J
ournаl of Аnаlyticаl Synergy аnd
Scientific Horizon ISSN: 3060-5261
Volume 1, Issue 2, Series C 2025
40
ANANAS HAMDA QULUPNAY MEVALARI BILAN BIRGALIKDA
KUPAJLANGAN SHARBAT TAYYORLASH TEXNOLOGIYASI
X.I. Xasanova, L.O. Mahmirzayeva
“Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini
mexanizaisyalash muhandislari instituti”
Milliy tadqiqot universiteti
Annotatsiya:
Ushbu maqolada ananas va qulupnay mevalari haqida umumiy
ma’lumotlar va undan sharbat tayyorlash texnologiyalari bo’yicha umumiy
ko’rsatmalar hamda batafsil tushunchalar berilgan. Shu bilan birga, ananasning
Queen navi va qulupnayning Zenga-Zenga navlari birlashtirilib, kupajlangan sharbat
tayyorlandi. Maqoladagi tajribam va izlanishlarim natijasida iste’mol uchun
tayyorlanadigan ananas sharbatiga qo’shimcha ravishda yangi ta’m qo’shib,
o’zgacha yangilik kiritishga muvaffaq bo’ldim. Bundan tashqari, hozirgi kunda
ananas mevasining nordonligi bois, asosan konserva mahsulotlari tayyorlanadi.
Ammo bu tajribadan so’ng, qulupnay va ananas mevalarining uyg’unlashgan
sharbati xalqimiz iste’moli uchun ajoyib yangilik bo’lmoqda.
Kalit so’zlar:
ananas, qulupnay, kupajlangan, sharbat, sharbat siqgich, shakar,
vitaminlar, iste’mol, sanoat, nav, sharbat tayyorlash texnologiyasi, Queen, Zenga-
Zenga, harorat, suv;
Аннотация.
В этой статье приведены общие сведения о сортах ананаса и
клубники, а также общие инструкции и подробные сведения о технологии
приготовления из них сока. При этом сорт ананаса «Королева» и сорт
клубники «Зенга-Зенга» были объединены для приготовления купажного сока.
В результате моего опыта и исследований, описанных в статье, мне удалось
придать новый вкус приготовленному к употреблению ананасовому соку.
Кроме того, из-за кислинки плодов ананаса в настоящее время производят в
основном консервированную продукцию. Но после этого опыта
J
ournаl of Аnаlyticаl Synergy аnd
Scientific Horizon ISSN: 3060-5261
Volume 1, Issue 2, Series C 2025
41
объединенный сок плодов клубники и ананаса стал отличной
новостью для потребления нашего народа.
Ключевые слова:
ананас, клубника, купаж, сок,
соковыжималка,
сахар,
витамины,
потребление,
промышленность, сорт, технология приготовления сока,
Королева, Зенга-Зенга, температура, вода;
Abstract:
This article provides general information about pineapple and
strawberry varieties and general instructions and detailed concepts on the
technologies for making juice from them. At the same time, the Queen pineapple
variety and the Zenga-Zenga strawberry variety were combined to prepare a blended
juice. As a result of my experience and research in the article, I was able to add a
new taste to the pineapple juice prepared for consumption and introduce a special
innovation. In addition, currently, due to the sourness of pineapple fruit, canned
products are mainly prepared. But after this experience, the blended blended juice
of strawberries and pineapple
fruits is becoming a great novelty for our people's
consumption.
Keywords:
pineapple, strawberry, blended, juice, juicer, sugar, vitamins,
consumption, industry, variety, juice preparation technology, Queen, Zenga-Zenga,
temperature, water;
Ananas mevasi haqida umumiy ma’lumotlar
. Ananas mevasi -
ananasdoshlar oilasi vakili bo’lib, hozirda 5-6 turi mavjud. Asosan tropik
mamlakatlarda yaxshi o’suvchi ushbu daraxt orollarning ko’rki hisoblanadi.
Barglari uzun va xanjarsimon, baquvvat. Mevalari qubba shaklida uchrab, og’irligi
3-6 kg gacha yetadi. Bu meaning poyasi hamda barglarida sanoatda ham keng
foydalanib kelinmoqda. Asosan tola olishda ishlatilinadi. Ananas mevasi juda ham
J
ournаl of Аnаlyticаl Synergy аnd
Scientific Horizon ISSN: 3060-5261
Volume 1, Issue 2, Series C 2025
42
foydali hisoblanib, tarkibida inson organizmi uchun kerakli bo’lgan
ko’plab vitaminlarga boydir. Jumladan ananas sitrus meva
bo’lganligi uchun, C vitamin manbai hisoblanadi. C vitamin bakteria
va viruslarga qarshi samarali kurash vositalaridan biridir. Shu
sababdan kunlik iste’molga ananas mevasi yoki undan qilingan
konserva hamda sharbatlarni kiritish maqsadga muvofiq. Ushbu meva oziq-ovqat
sanoatida juda ham kerakli hisoblanadi, sababi undan ko’plab sharbatlar, ananasli
salatlar,
ananasli
smuzilar
tayyorlanadi.
Bundan
tashqari
ananasdan
qandolatchilikda ham keng foydalaniladi. Ananasli kokteyllar, tortlar va piroglar
hamda muzqaymoqlar shular jumlasidandir. Gril qilingan ananas, ananasli kurka
go’shti, kanservalar hozirgi kundagi zamonaviy oziq-ovqatlar qatoridan joy olgan.
1-rasm. Ananas mevasi va undan olinadigan turli mahsulotlar
Qulupnay mevasi haqida umumiy ma’lumotlar.
Qulupnay mevasi
ra’nodoshlar oilasining vakili bo’lib, buta shaklida o’suvchi meva hisoblanadi.
Ushbu mevaning fanga ma’lum 50 dan oshiq turi bor. Ammo O’zbekistonda
qulupnayning 10 ta turi yetishtiriladi. Mevalari asosan mayda va qizil,sersuv.
Urug’lari esa meva etida joylashgan. Ushbu meva yurak qon-tomir faoliyatiga
yaxshi ta’sir ko’rsatib, terini sogh’lomlashtiradi. Qulupnay mevasi homilador
ayollarga ham juda foydalidir. U homilaning asab tizimini faollashtiradi. Yengil
yallig’lanishda va hazm sistemasida muammosi bor insonlarga f oydali mevadir.
J
ournаl of Аnаlyticаl Synergy аnd
Scientific Horizon ISSN: 3060-5261
Volume 1, Issue 2, Series C 2025
43
Qulupnaydan - marmelad, shirinliklar, sharbatlar turli xildagi
konservalar, jemlar va povidlolar tayyorlanadi. Ushbu mevaning
ko’plab navlari mavjud bo’lib, bularga: o’rmon qulupnayi, bog’
qulupnayi, muskat ta’mli qulupnay, Virginia qulupnayi, chili
qulupnayi kiradi. O’zbekistonda asosan mahalliy hamda bog’
qulupnayi ekiladi. Yurtimizda asosan Zenga-Zenga, Kulver, Dilbar, Muto,
Toshkent, Shreder xotirasi kabi navlar ekib kelinmoqda.
2-rasm. Qulupnay mevasi va undan olinadigan turli mahsulotlar
Kupajlangan sharbat nima?
Kupajlangan sharbat deb, ikki va undan ortiq
mevalardan tayyorlangan sharbatga aytiladi. Kupajlangan sharbat tayyorlashda bir
necha xil meva sharbatlari siqib olingach aralashririladi. Kupajlangan sharbat
vitaminlar manbai deb ham ataladi. Sababi, tarkibida turli mevalar bo’lganligi uchun
unda inson organizmi uchun foydali bo’lgan ko’plab moddalarni o’zida mujassam
etadi. Kupajlangan sharbat tayyorlashdan asosiy maqsad, bir mevaning
kamchiliklarini ikkinchi meva yordamida ta’mlarni o’zaro uyg’unlahtirishdir.
Masalan, limon, kivi, apelsin, ananas kabi sitrus mevalar tarkibidagi C vitaminining
yuqori ko’rsatgichga egaligi sababli ularning sharbati nordon xususiyatga ega.
Ammo, ularga nordonligi past va qandlilik jihati yuqori bo’lgan sharbatlarni
qo’shsak, ajoyib va betakror sharbatlar hosil bo’ladi. Masalan, limon va malina
J
ournаl of Аnаlyticаl Synergy аnd
Scientific Horizon ISSN: 3060-5261
Volume 1, Issue 2, Series C 2025
44
sharbati; olma va o’rik sharbati; mango va ananas sharbati;
kivi,banan va malina sharbati bularga yaqqol misol bo’la oladi.
Materiallar va uslublar
Kupajlangan sharbat tayyorlash texnologiyasi
Dastlab bir
dona ananas (
1191 gr
) va
500 gr
qulupnay yuvib olinadi. Yuvishdan asosiy maqsad
mevalardagi turli keraksiz zarralar va tuproqlardan tozalashdir. Yuvilgan mevalar
po’stloq qismlari ajratib olinadi.
Jami og’riligi
1191 gr
ananas mevasidan
250
gr
keraksiz qismlardan tozalanadi. So’ng kichik
shkllarga kesib olinadi (5-6 sm qalinlikda).
Keyin maxsus uskuna yordamida meva bo’laklaridan birin ketinlik bilan
sharbat siqib olina boshlaydi.
J
ournаl of Аnаlyticаl Synergy аnd
Scientific Horizon ISSN: 3060-5261
Volume 1, Issue 2, Series C 2025
45
Qulupnay mevalaridan ham
shu ketma ketlikda sharbat siqib
olina boshlaydi.
Tayyor bo’lgan sharbatlarga
1000 ml suv va 100 gr shaker
qo’shiladi va 90-100 gradusda ishlov berilgach
ma’lum muddatga sovutiladi. Sovutilgan sharbnatlar aralashtiriladi va kupajlangan
sharbat hosil bo’ladi.
Natijalar va ularning tahlili
Ananas
Qulupnay
Mahsulotning
sof
og’irligi
1191 gr
500 gr
Po’stloq
250 gr
75 gr
Keraksiz qism
100 gr
-
Jami sharbat
842 gr
425 gr
Ananas
va
qulupnay
mevasidan
tayyorlangan kupajlangan sharbat
J
ournаl of Аnаlyticаl Synergy аnd
Scientific Horizon ISSN: 3060-5261
Volume 1, Issue 2, Series C 2025
46
Xulosa qilib aytganda,
har bir mevaning o’ziga xos
xususiyatlari, o’ziga xos tarkibi va vitaminlari bor. Shu bilan birga,
xar bir mevadan to’g’ri va oqilona foydalanishimiz kerak. Mazkur
amaliy tajribada ananas va qulupnay mevalaridan kupajlangan
sharbat tayyorlash texnologiyasi juda ham ajoyib kechdi.
Ananasning nordonligi va qulupnayning shirinlik jihatlari mos kelib, iste’mol qilish
uchun ajoyib sharbat tayyorlandi. Ularning tarkibi va o’ziga xos xususiyatlari
sharbatga yangilik kiritdi. Ushbu maqola-hozirgi kundagi ananas va qulupnay
mevalaridan tayyorlanadigan mahsulotlar sonining ortishi va iqtisodiy
samaradorlikni oshirib, sharbatlar sonini ko’paytirish maqsadida tajribalarga
asoslangan holda yozildi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI:
1.Yunusov
RustamYuldoshov,
Laziz
Tolibovich,Ganiyeva
Feruza
Amrilloyevna “Meva ekinlari biologiyasi”.
2. Shaumarov X.B , Islamov S. Ya, “Qishloq xo’jalikmahsulotlarini saqlash va
birlamchi qayta ishlashtexnologiyasi”. _T.:ToshDAU, 2021.
3. I.E.Abdullayev, A.A.Abdiyev, Sh.R.Ubaydullayev, “ Meva- sabzaavotlarni
quritish texnologiyasi”(o’quv qo’llanma).:Toshkent-2020.
https://uz.wikipedia.org/wiki/Ananas
5. https://uz.wikipedia.org/wiki/Qulupnay
