“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
64
KASBGA YO'NALTIRILGAN INGLIZ TILI O'QITISHDA
ZAMONAVIY TALABLAR VA SAMARADORLIK OMILLARI
V.X.Shoynazarova
TerDMAU o`qituvchisi
Elektron pochta:
Annotatsiya.
Ushbu maqola kasbga yo'naltirilgan ingliz tili (ESP) o'qitish
metodikasining mohiyati, maqsadlari va zamonaviy talablarini o'rganadi. Kasbga
yo'naltirilgan ingliz tili o'qitishning asosiy tamoyillari, o'quv materiallarini tanlash,
dars jarayonini tashkil etish va baholash usullari tahlil qilinadi. Shuningdek,
o'qituvchining roli, talabalarning ehtiyojlari va o'qitishning samaradorligiga ta'sir
etuvchi omillar ko'rib chiqiladi.
Kalit so'zlar:
kasbga yo'naltirilgan ingliz tili (ESP), o'qitish metodikasi,
maxsus leksika, amaliy mashg'ulotlar, autentik materiallar, baholash usullari.
MODERN REQUIREMENTS AND EFFICIENCY FACTORS IN
PROFESSIONAL ENGLISH TEACHING
Abstract.
This article examines the essence, goals and modern requirements of
the methodology of teaching English for professionals (ESP). The main principles
of teaching English for professionals, the selection of teaching materials, the
organization of the lesson process and assessment methods are analyzed. The role
of the teacher, the needs of students and the factors affecting the effectiveness of
teaching are also considered.
Keywords:
English for professionals (ESP), teaching methodology, special
vocabulary, practical exercises, authentic materials, assessment methods.
СОВРЕМЕННЫЕ ТРЕБОВАНИЯ И ФАКТОРЫ
ЭФФЕКТИВНОСТИ ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ПРЕПОДАВАНИЯ
АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКА
Аннотация.
В статье рассматриваются сущность, цели и современные
требования методики преподавания английского языка для профессиональных
целей (ESP). Анализируются основные принципы профессионально-
ориентированного обучения английскому языку, подбор учебных материалов,
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
65
организация процесса урока, методы оценки. В нем также рассматриваются
роль учителя, потребности учащихся и факторы, влияющие на эффективность
преподавания.
Ключевые
слова:
английский
язык
для
профессионального
использования (ESP), методика преподавания, специальная лексика,
практические упражнения, аутентичные материалы, методы оценки.
Kirish.
Globallashuv davrida kasbga yo'naltirilgan ingliz tili (ESP) o'ziga xos
ahamiyat kasb etmoqda. Turli sohalar mutaxassislari uchun ingliz tilini bilish
xalqaro miqyosda o'z kasbiy faoliyatini olib borish, zamonaviy texnologiyalarni
o'zlashtirish va xorijiy hamkorlar bilan muloqot qilish imkoniyatini beradi. Shuning
uchun kasbga yo'naltirilgan ingliz tili o'qitish metodikasini takomillashtirish dolzarb
vazifalardan biridir. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 19 maydagi
"Chet tillarni o‘rganishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi
PQ-5117-son qarori. Bu qaror chet tillarni o‘qitish tizimini tubdan isloh qilish,
malakali kadrlar tayyorlash, zamonaviy metodikalarni joriy etish va chet tillarini
bilish darajasini baholash tizimini takomillashtirishga qaratilgan. Vazirlar
Mahkamasining 2020 yil 29 yanvardagi "Chet tillarni o‘rganishni ommalashtirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi 53-son qarori. Bu qaror chet tillarni o‘rganishni
ommalashtirish, aholining chet tillarini bilish darajasini oshirish, til o‘rgatish
markazlari faoliyatini qo‘llab-quvvatlash va onlayn resurslardan foydalanishni
kengaytirishga qaratilgan.
Kasbga Yo'naltirilgan Ingliz Tili (ESP)ning Mohiyati va
Maqsadi
Kasbga yo'naltirilgan ingliz tili (ESP) - bu muayyan kasbiy sohalar vakillari
uchun ingliz tilini o'qitishga qaratilgan maxsus kurslardir. ESP kurslarining asosiy
maqsadi talabalarga o'z kasbiy faoliyatida ingliz tilidan samarali foydalanish uchun
zarur bo'lgan til ko'nikmalarini (o'qish, yozish, gapirish, tinglash) shakllantirishdir.
ESP o'qitishning asosiy tamoyillari:
• Ehtiyojga moslashuv: O'quv dasturi va materiallari talabalarning kasbiy
ehtiyojlariga moslashtiriladi.
• Maxsus leksikaga e'tibor: O'quv jarayonida muayyan kasbiy sohalarga oid
terminlar va iboralar o'rgatiladi.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
66
• Amaliy yo'nalish: Darslar amaliy mashg'ulotlar, rolli o'yinlar, keys-stadilar
va loyihalar orqali o'tkaziladi.
• Motivatsiya: Talabalarning qiziqishini oshirish va ularni o'z-o'zini o'qitishga
yo'naltirish.
O'quv Materiallarini Tanlash
Kasbga yo'naltirilgan ingliz tili kurslari uchun o'quv materiallarini tanlashda
quyidagi omillarga e'tibor qaratish lozim:
• Authentiklik: Materiallar real kasbiy vaziyatlarni aks ettirishi kerak.
• Dolzarblik: Materiallar so'nggi tendentsiyalarni va texnologiyalarni qamrab
olishi kerak.
• Qiziqarlilik: Materiallar talabalarning qiziqishini uyg'otishi kerak.
• Moslashuvchanlik: Materiallar turli darajadagi talabalarga moslashtirilishi
kerak.
Dars Jarayonini Tashkil Etish
Kasbga yo'naltirilgan ingliz tili darslarini tashkil etishda quyidagi bosqichlarga
e'tibor qaratish lozim:
1. Kirish: Mavzuni e'lon qilish, maqsadni aniqlash va talabalarning oldingi
bilimlarini faollashtirish.
2. Ta'lim: Yangi leksika va grammatikani taqdim etish, matnlar bilan ishlash
va misollar keltirish.
3. Mashq: Yangi bilimlarni mustahkamlash uchun turli xil mashqlar bajarish
(gap tuzish, tarjima qilish, savollarga javob berish).
4. Amaliyot: Kasbiy vaziyatlarni modellashtirish, rolli o'yinlar o'tkazish va
loyihalar ustida ishlash.
5. Baholash: Talabalarning bilimlarini tekshirish va ularga o'z vaqtida fikr-
mulohazalar berish.
Baholash Usullari
Kasbga yo'naltirilgan ingliz tili kurslarida talabalarning bilimlarini baholash
uchun quyidagi usullardan foydalanish mumkin:
• Testlar: Leksik-grammatik bilimlar, o'qish va tinglash qobiliyatlarini
tekshirish.
• Insholar: Kasbiy mavzularda yozma ishlar bajarish.
• Taqdimotlar: Kasbiy mavzularda og'zaki taqdimotlar qilish.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
67
• Loyihalar: Guruh bo'lib kasbiy loyihalar ustida ishlash.
• Baholash mezonlari: Aniqlik, to'liqlik, mantiqiylik va tilning to'g'riligi.
O'qituvchining Rolini Oshirish
Kasbga yo'naltirilgan ingliz tili o'qituvchisi quyidagi sifatlarga ega bo'lishi
kerak:
• Ingliz tilini mukammal bilish.
• O'qitilayotgan kasbiy sohani yaxshi tushunish.
• O'qitish metodikalarini bilish.
• Talabalar bilan muloqot qila olish.
• Ijodkorlik va moslashuvchanlik.
Xulosa
o‘rnida shuni aytish mumkinki,
Kasbga yo'naltirilgan ingliz tili o'qitish
metodikasi zamonaviy talablarga javob berishi va talabalarning kasbiy ehtiyojlarini
qondirishi kerak. O'quv materiallarini tanlash, dars jarayonini tashkil etish, baholash
usullari va o'qituvchining roli o'qitishning samaradorligiga ta'sir etuvchi muhim
omillardir. Bunda til o‘qituvchisidan mahorat talab etiladi. Talabalar bilan ishlashda
ularning bilim darajasini to‘gri baholay olishi kerak. Ko‘p yillik tajribali
o‘qituvchilar maslahati va ko‘magi yosh o‘qituvchilarga ularning malakasi
oshishida juda foydalidir.
Adabiyotlar ro'yxati:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 19 maydagi "Chet
tillarni o‘rganishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PQ-
5117-son qarori.
2.
Vazirlar Mahkamasining 2020 yil 29 yanvardagi "Chet tillarni
o‘rganishni ommalashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi 53-son qarori.
3.
Dudley-Evans, T., & St John, M. J. *Developments in English for
Specific Purposes: A multi-disciplinary approach*. Cambridge University Press.
4.
Hutchinson, T., & Waters, A. *English for Specific Purposes: A
learning-centred approach*. Cambridge University Press.
5.
Basturkmen, H.*Developing Courses in English for Specific
Purposes*. Palgrave Macmillan.
6.
Nation, I. S. P.*Learning Vocabulary in Another Language*.
Cambridge University Press.
