Authors

  • Akramov Umidjon Akbar o’g’li

Author Biography

  • Akramov Umidjon Akbar o’g’li

    Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti

    39A-24 Logistika guruhi 1-bosqich talabasi

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.mead.117478

Abstract

Navoiy Kon-Metallurgiya Kombinati (NKMK) O‘zbekistonning konchilik va metallurgiya sanoatida muhim o‘rin egallagan yirik korxona hisoblanadi. Ammo, shu bilan birga, ushbu korxona bir qator logistika muammolariga duch kelmoqda, xususan, xom ashyo va tayyor mahsulotlarni transport qilish, shuningdek, resurslarni boshqarishdagi samaradorlikka alohida e'tibor qaratish zarur. Mening fikrimcha, bu muammolarni hal qilish uchun infratuzilmani rivojlantirish va zamonaviy texnologiyalarni joriy etish kerak.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–3_ Май –2025

207

NKMKDAGI LOGISTIKA VA SUV MUAMMOLARINI ZAMONAVIY

TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA HAL ETISH

Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti

39A-24 Logistika guruhi 1-bosqich talabasi

Akramov Umidjon Akbar o’g’li

umidjonakramov355@gmail.com

Navoiy Kon-Metallurgiya Kombinati (NKMK) O‘zbekistonning konchilik va

metallurgiya sanoatida muhim o‘rin egallagan yirik korxona hisoblanadi. Ammo, shu

bilan birga, ushbu korxona bir qator logistika muammolariga duch kelmoqda, xususan,

xom ashyo va tayyor mahsulotlarni transport qilish, shuningdek, resurslarni

boshqarishdagi samaradorlikka alohida e'tibor qaratish zarur. Mening fikrimcha, bu

muammolarni hal qilish uchun infratuzilmani rivojlantirish va zamonaviy

texnologiyalarni joriy etish kerak.

NKMKda duch kelinayotgan asosiy logistika muammolaridan biri – transport

tizimlarining samarali emasligi. Kombinat uzoq hududda joylashgan bo‘lib, xom ashyo

va mahsulotlarni tashish qiyin va qimmatga tushadi. Yomon yo‘l sharoitlari va

rivojlanmagan temir yo‘l tarmog‘i tashishni yanada murakkablashtiradi. Jahon

bankining 2021 yilgi hisobotiga ko‘ra, O‘zbekistonning transport infratuzilmasi

sanoatni rivojlantirish ehtiyojlariga javob berish uchun yangilanishi zarur. Natijada,

transportda yuzaga keladigan kechikishlar va ortiqcha xarajatlar ishlab chiqarish

jarayonida muammolarni keltirib chiqaradi.

Yana bir katta muammo – bu resurslarni, xususan suvni samarali ishlatmaslik.

NKMK ko‘plab jarayonlar uchun suvga muhtoj bo‘lib, ammo so‘nggi yillarda

O‘zbekistonda suv tanqisligi jiddiy ravishda o‘sib bormoqda. 2030 yilga kelib 7

milliard kub metr suv yetishmovchiligi yuzaga kelishi kutilmoqda. Bu esa NKMKning

ishlashiga salbiy ta'sir ko‘rsatishi va atrof-muhitga zarar yetkazishi mumkin.

Ushbu muammolarni hal qilish uchun NKMK bir qator strategik yechimlarni

qo‘llashi mumkin. Birinchi navbatda, transport infratuzilmasini yaxshilash zarur.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–3_ Май –2025

208

Navoiyni sanoat markazlariga ulovchi yangi temir yo‘l liniyasining qurilishi transport

vaqtini va xarajatlarini sezilarli darajada kamaytirishi mumkin. Shuningdek,

zamonaviy texnologiyalarni, masalan, GPS(Global Positioning System) va

RFID(Radio Frequency Identification) tizimlarini joriy etish orqali mahsulotlar va xom

ashyoning real vaqt rejimida kuzatilishini ta'minlash mumkin. Bu orqali kechikishlar

va noto‘g‘ri hisob-kitoblar oldini olish mumkin.

Suv resurslari bilan bog‘liq muammoni hal qilish uchun esa, NKMK suvni

qayta ishlash tizimlarini joriy etishi kerak. Yopiq suv tizimi, ya'ni ishlab chiqarish

jarayonida ishlatilgan suvni qayta ishlatish orqali suv resurslaridan samarali

foydalanish mumkin. Shuningdek, suvni boshqarishning aqlli tizimlari, masalan, IoT

sensorlarini o‘rnatish suv iste'molining nazoratini kuchaytiradi va oqib chiqishlarni

aniqlashda yordam beradi.

Shuningdek, energiya samaradorligini oshirish uchun energiya tejovchi

texnologiyalarni joriy etish muhim. Yashil energiya manbalarini, masalan, quyosh va

shamol energiyasini qo‘llash, kombinatni yanada mustahkam va barqaror qilishga

yordam beradi.

Xulosa qilib aytganda, NKMKda yuzaga kelayotgan logistika muammolari,

xususan transport va resurslarni boshqarishdagi samaradorlikni oshirish uchun bir

qator

samarali

yechimlar

mavjud.

Infratuzilmani

yaxshilash,

zamonaviy

texnologiyalarni joriy etish va energiya samaradorligini oshirish orqali NKMK

o‘zining ishlab chiqarish samaradorligini oshirishi, xarajatlarni qisqartirishi va uzoq

muddatda barqaror rivojlanishni ta'minlashi mumkin.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR :

1. World Bank. (2021). Uzbekistan: Systematic Country Diagnostic Update.

Havola: https://www.worldbank.org

→ O‘zbekiston transport infratuzilmasining holati haqida ma’lumotlar mavjud.

2. United Nations Development Programme (UNDP). (2020). Water Resources

Management in Uzbekistan.

→ Suv tanqisligi va prognozlar haqida ma’lumotlar berilgan.

3. Statistical Committee of Uzbekistan. (2023). Industry and Infrastructure Report.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–3_ Май –2025

209

→ NKMK va boshqa yirik sanoat korxonalarining transport va logistika holati haqida

rasmiy statistika.

4. OECD (2022). Green Technologies and Resource Efficiency in Central Asia.

→ Qayta ishlash tizimlari, suvni tejash va yashil energiya texnologiyalari haqida.

5. International Journal of Logistics Research and Applications.

→ RFID, GPS va zamonaviy logistika texnologiyalari bilan bog‘liq ilmiy maqolalar

(ijtimoiy infratuzilma tahlili uchun).

6. NKMK rasmiy vebsayti (agar mavjud bo‘lsa):

→ Rasmiy raqamlar, ichki tizimlar va hozirgi texnologik holatni tekshirish uchun.

Foydalanilgan adabiyotlar

1.

Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ

СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ В РАЗВИТИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ

ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.

Экономическое развитие и анализ

,

2

(8),

448-457.

2.

Ашурова, Н., Чекулаева, К., & Ачилов, М. (2025). АНАЛИЗ

ЗАРУБЕЖНОГО

ОПЫТА

МОДЕЛЕЙ

КСО:

РОЛЬ

БИЗНЕСА

В

ПРЕОДОЛЕНИИ ГЛОБАЛЬНЫХ КРИЗИСОВ.

Передовая экономика и

педагогические технологии

,

2

(1), 248-261.

3.

Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). ОСНОВЫ МЕТОДОЛОГИИ

УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ

ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.

Экономическое развитие и анализ

,

2

(9),

234-242.

4.

Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ СОЦИАЛЬНОГО

ПАРТНЕРСТВА В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ НАЛОГОВОЙ ПОЛИТИКИ

РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН.

Передовая экономика и педагогические

технологии

,

1

(1), 232-240.

5.

Bakoev, K. N., & Chekulaeva, K. A. (2021). ECONOMETRIC ANALYSIS OF

INDUSTRIAL PRODUCTION’S VARIANCE IN THE SECTION OF CITIES AND

DISTRICTS OF THE NAVOI REGION.

Frontline Marketing, Management and

Economics Journal

,

1

(08), 7-14.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–3_ Май –2025

210

6.

Бакоев, Х. Н., & Чекулаева, К. А. (2021). ДИСПЕРСИОННЫЙ АНАЛИЗ

ПРОМЫШЛЕННОГО ПРОИЗВОДСТВА В РАЗРЕЗЕ ГОРОДАХ И РАЙОНАХ

НАВОИЙСКОЙ ОБЛАСТИ. In

ЭКОНОМИКА В ТЕОРИИ И НА ПРАКТИКЕ:

АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ И СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ

(pp. 149-152).

7.

Чекулаева, К. А. (2021). ОСОБЕННОСТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ

ГЕОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ

ОЦЕНКИ

И

РАЦИОНАЛЬНОГО

ИСПОЛЬЗОВАНИЯ

ОСВОЕНИЯ

МРАМОРНЫХ

МЕСТОРОЖДЕНИЙ.

Universum: технические науки

, (12-2 (93)), 62-66.

8.

Чекулаева, К. А. (2011).

Разработка организационно-экономического

механизма рационального использования месторождений мрамора

(Doctoral

dissertation, Московский государственный горный университет).

9.

Чекулаева, К. А., & Эйрих, В. И. Экономика и управление на предприятии

(по отраслям).

Экономика и управление

,

100

, 87-90.

10.

Rabbonaqulovich, C. S. (2020). Advantages and distinctive features of venture

capital. SAARJ Journal on Banking & Insurance Research, 9(3), 17-22.

11.

Rabbonaqulovich, C. S. (2022). VENTURE CAPITAL AS AN ECONOMIC

CATEGORY. European International Journal of Multidisciplinary Research and

Management Studies, 2(05), 83-87.

12.

Rabbonaqulovich, C. S. (2021). The role of venture capital in the innovative

development of a transformed economy. ACADEMICIA: An International

Multidisciplinary Research Journal, 11(10), 1746-1752.

13.

Rabbonaqulovich,

C.

S.

(2024).

VENCHUR

KAPITALI

SHAKLLANISHINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.

Economics and Innovative

Technologies

,

12

(5), 22-33.

14.

Chulliyev, S. (2024). INNOVATSION JARAYONLAR BILAN VENCHUR

KAPITALI O ‘RTASIDAGI BOG ‘LIQLIK VA UNGA TA’SIR QILUVCHI

OMILLAR.

Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil

,

2

(5), 67-74.

15.

Чуллиев, С. (2024). O ‘ZBEKISTONDA INNOVATSION TADBIRKORLIK

VA VENCHUR FONDLARINI QO ‘LLAB-QUVVATLASHNING USTUVOR YO

‘NALISHLARI.

Economics and Innovative Technologies

,

12

(3), 1-14.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–3_ Май –2025

211

16.

Latipov, N., Komilova, N., Makhmudov, B., Berdiev, K., Moslemzadeh, M.,

Chulliyev, S., ... & Hamroyev, M. (2024). Econometric modeling and forecasting of

environmental conditions of cities and population health problems: Case study of

Navoi and Zarafshan cities. Macedonian Journal of Ecology and Environment, 26(2),

169-181.

17.

Cho‘lliyev,

S.

(2022).

O

‘ZBEKISTONDA

TRANSFORMATSIYALASHAYOTGAN IQTISODIYOTNING INNOVATSION

RIVOJLANISHIDA VENCHUR KAPITALNING O ‘RNI.

Economics and Innovative

Technologies

,

10

(5), 297-306.

18.

Chulliyev, S. R. (2021). VENCHUR KAPITALI IQTISODIYOTNI

INNOVASION RIVOJLANTIRISH OMILI SIFATIDA.

Oriental renaissance:

Innovative, educational, natural and social sciences

,

1

(10), 596-602.

19.

Чуллиев, С. Р. (2020). СОСТОЯНИЕ ВЕНЧУРНОЙ ИНВЕСТИЦИИ В

УЗБЕКИСТАНЕ.

РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ

,

67

.

20.

Чўллиев, С. Р. (2021). ЎЗБЕКИСТОНДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ

ШАКЛЛАНИШИ.

Scientific progress

,

2

(7), 543-547.

21.

Чўллиев,

С.

Р.

(2020).

ИҚТИСОДИЁТНИ

ИННОВАЦИОН

РИВОЖЛАНТИРИШДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИДАН ФОЙДАЛАНИШНИНГ

ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ.

Иқтисодиётда инновация

,

4

(3).

22.

Чуллиев, С. Р. (2024, October). РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТНИНГ

РИВОЖЛАНИШИДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ РОЛИ. In

International

Conference on Adaptive Learning Technologies

(Vol. 10, pp. 16-18).

23.

Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). The Significance of Venture

Capital on the Digital Economy. American Journal of Business Practice, 1(7), 47–52.

Retrieved from

https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/508

24.

Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). Scientific-Theoretical Basis of

Venture Capital. American Journal of Business Practice, 1(6), 46–51. Retrieved from

https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/252

25.

Чуллиев, С. (2024). ВЗАИМОСВЯЗЬ ИННОВАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ

С ВЕНЧУРНЫМ КАПИТАЛОМ И ФАКТОРАМИ, ВЛИЯЮЩИМИ НА


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–3_ Май –2025

212

ИННОВАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ. Экономическое развитие и анализ, 2(5), 67-

74.

26.

Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН

ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ

ЗАРУРИЯТИ.

Economics and Innovative Technologies

,

11

(4), 175-186.

27.

Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН

ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ

ЗАРУРИЯТИ.

Economics and Innovative Technologies

,

11

(4), 175-186.