MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
137
SUN’IY INTELLEKTNING JAMIYATDA TUTGAN O’RNI
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti
39B_24 Logistika guruhi 1-bosqich talabasi
Sayfiyeva Marjona Normurod qizi
Annotatsiya: Barchamizga ma’lumki, bugungi kunda IT sohasi va
texnologiyalari zamon bilan hamohanglikda o‘sib, takomillashib bormoqda. O‘z
o‘rnida, bu sohaning insoniyat olamiga taqdim etib kelayotgan dastur va ilovalariga
kun sayin talab ham ortib bormoqda. Misol tariqasida IT sohasida erishilgan eng katta
yutuqlaridan biri hisoblanmish sun’iy intellektni keltirishimiz mumkin. Xo‘sh, bu
aslida insoniyat kelajagi uchun xavfli yoki foydali. Ushbu tezisda bugungi kunda
jadallik bilan rivojlanib borayotgan sun’iy intellektning kishilik jamiyatida tutgan
o‘rni qisqacha yoritib beriladi.
Kalit so‘zlar: Artificial Intelligence, IBM Watson Health, ChatGPT, virtual,
auditoriya, sun’iy intellect
Bugungi kunda zamon talabi ortib borayotgan va shu o‘rinda, yaratilganiga
ko‘p bo‘lmay turib o‘zining keng qamrovli auditoriyasiga ega bo‘lishga ulgurgan
sun’iy intellect (Artificial Intelligence) ni XXI asr mo‘jizasi, desak, mubolag‘a
bo‘lmaydi. Sun’iy intellekt – inson intellektiga taqlid qilishga qodir bo‘lgan
texnologiya sohasi demakdir. Ilk bor bu sohani o‘rganishga kirishgan inson ingliz
matematigi, olim – Alan Turing sun’iy intellekt ilk tadqiqotining muallifi hisoblanadi.
1956-yilda esa Dartmut konferensiyasida mustaqil soha sifatida asos solingan. Bu
sohaning jamiyat hayotida dolzarbligi shundan iboratki, turli jabhalarda insoniyat
tomonidan bajarilganda bir qancha vaqt talab qiladigan mushkul ishlarni yuqori
tezlikda hal qilib berib kishilarga qulaylik va yengilliklar yaratib kelmoqda. Bunga
misol qilib tibbiyot sohasida ishlatiladigan IBM Watson Health ni keltirishimiz
mumkin. Bu AI ning foydali tomonlari shundan iboratki, u tibbiy tashxis qo’yadi va
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
138
davolash uchun maslahatlar beradi. Bundan tashqari, dunyoning ko’pgina davlatlarida
mashhur bo‘lishga ulgurgan va siz-u biz kundalik turmushimizda ko‘p aloqa qiladigan
ChatGPT ni ham qaysidir ma’noda virtual maslahatchi sifatida misol qilib keltirishimiz
mumkin.
Sun’iy intellekt qay darajada insoniyat olami uchun xavfli yoki foydali?
Kelajakda ishchi kuchi sifatida kirib jamiyatdan insoniyatni siqib chiqarishi
mumkinmi? Bu kabi savollar har bir insonni qiziqtirishi tabiiy holdir, yuqorida
ta’kidlaganimizdek, sun’iy intellekt jamiyatdagi ko‘pgina sohalarda o‘zining samarali
aralashuvini namoyon qilib kelmoqda. Ammo, shuni unutmasligimiz kerakki, inson
tafakkuri inson yaratgan sun’iy tafakkurdan ko‘ra kuchliroqdir. “Darhaqiqat bu savol
hozir juda dolzarb. Sun’iy intellektning o‘zi odamlarning ishini olib qo‘ymaydi. Lekin
sun’iy intellektdan unumli foydalana oladigan boshqa odamlar tortib olishi mumkin.
Sun’iy intellektning aynan o‘zidan qo‘rqish kerak emas, balki uni yaxshilab o‘rganish
kerak.”
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, bugungi kunda AI ya’ni sun’iy intellekt
o‘zining bir qancha qulayliklari sabab kishilik jamiyatida muhim ro‘l o‘ynab
kelmoqda. Shu o‘rinda, yana bir narsani hisobga olishimiz kerak, sun’iy intellektga
ortiqcha ishonish hamda suyanish insoniyat tafakkurini tanazzulga uchratishi ham
ehtimoldan holi emas.Virtual olamga qaramlik - nafaqat bir inson uchun, balki, butun
bir jamiyat kelajagi uchun salbiy ta’sir o‘tkazadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ
СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ В РАЗВИТИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(8),
448-457.
2.
Ашурова, Н., Чекулаева, К., & Ачилов, М. (2025). АНАЛИЗ
ЗАРУБЕЖНОГО
ОПЫТА
МОДЕЛЕЙ
КСО:
РОЛЬ
БИЗНЕСА
В
ПРЕОДОЛЕНИИ ГЛОБАЛЬНЫХ КРИЗИСОВ.
Передовая экономика и
педагогические технологии
,
2
(1), 248-261.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
139
3.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). ОСНОВЫ МЕТОДОЛОГИИ
УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(9),
234-242.
4.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ СОЦИАЛЬНОГО
ПАРТНЕРСТВА В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ НАЛОГОВОЙ ПОЛИТИКИ
РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН.
Передовая экономика и педагогические
технологии
,
1
(1), 232-240.
5.
Bakoev, K. N., & Chekulaeva, K. A. (2021). ECONOMETRIC ANALYSIS OF
INDUSTRIAL PRODUCTION’S VARIANCE IN THE SECTION OF CITIES AND
DISTRICTS OF THE NAVOI REGION.
Frontline Marketing, Management and
Economics Journal
,
1
(08), 7-14.
6.
Бакоев, Х. Н., & Чекулаева, К. А. (2021). ДИСПЕРСИОННЫЙ АНАЛИЗ
ПРОМЫШЛЕННОГО ПРОИЗВОДСТВА В РАЗРЕЗЕ ГОРОДАХ И РАЙОНАХ
НАВОИЙСКОЙ ОБЛАСТИ. In
ЭКОНОМИКА В ТЕОРИИ И НА ПРАКТИКЕ:
АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ И СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ
(pp. 149-152).
7.
Чекулаева, К. А. (2021). ОСОБЕННОСТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ
ГЕОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ
ОЦЕНКИ
И
РАЦИОНАЛЬНОГО
ИСПОЛЬЗОВАНИЯ
ОСВОЕНИЯ
МРАМОРНЫХ
МЕСТОРОЖДЕНИЙ.
Universum: технические науки
, (12-2 (93)), 62-66.
8.
Чекулаева, К. А. (2011).
Разработка организационно-экономического
механизма рационального использования месторождений мрамора
(Doctoral
dissertation, Московский государственный горный университет).
9.
Чекулаева, К. А., & Эйрих, В. И. Экономика и управление на предприятии
(по отраслям).
Экономика и управление
,
100
, 87-90.
10.
Rabbonaqulovich, C. S. (2020). Advantages and distinctive features of venture
capital. SAARJ Journal on Banking & Insurance Research, 9(3), 17-22.
11.
Rabbonaqulovich, C. S. (2022). VENTURE CAPITAL AS AN ECONOMIC
CATEGORY. European International Journal of Multidisciplinary Research and
Management Studies, 2(05), 83-87.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
140
12.
Rabbonaqulovich, C. S. (2021). The role of venture capital in the innovative
development of a transformed economy. ACADEMICIA: An International
Multidisciplinary Research Journal, 11(10), 1746-1752.
13.
Rabbonaqulovich,
C.
S.
(2024).
VENCHUR
KAPITALI
SHAKLLANISHINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.
Economics and Innovative
Technologies
,
12
(5), 22-33.
14.
Chulliyev, S. (2024). INNOVATSION JARAYONLAR BILAN VENCHUR
KAPITALI O ‘RTASIDAGI BOG ‘LIQLIK VA UNGA TA’SIR QILUVCHI
OMILLAR.
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil
,
2
(5), 67-74.
15.
Чуллиев, С. (2024). O ‘ZBEKISTONDA INNOVATSION TADBIRKORLIK
VA VENCHUR FONDLARINI QO ‘LLAB-QUVVATLASHNING USTUVOR YO
‘NALISHLARI.
Economics and Innovative Technologies
,
12
(3), 1-14.
16.
Latipov, N., Komilova, N., Makhmudov, B., Berdiev, K., Moslemzadeh, M.,
Chulliyev, S., ... & Hamroyev, M. (2024). Econometric modeling and forecasting of
environmental conditions of cities and population health problems: Case study of
Navoi and Zarafshan cities. Macedonian Journal of Ecology and Environment, 26(2),
169-181.
17.
Cho‘lliyev,
S.
(2022).
O
‘ZBEKISTONDA
TRANSFORMATSIYALASHAYOTGAN IQTISODIYOTNING INNOVATSION
RIVOJLANISHIDA VENCHUR KAPITALNING O ‘RNI.
Economics and Innovative
Technologies
,
10
(5), 297-306.
18.
Chulliyev, S. R. (2021). VENCHUR KAPITALI IQTISODIYOTNI
INNOVASION RIVOJLANTIRISH OMILI SIFATIDA.
Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences
,
1
(10), 596-602.
19.
Чуллиев, С. Р. (2020). СОСТОЯНИЕ ВЕНЧУРНОЙ ИНВЕСТИЦИИ В
УЗБЕКИСТАНЕ.
РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ
,
67
.
20.
Чўллиев, С. Р. (2021). ЎЗБЕКИСТОНДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ
ШАКЛЛАНИШИ.
Scientific progress
,
2
(7), 543-547.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
141
21.
Чўллиев,
С.
Р.
(2020).
ИҚТИСОДИЁТНИ
ИННОВАЦИОН
РИВОЖЛАНТИРИШДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИДАН ФОЙДАЛАНИШНИНГ
ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ.
Иқтисодиётда инновация
,
4
(3).
22.
Чуллиев, С. Р. (2024, October). РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТНИНГ
РИВОЖЛАНИШИДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ РОЛИ. In
International
Conference on Adaptive Learning Technologies
(Vol. 10, pp. 16-18).
23.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). The Significance of Venture
Capital on the Digital Economy. American Journal of Business Practice, 1(7), 47–52.
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/508
24.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). Scientific-Theoretical Basis of
Venture Capital. American Journal of Business Practice, 1(6), 46–51. Retrieved from
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/252
25.
Чуллиев, С. (2024). ВЗАИМОСВЯЗЬ ИННОВАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ
С ВЕНЧУРНЫМ КАПИТАЛОМ И ФАКТОРАМИ, ВЛИЯЮЩИМИ НА
ИННОВАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ. Экономическое развитие и анализ, 2(5), 67-
74.
26.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
27.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.