146
Issue 6(41), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.03.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
O‘QUVCHILARDA NAZARIY BILIM VA AMALIY KO‘NIKMALARNI
OSHIRISHDA PEDAGOGIK MAHORAT VA KREATIV
YONDASHUVLARNING DOLZARB MASALALARI
Rustamov Raxmat Mansurovich
O‘zbekiston Respublikasi IIVning 1-sonli Toshkent akademik litseyi kafedra
boshlig‘i, texnika fanlari nomzodi
Giyazov Doniyor Erkinovich
O‘zbekiston Respublikasi IIVning 1-sonli Toshkent akademik
litseyi o‘quv bo‘limi boshlig‘i
Zayniddinov Samariddin Badriddinovich
O‘zbekiston Respublikasi IIVning 1-sonli Toshkent akademik litseyi o‘qituvchisi
Annotation:
This scientific article addresses several challenges in the
educational process by integrating theory and practice. It aims to strengthen students’
theoretical knowledge while enhancing their skills and qualifications. The article
examines the characteristics of various disciplines and their practical applications,
connecting educational program topics to real-world practice. Additionally, it
identifies key areas for improving the quality of teaching through a scientific
approach.
The article provides methodological recommendations that produce positive
outcomes in young students’ understanding and engagement with educational
programs. These recommendations are designed to improve students’ comprehension,
speaking, and overall communication skills. Furthermore, they seek to enhance the
effectiveness of applying theoretical knowledge in practical scenarios, increase
students’ interest in the subjects, and elevate the quality and depth of teaching.
Annotatsiya:
ushbu ilmiy maqolada o‘quv jarayonlaridagi muammolar yechimi
sifatida nazariya va amaliyot uyg‘unligini ta’minlagan holda o‘quvchilarning nazariy
bilimlarini mustahkamlashda o‘rganiladigan har bir fanning xususiyatlari, amaliyotda
tutgan o‘rni, ta’lim dasturlari mavzularini amaliyot bilan bog‘lash, o‘quvchilar bilimi,
ko‘nikma va malakalarini sifat ko‘rsatgichlari o‘sish nuqtalarini ilmiy asosda tahlil
qilib borishda nazariy ta’limning amaliyot bilan uzviyligini ta’minlanishi o‘quvchi
yoshlarning ta’lim darsturlarini o‘zlashtirish darajalari, tushinish, so‘zlash va nutq
madaniyatlarini o‘sishi, kelgusida o‘zlashtirilgan nazariy bilimlarini amaliyotda
qo‘llash samaradorligini oshirish, o‘quvchilarni fanga bo‘lgan qiziqishlarini, dars
147
Issue 6(41), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.03.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
jarayonlarini sifati va mazmunini oshirish imkoniyatlari yuzasidan ijobiy natijalarni
berayotgan ba’zi metodik va uslubiy tavsiyalar yoritib berilgan.
Kalit so‘zlar:
ilmiylik, uzviylik, nazariya, amaliyot, o‘zlashtirish, sifat,
samaradorlik, ta’lim dasturlari, sohaviy tashkilotlar, axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari, metodika, pedagogik mahorat, bilim, ko‘nikma, malaka, video dars,
multimediali taqdimotlar, kreativlik, qiziquvchanlik, mantiqiy fikrlash, tushinish,
so‘zlash, izchillik va tizimlilik,
virtual stentlar, o‘quv-metodik kontentlar majmuasi
va h.k.
Keywords
: scientific rigor, coherence, harmony, theory, practice, mastery,
quality, efficiency, educational subjects, educational programs, didactic tools,
industry organizations, information and communication technologies, creativity,
methodology, pedagogy, skills, knowledge, competence, video lessons, multimedia
presentations, curiosity, logical thinking, understanding, consistency, systematic
approaches, virtual simulations, educational content methodologies, and more.
Ta’lim sifati, mazmuni va samaradorligini oshirishda, o‘quvchilarning ilmga,
fanga bo‘lgan qiziqishlarilarni, bilim darajalarini o‘sish nuqtalarini aniqlashda va dars
jarayonlarini o‘qitishning ilg‘or metod va usullariga tayangan holda pedagoglardan
zamonaviy kreativ yondashuvlarni qo‘llashni taqozo qilmoqda.
Albatta, bugungi kunda ta’lim jarayonlarini mazmunli tashkil qilish,
o‘quvchilarni fanlarni o‘zlashtirish darajalarini maqsadli monitoringini yuritish,
o‘quv jarayonlari sifatini oshirish yuzasidan ilmiy tadqiqotlar natijalariga muvofiq
o‘rganiladigan
o‘quv
fanlarining
xususiyatlari,
o‘quvchilar
tomonidan
o‘zlashtirishlarining o‘sish nuqtalarini aniqlashda zamonaviy interfaol o‘qitish
metodikalarni joriy etilishi o‘zining ijobiy natijalarini berayotgan texnologiyalar joriy
qilinib kelinmoqda.
O‘quvchilar tomonidan fanlarni o‘zlashtirish, bilim darajalarini oshirishda o‘quv
dasturida keltirilgan mavzular xususiyatlari, murakkablik darajalariga, o‘qituvchi
tomonidan dars jarayonida qo‘llaniladigan pedagogik mahorat va kreativ
yondashuvlarga ham bog‘liqligini ko‘rsatmoqda.
Bugungi kunda dars jarayonlari o‘rganiladigan fanlarning xususiyatlari asosan
turli shakllarda, jumladan, nazariy, amaliy, seminar va boshqa ilg‘or usul va
metodikalarni qo‘llangan holda tashkil qilinmoqda.
Lekin, ilmiy amaliy tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki ushbu an’anaviy
shakllarda tashkil etiladigan dars jarayonlari bilan bir qatorda o‘quv jarayonlarida
o‘quvchilarning mavzularni o‘zlashtirishlari, mazmun va mohiyatini tushinishda
148
Issue 6(41), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.03.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
ularning yoshi, psixologik jihatlari, fanga va kasbga bo‘lgan qiziqishlarini oshirishda
nazariy ta’limni amaliyot bilan bog‘lash, turli hayotiy va kasbga oid sohaviy misollar
bilan uzviy bog‘langan holda bayon qilishda o‘qituvchilarning pedagogik mahorati va
zamonaviy kreativ yondashuvlarasosida dars jarayonlarini tashkil qilish, avvalom
bor, dars jarayoni sifati va mazmuni, o‘quvchilarni dars jarayoniga to‘liq jalb qilish,
ularning tushinish, eslab qolish, nutq madaniyati oshirish, fikrini erkin bayon qilish
samaradorligini yanada oshirmoqda.
Ushbu tahlillarga muvofiq dars jarayonlarining nazariy va amaliy turlari
uyg‘unligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadigan pedagogik mahorat, kreativ
yondashuv, mavzularni hayotiy, kasbiy va sohaviy misollar bilan bayon qilish,
o‘quvchilarni tushinish, eslab qolish, nutq madaniyatini oshirish, erkin fikrlash
ko‘nikmalarini oshirishning afzalliklarini quyidagi sxematik ko‘rinishdagi metodik
tavsiyalar samaradorligini yoritib berishni joiz deb bildik.
Dars jarayonlari tahlillariga muvofiq zamonaviy kreativ yondashuvlar asosida
mavzularni tushintirishda o‘quvchilarning o‘zlashtirish ko‘rsatgichlarini o‘sish
darajalarini quyidagicha:
O‘quvchilar soni
25 o‘zlashtirish
20 o‘zlashtirish
15
10
O‘zlashtirish darajalari
1 2 3
Xulosa o‘rnida quyidagi metodik tavsiyalarni bildirib o‘tishni lozim deb bildik.
- har o‘quv yili boshlanishida o‘quvchilarning fanga, kasbga, sohalarga bo‘lgan
qiziqishlarini o‘rganish ijtimoiy-psixologik so‘rovnomalar natijalari asosida o‘qitish
metodikalarini tanlash;
- nazariy darslarni ilg‘or didaktik vositalar yordamida tashkil qilish, induvidial
yondashuvlar va motivatsiya muhitini yaratish;
- amaliy dars jarayonlari uchun ko‘rgazmali vositalar, virtual stendlar, amaliy
topshiriqlar
mazmunini
o‘quvchilarning qiziqtiradigan materiallar asosida
tashkillashtirish;
- o‘quv dasturiga muvofiq har bir mavzularni yoritib berishda zamonaviy kreativ
yondashuvlar, fanga, kasbga, sohalarda fanni tutgan o‘rni kabi hayotiy misollar bilan
bayon qilish salmog‘ini oshirish orqali o‘quvchilarni o‘zlashtirishi, nutq madaniyati,
fikrlashi va o‘z fikrlarini erkin bayon qilish imkoniyatlari oshirilishiga erishiladi.
149
Issue 6(41), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.03.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. R.M.Rustamov va boshqalar. International scientifik jornal “Interpretation
and researches”// volume 2 issue 5 (27). 2024 y.
2. “Innovatsion ta’lim texnologiyalari va pedagogik kompetentlik” // O‘quv
uslubiy majmua. 2016 y.
3. R.M.Rustamov va boshqalar. International scientifik jornal “Interpretation
and researches”// volume 2 issue 16 (38). 2024 y.
4. J.Yo‘ldoshev, S.Usmonov. “Pedagogik texnologiyalar asoslari” // 2005 й.
