Authors

  • Firdavs To‘xtayev
    Buxoro Psixologiya va Xorijiy Tillar Instituti. Musiqa ta’limi yo’nalishi II-bosqich magistranti.
  • Nurullayev F.G
    P.f.f.d (PhD) prof. Bux DDPI

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.journal-science-innovative.61777

Keywords:

Tovush psixologik musiqa ijrochiligi cholg’u asboblari

Abstract

Maqolada  tovushlarning  psixologik, musiqiy xususiyatlari, o’zbek xalq cholg’u asboblarining tarixiy taraqqiyoti va ta’lim-tarbiyadagi roli,  musiqa ijrochiligi yo’liga mos ijro shakllarini yuzaga keltirish g’oyalari haqidagi ma’lumotlar bayon etilgan.


background image

“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN

UZBEKISTAN” JURNALI

VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER

ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869

8




MUSIQIY TOVUSHLARINING XUSUSIYATLARI

TENDENTSIYALARI.

To‘xtayev Firdavs Obid-o‘g‘li

Buxoro Psixologiya va Xorijiy Tillar Instituti.

Musiqa ta’limi yo’nalishi II-bosqich magistranti.

Nurullayev F.G.

Ilmiy rahbar- P.f.f.d (PhD) prof. Bux DDPI.

Annotasiya:

Maqolada

tovushlarning psixologik, musiqiy xususiyatlari,

o’zbek xalq cholg’u asboblarining

tarixiy taraqqiyoti va ta’lim-tarbiyadagi roli,

musiqa ijrochiligi yo’liga mos ijro shakllarini yuzaga keltirish g’oyalari haqidagi
ma’lumotlar bayon etilgan.

Kalit so’zlar

:Tovush, psixologik, musiqa ijrochiligi; cholg’u asboblari;

xromatik tovush qatori; diapazon; tovush xususiyatlari; ijro etish texnikasi; nota
tizimida o’qitish; ansambl; orkestr; musiqa maktabi.

Аннотатция:

Статья

посвящена

музыкально-психологическим

свойствам звука, истории узбекских народных инструментов и их
воспитательную роль, формирование формы музыкальное исполнительство.

Ключевые

слова

:

Музыкальное

исполнительство;

звук;

психологические свойства; музыкальные инструменты; хроматические
звукоряды; диапазон; специфика звуков; исполнительская техника; система
нотного обучение; ансамбль; оркестр; музыкальная школа.

Musiqada tovushning xususiyatlari va paydo bo'lishi masalasida qadimdan

olimlar fikr yuritib kelganlar. Jumladan, yunon faylasufi va ensiklopedis ta'limi

Aristotel kuzatishlarga asoslangan holda tovushning tabiatini va turli-xil

xususiyatlarini to'g'ri tushunchasiga ega bo'lgan holda ta'kidlanganidek, u tovush

chiqarayotgan jism, ketma-ket havoni siqishini va to'lqinlardagi intonatsiyani

vujudga keltiradi, deb aytgan.


background image

“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN

UZBEKISTAN” JURNALI

VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER

ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869

9




Misol uchun: tanbur, dutor, nay, qashqar rubobi, afg`on rubobi kabi

cholg'ularni ijro etganda uning tebranayotgan tovushi havoni goh zichlaydi, goh

siyraklaydi, havoning elastikligi tufayli esa, bunday ketma-ket bo'ladigan ta'sirlar

fazodan qatlamdan-qatlamga uzatiladi, elastik to'lqinlar yuzaga keladi. Bizning

qulog'imizga yetib kelgach, ular quloq pardasiga ta'sir qilib, tovush sezgisini

yo'qotadi. Eng sokin va eng kimsasiz joylarda ham qulog'imiz har doim qandaydir

tovushlarni ilg'aydi. Chunki hamma joyda nimadir harakatlanadi, tebranib turadi.

Kosmonavtlar ba'zi intonatsion tovushlarni eshshitadilar va turli materiallarning

gavdalanishlariga qarab, tovushlarni payqab boradilar. Ovro'palik kosmonavtidan

biri kosmosga o'zga sayoraga uchayotganida islom diniga mansub namoz-qiroatini

«ollohu-akbar» so'zlarini eshshitganini uzoq-uzoq eslaydi va Arabistondagi

sayyohatida esa ishonib, yerdagi ushbu tovushni eshitib Ollohning borligini anglab

oladi va u shu kundan boshlab xristiyanlikdan islom diniga itoat qiladi va musulmon

bo'ladi.

Tovush xususiyatlarining inson psixikasiga ruhiy ta'sirbaxsh tovushlarining bir

necha turlari mavjud bo'lib, bular:

Tabiiy tovush xususiyatlari.

Moddiy-ma'naviy tovushlar.

Texnik-vositalardan tovushlar va boshqalar.

Musiqiy tovush turlaridir.

Afg`on rubobi-

torli-chertma cholg`u bo`lib, u mezrob (mediator) vositasida

chalinadi. Uning kosasi chuqur o`yilgan va teri bilan qoplangan bo`ladi, kalta va

yo`g`on dastasida to`rtta bog`lama pardasi bor. Dastasining yuqori qismida 6 yoki 7

ta qo`shimcha («xas») pardalari ham bo`ladi. Afg`on rubobining 5 ta asosiy torlarida

kuy chalinadi. Shuningdek, uning yon tomonidan 10-11 ta yordamchi yonquloq

simlari ham tortilgan bo`lib, ular aks-sado sifatida yangraydi.


background image

“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN

UZBEKISTAN” JURNALI

VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER

ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869

10




Afg'on rubobi haqida rivoyat.

Buxoro xonining husnda tengi yo'q bir qizi bor

ekan. Ammo u uyqusizlikka uchragan, kasalvand ekan. «Qizim o'lib qolmasmikin?»

deb xon kunu tun g'amda ekan. Qaratmagan tabibi, boqtirmagan quchnochi

qolmabdi. Baribir qiz tuzalmay, ahvoli kundan-kunga battarlashaveribdi.

Qizni ertalab labihovuz oldiga chiqarib qo'yishar, kechasi qasr ichiga olib

kirishar ekan. Xonning qizi labihovuz oldiga o'ltirib bog'da yurgan tovuslarga tikilib

xayol surgani-surgan ekan. Ularni juda yaxshi ko'rar ekan-da. Tovuslar patlarini

yoysa ko'ngli yorishar, o'yinga tushishsa quvnar ekan. Doim: «Shu tovuslar

so'zlashib, qo'shiq aytib, raqsga tushishsa-ku?» der ekan.

Buxoroda yashovchi bir afg'on yigiti bundan xabardor bo'lib qolibdi. U qo'li

gul usta bo'lib, hatto quruq yog'ochga ham «jon kiritib» yuborarkan. Hunarini ishga

solib, tovusga o'xshagan bir asbob yasabdi. Uni olib xonning saroyiga boribdi.

Xonga ro'baro' bo'lib: «Men qizingizni tuzataman», — debdi. Xon rozi bo'libdi.

Afg'on yigit boqqa kirib, qizning yoniga kelibdi-da, o'zi yasagan tovussimon asbobni

chala boshlabdi. Asbobning goh hazin, goh mungli, goh jo'shqin kuyiga berilib

ketgan xonning qizi asta-asta uyquga ketibdi. «Uyqu dardga davo, bemorga shifo»,

deb bejiz aytishmagan. Afg'on yigit asbobini chalaveribdi, xonning qizi maza qilib

uxlayveribdi. Bora-bora afg'on yigiti uni yaxshi ko'rib qolibdi.

Qizga mehri oshgan sari qo'lidagi asbobi yanada boshqacharoq bo'zlayveribdi.

«Qizim nima bo'ldiykin, bir xabar olay», deb boqqa chiqqan xon qizining uyqu

og'ushida, yonidagi afg'on yigiti esa qo'lidagi asbobni bo'zlatayotgan holda ko'rib:

«Tag'in qizimning boshini aylantirib qo'ymasin», deb o'ylab, yigitni bog'dan haydab

chiqaribdi. Shu tariqa qiz tuzalib ketibdi. Afg'on yigitini ko'p yo'qiatibdi,

topolmabdi. Xon qizining tuzalib qolganini ko'rib, o'ziga o'xshagan xonning o'g'liga

katta to'y qilib berib yuboribdi.


background image

“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN

UZBEKISTAN” JURNALI

VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER

ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869

11




Afg'on yigiti qizning ko'yida o'zi yasagan asbobni chalib yuraveribdi. U

chalganda uyqusizlar uyquga ketibdi, kasallar tuzalibdi. Muhabbati bevaqt xazon

bo'lganlarning dardiga dard qo'shilibdi. Shu-shu afg'on yigiti yasagan asbob «Afg'on

rubobi» deb ataladigan bo'libdi.

Shuning uchun ham musiqa madaniyati darslarida cholh`u asboblarida ijro

etish faoliyat turi eng qiziqarli mashg`ulotdir. Bolalar cholg`u asboblari jonli

tovushli o`yinchoqlar sifatida har bir o`quvchini qiziqtiradi. Chapak va bolalar

cholg`u asboblarida ritmik jo`r bo`lish, musiqaning xarakteri va obrazlarni

chuqurroq his etishda, ularga xos emotsional tuyg`ular hosil etish, ayniqsa,

bolalarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi.

ADABIYOTLAR

1. Nurullaev F.G. The role of folklore in the raising of children. European

Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol. 8 No. 12, 2020 Part
IIIISSN 2056-5852.

2. Нуруллаев Ф.Г., Композиционный и исполнительский процесс в

музыке // «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.-
pp. 576-581.

3. Нуруллаев Ф.Г. Импровизаторское творчество в ХХ веке по сфере

музыке// «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.-
pp. 582-587.

4. Nurullayev F.G.

FORMATION OF AESTHETIC EDUCATION OF

CHILDREN ON THE EXAMPLE OF BUKHARA FOLKLORE SONGS

. Euro-

Asia Conferences 1 (1), 34-36.

5. Nurullayev F.G.

METHODOLOGICAL REQUIREMENTS FOR THE

SELECTION OF BUKHARA FOLK SONGS IN MUSIC EDUCATION

. Web of

Scientist: International Scientific Research Journal 1 (01), 83-88.

6. Нуруллаев Ф.Г. Обряды и обычьи связанные с рождением и

воспитанием ребенка. Музыкальное искусство и образование: традиции
и инновации: сборник материалов международное научное конференции.
Бухара, 2019. 317– 320 стр.

7. Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К. Музыкально-историческое наследие

центральной Азии (психологический настрой армии Темура). Психология XXI
столетия, 18-20 марта 2020 года С. 115-118.


background image

“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN

UZBEKISTAN” JURNALI

VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER

ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869

12




8. Нуруллаев Ф.Г. Мусиқа таълимида Бухоро фольклор қўшиқларига

қўйиладиган методик талаблар. Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik
jurnal 2020, 3-son. Buxoro. Б.175-180.

9. Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К. Роль фольклорных песен в

воспитании учащихся. Научно– методический журнал «Проблемы
педагогики» №3(48). Москва 2020. С.15-17.

10. Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К. Формирование эстетического

воспитания детей на примере Бухарских фольклорных песен. «MODERN
SCIENTIFIC CHALLENGES AND TRENDS» collection of scientific works of the
international scientific conference Issue 4(260 Warsaw, Poland 2020. P. 139-141.

11. Nurullayev F.G., Madrimov B.K., Rajabov T.I. Teaching Bukhara Children

Folk Songs in Music Lessons as an Actual Problem. International Journal of
Psychosocial Renabilitation, Vol.24, Issue 04, 2020 P. 6049.

12 Нуруллаев Ф.Г., Случайный выбор качественных характеристик

материала по музыки или порядок его изложения в процессе создания музыки
или исполнения опуса//«SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal. ISSN:
2181-1601, 2021.- pp. 588-593.

13. Нуруллаев Ф.Г. Мусиқа таълимида Бухоро фольклор қўшиқларини

ўргатиш жараёнини лойиҳалаш. Бухоро мусиқа фольклорининг тарихий-
назарий ва амалий масалалари. Республика илмий-назарий анжуман
материаллари. 2020 йил, 6 ноябрь. Бухоро, 2020- Б. 107-111.

14. Нуруллаев Ф.Г. Из истории смычковых инструментов у мастеров

Амати Николо, Гварнери и Страдивари. Материалы международного научно-
творческого форума. Часть 1- Челябинск, 2016.-С.158-159

15. Нуруллаев Ф.Г. Особенности и условия развития творческих

музыкальных способностей детей. Вестник интергративной психологии.
Журнал для психологов. г. Ярославль, Выпуск №17, 2018. – С.125-128.

16. Nurullayeva N.G., Nurullaeva N.K., Nurullaev B.G. Role and significance

of folkler music in the upbringing of children of preschool age. Academicia An
International Multidisciplinary Research Journal. Vol.10, Issue 10, October 2020.

17. Nurullayev F.G. Узлуксиз таълим тизимида Бухоро фольклор

қўшиқларини ўргатишнинг ўрни ва аҳамияти// O’zbekiston Milliy Universiteti
xabarlari, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2021-yil 6-son.- Toshkent. B.177-186.

18. Нуруллаев Ф.Г., Музыкальный процесс в западной музыке//

«SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021. -
pp.570-575.


background image

“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN

UZBEKISTAN” JURNALI

VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER

ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869

13




19.Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К. Роль фольклорных песен в

воспитании учащихся// Научно – методический журнал «Проблемы
педагогики». №3 (48). - Москва 2020.- С.15-17.

20. Nurullayev F.G The Role and Significance of Folk Music in Raising

Children.European Journal of Innovation in Nonformal Education(EJINE) Volume
2| Issue 5| ISSN:2795-8612

Accepted

14 May2022.

21. Нозима Қудратовна Нуруллаева. Подготовка будущих учителей

музыки к методически грамотной профессиональной деятельности. Science
and education scientific journal, issn 2181-0842, volume 3, issue 1, january
2022.975-981.

22. Нуруллаев Ф.Г., Норова Ш.У. Психология музыкальных

дидактических игр на интегрированных занятиях// Вестник интергративной
психологии. Журнал для психологов. Выпуск №17, 2018. – С.295-299.

23. Нуруллаев Ф.Г.

Содержание обучения бухарским народным

песням в музыкальном образовании

//

Academy, № 3 (66), 48-50, ООО

«Олимп».

24.

Фаррух

Гайбуллоевич

Нуруллаев.

Моделирования

педагогических с музыкальным уклоном действие объектов через
математический аппарат в педагогике// SCIENCE AND EDUCATION
SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 3, ISSUE 1, JANUARY
2022.589-595.

25. Фаррух Гайбуллоевич Нуруллаев. Интерактивные уроки музыки

по программы STEAM// SCIENCE AND EDUCATION SCIENTIFIC
JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 3, ISSUE 1, JANUARY 2022.595-602.

26. Нодира Каримовна Нуруллаева. Методические аспекты

музыкального образования, особенности обучения народных песен в 5-7
классах// SCIENCE AND EDUCATION SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-
0842, VOLUME 3, ISSUE 1, JANUARY 2022.957-963.

27. Бобиршох Ғайбуллоевич Нуруллаев. Музыкальный ракурс

изучаемого объекта в особенности обучения фольклора// SCIENCE AND
EDUCATION SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 3, ISSUE 1,
JANUARY 2022.963-969.

28. Нигора Каримовна Нуруллаева.Теории музыки основа - основ

музыкального формирующих принципов и правил произведения// SCIENCE
AND EDUCATION SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 3,
ISSUE 1, JANUARY 2022.969-975.

29. Мехринисо Бобиршох кизи Нуруллаева, Нодир Джалолович

Ядгаров. Мировые шедевры живописи великих художников - маятник в


background image

“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN

UZBEKISTAN” JURNALI

VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER

ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869

14




развитии художественного искусства// SCIENCE AND EDUCATION
SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 3, ISSUE 1, JANUARY
2022.981-987.

30. F. Nurullayev. “Musiqa ta'limida Buxoro folklor qơshiqlarini

ơrgatishning ilmiy-metodik xususiyatlari”-(PhD) Diss.ishi. 2021y

1. Karimova D.A. Musiqa metodikasida innovatsion texnologiyalarni qo’llash.

T.: 2003.

2. Odilov A. O‘zbek cholg‘ularida ijrochilik tarixi. Toshkent: “O‘qituvchi”,

1996. - 128 bet.

3. Петросянц А. Узбекские народные инструменты. – Tашкент. 2000
4. Rahimov Sh., Nurmatov H. “Cholg’u ijrochiligi tarixi” (O’quv qo’llanma).

T.: 2009.

5. Saidiy S.B., Cholg’ushunoslik va cholg’ulashtirish asoslari. Toshkent.

“Musiqa”, 2016.

6. Ruziyev D. Orkestr ijrochiligi (O’quv qo’llanma). – Buxoro: “Sadriddin

Salim Buxoriy” Durdona nashriyoti, 2020. – 204 b.

7. Миршаев У. М. Музыкально-эстетическое воспитание и современные

требования к учителю музыки //Вестник науки и образования. – 2020. – №. 21-
2 (99).

8.

Дустов С. Д. ВЛИЯНИЕ САМОСТОЯТЕЛЬНОЙ РАБОТЫ НА

МУЗЫКАЛЬНО-ЭСТЕТИЧЕСКОЕ ВОСПИТАНИЕ //Academy. – 2020. – №.
11 (62).

9.

Ф. Нуруллаев. "Психология музыкальных дидактических игр на

интегрированных занятиях." Вестник интегративной психологии 17 (2018):
295-299.

10.

Nurullaev F.G. The role of folklore in the raising of children // European Journal of

Research and Reflection in Educational Sciences Vol. 8 No. 12, 2020 Part III. ISSN 2056-5852.

11.

Nurullayev F.G.

Formation of aesthetic education of children on the

example of bukhara folklore songs

. Euro-Asia Conferences 1 (1), 34-36.

12.

Nurullayev F.G. Импровизаторское творчество в ХХ веке по сфере

музыке. «Scientific progress» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 582-
587.

13. Xayrullev M. O‘rta Osiyoda ilk uyg‘onish davri madaniyati. T.1994.

14.Nurullyaev F.G., Nurullayeva N.K. Формирование эстетического

воспитания детей на примере Бухарских фольклорных песен. «Modern


background image

“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN

UZBEKISTAN” JURNALI

VOLUME 2, ISSUE 12, 2024. DECEMBER

ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869

15




scientific challenges and trends» collection of scientific works of the international

scientific conference Issue 4(260 Warsaw, Poland 2020. P. 139-141.


References

Nurullaev F.G. The role of folklore in the raising of children. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol. 8 No. 12, 2020 Part IIIISSN 2056-5852.

Нуруллаев Ф.Г., Композиционный и исполнительский процесс в музыке // «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 576-581.

Нуруллаев Ф.Г. Импровизаторское творчество в ХХ веке по сфере музыке// «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 582-587.

Nurullayev F.G. FORMATION OF AESTHETIC EDUCATION OF CHILDREN ON THE EXAMPLE OF BUKHARA FOLKLORE SONGS. Euro-Asia Conferences 1 (1), 34-36.

Nurullayev F.G. METHODOLOGICAL REQUIREMENTS FOR THE SELECTION OF BUKHARA FOLK SONGS IN MUSIC EDUCATION. Web of Scientist: International Scientific Research Journal 1 (01), 83-88.

Нуруллаев Ф.Г. Об¬ряды и обычьи связанные с рождением и воспитанием ребенка. Музыкальное искусство и образование: традиции и инновации: сборник материалов международное научное конференции. Бухара, 2019. 317– 320 стр.

Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К. Музыкально-историческое наследие центральной Азии (психологический настрой армии Темура). Психология XXI столетия, 18-20 марта 2020 года С. 115-118.

Нуруллаев Ф.Г. Мусиқа таълимида Бухоро фольклор қўшиқларига қўйиладиган методик талаблар. Pedagogik mahorat, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2020, 3-son. Buxoro. Б.175-180.

Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К. Роль фольклорных песен в воспитании учащихся. Научно– методический журнал «Проблемы педагогики» №3(48). Москва 2020. С.15-17.

Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К. Формирование эстетического воспитания детей на примере Бухарских фольклорных песен. «MODERN SCIENTIFIC CHALLENGES AND TRENDS» collection of scientific works of the international scientific conference Issue 4(260 Warsaw, Poland 2020. P. 139-141.

Nurullayev F.G., Madrimov B.K., Rajabov T.I. Teaching Bukhara Children Folk Songs in Music Lessons as an Actual Problem. International Journal of Psychosocial Renabilitation, Vol.24, Issue 04, 2020 P. 6049.

Нуруллаев Ф.Г., Случайный выбор качественных характеристик материала по музыки или порядок его изложения в процессе создания музыки или исполнения опуса//«SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal. ISSN: 2181-1601, 2021.- pp. 588-593.

Нуруллаев Ф.Г. Мусиқа таълимида Бухоро фольклор қўшиқларини ўргатиш жараёнини лойиҳалаш. Бухоро мусиқа фольклорининг тарихий-назарий ва амалий масалалари. Республика илмий-назарий анжуман материаллари. 2020 йил, 6 ноябрь. Бухоро, 2020- Б. 107-111.

Нуруллаев Ф.Г. Из истории смычковых инструментов у мастеров Амати Николо, Гварнери и Страдивари. Материалы международного научно-творческого форума. Часть 1- Челябинск, 2016.-С.158-159

Нуруллаев Ф.Г. Особенности и условия развития творческих музыкальных способностей детей. Вестник интергративной психологии. Журнал для психологов. г. Ярославль, Выпуск №17, 2018. – С.125-128.

Nurullayeva N.G., Nurullaeva N.K., Nurullaev B.G. Role and significance of folkler music in the upbringing of children of preschool age. Academicia An International Multidisciplinary Research Journal. Vol.10, Issue 10, October 2020.

Nurullayev F.G. Узлуксиз таълим тизимида Бухоро фольклор қўшиқларини ўргатишнинг ўрни ва аҳамияти// O’zbekiston Milliy Universiteti xabarlari, Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2021-yil 6-son.- Toshkent. B.177-186.

Нуруллаев Ф.Г., Музыкальный процесс в западной музыке// «SCIENTIFIC PROGRESS» Scientific Journal ISSN: 2181-1601, 2021. - pp.570-575.

Нуруллаев Ф.Г., Нуруллаева Н.К. Роль фольклорных песен в воспитании учащихся// Научно – методический журнал «Проблемы педагогики». №3 (48). - Москва 2020.- С.15-17.

Nurullayev F.G The Role and Significance of Folk Music in Raising Children.European Journal of Innovation in Nonformal Education(EJINE) Volume 2| Issue 5| ISSN:2795-8612 Accepted 14 May2022.

Нозима Қудратовна Нуруллаева. Подготовка будущих учителей музыки к методически грамотной профессиональной деятельности. Science and education scientific journal, issn 2181-0842, volume 3, issue 1, january 2022.975-981.

Нуруллаев Ф.Г., Норова Ш.У. Психология музыкальных дидактических игр на интегрированных занятиях// Вестник интергративной психологии. Журнал для психологов. Выпуск №17, 2018. – С.295-299.

Нуруллаев Ф.Г. Содержание обучения бухарским народным песням в музыкальном образовании// Academy, № 3 (66), 48-50, ООО «Олимп».

Фаррух Гайбуллоевич Нуруллаев. Моделирования педагогических с музыкальным уклоном действие объектов через математический аппарат в педагогике// SCIENCE AND EDUCATION SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 3, ISSUE 1, JANUARY 2022.589-595.

Фаррух Гайбуллоевич Нуруллаев. Интерактивные уроки музыки по программы STEAM// SCIENCE AND EDUCATION SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 3, ISSUE 1, JANUARY 2022.595-602.

Нодира Каримовна Нуруллаева. Методические аспекты музыкального образования, особенности обучения народных песен в 5-7 классах// SCIENCE AND EDUCATION SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 3, ISSUE 1, JANUARY 2022.957-963.

Бобиршох Ғайбуллоевич Нуруллаев. Музыкальный ракурс изучаемого объекта в особенности обучения фольклора// SCIENCE AND EDUCATION SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 3, ISSUE 1, JANUARY 2022.963-969.

Нигора Каримовна Нуруллаева.Теории музыки основа - основ музыкального формирующих принципов и правил произведения// SCIENCE AND EDUCATION SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 3, ISSUE 1, JANUARY 2022.969-975.

Мехринисо Бобиршох кизи Нуруллаева, Нодир Джалолович Ядгаров. Мировые шедевры живописи великих художников - маятник в развитии художественного искусства// SCIENCE AND EDUCATION SCIENTIFIC JOURNAL, ISSN 2181-0842, VOLUME 3, ISSUE 1, JANUARY 2022.981-987.

F. Nurullayev. “Musiqa ta'limida Buxoro folklor qơshiqlarini ơrgatishning ilmiy-metodik xususiyatlari”-(PhD) Diss.ishi. 2021y