TALABA-YOSHLARNING IJTIMOIY-INNOVATSION FAOLLIGINI OSHIRISH MASALALARI

160

Issue 12(47), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.05.2025

SCIENCE SHINE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL

TALABA-YOSHLARNING IJTIMOIY-INNOVATSION FAOLLIGINI

OSHIRISH MASALALARI

Abdunabiyev Zunnunbek Dilmurodjon o‘g‘li

Andijon davlat pedagogika instituti talabasi

Annotatsiya:

Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida talabalarning ijodiy

salohiyatini yuksaltirishning eng yahshi usullaridan biri mustaqil talim so‘z boradi

.

Maqola mazkur yo‘nalishda bugungi kunda mavjud bo‘lgan muammolar va mustaqil
ta’lim olishni tashkil etishning yangi usullarini yaratish borasida qator taklif va shu

maqsadda amalga oshirilgan qator uslubiy tajribalarni misol tariqasida yoritib beradi.
SHuningdek oliy talimda oquv predmeti fan dasturini ishlab chiqishda mustaqil ishlar

mavzularini qanday mezonlar asosida belgilash maqsadli bo‘lishi hamda ta’lim

berishning innovatsion uslublarini yaratish bilan birgalikda,

mustaqil ta’lim olishning

ham mavzuviy,

ham uslubiy yondashuviga bo‘lgan bugungi kun talabini ham

ochishga xarakat qilinadi.

Kalit so‘zlar:

Ijtimoiy, intellektual, ilm-fan, renessans, kreativ, fuqarolik

jamiyati, texnologiya, motivatsiya, plagiat,

muammoli ta’lim uslubi

, ijodiy muhit,

kazus, tatqiqot natijasi,

iste’molchi

, mezonlar.

Annotation:

This article discusses independent learning as one of the best ways

to improve the creative potential of students in higher education institutions. The
article highlights the current problems in this area and a number of proposals for
creating new methods of organizing independent learning, as well as a number of
methodological experiments carried out for this purpose. In addition, it attempts to
reveal the criteria on which it is appropriate to determine the topics of independent
work in the development of a subject program in higher education, as well as the
creation of innovative teaching methods, as well as the current demand for both
thematic and methodological approaches to independent learning.

Keywords:

Social, intellectual, science, renaissance, creative, civil society,

technology, motivation, plagiarism, problem-based learning, creative environment,
case study, research result, consumer, criteria.

Bugungi kunda oliy ta’lim muassasalarida ta’lim sifatini oshirish

, talabalarning

bilim olishga bo‘lgan qiziqishini kuchaytirish va ularni mustaqil fikrlashga o‘rgatish

dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Ushbu vazifalarni amalga oshirishda mustaqil

ta’limning o‘rni beqiyosdir

.

Mustaqil ta’lim –

bu talabaning o‘quv dasturi doirasida

,

161

Issue 12(47), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.05.2025

SCIENCE SHINE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL

professor-

o‘qituvchilarning maslahati va yo‘nalishi asosida

, shaxsiy reja va jadvalga

muvofiq bilim olishga qaratilgan faoliyatidir.

Bu jarayonda talaba o‘zining

qiziqishlari, qobiliyatlari va ehtiyojlaridan kelib chiqib,

o‘quv materiallarini mustaqil

ravishda o‘rganadi

,

tahlil qiladi va amaliyotda qo‘llaydi

.

Mustaqil ta’lim talabalarga quyidagi imkoniyatlarni yaratadi: Talaba o‘z o‘qishi

uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga oladi va bilim olish jarayonida faol ishtirok etadi

.

Talaba o‘quv materiallarini tahlil qilish

, baholash va xulosalar chiqarish orqali

mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantiradi. Talaba mustaqil ravishda ilmiy izlanishlar
olib borish,

loyihalar yaratish va amaliyotda qo‘llash orqali o‘zining ijodiy

salohiyatini ro‘yobga chiqaradi

.

Talaba o‘zining o‘quv rejasini tuzish

, vazifalarni

belgilash va ularni bajarish uchun vaqtni to‘g‘ri taqsimlash orqali vaqtni boshqarish
ko‘nikmalarini o‘rganadi

. Talaba turli xil axborot manbalaridan (kitoblar, maqolalar,

internet resurslari) kerakli ma’lumotlarni topish

, saralash va ulardan foydalanish

malakalarini rivojlantiradi.

Oliy ta’lim muassasalarida mustaqil ta’limni samarali

tashkil etish muhim.

Oliy ta’lim tizimida mustaqil ta’limning roli tobora ortib

bormoqda.

Kelajakda mustaqil ta’limning bir qancha yo‘nalishlari rivojlanishi

kutilmoqda. Misol uchun, Har bir talaba uchun uning qiziqishlari va qobiliyatlariga

mos bo‘lgan individual o‘quv rejasini tuzish

. Talabalarga istalgan vaqtda va istalgan

joyda bilim olish imkoniyatini beruvchi onlayn kurslar va resurslarni yaratish;

Talabalarni amaliy ko‘nikmalarga o‘rgatish va ularning ish beruvchilar talablariga
mos keladigan mutaxassislar bo‘lib yetishishiga yordam berish hamda Talabalarni

ilmiy izlanishlarga jalb qilish, ularning ilmiy maqolalar yozish va konferensiyalarda

ishtirok etishiga ko‘maklashish kabi yo‘nalishlarini ko‘rsata olamiz

.

Birinchi navbatda ijtimoiy faolik deganda kishi qaysi kasbning egasi bolishidan

qanday lavozimda ishlashidan qat"iy nazar uning jamiyat rivojiga hissa qoshishiga

zamondan ortda qolmaslika bo‘lgan harakatini tushunish mumkin

. Ijtimoiy faolik

tushunchasi fuqarolik jamiyati tushunchasi bilan chambarchas bog‘liq

. Zamonaviy

pedagogikaning vazifasi sifatida talabalar intellektual faoligini oshirishda talim

jarayonida innovatsiyalarni qo‘llanilishini tahlil qilish muhim ro‘l o‘ynaydi

. Bugungi

kunda ta’lim jarayonida yangiliklarni joriy etish yaxshi samara bermoqda

.

Ta’lim

jarayonini inovatsiyalar orqali yuksak saviyada tashkil etish talabalarning intellectual
faoligini oshirishga xizmat qiladi Yangi sharoitlardan kelib chiqib,

«Talim

to‘g‘risida»gi va «Kadrlar taiyorlash milliy dasturi to‘g‘risida»gi O‘zbekiston

Respublikasi qonunlariga, 2017-

2021 yillarga mo‘ljallangan ― O‘zbekiston

Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘iycha Harakatlar strategiyasi‖

,

O‘zbekiston

Respublikasi Prezidentining ― Pedagog kadrlarni taiyorlash

, halq talimi hodimlarini

162

Issue 12(47), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.05.2025

SCIENCE SHINE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL

qayta tayorlash va ularning malakasini oshirish tizimini yanada takomillashtirish
chora-

tadbirlari to‘g‘risida‖gi qaroriga muvofiq

, talim bosqichlarining uzluksizligi va

izchilligini taminlash, talimning zamonaviy metodologiyasini yaratish, davlat talim
standartlarini kompetensiyaviy yondashuv asosida takomillashtirish,

o‘quvmetodik

majmualarning yangi avlodini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish, maktabgacha
talim muassasalarining qulailigini taminlash, maktabgacha talim sifatini yahshilash
hamda ularni rivojlantirish choratadbirlarini amalga oshirish hamda pedagog
hodimlarni qaita taiyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini yanada
takomillashtirishni taqozo etadi.

Mustaqil talim olish talabalarni o‘quv mashg‘ulotida olgan bililarini hayotda

namoyon etish,

o‘qituvchi ishtirokisiz mustaqil qaror qabul qilishiga o‘rgatadi

.

Mustaqil talimni to‘g‘ri shakillashtirish har qandai o‘quv predmetini o‘zlashtirish

imkoniyatini oshirishi,

qaisidir ma’noda talabani bilim

, malaka,

ko‘nikma olishiga

undashi, motivatsiyasini oshirishi lozimdir. Bugungi kunda talaba shahsi uchun

mustaqil talimning o‘quv protsesining yuklamasi sifatida belgilanib qolganligi

,

mustaqil talim mavzularini to‘g‘ridan

-

to‘g‘ri fan dasturidagi mavzular bilan bir

hilligi, mustaqil ish mavzusining malum bir muammoga y`o`naltirilmaganligi balki
aksariyat hollarda turli manbaalardan olinadigan tayyor materiallar orqali yoritilishi
hamda mustaqil ishni amaliyotda tatbiq qilmaslik kabi holatlar talim sifati
samaradorlgining dolzarb muammolaridan biri. Chunki bugungi kunda talabalar

uchun mustaqil talim faqatgina qo‘shimcha ishdek namoyon bo‘lmoqda

. Talabalar

mustaqil ishlarni aksariyat holatlarda avvalgi

mustaqil ishlardan ko‘chirish

, internet

tarmog‘idan mavzuga oid taiyor materiallarni

nusxalash orqali amalga oshirmoqdalar.

Mustaqil talim talabalarni samarali kasbiy mahoratini rivojlantirishda muhim
ahamiyat kasb etadi.

Prezidentimiz ta’kidlaganidek

,

“Innovatsiya

-

bu kelajak” degani

. Biz buyuk

kelajagimizni barpo etishni aynan innovation g‘oyalar asosida boshlashimiz kerak

.

Innovation rivojlanish va raqamli iqtisodiyot yo‘liga o‘tishimiz bejiz emas

. Chunki

zamon shiddat bilan rivojlanib borayotgan hozirgi davr hammaga ma’lum

. Yangi fikr

yangi g‘oyalar innovatsiyaga tayangan davlat faoliyati davrning actual talabidir

.

Yoshlar “Start up” “Texnoways” singari yirik texnologik rivojlanish marafonlarida
o‘z iqtidor va imkoniyatlarini namoyon etyabdi

.

Grandlar g‘olibiga aylanib

ishlanmalarini foydali qurilmalariga aylantiryabdi. Ana shunday yigit-

qizlarni qo‘llab

quvvatlash maqsadida innovatsion rivojlanish vazirligi qoshida birinchilardan bo‘lib
"Yoshlar akademiyasi” tashkil etildi

. Bugun yurtimiz aholisining 60 foizini tashkil

etadigan Yoshlar orasida iqtidorlilar ko‘p

.

Ularni har tomonlama qo‘llab

- quvvatlash

163

Issue 12(47), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.05.2025

SCIENCE SHINE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL

zamirida Esa mustaqil o‘z g‘oyalari bilan yurtimiz va Jahon maydonida munosib
o‘rin egallay oladigan shaxslarni tarbiyalash yotadi

. Zero Ana shunday yoshlar Yangi

O‘zbekiston kelajagini bunyod etish yo‘lida shahdam

qadam tashlashni boshladi.

XULOSA

Xulosa qilib aytganda, hammaga yashash uchun har kuni 24 soat beriladi. Hayot

mana shu- bizga berilgan lahzalar sarhisobi.

To‘g‘ri

, u qisqa. Ammo qadriga yetib,

o‘tkinchi hayotning mohiyatini tushunib oqilona yashalsa

, bu- bir marta huzurlanib

yashash uchun yetarli fursat.

Garchi hayot yillar bilan o‘lchansa ham

, biz umr

deganda baxtli daqiqalar,

go‘zal xotiralarni eslaymiz

. Aytishadi-ku, bir kunlik umrda

ham bir asrlik hayot kechirsa bo‘ladi

.

Buning uchun umrga munosib bo‘lish kerak

.

21

Oliy ta'lim muassasalarida mustaqil ta'limni tashkil etish nafaqat zamonaviy ta'lim
talabi, balki har bir talabaning shaxsiy rivojlanishi va kelajakda muvaffaqiyatli kasbiy
faoliyat olib borishi uchun zaruriy shartdir. Biz mustaqil ta'limni tashkil etishning
asosiy tamoyillariga rioya qilgan holda,

talabalarning o‘z bilim olish jarayoniga

mas'uliyatli yondashuvini, ijodiy qobiliyatlarini namoyon etishini va mustaqil fikrlash

ko‘nikmalarini rivojlantirishga erishamiz

.

Shuningdek, oliy ta'lim muassasalari professor-

o‘qituvchilari mustaqil ta'limni

qo‘llab

-

quvvatlash va rivojlantirish uchun doimiy ravishda o‘z malakalarini oshirib

borishlari, zamonaviy texnologiyalardan foydalanishlari va talabalar bilan
hamkorlikda ishlashlari lozim. Faqat shundagina biz kelajakda yurtimiz ravnaqiga

hissa qo‘shadigan

, bilimli, intellektual salohiyatli va raqobatbardosh kadrlarni

tayyorlay olamiz. Mustaqil ta'lim -

bu kelajak sari qo‘yilgan muhim qadamdir!

References:

1. Pedagogik Mahorat.

o‘quv metodik qo‘llanmasi

. TDPU 2005-yil 2.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti pf

-4947 Toshkent sh. 2017-yil 7 -fevral 72-78.

2.

Закиров

,

Д

.

У

.,

& Нурметов

,

Х

.

С

. (2021).

ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНАЯ

ШКОЛА ОСНОВНОЙ ИСТОЧНИК ЭКОЛОГИЧЕСКОГО ВОСПИТАНИЯ

.

Academic research in educational sciences, 2(Special Issue 2).

3.

ПРИРОДНЫЕ УСЛОВИЯ ТЕРРИТОРИЙ ПРИАРАЛЬЯ (НА ПРИМЕРЕ

РЕСПУБЛИКИ КАРАКАЛПАКСТАН) Рамазонов Б

.

Р

.,

Файзиев В

.

Б

.,

Закиров

Д

.

У

.

В сборнике: Молодежный агрофорум

- 2021.

Материалы Международной

научно

-

практической интернет

-

конференции молодых ученых

.

под общ

.

ред

.

Н

.

Ю

.

Бармина

.

Нижний Новгород

, 2021.

С

. 54-57.

2121

Shuxrat Sattorov, “Biz g’alaba qozonamiz”,”Bilim va intellektual salohiyat” nashriyoti 2018

164

Issue 12(47), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.05.2025

SCIENCE SHINE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL

4.

Татаева

,

Д

.

А

.,

& Закиров

,

Д

.

У

. (2021).

ЭФФЕКТЫ

ЭКОЛОГИЧЕСКОГО

ВОСПИТАНИЯ

В

ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ

ШКОЛАХ

,

ЭКСКУРСИЯ

ДЕТЕЙ К ПРИРОДЕ

. Academic research in educational

sciences, 2(12), 1413-1418.

5.

Алланазарова

,

И

.,

& Закиров

,

Д

. (2021).

ЭФФЕКТИВНЫЕ СПОСОБЫ

ИСПОЛЬЗОВАНИЯ 3D

-

ТЕХНОЛОГИЙ ПРИ ПРОВЕДЕНИИ ЗАНЯТИЙ

КУРСА:«АНАТОМИЯ ЧЕЛОВЕКА» В ПЕДАГОГИЧЕСКИХ ВУЗАХ

.

Academic research in educational sciences, 2(11), 404-411.

6.

Турсунова

,

Н

.

М

.,

Аманов

,

Б

.

Х

.,

& Закиров

,

Д

.

У

. (2021). PHASEOLUS

VULGARIS L.

ТУРИГА МАНСУБ МАҲАЛЛИЙ ВА ХОРИЖИЙ

НАМУНАЛАРНИ ДУРАГАЙЛАШ ВА БОШЛАНҒИЧ МАНБАЛАРИНИ
ЛАБОРАТОРИЯ ШАРОИТИДА УНУВЧАНЛИГИ АНИҚЛАШ

. Academic

research in educational sciences, 2(8), 506-511.

7.

Аманов

,

Б

.

Х

.,

& Закиров

,

Д

.

У

. G. BARBADENSE L.

ТУР ИЧИ

ХИЛМАХИЛЛИКЛАРИНИ ДУРАГАЙЛАШ АСОСИДА ОЛИНГАН ЙИРИК

КЎСАКЛИ ОИЛА ПОПУЛЯЦИЯЛАРИНИНГ АЙРИМ МОРФО

-

ХЎЖАЛИК

БЕЛГИЛАРИНИНГ УЗВИЙ БОҒЛИҚЛИГИ

.

8.

Закиров

,

Д

.

У

. (2020).

ЭКОЛОГИК ТАЪЛИМДА МАНТИҚИЙ

ФИКРЛАШ ВА МУСТАҚИЛ ТАЪЛИМДАН УНУМЛИ ФОЙДАЛАНИШНИ
РИВОЖЛАНТИРИШ УСУЛЛАРИ

.

Биология ва экология электрон журнали

,

4(2).

9.

Д

.

У

.

Закиров

,

Р

.

Хамроев

,

& Д

.

Татаева (2022)

.

ЭКОЛОГИЧЕСКОГО

ВОСПИТАНИЯ В БЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ШКОЛАХ

. Academic research in

educational sciences, 3 (2), 630-636.

11.

Дониёр Уткирович Закиров (2020)

.

МАКТАБЛАРДА БИОЛОГИЯ

ФАНИНИ ЎТКАЗИШДА ЎҚУВЧИЛАРНИНГ МУСТАҚИЛ ФИКРЛАШИНИ

РИВОЖЛАНТИРИШ УСУЛЛАРИ

. Science and Education, 1 (7), 540-551.