Авторы

  • Axmatov Rustam Askarali o’g’li

Биография автора

  • Axmatov Rustam Askarali o’g’li

    Toshkent xalqaro moliyaviy boshqaruvi va texnologiyalar universiteti 1-bosqich magistranti

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.mead.87344

Ключевые слова:

basketbol yugurish tezligi texnik ko‘nikmalar harakatlar maktabi yosh sportchilar motor ko‘nikmalar pedagogik eksperiment.

Аннотация

Ushbu tadqiqot ishi 11-12 yoshli maktab o‘quvchilarida basketbolga xos harakatlarni o‘rganish jarayonida to‘psiz va to‘pni urib yugurish tezligi va texnikasining o‘zgarishlarini eksperimental usulda o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda 2x14 metrga to‘psiz, to‘pni urib va keglilararo yugurish testlari qo‘llanilib, 4 oylik mashg‘ulotlar davomida yugurish tezligi va texnikasining dinamikasi kuzatilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, an'anaviy mashg‘ulotlar usuli to‘pni urib yugurish texnikasini shakllantirishda yetarli samara bermaydi. Xususan, to‘pni urib keglilararo yugurishda texnik ko‘nikmalarning sust shakllanishi (o‘rtacha 1.9±0.06 ball) va 4 oy davomida sezilarli yaxshilanmasligi qayd etilgan. Tadqiqot natijalari bolalarni sportga o‘rgatishda texnik ko‘nikmalarni shakllantirishga xos metodik yondashuvlarning zarurligini ko‘rsatadi


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–1_ Май –2025

271

MAVZU: SPORT MAKTABLARI BASKETBOL

MASHG’ULOTLARIDA O'YIN TEXNIKASINI O'RGATISH USLUBIYATI.

Axmatov Rustam Askarali o’g’li

Toshkent xalqaro moliyaviy boshqaruvi va texnologiyalar universiteti 1-

bosqich magistranti

Annotatsiya: Ushbu tadqiqot ishi 11-12 yoshli maktab o‘quvchilarida

basketbolga xos harakatlarni o‘rganish jarayonida to‘psiz va to‘pni urib yugurish

tezligi va texnikasining o‘zgarishlarini eksperimental usulda o‘rganishga

bag‘ishlangan. Tadqiqotda 2x14 metrga to‘psiz, to‘pni urib va keglilararo yugurish

testlari qo‘llanilib, 4 oylik mashg‘ulotlar davomida yugurish tezligi va texnikasining

dinamikasi kuzatilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, an'anaviy mashg‘ulotlar usuli

to‘pni urib yugurish texnikasini shakllantirishda yetarli samara bermaydi. Xususan,

to‘pni urib keglilararo yugurishda texnik ko‘nikmalarning sust shakllanishi (o‘rtacha

1.9±0.06 ball) va 4 oy davomida sezilarli yaxshilanmasligi qayd etilgan. Tadqiqot

natijalari bolalarni sportga o‘rgatishda texnik ko‘nikmalarni shakllantirishga xos

metodik yondashuvlarning zarurligini ko‘rsatadi.

Kalit so‘zlar: basketbol, yugurish tezligi, texnik ko‘nikmalar, harakatlar

maktabi, yosh sportchilar, motor ko‘nikmalar, pedagogik eksperiment.

Abstract: This research work is devoted to the experimental study of changes

in the speed and technique of running without the ball and with the ball in the process

of learning basketball-specific movements in 11-12-year-old schoolchildren. The study

used 2x14-meter running tests without the ball, with the ball and between the pins, and

the dynamics of running speed and technique were observed during 4 months of

training. The results showed that the traditional training method does not provide

sufficient effectiveness in forming the technique of running with the ball. In particular,

the weak formation of technical skills in running with the ball (average 1.9±0.06

points) and the lack of significant improvement over 4 months were noted. The results


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–1_ Май –2025

272

of the study indicate the need for specific methodological approaches to the formation

of technical skills in teaching children to play sports.

Keywords: basketball, running speed, technical skills, movement school, young

athletes, motor skills, pedagogical experiment.

Ma’lumki, iste’dodli yosh sport zahiralarini tayyorlash masalasida kichik yoki

katta muammo tushunchalari bo‘lmasligi darkor. “Ko‘zga ko‘rinmaydigan” eng kichik

muammolar ham sekin-asta yig‘ilib, katta muammoga mubtalo qiladi. So‘z

avvalambor bolalar tarkibidan yuksak mahoratli, sog‘lom sportchi yetishtirish uchun

birinchi navbatda uni jismoniy va funksional jihatdan har tomonlama me’yorlangan

mashg‘ulotlar asosida tayyorlamoq lozim. Faqat yetarli energetik zahiraga ega

jismoniy va funksional potensial sport mahoratini yengillik bilan o‘zlashtirish

imkoniyatlarni yaratadi.

Sport o‘yinlariga xos harakat ko‘nikmalarini shakllantirish muddati va

samaradorligi jismoniy tarbiya o‘qituvchisining kasbiy-pedagogik mahorati, uni

o‘rgatish jarayoniga ilmiy-ijodiy yondashuvi va qo‘llaniladigan mashqlarning

mazmunan mutanosibligi bilan belgilanadi, ma’lumki, sport o‘yinlariga xos texnik-

taktik harakatlar aksariyat keskin o‘zgaruvchan yo‘nalishlarda yuzaga keladigan,

oldindan ma’lum bo‘lmagan vaziyatlar talablariga muvofiq ijro etilishi shu harakatlar

samaradorligini ta’minlaydi.

11-12 yoshli bolalarga keskin o‘zgaruvchan yo‘nalish bo‘ylab to‘psiz va

to‘pni urib yugurish tezligi

Yosh bolalarda keskin o‘zgaruvchan yo‘nalishlar bo‘ylab to‘psiz va to‘pni urib

yugurish tezligini o‘rganish natijalari ularni basketbol to‘garaklariga asosli tanlash

imkoniyatini yaratadi. Ilmiy uslubiy manbalardan ma’lumki, tezkorlik sifati, shu

jumladan ma’lum darajadagi chaqqonlik qobilyatini ifodalovchi keskin o‘zgaruvchan

yo‘nalishlar bo‘ylab yugurish tezligi, nasliy qobilyatlarga asoslangan bo‘lib, bolaning

hayoti, turmush tarzi va ta’lim-tarbiyasi davomida shakllanib boradi. Binobarin

bolalarni sport maktablariga tanlash va ularni sport mashg‘ulotlariga jalb qilishda

ushbu sifatlarni rivojlanganlik ko‘rsatkichlardan foydalanish iqtidorli sportchilar

tayyorlash bolalar faoliyatini kuchaytirishga yordam beradi.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–1_ Май –2025

273

Biz ana shu muhim ahamyatga ega fikr mulohazalarga asoslangan holda 11-12

yoshli maktab o‘kuvchilariga 2x14 m.ga to‘psiz va to‘pni urib moksimon yo‘nalishda

yugurish tezligini o‘rgandik. Bunday tezkorlik va ma’lum darajada chaqqonlikni

ifodalovchi ko‘rsatkichlarni o‘rganishdan masalan keskin o‘zgaruvchan yo‘nalish

bo‘ylab to‘psiz va to‘pni urib yugurish tezligi o‘rtasidagi farqni aniqlashga qaratildi.

Ushbu farq ko‘rsatkichlari esa o‘z navbatida bolalarga to‘pni urib harakatlanish

texnikasi qanchalik shakllanganligini baholash imkonini beradi. Chunki, agar farq

katta bo‘lsa, demak to‘pni urib yugurish texnikasi zaif ekanligidan darak beradi. Zaif

texnika esa, o‘z navbatida yugurish tezligini susaytiradi. Olingan tatqiqot natijalari

jadvalda keltirilgan.

11-12 yoshli bolalarda to‘pli va to‘psiz yugurish tezkorligi

Tajriba guruhi

№ F.I.O

2x14 m to‘psiz

yugurish

(soniya)

2x14 m to‘pni

urib

yugurish

(soniya)

2x14m. to‘pni

urib

keglilararo

yugurish

(soniya)

1

Abduazimov O

5.8

10.2

15.4

2

Abdukamolov A

7.0

11.4

14.6

3

Abdurahimov A

7.0

9.8

13.8

4

Amirjonov I

7.2

12.6

15.4

5

Hamidullaev D

7.4

12.2

15.2

6

Hamidullaev I

6.8

12.2

14.0

7

Jo‘raev D

6.4

11.6

14.2

8

Komilov A

8.0

11.4

16.0

9

Mahmudjonov A

7.0

11.8

16.2

10 Nig‘matullaev S

8.2

10.8

15.4

11 Qodirov J

7.0

12.6

154

12 Rixsiev A

7.0

12.8

14.6

5.8 – 8.2

9.8 – 12.8

13.8 – 16.2


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–1_ Май –2025

274

X=7.3

X= 11.6

X=15.2

Jadvaldan shu narsa kuzatiladiki, tadqiqotda ishtirok etgan 11 12 yoshli

o‘quvchi bolalarda to‘psiz va to‘pni urib yugurish tezligi bo‘yicha qayd etilgan

individual ko‘rsatkichlar, birinchidan, shu bolalarning jismoniy tayyorgarligi nisbatan

bir darajada rivojlanganligidan dalolat bersa, ikkinchidan, 2x14 m. ga to‘psiz yugurish

tezkorligi juda sust bo‘lib, 6,4-8,8 sek.ni tashkil etdi. Taqqoslash uchun quyidagi

ko‘rsatkichlarni keltirish mumkin. Basketbol to‘garagiga qabul qilinayotgan 11-12

yoshli bolalarda 60 m.ga to‘psiz yugurish o‘rtacha 9,5 sek.ni, shu yoshdagi qiz

bolalarda esa 10,5 sek.ni tashkil etar ekan (R.V.Sonina 2007). Ushbu tanlovdan ko‘rish

mumkinki 2x14 m. ya’ni 28 m.ga yugurish tezligining o‘rta kichik ko‘rsatkichi 6,4

soniya; eng katta ko‘rsatkichi 8,8 ga teng bo‘layotgan bo‘lsa basketbol to‘garagiga

qabul qilinayotgan 11- 12 yoshli bolalarda 60 m.ga yugurish tezligi 9,5 soniya bilan

ifodalanmoqda, demak bizning tadqiqotimiz bo‘yicha 8 m.ga yugurish tezligini 2

barobar masofaga (56 m.) ko‘paytirilsa, xatto eng kichik ko‘rsatkich (6,4 soniya) 12,8

soniyaga ortar ekan. Boshqacha qilib aytganda 60 m.ga yugurish tezligi 9,5 soniya 56

m.ga yugurish tezligi esa 12,8 soniya’ni tashkil etayapti. 2x14 m.ga yugurish sharti

murakkablashtirilgan sari – ya’ni to‘pni urib to‘g‘ri yo‘nalishda va keglilararo yugurish

tezligining eng kichik (min.) va eng katta (max.) ko‘rsatkichlari muvofiq ravishda 10,4

– 13,0 va 13,6 – 16,4 sek.ni tashkil etmoqda.

Bunday holat, fikrimizcha tekshiriluvchi bolalarda hali to‘pni urib yugurish

texnikasi yaxshi shakllanmaganligi tufayli muvofiq masofaga to‘pni urib to‘g‘ri va

keskin o‘zgaruvchan yo‘nalish bo‘ylab yugurish vaqti juda kattalashib ketgan deb

hisoblash mumkin. Mazkur testlar 4 oydan so‘ng qayta qabul qilinganda ham qayd

etilgan yugurish ko‘rsatkichlari ijobiy tomonga katta farq bilan ifodalanmadi. Demak,

taxmin qilish mumkinki, 4 oy davomida yugurish tezligi ham, to‘pni urib yugurish

tezligi ham juda sust shakllangan.

Basketbol bo‘yicha ko‘plab professional jamoalarini tayyorlagan amerikalik

mashhur trener Nik Sortel (2005) bugungi basketbolga to‘pni urib keskin o‘zgaruvchan

yo‘nalishlarda yugurish o‘ta muhim ahamiyatga ega ekanligini ta’kidlash bilan bir


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–1_ Май –2025

275

qatorda, bunday ko‘nikmani tanani ko‘proq bo‘lib tezkor yugurish texnikasiga amal

qilish zarurligiga e’tibor qaratadi.

11-12 yoshli bolalarda to‘pli va to‘psiz yugurish tezkorligi

Nazorat guruhi

№ F.I.O

2x

14

m

to‘psiz

yugurish

(soniya)

2x 14 m to‘pni

urib yugurish

(soniya)

2x 14m. to‘pni

urib

keglilararo

yugurish

(soniya)

1

Abdullaev H

6.4

10.4

15.2

2

Abdumajidov A

7.2

11.2

14.8

3

Akramov Sh

6.8

10.0

13.6

4

Durdiqulov J

7.4

12.6

15.2

5

G‘anixonov M

8.0

12.0

15.0

6

Habibullaev E

7.0

12.4

14.6

7

Hamidullaev A

6.6

11.8

14.4

8

Ibodullaev A

8.2

11.0

16.2

9

Madanov X

7.4

11.6

16.0

10 Muxtorbekov X

8.2

10.8

15.8

11 Soatov Husan

7.5

12.4

15.6

12 Turabekov S

7.2

12.6

14.8

6.4 – 8.2

10 – 12.6

13.6 – 16.2

X=7.5

X=11.8

X=15.3

Shunday ekan, demak bolalar avval to‘psiz tanani pastga tushirib yugurish

tezligi va texnikasini mukammal o‘zlashtirish maqsadga muvofiq bo‘ladi. Ana shu

jihatga 2x14 m.ga to‘psiz yugurish texnikasini o‘rganish muhim amaliy ahamiyat kasb

yetadi.

Dastlabki tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, 2x14 m.ga to‘psiz yugurish texnikasi

ixtisoslashgan asosda shakllanmagan ekan. Chunonchi, 2022 yil oktabr oyida shu test

bo‘yicha o‘tkazilgan tekshiruvda qayd etilgan eng kam miqdorga ega bo‘lgan yugurish


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–1_ Май –2025

276

texnikasi 2 ballni, eng ko‘pi (maksimal) 5,5 ballga teng bo‘ldi. O‘rtacha ko‘rsatkich

3,7 ballarini tashkil etdi.

11-12 yoshli bolalarda yugurish texnikasi (to‘pli va to‘psiz)

Tajriba guruhi

№ F.I.O

2x

14

m

to‘psiz

yugurish

2x 14 m to‘pni

urib yugurish

2x 14m. to‘pni

urib

keglilararo

yugurish

1

Abduazimov O

3.0

2.0

1.5

2

Abdukamolov A

3.5

2.0

2.0

3

Abdurahimov A

4.0

1.5

1.0

4

Amirjonov I

2.0

2.5

1.0

5

Hamidullaev D

4.5

3.0

1.5

6

Hamidullaev I

4.5

3.0

2.5

7

Jo‘raev D

4.0

2.5

2.0

8

Komilov A

3.5

3.5

3.0

9

Mahmudjonov A

3.0

2.5

2.0

10

Nig‘matullaev S

5.0

3.5

3.0

11

Qodirov J

4.5

3.0

2.0

12

Rixsiev A

5.5

3.0

2.0

2.0-5.5

1.5-4.0

1.0-3.0

X=3.7

X=2.8

X=1.9

2x14 m.ga to‘pni urib yugurish texnikasining min – max ko‘rsatkichlari 2,0 –

2,5 ball bilan ifodalandi. O‘rtacha ko‘rsatkich 3,7 ballni tashkil etdi . ko‘rinib turibdiki,

to‘pni urib yugurish texnikasi to‘psiz yugurish texnikasiga nisbatan min va max

ko‘rsatkichlar bo‘yicha ham, o‘rtacha ko‘rsatkichlkar bo‘yicha ham sustlashib ketgan.

Demak yugurishda basketbol texnikasiga rioya qilish shu texnikani sustlashishiga olib

kelgan.

Yugurish texnnikasining yanada salbiy tomonga o‘zgarishi 2x14 m.ga to‘pni

urib keglilararo – ya’ni keskin o‘zgaruvchan yo‘nalishda yugurishda yanada yaqqol


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–1_ Май –2025

277

ko‘zga tashlandi. Bunday usulda yugurish texnikasini daq.ko‘rsatkichlari 1,0 ball, max.

ko‘rsatkichi esa 3,0 ballni tashkil etdi. O‘rtacha ko‘rsatkich 1,9 ballga teng bo‘ldi.

11-12 yoshli o‘uvchi bolalarda to‘psiz va to‘pni urib yugurish tezligini

ifodalovchi o‘rtacha ko‘rsatkichlar farqi.

( n=12 )

Test mashlari

min – max

X ±

2x14 m.ga to‘psiz yugurish

(soniya)

2x14 m.ga to‘pni urib yugurish

(soniya)

2x14 m.ga to‘pni urib keglilararo

yugurish (soniya)

Izoh: Suratda – 2025 yil 2 noyabrda olingan

Maxrajda – 2025 yil 3 fevralda olingan

Jumladan 2x14 m.ga to‘psiz yugurish tezligi bo‘yicha olingan dastlabki

tadqiqotda 2022 yil oktabrda min – max ko‘rsatkichlar oralig‘i

(

diapazoni

)

2,4 soniya

ni 4 oydan so‘ng bu ko‘rsatkich o‘zgarmadi – 2,4 soniya. ammo o‘rtacha ko‘rsatkichlar

bo‘yicha oktabr oyida 2x14 m.ga yugurish tezligi 7,5 ± ,6 sek.ni tashkil etgan bo‘lsa,

4 oydan so‘ng mazkur o‘rtacha ko‘rsatkich 7,3 ± 0,7 soniya ga teng bo‘ldi. Ya’ni

yugurish tezligi 0,2 soniya ga yaxshilandi.

2x14 m.ga to‘pni urib yugurish tezligi bo‘yicha min –max ko‘rsatkichlar

oralig‘i 2,6 soniya 4 oydan so‘ng – 3,4 soniyani tashkil etdi. O‘rtacha ko‘rsatkichlar

oktabr 11,8 ± 1,02 soniya 4 oydan so‘ng (yanvar) 11,6 ± 1,04 soniya bilan ifodalandi.

Ko‘rinib turibdiki 4 oylik an’anaviy mashg‘ulotlarda shug‘ullanish natijasida bu test

bo‘yicha qayd etilgan tezlik deyarli o‘zgarmagan. 2x14 m.ga to‘pni urib keglilararo

yugurish tezligi min va max ko‘rsatkichlar bo‘yicha 2,8 soniya oraliq bilan farqlangan.

4 oydan so‘ng oraliq 2,4 soniyani tashkil etdi. O‘rtacha ko‘rsatkichlar bo‘yicha bu

murakkab test bo‘yicha olingan o‘rtacha ko‘rsatkichlar 15,3 1,14 va 15,6±1,18 soniya

bilan ifodalanib, 4 oy mobaynida to‘pni urib keglilararo yugurish tezligi o‘zgarmay

qolganligini qayd etdi.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–1_ Май –2025

278

Sport o‘yinlari bo‘yicha faoliyat ko‘rsatayotgan qator mutaxassis-olimlarning

ta’kidlashicha, dastlabki tayyorgarlik bosqichi mashg‘ulotlarni muntazam o‘tkaza

borish, jismoniy sifatlar va texnik ko‘nikmalarni shakllantirishga qaratilgan

mashg‘ulotlarni maqsadli tashkil qilish natijasida hatto 4 – 6 oy ichida ham, masalan

to‘psiz yoki to‘pni urib turli yo‘nalishlarda yugurish tezligi hamda taxnikasi sezilarli

darajada o‘zgarishi mumkin ekan. (A.A.Sheretyuk 1991; Z.Koksevnjova 1991;

Y.N.Kleshev 2005; N.V.Sonina 2007;). Ma’lumki mazkur mualliflar tomonidan

bildirilgan bunday fikrlar–mulohazalar sport maktablarida o‘z ifodasini topsada,

afsuski, o‘rta maktab sport to‘garaklarida, olib borilayotgan mashg‘ulotlarda tanlangan

sport turiga xos jismoniy sifatlar va texnik–taktik ko‘nikmalarni shakllantirishga

mo‘ljallangan mashqlarni ilmiy asosda tanlashga va ularni tabaqalashtirilgan tartibda

qo‘llashga jiddiy e’tibor qaratilmaydi. Bundan xulosa basketbol bilan shug‘ullanishni

endi boshlagan bolalarda to‘psiz va to‘pni urib turli yo‘nalishlarda yugurish texnikasini

o‘rganish bo‘yicha olingan maxsus testlar natijalar asosida tasdiqlandi. (6-jadval)

Masalan, 2x14 m.ga to‘psiz yugurish texnikasi 11-12 yoshli o‘quvchi bolalarda.

11-12 yoshli o‘quvchi bolalarda to‘psiz va to‘pni urib yugurish texnikasini

ifodalovchi o‘rtacha ko‘rsatkichlar farqi

(n=12)

Test mashqlari

min – max

X

2x14 m.ga to‘psiz yugurish

texnikasi (ball)

2x14 m.ga to‘pni urib yugurish

texnikasi (ball)

2x14 m.ga to‘pni urib keglilararo

yugurish texnikasi (ball)

Izoh: Suratda – 2025 yil 5 martda olingan

Maxrajda – 2025 yil 5 mayda olingan

2,0 – 5,5 ballga teng bo‘lib o‘rtacha 3,7 ± 0,09 ballni tashkil etdi. Shu ballar

basketbol bilan 4 oy shug‘ullangandan so‘ng qayd etilgan ko‘rsatkichlar muvofiq


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–1_ Май –2025

279

ravishda 2,0 – 5,0 ball, o‘rtacha 3,6 ± 0,08 ball bilan ifodalanadi. Texnikaning o‘sish

surati deyarli kuzatilmagan.

Mazkur testni biroz murakkablashtirish – ya’ni basketbolga xos yugurishni

to‘pni urib ijro etish shu ko‘nikma texnikasiga sezilarli ravishda salbiy ta’sir ko‘rsatdi.

Jumladan, 2x 14 m.ga to‘pni urib yugurish texnikasi o‘rtacha 2,8 ± 0,11 ballni tashkil

etdi. Bu ko‘rsatkich dastlabki o‘rtacha ko‘rsatkichdan deyarli 1 ball (0,9 ball)ga

yomonlashdi. 4 oy davomida an’anaviy mashg‘ulotlarda shug‘ullangandan so‘ng

to‘pni urib yugurish texnikasi xiyol yaxshilandi va o‘rtacha 3,1 ± 0,12 ballni tashkil

etdi. Shuni alohida ta’kidlash joizki, qo‘llanilgan testni yanada murakkablashtirish,

ya’ni 2x14 m.ga to‘pni keglilararo urib yugurishda shu ko‘nikma texnikasi nisbatan

keskin susayib ketdi va dastlab 1,9 ± 0,06 ballni 4 oydan so‘ng 2,2 ± 0,05 ballni, tashkil

etdi.

Ko‘rinib turibdiki, basketbol bilan 4 oy shug‘ullanish natijasida (tekshiriluvchi

bolalar biz o‘tkazgan tadqiqot muddatidan oldin yana 2-3 oy shug‘ullanishgan) to‘p

urib yugurish texnikasi juda sust shakllangan, ayrim hollarda texnikaning shakllanishi

deyarli sezilarli bo‘lmagan. Test sharti murakkablashgan sari – ya’ni test asosida

yotgan to‘pni urib turli yo‘nalishlar bo‘ylab yugurishda, uning texnikasi keskin

yomonlashishining asosiy sababi, fikrimizcha, shu texnikani tezkor yugurish bilan

qo‘shma uslubda shakllantirilmaganidadir.

Xulosa

:

11-12 yoshli bolalarda to‘psiz yugurish tezligi (7.3±0.7 soniya) to‘pni urib

yugurish tezligiga (11.6±1.04 soniya) nisbatan ancha yuqori ko‘rsatkichlarga ega.

Bu farq to‘pni boshqarish texnikasining etarli darajada shakllanmaganligidan

dalolat beradi.

Texnik baholashda to‘psiz yugurish (3.7±0.09 ball) to‘pni urib yugurish

(2.8±0.11 ball) va keglilararo yugurish (1.9±0.06 ball)ga nisbatan ancha yuqori

ball oldi. Bu basketbolga xos harakatlarni o‘zlashtirishda maxsus metodikaning

yetishmasligini ko‘rsatadi.

Amaliy tavsiyalar:


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-26

Часть–1_ Май –2025

280

Yosh basketbolchilarni tayyorlashda avval to‘psiz tezkor yugurish

texnikasini mukammal o‘zlashtirishga, so‘ngra to‘pni boshqarish elementlarini

bosqichma-bosqich kiritishga e‘tibor berish zarur. Keskin yo‘nalish o‘zgarishlarini

talab qiluvchi mashqlarni (keglilararo yugurish) dastlabki bosqichlarda sekin

tempda, texnikani to‘g‘ri bajarish ustuvorligi bilan o‘tkazish maqsadga

muvofiq.Harakatlarni takrorlash chastotasini oshirish va vizual nazorat (video

tahlil) usullaridan foydalanish texnik ko‘nikmalarning tezroq shakllanishiga

yordam beradi.

Kelajakdagi tadqiqotlar uchun yo‘nalishlar:

Turli yosh guruhlarida to‘pni urib harakatlanish texnikasini

shakllantirishning optimal metodikasi. Texnik ko‘nikmalarning tezligi va

aniqligini bir vaqtning o‘zida rivojlantirishga qaratilgan innovatsion mashq turlari.

Individual qobiliyatlar va jismoniy tayyorgarlik darajasini hisobga olgan

holda differensiallashgan yondashuv. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, yosh

sportchilarni tayyorlashda harakatlar texnikasini sifat jihatdan to‘g‘ri

shakllantirishga qaratilgan tizimli ish samaradorlikni oshirishning asosiy omili

hisoblanadi

ADABİYOTLAR:

1.«Jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risida»gi Qonun Toshkent 2015 yil. O‘zbekiston

Respublikasining «Ta’lim to‘g‘risida»gi qonuni (Barkamol avlod - O‘zbekiston

taraqqiyotining poydevori. –T.: Sharq nashriyot matbaa-konserni. 1997. –B.20-29.

2.O‘zbekiston Respublikasining «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi» //Barkamol avlod

- O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. –T.:Sharq nashriyot matbaa-konserni.1997.

B.-31-61.

3.Usmаnхоdjаyеv T.S., Sh.Х.Isrоilоv, А.А.Pulаtоv, Sh.А.Pulаtоv “Milliy vа hаrаkаtli

o‘yinlаr” Dаrslik. - Toshkent, 2015, 300 b.

4.

Hudoshukurovich, S. O. (2025). MAKTAB OʻQUVCHILARNING FUTBОL

BOʻYICHA TЕХNIK-TАKTIK TАYYORGАRLIK TОMОNLАRINI OʻRGАNISH

MUАMMОLАRI.

JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

,

72

(1), 341-346.