“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
486
Rivojlanmagan homila: sabablari, diagnostikasi va davolash
yondashuvlari
Xalikova Nigina Ravshanova
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti
Tibbiyot fakulteti 2-kurs talabasi
Jumayeva Nozima Sirojiddin qizi
Annotatsiya
Ushbu maqolada rivojlanmagan homila (missed abortion) holatining klinik
ahamiyati, asosiy sabablari, diagnostika usullari hamda davolash yondashuvlar
yuritilgan. Rivojlanmagan homila — bu homiladorlikning erta bosqichida
homilaning nobud bo‘lishi bo‘lib, u ko‘pincha klinik belgilar bilan namoyon
bo‘lmaydi va faqatgina ultratovush tekshiruv lari orqali aniqlanadi. Maqolada bu
holatni asosiy omillari, jumladan genetik, gormonal va immun tizimi bilan bog‘liq
sabablar tahlil qilingan. Shuningdek, zamonaviy tashxis va davolash usullari,
ularning samaradorligi haqida ma’lumotlar berilgan.
Kalit so‘zlar
Rivojlangan homila, missed abortion, ultratovush diagnostikasi, homiladorlik
asoratlari, gormonal buzilish, homila nobud bo‘lishi, dori vositalari bilan davolash,
vacuum aspiration.
Kirish
Rivojlangan homila (missed abortion) — bu homiladorlikning erta bosqichida
(odatda 20 haftagacha) homilaning bachadon ichida nobud bo‘lishi, biroq
homiladorlik belgilari saqlanib qolgan holat. Bu holat klinik jihatdan sezilmasligi
mumkin, shuning uchun ko'p incha faqat ultratovush tekshiruvi da aniqlanadi. U
homiladorlikning eng ko‘p uchraydigan asoratlaridan biri hisoblanadi va har
beshinchi homiladorlikda kuzatiladi.
Homila rivojlanish bosqichlari
Homila rivojlanishining klassik taqsimoti quyidagicha:
Predembrional bosqich (0–2 xafta):
Urug‘lanish, zigota hosil bo‘lishi,
blastotsista shakllanishi va implantatsiya jarayonlari.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
487
Embrional bosqich (3–8 xafta):
Organogenez boshlanadi, ya’ni barcha asosiy
organlar va tizimlar asoslari shakllanadi.
Fetal bosqich (9 haftadan tug‘ruqqacha):
Organlarining morfologik va
funksional yetilishi, tana hajmining keskin o‘sishi, fiziologik tizimlarning
faollashuvi.
Rivojlangan homila tushunchasi
Tibbiy jihatdan
rivojlangan homila
— bu 37 haftadan 42 hafta gacha bo‘lgan
muddatda bachadondan rivojlangan, tug‘ruqqa to‘liq tayyor holatdagi homilador.
Bunday homilada barcha hayotiy tizimlar to‘liq shakllangan va tashqi muhitda
mustaqil yashashga layoqatli hisoblanadi.
Morfologik xususiyatlari:
Tana massasi:
2500–4000 g
Bo‘yi:
48–53 sm
Teri:
yupqaroq, silliq va pushti rangda
Yuz:
aniq chiziqli, ko‘z, burun va lab shakllangan
Tug‘ma reflekslar:
emish, yutish, harakatlanish
Fiziologik yetilish:
Nafas olish:
Alveolalarda yetarli miqdorda surfaktant ishlab chiqariladi, bu
bola nafas olishiga imkon beradi.
Yurak-qon tomir tizimi:
Arterial-venoz aylanish to‘liq shakllangan.
Markaziy asab tizimi:
Asosiy reflekslar shakllangan, sezgirlik rivojlangan.
Ovqat hazm qilish tizimi:
Me’da-ichak faoliyati boshlanishga tayyor, jigar va
me’da osti bezi faol.
Klinik va amaliy ahamiyati
Rivojlangan homila — sog‘lom homiladorlik natijasi bo‘lib, ona va bola
salomatligini ko‘rsatkichi hisoblanadi. Bunday homilada neonatal asoratlar xavfi
juda past bo‘ladi, ya’ni:
Tug‘ruqdan keyin adaptatsiya tez kechadi
Oziqlanish, nafas olish, yurak faoliyati barqaror ishlaydi
Reanimatsiya va sun’iy ventilyatsiya ehtiyoji minimal
Onalik va bolalikni sog‘ligi ko‘rsatkichlari yaxshilanadi
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
488
Sabablari
Rivojlangan homila turli omillar ta’sirida yuzaga keladi:
Genetik omillar:
Chromosomal anomaliilor homila rivojlanishining
to‘xtashiga olib keladi. Bu holatlar ko‘pincha tasodifiy sodir bo‘ladi.
Gormonal buzilishlar:
Progesteron yetishmovchiligi yoki qalqonsimon bez
kasalliklari homilaning rivojlanishiga salbiy ta’sir qiladi.
Infeksiyalar:
Cytomegalovirus, toksoplazmoz, qizamiq kabi infeksiyalar
homilaning nobud bo‘lishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Autoimmun kasalliklar:
Ona organizmidagi immun tizimi homilani “begona”
deb qabul qilib, unga qarshi antitanalar ishlab chiqaradi.
Hayot tarzi:
Chekish, spirtli ichimliklar, stress va ekologik omillar ham xavfni
oshiradi.
Diagnostika
Rivojlangan homilani aniqlashda quyidagi usullar qo‘llaniladi:
Ultratovush (UZI) tekshiruvi:
Homila yurak urushining yo‘qligi, homila
o‘lchamining haftasiga mos emasligi asosiy belgilaridir.
gCG (homiladorlik gormoni) darajasi:
Bu gormon miqdorining pasayishi
yoki o‘smasligi rivojlangan homilaga ishora qiladi.
Vaginal ko‘rik:
Bachadon hajmining o‘zgarishi yoki homiladorlikka xos
bo‘lmagan holatlar aniqlanadi.
Davolash yondashuvlar
Kuzatuv taktikasi:
Ba’zi hollarda organizm o‘zi homilani chiqarib yuborishi
mumkin. Bu usul faqat tibbiy nazorat ostida amalga oshiriladi.
Dori vositalari bilan induksiya:
Misoprostol kabi preparatlar bachadon
qisqarishini kuchaytirib, homilani chiqishiga yordam beradi.
Xirurgik davolash:
“Vakuum aspiratsiya” yoki “kuretaj” usuli orqali
bachadon bo‘shatiladi. Eng tez va ishonchli usullardan biri hisoblanadi.
Xulosa
Rivojlangan homila – homilador ayollar uchun og‘riqli va ruhiy jihatdan og‘ir
holatdir. Shuning uchun bu kasallik erta aniqlash, sabablarini o‘rganish va
takrorlanishini oldini olish juda muhim. Har bir homilador ayolga individual
yondashuv, psixologik yordam va reabilitatsiya choralari muhim ahamiyatga ega.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
489
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
World Health Organization (WHO). Standards for Maternal and Neonatal
Care, 2021.
2.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Guidelines
for Perinatal Care. 9th ed., 2017.
3.
Neonatologiya va pediatriya bo‘yicha O‘zbekiston SSV qo'llanmalar, 2021.
4.
Bostanov A.B., Mavlyanova N.S. Akusherlik va ginekologiya. Toshkent
tibbiyot nashriyoti, 2019.
5.
Kramer M.S. Determinants of low birth weight: methodological assessment
and meta-analysis. Bulletin of WHO, 2019.
6.
UNICEF. State of the World’s Children: Maternal and Newborn Health, 2020.
7.
Серов В.Н., Савельева Г.М., Сидорова И.С. – Акушерство:
Национальное руководство. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2021.
8.
Cunningham F.G., Leveno K.J., Bloom S.L., et al. – Williams Obstetrics, 25th
Edition. – McGraw-Hill Education, 2018.
9.
World Health Organization (WHO) – "Medical management of abortion",
Geneva, 2022.
10.
Practice Bulletin No. 200: Early Pregnancy Loss. American College of
Obstetricians and Gynecologists (ACOG), 2018.
11.
Мусаев Б.М. va boshqalar – “Akusherlik va ginekologiya”, Toshkent tibbiyot
akademiyasi nashri, 2020.
