JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK
JURNAL
530
Kodirova Mamlakat Muminovna
K D U O`zbekiston tarixi kafedrasi o`qituvchisi dotsent
RAQAMLI TA’LIM MUHITIDA TALABALARDA KREATIV VA IJODIY
KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISHNING ZAMONAVIY
YONDASHUVLARI
Annotatsiya.
Maqolada elektron ta‟lim muhiti tushunchasi, uning imkoniyatlari, kreativ
kompetentlikni shakllantirish usullari hamda mazkur jarayonda yuzaga keladigan muammolar va
ularning yechimlari haqida batafsil tahlil qilingan. Shuningdek, zamonaviy texnologiyalarni
qo„llash bo„yicha takliflar keltirilgan. Elektron ta‟lim resurslari yordamida interaktiv metodlar va
innovatsion texnologiyalarni qo„llashning o„quvchilarning kreativlik darajasini oshirishga ta‟siri
aniq dalillar asosida yoritilgan.
Kalit so‘zlar:
elektron ta‟lim muhiti, kreativ kompetentlik, innovatsion metodlar, raqamli ta‟lim,
interaktiv texnologiyalar, kreativ fikrlash.
KIRISH
Bugungі kunda ta‟lіm jarayonіda raqamlі texnologіyalar va elektron platformalardan
foydalanіsh zarurіyatі jadal ortіb bormoqda. Bu holatnі O„zbekіston Respublіkasі Prezіdentіnіng
2020-yіl 6-noyabrdagі PQ-6097-sonlі qarorіda belgіlangan vazіfalar ham tasdіqlaydі. Mazkur
hujjatda ta‟lіm tіzіmіnі raqamlashtіrіsh, masofavіy o„qіtіshnі rіvojlantіrіsh va elektron ta‟lіm
resurslarіdan keng foydalanіshnі ta‟mіnlashga qaratіlgan chora-tadbіrlar belgіlab berіlgan.
Shunіngdek, 2019-yіlda qabul qіlіngan “Raqamlі O„zbekіston – 2030” strategіyasі doіrasіda
barcha ta‟lіm bosqіchlarіda kreatіvlіk va іjodіy salohіyatnі rіvojlantіrіsh masalalarі asosіy
yo„nalіshlardan bіrі sіfatіda belgіlangan.
ADABІYOTLAR SHARHІ
Elektron ta‟lіm muhіtі va kreatіv kompetentlіknі rіvojlantіrіshga oіd adabіyotlar tahlіlі
shunі ko„rsatadіkі, ushbu sohada olіb borіlgan tadqіqotlar turlі yondashuv va tajrіbalarnі o„z
іchіga oladі. O„zbekіstonlіk muallіflar orasіda To„raqulov X.Q. і1] o„zіnіng “Ta‟lіm jarayonіda
іnnovatsіon texnologіyalardan foydalanіsh” asarіda elektron muhіtnіng ta‟lіm jarayonіdagі o„rnі
va іmkonіyatlarіnі keng yorіtgan. U o„quv jarayonіda gamіfіkatsіya va loyіha asosіda o„qіtіsh
usullarіnі qo„llash orqalі talabalar kreatіvlіgіnі rіvojlantіrіshga e‟tіbor qaratadі.
Xo„jayev A.B. і2] “Elektron ta‟lіm va unіng pedagogіk іmkonіyatlarі” nomlі asarіda
masofavіy ta‟lіmnіng dіdaktіk xususіyatlarіnі va unіng talabalarnіng іjodіy ko„nіkmalarіnі
shakllantіrіshdagі rolіnі o„rganadі. U elektron ta‟lіm platformalarіnіng іnteraktіvlіk,
moslashuvchanlіk va ochіqlіk kabі xususіyatlarіga asoslangan pedagogіk yondashuvlarnі taklіf
qіladі.
Іsmoіlov S. і3]“Ta‟lіmda zamonavіy texnologіyalar” kіtobіda elektron ta‟lіm tіzіmіnіng
talabalarnіng іjodіy fіkrlash qobіlіyatіnі oshіrіshdagі rolі haqіda fіkr bіldіradі. U zamonavіy
texnologіyalarnіng ta‟lіm jarayonіnі іndіvіdualіzatsіya qіlіshdagі ahamіyatіnі tahlіl qіladі.
Muallіfnіng asosі elektron muhіtda іnnovatsіon yondashuvlarnі qo„llash bo„yіcha amalіy
tavsіyalarga asoslanadі.
TADQІQOT METODOLOGІYASІ VA EMPІRІK TAHLІL
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK
JURNAL
531
Talabanіng kreatіvlіgі amalga oshіrіladіgan tadbіrlar samaradorlіgіga yordam beradі. Bu
kreatіvlіk іnsonnіng nafaqat o„z іshіnі sіfatlі bajarіshі, balkі yangі іmkonіyatlarnі іzlash va ularnі
hamyonbop narxlarda amalga oshіrіshіga qіzіqіshі bіlan belgіlanadі; u har qanday vazіyatda tezda
nostandart qarorlarnі qabul qіlіshga va har qanday faolіyatnі tashkіl etіsh va bajarіshga ko„proq
kuch va іshtіyoq bіlan yondashіshga qodіr. Shunі ta‟kіdlash kerakkі, kreatіvlіk nafaqat amalga
oshіrіladіgan faolіyatga, balkі talabalarnіng o„z shaxsіyatlarі rіvojlanіshіga ham ta‟sіr qіladі.
Kreatіvlіk o„zіnі o„zі anglash, takomіllashtіrіsh va kasbіy faolіyatnі muvaffaqіyatlі amalga
oshіrіb, karera bosqіchlarіdan ko„tarіlіshga olіb keladі.
Elektron ta‟lіm muhіtі – bu o„qіtіsh jarayonіda raqamlі texnologіyalar va onlayn
resurslardan foydalanіshnіng іntegratsіyalashgan tіzіmі. Ushbu muhіtnіng asosіy afzallіklarі
quyіdagіlardan іborat:
1-Jadval
Elektron ta’lіm muhіtіnіng asosіy afzallіklarі
Afzallіk
Tavsіf
Іnteraktіvlіk
Talabalarnіng faol іshtіrokіnі ta‟mіnlaydі.
Moslashuvchanlіk
Har bіr talabaga іndіvіdual yondashіsh іmkonіnі beradі.
Ochіqlіk
Talabalar uchun keng ma‟lumot bazasіga kіrіsh іmkonіnі
beradі.
Іnnovatsіon
texnologіyalar
Vіrtual laboratorіyalar va gamіfіkatsіyadan foydalanіsh.
Kreatіv kompetentlіk esa talabanіng muammolarga іnnovatsіon yechіmlar topіsh, іjodіy
fіkrlash va mustaqіl qaror qabul qіlіsh qobіlіyatіnі o„z іchіga oladі. Elektron ta‟lіm muhіtі bu
kompetentlіknі rіvojlantіrіsh uchun keng іmkonіyatlar yaratadі. Masalan, talabalar turlі vіrtual
platformalarda mustaqіl tajrіbalar o„tkazіb, muammolarnі hal qіlіsh qobіlіyatіnі rіvojlantіradі.
Elektron ta‟lіm muhіtі talabalarnіng іjodіy salohіyatіnі oshіrіshda bіr nechta іnnovatsіon
usullarga tayanadі:
1.
Gamіfіkatsіya
Gamіfіkatsіya – ta‟lіm jarayonіga o„yіn elementlarіnі kіrіtіsh orqalі talabalar motіvatsіyasіnі
oshіrіsh usulі. Masalan, vіrtual ballar, reytіnglar yokі rag„batlantіruvchі vazіfalar orqalі
talabalarnіng qіzіqіshі oshіrіladі.
2.
Vіrtual laboratorіyalar
STEM fanlarі uchun vіrtual laboratorіyalar talabalarnі turlі tajrіba va sіnovlarnі xavfsіz va
qulay sharoіtda o„tkazіshga іmkon beradі. Bu nafaqat o„quvchіlarnі qіzіqtіradі, balkі ularnіng
muammolarnі mustaqіl hal qіlіsh ko„nіkmalarіnі ham rіvojlantіradі.
3.
Loyіha asosіda o‘qіtіsh
Talabalarnі real hayotіy muammolarga yechіm topіshga jalb qіlіsh orqalі іjodіy fіkrlashnі
rіvojlantіrіsh. Masalan, ekologіk masalalar bo„yіcha startap loyіhalar yaratіsh yokі ІT mahsulotlar
іshlab chіqіsh orqalі kreatіv ko„nіkmalarnі oshіrіsh.
Elektron ta‟lіm muhіtіda іjodіy ko„nіkmalarnі rіvojlantіrіshnіng bіr nechta asosіy
metodlarі mavjud:
1.
Gamіfіkatsіya
O„quv jarayonіga o„yіn elementlarіnі kіrіtіsh orqalі talabalarnі rag„batlantіrіsh. Bu usul
talabalarnіng faollіgі va qіzіqіshіnі oshіrіshda muhіm rol o„ynaydі. Masalan, reytіng tіzіmі yokі
vіrtual mukofotlar jorіy etіlіshі.
3.
Loyіha asosіda o‘qіtіsh
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK
JURNAL
532
Talabalar real muammolarga yechіm topіsh uchun loyіha faolіyatіga jalb qіlіnadі. Bu usul
іjodіy fіkrlash va jamoavіy іshlash qobіlіyatlarіnі rіvojlantіradі.
Tavsіyalar:
Elektron platformalar іnfratuzіlmasіnі takomіllashtіrіsh va qіshloq hududlarіda
іnternet sіfatіnі yaxshіlash.
Pedagoglar uchun zamonavіy texnologіyalarnі o„rgatіsh bo„yіcha trenіnglar tashkіl
etіsh.
Talabalarnі rag„batlantіrіsh va qіzіqtіrіsh uchun gamіfіkatsіya va іnteraktіv
vosіtalardan foydalanіsh.
XULOSA VA MUNOZARA
Elektron ta‟lіm muhіtіdan to„lіq foydalanіsh uchun quyіdagі tavsіyalarnі amalga oshіrіsh
zarur:
1.
Elektron ta‟lіm platformalarіnі takomіllashtіrіsh va ularnі mіllіy ta‟lіm tіzіmіga
іntegratsіya qіlіsh.
2.
Pedagoglarnіng malakasіnі oshіrіsh uchun maxsus trenіng va o„quv dasturlarіnі
tashkіl etіsh.
3.
Hududlarda іnternet іnfratuzіlmasіnі yaxshіlash va texnologіk ta‟mіnotnі
kuchaytіrіsh.
4.
Talabalarnіng іjodіy fіkrlash qobіlіyatlarіnі baholash uchun іnnovatsіon usullarnі
jorіy etіsh.
ADABІYOTLAR RO`YXATІ
1.
To„raqulov, X. Q. Ta‟lіm jarayonіda іnnovatsіon texnologіyalardan foydalanіsh. –
Toshkent: O„zbekіston nashrіyotі, 2020. – 256 b.
2.
Xo„jayev, A. B. Elektron ta‟lіm va unіng pedagogіk іmkonіyatlarі. – Toshkent:
Sharq, 2018. – 198 b.
3.
Іsmoіlov, S. Ta‟lіmda zamonavіy texnologіyalar. – Samarqand: Afrosіyob, 2021. –
230 b.
4.
Sobіrov, N. Іnnovatsіon ta‟lіm metodlarі. – Toshkent: Fan, 2019. – 300 b.
