MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–5_ Май –2025
16
UYNI JIHOZLASH USULLARI
Ibrohimov Diyorbek Sirojiddin oʻgʻli,
Andijon davlat pedagogika instituti
texnologik ta’lim yo`nalishi talabasi
Nilufar Zuhriddinova Nusrat qizi,
Andijon davlat pedagogika instituti
fizika va texnologiya kafedrasi o‘qituvchisi
ANNOTATSIYA
:
Har bir oila o‘zining ehtiyoji, imkoniyati va tushunchasiga
qarab xonalarni
o‘ziga xos qilib jihozlaydi. Xonalarni jihozlashda xonalarning soni,
hajmi, o‘zaro
mutanosibligi, eshik va derazalarning o‘lchami, shakllari, xonalarga
kunduzgi
yorug‘likning qanchalik tushishi va shu kabilar katta rol o‘ynaydi.
Ushbu maqolada uy jihozlash usullari haqida so‘z yuritiladi.
Kalit so`zlar: uy, jihoz, mebel, garnitur, dahliz, mehmonxona, pardoz, lok
bo`yoq.
АННОТАЦИЯ
:
Каждая семья обставляет свои комнаты по-своему,
исходя из своих
потребностей, возможностей и понимания. При меблировке
помещений
важную роль играют количество, размер и пропорции комнат, размер
и форма
дверей и окон, количество дневного света, проникающего в комнаты, и
т. д.
В этой статье рассматриваются методы обустройства дома.
Ключевые слова: дом, оборудование, мебель, гарнитур, прихожая,
гостиница, отделка, лак.
ANNOTATION
:
Each family furnishes rooms in its own way, depending on
its needs, possibilities
and understanding. The number, size, mutual proportions of
rooms, the size and
shape of doors and windows, the amount of daylight entering the
rooms,
etc.
play
a
major
role
in
furnishing
rooms.
This article discusses methods of furnishing a house.
Keywords: house, equipment, furniture, set, hallway, hotel, decoration,
varnish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–5_ Май –2025
17
KIRISH.
Mebellarni joylashtirish, xonalarning ichini bezash uy egalarining
didi, uquvi va ma’lum darajada fe’liga bog‘liq. Xonalar qulay, shinam bo‘lishi
uchun nimalar qilish, qanday jihozlar olish va ularni qanday joylashtirish, ularning
hajmi, shakli, bezagi, rangi qanday bo‘lishi kerakligini odatda oldindan o‘ylab
ko‘riladi.
Xonalar mebellar va turli buyumlar bilan qalashtirib tashlanmagani ma’qul. Har
bir jihozning o‘z o‘rni borligi, ular boshqa buyumlar va xonaning o‘zi bilan
mutanosib bo‘lishi lozim.
Xonalardagi mebel, jihozlar bir garnituradan bo‘lishi, bir to‘plamni tashkil
etishi
yoki zamonaviy bo‘lishi shart emas. Lekin hamma jihozlar shakli, hajmi, bezagi,
rangi bilan bir-biriga uyg‘un, mos bo‘lmog‘i kerak. Xonani jihozlashda har bir narsa
mebel, badiiy mato, chiroq, gilam, amaliy san’at namunalari, turli to‘shamalar
ma’lum bir maqsadga xizmat qilishi, xona ichiga fayz kiritishi lozim
Sandiq, xontaxta kabi milliy mebellar mahalliy sharoitga muvofiqligidan o‘z
ahamiyatini yo‘qotmagan. Ayniqsa qariyalar xonasini sandiq, xontaxta kabilarsiz
tasavvur etib bo‘lmaydi.
Odatda, sandiq xonaning bir burchagiga qo‘yiladi, ustiga ko‘rpa-yostiq
yig‘iladi.
Ko‘pincha, to‘g‘ri to‘rtburchak, ba’zan kvadrat, doira, oval shaklida ishlangan
xontaxta xonaning o‘rtasiga yoki bir chetiga qo‘yiladi, atrofiga ko‘rpacha tashlanadi.
Xontaxta va uning ustiga tashlanadigan dasturxon rangi bilan parda va devorning
rangi bir-biriga muvofiq bo‘lishiga ahamiyat berilsa xona chiroyli ko‘rinadi.
Mebelning barcha jihozlari yog‘ochning bir turidan tayyorlana-di yoki bir xil
pardoz beriladi. Xona ichida ranglarning yaxlitligiga erishish uchun yumshoq
mebellar bir xil mato bilan qopla-nishi, deraza pardalarining rangi ham xona ichidagi
jihozlar rangiga mutanosib bo‘lishi kerak.
Dahliz. Dahlizning asosiy jihozi kiyimilgich. Tor daxlizlar uchun qozig‘i yoki
ilmog‘i bo‘lgan kiyimilgichlar qulay. Yuqori qismi bosh kiyimlarga mo‘ljallangan
polga qo‘yiladigan kiyimilgichlar ham bor. Bolalar uchun kiyimilgichlar tayyorlash
mumkin, sumka, soyabon va boshqa narsalar uchun ham ilgaklar qo‘yiladi. Buning
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–5_ Май –2025
18
uchun devorga tik (vertikal ) qoqilgan taxtalarga oralig‘i 25—30 sm qilib, gorizontal
yo‘nalishda ensiz taxtalar qoqiladi.
Shu taxtalarga ilgaklar qo‘yiladi. Kiyim ilgichni moy bo‘yoq, emal, rangsiz lok
bilan bo‘yash mumkin. Agar joy bemalol bo‘lsa, kiyim g‘ijimlanmasligi uchun
kiyimosgichlardan foydalanish kerak. Kiyimilgichning ilgagi yer sathidan 190-200
sm balandlikda bo‘lishi kerak. Uning quyi qismida oyoq kiyimlari uchun tokcha
bo‘ladi.
Ko‘zgu dahlizning zarur jihozi hisoblanadi. Ko‘zgu foydalanish qulay bo‘lgan
joyga o‘rnatilgani yaxshi. Uning yoniga taxta tokcha yoki pardoz-andoz buyumlari
uchun stolcha qo‘yilishi lozim. Hajmi uncha katta bo‘lmagan ko‘zgular esa —
to‘g‘ri to‘rtburchak, yumaloq, oval shakllardagi bezakli yog‘och yoki metall
romlarga o‘rnatilgan bo‘lsa chiroyli ko‘rinadi. Daxdizda qurilma shkaflardan ham
foydalanish mumkin.
Mehmonxona. Umumiy xona, odatda, eng keng xona bo‘lib, undan umumiy
oilaviy dam olish, mehmon kutish uchun foydalaniladi. Bu xonaning vazifasi ko‘p
bo‘lganligi uchun uni jihozlashga alohida e’tibor berilishi kerak. Deraza oldi, odatda
dam olishga ajratiladi. Shu maqsadda bu yerga divan, pastakkina jurnal stoli, bir
yoki ikki kreslo, televizor, radiomagnitofon qo‘yiladi.
Xonaning katta-kichikligiga qarab yana servant, bezak ashyolar, kitob javoni
qo‘yish mumkin. Mehmon kutiladigan xonada albatta stol, stullar bo‘ladi. Xona
keng bo‘lib turishi uchun stol devorga yaqin qo‘yilsa, zarur paytda o‘rtaga olinadi
Mehmonxona tor bo‘lsa, stol yig‘ma bo‘lgani ma’qul. Xona o‘z nomi bilan
mehmonxona bo‘lgani uchun ham aksariyat shu xona bekalarning didi, ichki
madaniyatini namoyon etadi. Shuning uchun ham uni jihozlash va bezashga hamma
bekalar ham alohida ahamiyat berishadi.
Yotoqxona. Xonalar hajmi va oila a’zolarining soni, tarkibiga qarab yotoqxona,
ish kabineti, bolalar xonasi kabilarga ajratiladi. Yotoqxona uchun odatda kichikroq
xona tanlanadi. Unga faqat uxlash uchun zarur bo‘lgan mebellar qo‘yiladi. Bolalar
xonasi uchun kengroq xona ajratilgani, unda karavotdan chetroqda bolalar
o‘ynaydigan joy ham bo‘lgani ma’qul.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–5_ Май –2025
19
Yosh bolalar 3—4 yoshgacha ota-onasining yotoqxonasida bo‘ladi. Bu yerda
asosiy yotish joyidan tashqari, albatta, bolalar karavoti uchun ham joy ajratiladi.
Xonalar kam bo‘lsa, yotoqxonalar ijodxona (kabinet) vazifa-sini ham o‘taydi.
Demak u yerga shunga mos jihozlar ham kiritiladi. Odatda ish stoli derazaga
taqab qo‘yiladi. Stolga yaqinroq devorga kitob javoni o‘rnatilsa, kam joy egallaydi.
Kiyim-kechak saqlanadigan shkaf, odatda, yotoqxonada bo‘ladi. Yotoqxonaga
pardoz stolchasini qo‘yish mumkin.
Yotoqxona odatdagi (shiftdagi) lampochkadan tashqari, karavotlar yonidagi
tumbochkalar tepasida devorga o‘rnatiladigan lampalar bilan ham yoritiladi. Ish
joyidagi stol ustiga, pardoz stolchasiga stol lampasi qo‘yilgani ma’qul. Deraza
pardalari, gilam, karavot ustidagi yopqichlar bir-biriga mos bo‘lsa, chiroyli
ko‘rinadi.
Bolalar xonasi. Imkon bor yerda bolalar uchun alohida yorug‘, oftob tushadigan
xona ajratiladi. Uni bolalar yoshiga qarab jihozlanadi. Bolalarning serharakatligi
inobatga olinib, ularning o‘yiniga kengroq joy ajratiladi. Bu xonada ortiqcha
narsalar bo‘lmagani ma’qul. Kunduzi yig‘ishtirib qo‘yiladigan karavotlar qo‘yilsa,
xona yana ham keng bo‘lib, bolalar bemalol o‘ynashiga sharoit yaratiladi
Farzandlarning yoshi, jinsiga qarab aksariyat otalar bolalar xonasiga mos ikki
qavatli karavot yoki rom oldiga yig‘ma stol yasab yoki burchakni bolalarning dare
tayyorlashiga moye qilib uchburchak stol yasab beradilar. Xonani jihozlashda
bolalarning o‘zlari ishtirok etsalar yana ham chiroyli bo‘ladi. O‘smirlarning xonasi
o‘zlariga mos qilib jihozlanadi. Ularning dars tayyorlashi uchun yozuv stolidan
foydalansa bo‘ladi. Kichik yoshdagi maktab o‘quvchilari uchun parta shaklidagi
kichik stolchalar yaxshi bo‘ladi.
Oshxona. Oshxona ishlaridan eng ko‘p vaqt oladigani ovqat tayyorlashdir.
Ovqat tayyorlash uchun oshxonada maxsus jihozlar bo‘lishi lozim; ularning turlari
va o‘lchami uy (kvartira) tuzilishi va oila a’zolarining soniga bog‘liq bo‘lib
foydalanish uchun qulay qilib joylashtirilishi zarur. Bunday jihozlar mahsulotlar va
idishlarni yuvish qurilmasi, mahsulotlar ajratib tayyorlanadigan va oshxona idishlari
saqlanadigan stol-shkaf, quruq mahsulotlar saqlanadigan osma shkaflar, javonlar,
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–5_ Май –2025
20
shuningdek gaz plita va muzlatgichdan iborat. Yuvish qurilmasi tagidagi shkafga
chiqindilar
uchun
qopqoqli
chelak
qo‘yish
tavsiya
etiladi
Agar oshxona kattaroq bo‘lsa, u yerga qo‘shimcha jihozlar: issiq ovqatlarni
suzish va yaxna taomlarni solish uchun zarur bo‘lgan idishlar qo‘yiladigan stolshkaf,
ovqatlanish
stoli,
stullar
va
boshqalarni
joylashtirish
mumkin.
Gaz plitasining yuqorisiga oshxonaning havosini tozalaydigan havo tozalagich
(elektrofiltr) o‘rnatish kerak. Yuvish qurilmasi plita bilan yonma-yon joylashmagani
maqul. Aks holda unga suv sachrashi mumkin. Polga qo‘yiladigan oshxona jihozlari
poldan bir xil balandlikda (eng qulay balandlik 85 sm) bo‘lishi kerak. Devorga qoqib
o‘rnatiladigan shkaflar ish stoli yuzasidan 55 sm balandga joylashtirilishi lozim
Pardalar. Xonalarni hajmi, o‘rnidan qat’i nazar, ularni jihozlashda pardalar katta
ahamiyatga ega. Odatda pardalar deraza va eshiklarga tutiladi. Ular turli mato,
elastik sun’iy plyonka, to‘rlardan, shuningdek somon va ingichka novda, yupqa
taxtachalar-dan tayyorlanishi mumkin. Pardalarning rangi, guli xonalar hajmi,
devorlar rangi, xona ichidagi jihozlarga mos bo‘lishi kerak. Derazaga odatda ikki
parda (to‘r va qalin mato) tutiladi. Keyingi paytlarda deraza tomon devori bo‘ylab
yaxlit bir xil parda tutish ham urf bo‘ldi. Uylarning pastki qavatlarida yoki boshqa
uylarga yaqin qurilgan joylarda to‘r va qalin mato parda-lardan tashqari (uy ichi
tashqaridan ko‘rinmasligi uchun) deraza-ning quyi qismiga kalta pardalar (darparda)
ham tutiladi
Uy jihozlash bo‘yicha tavsiya. Uyimizni yangi ta’mirdan chiqarish jarayonida
biz ko‘pgina xatoliklarga yo‘l qo‘yishimiz oqibatida uning shinamligiga putur
etkazib qo‘yishimiz mumkin.
Hozirda sizlarga uyimizni jihozlash bo‘yicha bir nechta foydali maslahatlarni
berib o‘tmoqchimiz!
Uyingizdagi yorug‘lik ajoyib bir muhit yaratibgina qolmay, u sizning
kayfiyatingizga ham ta’sir qilish hususiyatiga ega, shuning uchun uyingizda
markazga joylashtirilgan yagona qandil to‘g‘ri kelmaydi. Maslahatimiz, yoritgich
joylashishi
mumkin
bo‘lgan
joylarga
qarab
uning
sonini
oshiring.
Kichik gilamchalar uyingizdagi muvozanatni buzib qo‘yishini hisobga olgan
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–5_ Май –2025
21
holda, unga to‘g‘ri o‘lcham tanlash juda muhim hisoblanadi. Katta gilamlar esa
tasavvurni kengaytirib, xonani ko‘rkam qilish uchun xizmat qiladi.
Televizorni joylashtirish uchun eng qulay joy bu - bo‘sh devor hisoblanadi.
Televizoringizni oynaga qarama-qarshi tomonga yoki unga yaqin o‘rnatmang, bu
ko‘rish qobiliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatibgina qolmay, tasvirni anglash
ko‘rsatkichini pasaytirib yuboradi. Televizor hamda divan orasidagi masofa esa
televizor ekranining o‘lchamiga bog‘liq.
Divaningiz uchun mo‘lallangan yostiqlar uyingizdagi muhitni a’lo darajada
bo‘lishiga xizmat qiladi. Yostiqlarni tanlashda uyingiz yoki divaningiz rangiga
e’tibor qaratingiz zarur.
Bu usul katta xonalar uchun qo‘llaniladi. Agarda xonangiz o‘lchami katta
bo‘lsa,
divanlarni devor yoniga emas, uni ko‘zga ko‘rinadigan joyga joylashtirganingiz
ma’qul. Har holda uyingiz raqs tushuvchi sinfga emas, mehmonxonaga ko‘proq
o‘xshaydi.
Agar qora rangli mebellaringiz bo‘lsa uyingizdagi yorug‘lik o‘rnini
qorong‘ulik
egalllashi turgan gap. Uncha katta bo‘lmagan mehmonxonagiz uchun
kichikroq
va
yorqinroq
divan
va
stollar
tanlang!
Shuni e’tiborga olishingiz hohlar edikki, mebelning chiroyli bo‘lishi emas, u
sizning xonangiz uchun qanchalik mos tushishi muhim. Asosiysi, mebelni siz uchun
qulayligini hisobga oling.
Mebellarning ham o‘z uslubi mavjud. Juda katta suyanchiqqa ega mebellar o‘z
ahamiyatini yo‘qotib qo‘ygan. E’tiboringizni an’anaviy divanlarga qaratgan holda,
iloji boricha takrorlanmas ranglarni tanlang.
Eng ajoyib joy - poldan rasm markaziga
153 sm oraliqdagi joy hisoblanadi.
Agarda sizda rasmlar juda ham ko‘p bo‘lsa, ularni
uyning har bir burchagiga emas,
alohida belgilangan joyga ilishingiz tavsiya etiladi.
XULOSA.
Tez-tez yo‘l qo‘yiladigan xatolik uydagi o‘lchami to‘g‘ri
kelmaydigan mebellardir. Buning oqibatida uydan zavq olish uchun hech qanday
joy qolmaydi. O‘z xonangizga iloji boricha ikki o‘rindiqli divan hamda kreslolardan
joylashtiring.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–5_ Май –2025
22
Agar sizning uyingiz kvadrat shaklda bo‘lsa uni kitob javoni hamda shkaf
yordamida
to‘ldirib,
muvozanatni
salqab
qolishingiz
mumkin.
Xonadagi pardalarning ham joylashuvi uning ko‘rkiga juda katta ta’sir o‘tkazadi.
Kalta pardalar xona ko‘rinishini qisib qo‘yishi mumkin. U qancha uzun va
balandroqda ilingan bo‘lsa, uyingiz chiroyini shuncha ochib yuboradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. Abdujabbarova M.T. Turar-joy binolarini loyihalash: O‘quv qo‘llanma. – T.:
TAQI, 2018.
2. Qodirova S.A. Jamoat binolarini loyihalash: O‘quv qo‘llanma. – T.: TAQI,
2015.
3. Inogomov B.I. Zamonaviy bino va inshootlarni loyihalash: O‘quv qo‘llanma.
- T.: TAQI, 2010.
4. Ubaydullayev X.M., Xidoyatov T.A, Abduraxmanov Y.I, Korobovsev G.I.,
Mansurov Y.M. Arxitekturaviy loyihalash: O‘quv qo‘llanma. - T.: TAQI, 2012.
