoslarini ishlab chiqish, lug‘at tuzish yo‘llarini o‘rganib, uni yaratish usullarini ishlash, davr taraqqiyoti talablarini qoniqtira oladigan lug‘atlar tilini asoslab berish kabi masalalar bilan shug‘ullanadi. Leksikografiya amaliyoti o‘ziga xos tashkiliy ishlarni uyushtirish, har bir tilning so‘z boyligini aniqlash, shu tildagi so‘zlarni kartotekaga yozib, tartibga solish, ana shu kartotekalar asosida kerakli lug‘atlar tuzishni o‘z oldiga qo‘yadi.
KURASH TEXNIKASINI O‘RGATISHNING ZAMONAVIY USULLARI
Mazkur Mazkur maqolada kurash sport turi bo‘yicha texnik harakatlarni o‘rgatishda zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalaridan foydalanish usullari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, yosh sportchilarning texnika va taktik ko‘nikmalarini rivojlantirishda innovatsion yondashuvlarning ahamiyati yoritilgan.
БАДИИЙ МАТН ТАРЖИМАСИ ВА УНИНГ МУАММОЛАРИ
Ушбу мақолада бадиий матн таржимаси жараёнидаги асосий муаммолар ва уларни бартараф этишдаги илмий ёндашувлар таҳлил қилинган. Бадиий таржима фақат тиллар ўртасидаги кўприк эмас, балки маданиятлар, руҳиятлар ва эстетик қадриятлар алоқаси эканлиги таъкидланган. Муаллиф услубини сақлаш, маданий реалияларни тўғри ифода этиш, туйғу ва тасвирларни асл ҳолда етказиш каби масалаларга алоҳида эътибор қаратилган. Мақола филологлар, таржимонлар ва адабиётшунослар учун амалий ва назарий аҳамиятга эгадир.
ONLINE KURSLAR YORDAMIDA DASTURLASH HAMDA TIL KURSLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu maqolada onlayn ta’lim texnologiyalari yordamida dasturlash va xorijiy tillarni o‘rganishni takomillashtirish masalalari tahlil etiladi. Bugungi raqamli transformatsiya sharoitida an’anaviy ta’limdan farqli ravishda, internet asosidagi kurslar bilim olishda erkinlik, moslashuvchanlik va individual yondashuv imkonini beradi. Dasturlash va chet tillari bo‘yicha onlayn ta’lim platformalari — Coursera, Udemy, Duolingo kabi vositalarning imkoniyatlari va afzalliklari o‘rganilgan. Shu bilan birga, o‘quvchilar va talabalarning mustaqil bilim olish jarayonida duch kelayotgan muammolari, ularga qarshi taklif etilayotgan yechimlar ham ko‘rib chiqilgan. Maqola yakunida onlayn ta’limni samarali tashkil qilishga doir xulosalar va amaliy tavsiyalar berilgan.
GANDBOLCHI QIZLARNING JISMONIY RIVOJLANGANLIK DARAJASINI ANIQLASH
Ushbu maqolada gandbol bilan shug‘ullanuvchi qizlarning jismoniy rivojlanganlik darajasi o‘rganilgan. Tadqiqotda sportchilarning jismoniy ko‘rsatkichlari, kuch-quvvat, chidamlilik, tezlik va moslashuvchanlik kabi omillar baholangan. Olingan natijalar asosida sportchilarning jismoniy tayyorgarlik darajasini yaxshilash uchun tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari sport mashg‘ulotlarini samarali tashkil etish va sportchilarni individual rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega.
BO'LAJAK OLIY MA'LUMOTLI MUTAXASSISLARDA VATANPARVARLIK TUYG'USINI SHAKLLANTIRISH
Mazkur maqolada bo‘lajak oliy ma’lumotli mutaxassislar ongida vatanparvarlik tuyg‘usini shakllantirishning ahamiyati, zamonaviy yondashuvlari va pedagogik-psixologik asoslari yoritilgan. Yoshlarda vatanparvarlikni shakllantirishda oliy ta’lim muassasalari, o‘qituvchi-shaxs va tarbiya jarayonining roli tahlil qilinadi.
IKKI NUQTALI BOG’LIQSIZ GRAFDA ANIQLANGAN MARKOV ZANJIRIGA MOS KELUVCHI KVADRATIK STOXASTIK OPERATORLAR
Matematik biologiyaning masalalari kvadratik stoxostik operatorlarni o’rganishga keladi. Bu operatorlar qurilishida o’lchovlar ishlatiladi. Ko’paytma o’lchovga ko’ra konstruksiya bo’yicha qurilgan kvadratik stoxastik operatorlar dinamikasi o’rganilgan. Markov o’lchoviga mos konstruksiya bo’yicha qurilgan kvadratik stoxastik operatorlar dinamikasi hali o’rganilmagan. Shu sababli bu masalalarni o’rganish dolzarb hisoblanadi. Bu ishda biz Markov zanjirlarini va Markov zanjirlariga mos keluvchi kvadratik stoxastik operatorlar ham alohida o’rganilgan. Shu sababli biz novolterra tipidagi kvadratik stoxastik operatorlar uchun asosiy masalani o’rganib chiqdik. Bunda Markov zanjiriga mos KSO dinamikasi o’rganish dolzarbdir. Ikki nuqtali bog’liqsiz grafda mos keluvchi Markov zanjiri bo’yicha qurilgan kvadratik stoxastik operatorlar o’rganilgan.
МЕЛИОРАТИВНОЕ УЛУЧШЕНИЕ ЗАОВРАЖЕННЫХ ЗЕМЕЛЬ НАМАНГАНСКАЯ АДЫРОВ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН Namangan Davlat texnika universiteti “Muhandislik kommunikatsiyalari qurilishi va montaji” kafedrasi mudiri, PhD., dotsent, Jurayev Sherali Sharipovich taqrizi ostida
Защита почв от эрозии имеет мелиоративное значение, они в основном выполняют функцию предотвращения проявления, роста и развития линейных форм эрозии и практически не решают вопросов высокоэффективного использования территорий, занятых оврагами. Современное техническое оснащение сельскохозяйственного производства позволяет использовать методы радикальной рекультивации разрушенных овражных земель путем частичного или полного заполнения местной или привозной почвой.
ЦИРРОЗ ПЕЧЕНИ: НОРМАЛЬНОЙ И ПАТОЛОГЧЕСКОЙ ФИЗИОЛОГИИ
Цирроз печени — хроническое заболевание, возникающее в результате постоянного повреждения и процессов регенерации паренхимы печени, характеризующееся фиброзными изменениями в печеночной ткани, нарушением нормальной архитектуры печени и образованием узелков. Это состояние в конечном итоге приводит к клиническим синдромам, характеризующимся печеночной недостаточностью и портальной гипертензией.
АНАЛИЗ ВИДОВ НАЛОЖЕНИЯ ШВОВ ПРИ ОПЕРАЦИЯХ НА БРЮШНОЙ ПОЛОСТИ
Современная абдоминальная хирургия неотъемлемо связана с эффективным и надёжным способом восстановления тканей, в частности, правильным выбором и наложением хирургических швов. От качества шва зависит не только эстетический результат, но и предотвращение послеоперационных осложнений, таких как расхождение раны, грыжеобразование, инфицирование и нарушение функции органа.
MORPHOLOGY OF WESTERN AZERBAIJAN DIALECTS
The rich dialect and dialect system of the Azerbaijani language is the result of its historical development, geographical spread and various ethno-cultural influences. One of these dialect regions is the territory of Western Azerbaijan (meaning the language of Azerbaijanis living in the territory of the present-day Republic of Armenia). Western Azerbaijani dialects occupy an important place in the dialect system of the Azerbaijani language and are distinguished by their unique morphological features. This article analyzes the morphological structure, suffix use, and rules for the formation of verbs, nouns and other parts of speech of Western Azerbaijani dialects.
SOCIAL-PSYCHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF PREPARING ADOLESCENTS FOR FAMILY LIFE
The process of preparing adolescents for family life plays a crucial role in shaping socially responsible, emotionally mature, and psychologically stable future citizens. This article explores the social-psychological characteristics that influence adolescents’ readiness for family life, highlighting the importance of family environment, educational institutions, peer interaction, and value orientation. The study emphasizes the role of targeted psychological and pedagogical support in developing adolescents’ interpersonal skills, responsibility, and understanding of family roles. Recommendations for educators and parents are provided to improve the effectiveness of preparatory efforts.
ORQA UMURTQA DISKI CHURRASI (GRIJA DISKI)
Ushbu maqolada orqa umurtqa diski churrasi (grija diski)ning asosiy sabablari, klinik belgilari va davolash usullari tahlil qilinadi. Grija diski — bu orqa umurtqa disklari orasidagi oraliq qismning joyidan siljib, asab tolalariga bosim o‘tkazishi natijasida yuzaga keladigan patologik holatdir. Maqolada ushbu holatning paydo bo‘lish mexanizmlari, xavf omillari, bemorlarning his qiladigan og‘riqlari va nevrologik o‘zgarishlari bayon etiladi. Shuningdek, zamonaviy tashxis qo‘yish usullari, jumladan, MRT (magnit-rezonans tomografiya) va KT (kompyuter tomografiyasi)dan foydalanish ko‘rib chiqiladi. Davolash usullari sifatida konservativ (dori vositalari, jismoniy muolajalar) va jarrohlik amaliyotlari tahlil qilinadi. Maqola ushbu kasallikning oldini olish choralari va bemorlarning hayot sifatini yaxshilashga qaratilgan tavsiyalar bilan yakunlanadi.
O’ZBEKISTONDA RAQAMLI IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISH TENDENSIYASI
Ushbu maqolada O’zbekiston Respublikasida raqamli iqtisodoyotni rivojlantirish tendensiyalari muhokama qilinadi. Maqolada raqamli infratuzilmaning yangilanishi, davlat xizmatlarining raqamlashtirilishi startap va innovatsiyalarni rag’batlantirish, moliya sohasida raqamlashtirish, ta’lim va kadrlar tayyorlash kabi muhim yo’nalishlarga e’tibor qaratilgan.
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA KADRLAR TAYYORLASH TIZIMIDAGI MUAMMOLAR VA ULARNI BARTARAF ETISHNING SAMARALI MEXANIZMLARI
Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasida kadrlar tayyorlash masalasi,undagi muammolar,ularni bartaraf etish haqida soʻz boradi.Mamlakatning barqaror ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi, innovatsion salohiyati, avvalo, zamonaviy bilim va koʻnikmalarga,malakaga ega boʻlgan kadrlar bilan taʼminlanganligiga bogʻliq.Shuning uchun Oʻzbekistonda bu borada bir qator ishlar amalga oshirilmoqda.
HOZIRGI TEXNOLOGIYA TARAQQIY ETGAN DAVRDA O‘QISH VA ONA TILI DARSLARIDA INNOVATSION VOSITALARDAN KENG FOYDALANISHNING FOYDALI XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada zamonaviy texnologiyalar taraqqiy etgan hozirgi davrda boshlang‘ich sinflarda o‘qish va ona tili darslarini innovatsion vositalar yordamida tashkil etishning afzalliklari yoritilgan. Interaktiv metodlar, multimedia resurslari, onlayn platformalar orqali o‘quvchilarning ta’limga bo‘lgan qiziqishini oshirish, ularning mustaqil fikrlash, savodxonlik, ijodiy yondashuv kabi ko‘nikmalarini rivojlantirish yo‘llari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, bu texnologiyalar ta’lim samaradorligini oshirishda qanday xizmat qilishi haqidagi amaliy misollar keltirilgan.