MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–5_ Май –2025
47
MEDIA KONTENTLAR TAYYORLASHDA SUN'IY
INTELLEKTLARNING O’RNI
Raximov Sh.I. - O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar
universiteti o‘qituvchisi (shohruxraximov092@gmail.com)
Annotatsiya: Maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining media kontentlar
yaratishdagi o‘rni, qo‘llanilish yo‘nalishlari, afzalliklari va xavf-xatarlar tahlil
qilinadi. Matn, audio, tasvir, video va tavsiyaviy tizimlarda SI’ning amaliy
imkoniyatlari, samarali foydalanish usullari hamda axloqiy va huquqiy jihatlar
yoritilgan.
Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari taraqqiyoti media
sohasini tubdan o‘zgartirib yubordi. Ayniqsa, so‘nggi yillarda sun’iy intellekt (SI)
texnologiyalari media kontentlarni yaratish, tahrirlash va tarqatishda keng
qo‘llanilmoqda. Bugungi kunda sun’iy intellekt algoritmlari yordamida video, audio,
matn va tasvirli kontentlar samarali ishlab chiqilmoqda. Bu jarayon jurnalistika,
reklama, kino industriyasi, o‘quv kontentlari va boshqa ko‘plab media sohalarida
sezilarli o‘zgarishlarni yuzaga keltirmoqda.
Mazkur maqolada sun’iy intellektning media kontentlar tayyorlashdagi o‘rni,
amaliy qo‘llanilish sohalari, samarali foydalanish usullari hamda mavjud muammolar
va ehtiyot choralar muhokama qilinadi.
Sun’iy intellekt — bu kompyuter tizimlariga inson aqliga xos bo‘lgan
funksiyalarni, ya’ni tushunish, o‘rganish, qaror qabul qilish, matn va tasvirni tahlil
qilish kabi imkoniyatlarni beruvchi texnologiyalar to‘plamidir. Media esa
ma’lumotlarni turli formatlarda ishlab chiqish, uzatish va iste’molchilarga yetkazish
jarayonidir.
1.
Sun’iy intellekt media sohasida quyidagi yo‘nalishlarda faol qo‘llaniladi:
2.
Matnli kontentlar yaratish (avtomatik maqolalar, ssenariylar)
3.
Audio va ovozli kontentlar (ovoz sintezi, dublaj, musiqiy tavsiyalar)
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–5_ Май –2025
48
4.
Tasvir va grafiklar (AI-art, infografika, dizayn asboblari)
5.
Video montaj va generatsiya (deepfake, video tahriri, CGI)
6.
Rekomendatsiya tizimlari (YouTube, Netflix algoritmlari)
7.
Sun’iy intellekt asosida matnli kontentlar yaratish
SI asosida matnli kontentlar yaratish bugungi kunda jurnalistika va marketing
sohalarida ayniqsa keng tarqalgan. Masalan, GPT modellar yordamida yangiliklar
maqolalari, e’lonlar, blog postlar, ssenariy va reklama matnlari avtomatik
yaratilmoqda. Bloomberg, Reuters, The Washington Post kabi nufuzli media
kompaniyalar sun’iy intellektdan real vaqtda yangiliklarni generatsiya qilishda
foydalanmoqda.
Bunday tizimlar inson jurnalistlari uchun qo‘shimcha vosita sifatida xizmat
qiladi. Ular odatda statistik va faktlarga asoslangan kontentni tez, aniq va ishonchli
tarzda ishlab chiqadi. Bu esa media xodimlariga vaqt tejalishini va ijodiy ishga ko‘proq
e’tibor qaratishni ta’minlaydi.
Sun’iy intellekt texnologiyalari yordamida tabiiy, emotsional va turli tillarda
ovoz sintezi amalga oshirilmoqda. Bu texnologiyalar nafaqat audio kitoblar,
podkastlar, balki filmlar, o‘quv kurslari, video bloglar va reklama sohalarida ham keng
qo‘llaniladi.
Masalan, Google Text-to-Speech, Amazon Polly, Microsoft Azure TTS kabi
tizimlar inson nutqiga juda yaqin ovozlarni yaratishi mumkin. Bundan tashqari, sun’iy
intellekt asosida ishlovchi ovoz klonlash texnologiyalari mashhur shaxslarning ovozini
nusxalab, turli kontekstda qo‘llash imkonini beradi (bu esa ba’zi hollarda axloqiy va
huquqiy muammolarni yuzaga keltiradi).
AI-art generatorlar (masalan, DALL·E, Midjourney, Adobe Firefly) yordamida
professional darajadagi tasvirlar, bannerlar, logotiplar va infografikalarni bir necha
daqiqa ichida yaratish mumkin. Bu dizaynerlar uchun muhim qulayliklar yaratib,
kreativ jarayonni tezlashtiradi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–5_ Май –2025
49
Shuningdek, AI yordamida mavjud tasvirlar tahrir qilinadi, sifatli
rekonstruksiya yoki uslubiy transformatsiyalar amalga oshiriladi. Adobe Photoshop’da
joriy etilgan "Generative Fill" funksiyasi bunga yaqqol misol bo‘la oladi.
SI asosida ishlovchi video montaj tizimlari realistik CGI (Computer Generated
Imagery), animatsiyalar, deepfake texnologiyasi orqali sun’iy yaratilgan videolarni
ishlab chiqarishni osonlashtiradi. Deepfake texnologiyalari yordamida mavjud
shaxslarning yuzi va ovozidan foydalangan holda yangi videolar yaratish mumkin.
Bu texnologiyalar ijobiy maqsadlarda — kino sanoatida vizual effektlar,
tarixiy sahnalarni jonlantirish, til o‘rganishda interaktiv materiallar yaratishda
qo‘llaniladi. Biroq, noto‘g‘ri qo‘llanilsa, u yolg‘on axborot tarqatish, shaxsiy hayotni
buzish, ishonchsizlik muhitini yuzaga keltirishi mumkin.
Sun’iy intellekt asosida ishlovchi tavsiyaviy tizimlar (recommendation
systems) foydalanuvchilarning xatti-harakatlari, qiziqishlari asosida individual
kontentlarni taklif qiladi. Netflix, YouTube, Spotify kabi platformalar aynan shunday
algoritmlar orqali foydalanuvchilarni jalb qiladi.
Ushbu tizimlar auditoriyani tahlil qilish, ularning qiziqish doirasini aniqlash va
shunga mos kontentni yetkazish orqali foydalanuvchi tajribasini yaxshilaydi. Bu esa
media kompaniyalar uchun reklama strategiyasini optimallashtirish, auditoriyani
ushlab qolish va daromadni oshirish imkonini beradi.
Media kontent ishlab chiqarishda SI’ni samarali qo‘llash quyidagi
yondashuvlarga asoslanadi:
Kreativ va insoniy nazorat uyg‘unligi — SI ijodkorlikni qo‘llab-quvvatlovchi
vosita sifatida qaralishi lozim. Yaratilgan kontent ustidan insoniy nazorat saqlanishi
kerak.
Etik me’yorlarga rioya qilish — Deepfake, ovoz klonlash va sun’iy kontentlar
axloqiy jihatdan baholanib, ularning noto‘g‘ri ishlatilishiga qarshi choralar ko‘rilishi
lozim.
Foydalanuvchi markazli yondashuv — Tavsiyalar va personalizatsiya
foydalanuvchining roziligi va manfaatlariga mos ravishda qurilishi kerak.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–5_ Май –2025
50
Huquqiy asoslar — Sun’iy intellekt yordamida yaratilgan kontentlar mualliflik
huquqlari, shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish va boshqa qonunlarga mos kelishi
kerak.
Texnik ko‘nikmalarni oshirish — Media sohasi mutaxassislari SI
texnologiyalaridan foydalanish bo‘yicha malakaga ega bo‘lishlari kerak. Bu ularning
raqobatbardoshligini oshiradi.
Sun’iy intellekt media kontent ishlab chiqarishda inqilobiy o‘zgarishlarni
yuzaga keltirdi. U samaradorlik, tezlik va personalizatsiya jihatidan katta imkoniyatlar
ochadi. Matn, audio, video, grafik dizayn va tavsiyaviy tizimlarda SI’ning qo‘llanilishi
media sohasini yanada samarali va innovatsion qilishga xizmat qilmoqda.
Biroq, bu texnologiyalarning noto‘g‘ri yoki nazoratsiz ishlatilishi salbiy
oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shuning uchun SI’ni media kontent yaratishda
qo‘llashda axloqiy, huquqiy va texnik mezonlarga qat’iy rioya qilish muhimdir. Inson
ijodkorligi bilan SI imkoniyatlarini uyg‘unlashtirish — bu kelajak media
industriyasining muvaffaqiyatli yo‘lidir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
McStay, A. (2018). Emotional AI: The Rise of Empathic Media. SAGE
Publications.
2.
Hao, K. (2019). What is AI-generated content and how is it used? MIT
Technology Review. https://www.technologyreview.com
3.
The Washington Post. (2020). Heliograf: Our artificial intelligence reporter.
https://www.washingtonpost.com
4.
Adobe. (2023). Generative AI tools in Creative Cloud. https://www.adobe.com
5.
AI
Blog.
(2022).
Advances
in
Speech
Synthesis.
https://ai.googleblog.com
6.
Chesney, R., & Citron, D. (2019). Deepfakes and the New Disinformation War.
Foreign Affairs.
7.
Netflix Technology Blog. (2020). Personalization and Machine Learning at
UNESCO. (2021). Artificial Intelligence and the
Future of Journalism. https://unesdoc.unesco.org
