Авторы

  • Абдулла Жуманов
    Самостоятельный соискатель, Академия Министерства внутренних дел Республики Узбекистан

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss5/S-pp216-223

Ключевые слова:

следственное подразделение следственно-оперативная группа раскрытие преступлений уголовно-процессуальное законодательство следователь оперативные действия процессуальная координация правовое регулирование уголовное расследование взаимодействие органов правопорядка

Аннотация

В статье рассматриваются ключевые задачи и функции следственных подразделений в процессе раскрытия преступлений в условиях модернизации уголовно-процессуального законодательства Республики Узбекистан. Автор акцентирует внимание на роли следственно-оперативных групп как эффективного организационного механизма, обеспечивающего оперативное реагирование на сообщения о преступлениях. Анализируются правовые пробелы в действующем законодательстве, касающиеся регламентации деятельности таких групп, предлагаются рекомендации по улучшению координации между следователями и оперативными сотрудниками. Особое внимание уделено роли следователя как координатора и ответственного за полноту и объективность предварительного расследования, а также вопросам процессуальной самостоятельности и согласованности действий участников следственно-оперативной группы. В качестве научной основы приведены мнения узбекских и зарубежных правоведов, а также ссылки на уголовно-процессуальные кодексы Узбекистана и России.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/socinov/index

Main tasks and functions of investigative units in detecting
and exposing crimes

Abdulla JUMANOV

1


Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received April 2025

Received in revised form

15 May 2025
Accepted 25 May 2025

Available online

15 June 2025

The article examines the main tasks and functions of

investigative units in the process of solving crimes in the

Republic of Uzbekistan, as well as their significance in the

context of modernizing criminal procedure legislation. The

author emphasizes the role of investigative-operational groups
as an organizational mechanism that ensures prompt and

effective response to crime reports. Legal gaps in the current

legislation regulating the activities of such groups are analyzed,

and proposals are put forward to improve cooperation between
investigators and operational officers. Special attention is paid

to the role of the investigator as the responsible coordinator for

conducting a complete and objective preliminary investigation,

as well as issues of their procedural independence and
coordination of actions among the investigative-operational

group participants. The scientific basis relies on the opinions of

Uzbek and foreign legal scholars, as well as the Criminal

Procedure Codes of Uzbekistan and Russia.

2181-

1415/©

2025 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss5/S-pp216-223

This is an open access article under the Attribution 4.0 International

(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)

Keywords:

investigative department,

investigative-operational
group,

crime solving,

criminal procedure
legislation,

investigator,

operational actions,

procedural coordination,
legal regulation,

criminal investigation,

cooperation between law
enforcement agencies.

Тергов бўлинмаларининг жиноятларни фош этиш
борасидаги асосий вазифалари ва функциялари

АННОТАЦИЯ

Калит сўзлар:

тергов бўлинмаси,

тергов

-

оператив гуруҳ,

жиноятни очиш,

жиноят

-

процессуал

қонунчилик

,

терговчи,

Мақолада Ўзбекистон Республикасида жиноятларни

очиш

жараёнида

тергов

бўлинмаларининг

асосий

вазифалари

ва

функциялари,

шунингдек,

жиноят

-

процессуал

қонунчилигини

модернизация

қилиш

шароитида уларнинг аҳамияти кўриб чиқилади. Муаллиф

жиноятлар ҳақидаги хабарларга тезкор ва самарали

1

Independent researcher, Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

05 (2025) / ISSN 2181-1415

217

оператив ҳаракатлар,
процессуал

мувофиқлашув,

ҳуқуқий

тартибга солиш,

жиноий тергов,

ҳуқуқни

муҳофаза

қилувчи органлар
ўртасидаги ҳамкорлик.

муносабат билдиришни таъминловчи ташкилий механизм

сифатида тергов

-

оператив гуруҳларининг ролини алоҳида

таъкидлайди. Амалдаги қонунчиликда бундай гуруҳлар

фаолиятини тартибга солишга оид ҳуқуқий бўшлиқлар

таҳлил қилинади ва терговчилар билан оператив ходимлар

ўртасидаги ҳамкорликни яхшилашга доир таклифлар
илгари сурилади. Терговчининг дастлабки терговни тўлиқ

ва холис ўтказиш учун масъул координатор сифатидаги

ўрни, шунингдек, унинг процессуал мустақиллиги ва тергов

-

оператив

гуруҳ

иштирокчиларининг

ҳаракатларини

мувофиқлаштириш

масалаларига

алоҳида

эътибор

қаратилган. Илмий асос сифатида ўзбек ва хорижий

ҳуқуқшуносларнинг фикрлари, шунингдек, Ўзбекистон ва
Россия жиноят

-

процессуал кодексига таянилган.

Основные

задачи

и

функции

следственных

подразделений по раскрытию преступлений

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

тергов бўлинмаси,

тергов

-

оператив гуруҳ,

жиноятни очиш,

жиноят

-

процессуал

қонунчилик

,

терговчи,

оператив ҳаракатлар,
процессуал
мувофиқлашув,

ҳуқуқий

тартибга солиш,

жиноий тергов,

ҳуқуқни

муҳофаза

қилувчи органлар
ўртасидаги ҳамкорлик.

В статье рассматриваются ключевые задачи и функции

следственных подразделений в процессе раскрытия

преступлений в условиях модернизации уголовно

-

процессуального

законодательства

Республики

Узбекистан. Автор акцентирует внимание на роли

следственно

-

оперативных

групп

как

эффективного

организационного

механизма,

обеспечивающего

оперативное реагирование на сообщения о преступлениях.
Анализируются правовые пробелы в действующем

законодательстве,

касающиеся

регламентации

деятельности таких групп, предлагаются рекомендации по

улучшению координации между следователями и
оперативными сотрудниками. Особое внимание

уделено

роли следователя как координатора и ответственного за

полноту

и

объективность

предварительного

расследования, а также вопросам процессуальной

самостоятельности

и

согласованности

действий

участников следственно

-

оперативной группы. В качестве

научной основы приведены мнения узбекских и

зарубежных правоведов, а также ссылки на уголовно

-

процессуальные кодексы Узбекистана и России.

SUMMARY

The article focuses on the organization and functioning of investigative units in

Uzbekistan within the framework of ongoing reforms in criminal procedure legislation. It
explores the pivotal role of investigative-operational groups in ensuring effective and
timely responses to criminal incidents. Despite their practical importance, the legal
regulation of these groups remains underdeveloped, which can hinder coordinated
efforts between investigators and operational officers.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

05 (2025) / ISSN 2181-1415

218

The author highlights the investigator’s central role as both a procedural authority

and the coordinator of the group’s activities, bea

ring responsibility for the thoroughness

and objectivity of the pre-trial investigation. The summary also addresses the need to

strengthen procedural independence while ensuring interdepartmental collaboration.

Drawing on Uzbek and foreign legal scholarship and comparative references to the

criminal procedure codes of Uzbekistan and Russia, the article provides concrete

recommendations for improving legal clarity, enhancing interagency cooperation, and

further institutionalizing the investigative-operational model in line with modern legal

standards.

Президентимиз Шавкат Мирзиёев Ўзбекистон Республикаси Конституцияси

қабул қилинганининг 27 йиллигига бағишланган тантанали маросимдаги

маърузасида ҳар қандай демократик ислоҳотлар самараси, тинчлик ва тараққиётнинг

асосий гарови Конституция ва қонун устуворлиги таъминланиши билан бевосита

боғлиқлигини, шунингдек, инсон ҳуқуқ ва эркинликларига амал қилинишини

таъминлаш, ҳар бир шахснинг қадр

-

қимматини эъзозлаш биз барпо этаётган очиқ,

эркин ва адолатли жамиятнинг

ажралмас хусусияти эканлигини таъкидлади [1].

Сўнгги йилларда мамлакатимизда суд

-

ҳуқуқ соҳасини такомиллаштириш,

инсонпарварлик принципларига асосланган ҳолда ҳеч бир шахснинг ҳуқуқ ва

эркинликлари, шаъни ва қадр

-

қиммати камситилишига ҳамда содир этмаган

қилмиши учун ноҳақ жавобгарликка тортилишига йўл қўймасликни таъминлаш

борасида муайян ишлар амалга оширилди. Ислоҳотларнинг самарадорлигини

таъминлашда

жиноятчиликни

жиловлаш,

жиноий

қилмишлар

учун

жавобгарликнинг муқаррарлигини таъминлаш борасидаги ишлар

муҳим аҳамият

касб этади. Шу билан бирга, терговга қадар текширув жараёни таҳлили тергов

-

тезкор гуруҳи фаолиятини самарадорлигига тўсқинлик қилаётган, жиноятларни

фош этишга кўмаклашувчи органларнинг холислигига салбий таъсир

кўрсатаётган тизимли муаммо ва камчиликлар мавжудлигидан далолат бермоқда.

Бу эса, ўз навбатида, тергов

-

тезкор гуруҳи фаолиятини такомиллаштириш

борасида қатор чора

-

тадбирларни амалга оширишни талаб этади.

Ҳар қандай сўз бирикмасининг мазмун

-

моҳиятини англаб олиш учун уни

луғавий таҳлил қилиш талаб этилади. Ўзбек тилининг изоҳли луғатида тергов

-

тергов гуруҳининг сўз бирикмаси шаклидаги умумий тушунчаси мавжуд эмас.

Лекин ушбу луғатда сўз бирикмасида ишлатилган сўзларнинг таҳлили орқали

унинг луғавий маъносини билиб олиш мумкин.

“Тергов” сўзининг луғавий маъноси сифатида жиноят юз берган шароит,

унинг сабаблари ва қатнашчиларини текшириш, сўроқ қилиш, жиноят иши бўйича

далилларни йиғиш тушунчаси келтирилган

[

2]. “Тезкор”

сўзининг луғавий

маъноси сифатида эса тезлик билан ҳаракат қилувчи, тезлик билан натижага

эришувчи маъноси билдирилиши назарда тутилган

[

3]. “Гуруҳ” сўзининг луғавий

маъноси эса мақсад, маслак, фаолият умумийлиги асосида шаклланган расмий ёки

норасмий жамоа маъноларида тушунилиши қайд этилган

[4].

Бундан хулоса қилиб тергов

-

тезкор гуруҳига жиноят юз берган шароит,

унинг сабаблари ва қатнашчиларини текшириш, сўроқ қилиш, жиноят иши бўйича

далилларни йиғиш учун тезлик билан ҳаракат қилувчи, тезлик билан натижага

эришувчи мақсад, маслак, фаолият умумийлиги асосида шаклланган расмий ёки

норасмий жамоа деб изоҳ берсак бўлади.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

05 (2025) / ISSN 2181-1415

219

Жамият ривожланиб бориши ва замон тараққиёти олдинга инти

-

лаётган

айни пайтда содир этилаётган жиноятларнинг турлари ва услублари
мураккаблашиб бормоқда. Қасддан содир этиладиган жиноятларнинг муҳим
хусусиятларидан бири уларни содир этиш усулидир.

Амалдаги Ўзбекистон Республикаси Жиноят

-

процессуал кодексининг 1

-

боб

2-

моддасида “Жиноят

-

процессуал қонунчилигининг вазифалари” келтирилган

бўлиб, унга кўра; “Жиноят

-

процессуал қонунчилигининг вазифалари жиноятларни

тез ва тўла очишдан, жиноят содир этган ҳар бир шахсга адолатли жазо берилиши
ҳамда

айби бўлмаган ҳеч бир шахс жавобгарликка тортилмаслиги ва ҳукм

қилинмаслиги учун айбдорларни фош этишдан ҳамда қонуннинг тўғри татбиқ
этилишини таъминлашдан иборатдир”

[5]

деб белгиланган.

Жиноятларни очиш

ички ишлар органларининг мавжуд барча куч ва

воситаларидан фойдаланиш, жамоат тартибини сақлаш ва жиноятчиликка қарши
кураш вазифаларини ҳал этишда иштирок этувчи бошқа хуқуқни муҳофаза
қилувчи органлар, давлат муассасалари ва жамоатчилик билан ҳамкорлигини
талаб қилувчи жараёндир.

Россия Федерация Жиноят

-

процессуал кодексининг 163

-

моддасига мувофиқ,

“терговчи

гуруҳ раҳбари, гуруҳ ишини умумий мувофиқлаштирилишини

таъминлайди, терговнинг стратегияси ва тактикасини белгилайди, тергов
гуруҳига киритилган терговчиларнинг режаларини тасдиқлайди, тергов
ҳаракатларининг умумий режасини тузади ва уларни терговчилар томонидан
амалга оширилишини мувофиқлаштиради. Шунингдек у техник ва ахборот
таъминоти билан шуғулланади, тезкор

-

қидирув фаолиятини мувофиқлаштиради,

экспертизалар ва текширувларни тайинланишини ташкил қилади, асосий тергов
ҳужжатларини тузади, процессуал қарорлар қабул қилади, мураккаб тергов
ҳаракатларини шахсан ўзи ўтказади.

РФ нинг Жиноят

-

процессуал кодекси фақат тергов гуруҳи фаолиятини

ташкил этишни назарга тутади, унда суриштирув идоралари ходимларининг ҳам
иштироки белгиланган, улар томонидан жиноят ишини тергови учун аҳамиятли
бўлган, далил сифатида фойдаланиладиган тергов ҳаракатларини амалга
оширилиши кўзда тутилган.

РФ нинг 1960 йилда қабул қилинган ЖПК нинг 20

-

моддасида жиноят

терговининг тўлиқ, ҳар томонлама ва объектив амалга ошириш белгиланган
бўлиб, амалдаги ЖПК да бу каби ҳолатлар эътиборга олинмаган, лекин
юқоридагиларни ҳисобга олмасдан туриб тергов

-

тезкор гуруҳи фаолиятини аниқ

мақсадли ва натижадорли деб бўлмайди.

Бу ўз навбатида тергов

-

тезкор гуруҳи фаолиятини тизимли амалга

оширишга, жиноят ишларининг тергов ҳаракатларини тезкорлиги ва сифатига
ўзининг салбий таъсирини кўрсатмасдан қолмайди

[

6]” дейди олим.

А.В.

Плехановнинг юқоридаги фикрларига қўшилмасдан бўлмайди,

Ўзбекистон Республикасининг амалдаги

жиноят

-

процессуал қонунчилик

нормаларида ҳам тергов

-

тезкор гуруҳи, унинг фаолияти, гуруҳ аъзоларининг

мажбуриятлари ва вазифалари юзасидан аниқ йўналишлар белгиланмаган.

Жиноят содир этилганлиги ҳақида ИИО ларига келиб тушган хабар тергов

-

тезкор гуруҳи

томонидан тезкорлик билан ҳар томонлама, тўлиқ, ўз вақтида

текширилиши жиноятнинг тез ва тўлиқ фош этилишига катта хизмат қилади.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

05 (2025) / ISSN 2181-1415

220

Шуни эсда сақлаш керакки, биринчи кўздан кечиришда йўл қўйилган хатони

қайта

кўздан кечиришда ҳамма вақт ҳам тузатиб бўлмайди. Чунки баъзи излар

вақт ўтиши билан ташқи кучлар ва реакциялар натижасида ўз ҳолатини
ўзгартиради ва йўқотади.

Одатда тергов

-

тезкор гуруҳи ҳар бир (туман, шаҳар) ички ишлар

органларида

асосан

тергов,

жиноят

-

қидирув

,

профилактика,

эксперт

-

криминалистика ва бошқа хизмат раҳбари томонидан тасдиқланадиган кунлик

(ойлик)

навбатчилик жадваллари асосида тузилади.

Тергов

-

тезкор гуруҳлари қуйидаги процессуал

-

ҳуқуқий ҳужжатларга асосан

ташкил этилади

:

ички ишлар идоралари раҳбарларининг шахсий ташаббуси билан;

терговчи ва ички ишлар органи раҳбарининг ташаббуси билан.

Тергов

-

тезкор гуруҳи маълум бирор аниқ вазифани бажариш ёки

жиноятларни тўлиқ, ҳар томонлама ва холисона тергов қилиш учун маълум
(белгиланган) муддатга тузилади. Бундан ташқари, доимий характерга эга бўлган
тергов

-

тезкор гуруҳлари ҳам мавжуд. Бу каби гуруҳларнинг таркиби ва ҳажми

бажариладиган процессуал ҳаракатларнинг ҳажми, вақти ва хусусиятига боғлиқ
бўлади.

Тергов

-

тезкор гуруҳини ташкил этиш икки хил кўринишдаги ҳужжатларда

акс этади:

1.

Ташкилий

-

бошқарув характерига эга бўлган ҳудудий ИИО раҳбарининг

тергов

-

тезкор гуруҳи тузиш ва унинг таркибини белгилаш тўғрисидаги буйруғи

(фармойиши) да;

2.

Процессуал характерга эга бўлган тергов идораси раҳбарининг тергов

-

тезкор гуруҳини тузиш тўғрисидаги қарорида;

Ўзбекистон Республикаси ЖПК нинг 35

-

моддасида “жиноят иши бўйича

дастлабки терговни прокуратура, ички ишлар органларининг ва давлат
хавфсизлик хизматининг

терговчилари олиб борадилар

[7]

деб белгиланган.

Амалиётда аксар ҳолларда ҳодиса содир этилган жойларда тергов

-

тезкор

гуруҳи терговчи раҳбарлигида (лекин бу ҳеч қандай ҳуқуқий ҳужжатларда акс
этмаган) ишлайди. Терговчи ишни тергов қилишга, ҳамкорлик субъектлари
олдига ўз вақтида вазифалар қўйишга, тақдим этилган маълумотлардан
тўлалигича фойдаланишга жавобгардир.

Шундай экан терговчига бошқа процесс иштирокчиларидан фарқли ўлароқ

жиноят иши бўйича дастлабки терговни сифатли олиб бориш, далилларни тўплаш,
жиноятларни тез ва тўла очиш, жиноят содир этган ҳар бир шахсга адолатли жазо
берилиши ҳамда айби бўлмаган ҳеч бир шахс жавобгарликка тортилмаслиги ва
ҳукм қилинмаслиги, айбдорларни фош этиш ҳамда қонуннинг тўғри татбиқ
этилишини таъминлаш учун кўпроқ масъулият юкланади.

Шу ўринда айрим ҳуқуқий ибораларга мазмун жиҳатидан тушунчалар

беришни лозим топилди:

Ҳодиса

табиий ва техноген офатлар, авариялар, инсонлар билан боғлиқ

бахтсиз ҳолатлар, эпидемия, эпизоотия, ёнғинлар, фуқароларнинг бедарак
йўқолиши, фуқароларнинг ёрдамга муҳтож ҳолатда топилиши ва терговга қадар
текширув, тергов ҳаракатларини ўтказиш талаб этадиган ҳолатлар.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

05 (2025) / ISSN 2181-1415

221

Ҳодиса

содир бўлган жой

жиноят ёки ҳодиса содир этилганлиги ёхуд

уларнинг излари борлиги ҳақида маълумотлар мавжуд бўлган жой.

Ҳодиса

содир бўлган жойни кўздан кечириш

жиноят излари, ашёвий

далилларни топиш, ҳодиса содир бўлган вазиятни ва иш учун аҳамиятли бўлган
бошқа ҳолатларни аниқлаш мақсадида терговга қадар текширувни амалга
оширувчи органнинг мансабдор шахси, суриштирувчи, терговчи ёки суд
томонидан ўтказиладиган тергов ҳаракати [8].

Ҳодиса

содир бўлган жойни кўздан кечирищда терговчи ва у раҳбарлигидаги

тергов

-

тезкор гуруҳи аъзолари (ЖҚБ тезкор вакили, криминалист

-

эксперти,

кинолог мутахассис ва унинг хизмат ити ва бошқалар), экспертлар, мутахассислар,
холислар

иштирок этади ва зарур ҳолларда прокурор ҳам қатнашиши мумкин.

Кўпгина ҳолларда ҳудуд профилактика (катта) инспекторларини тергов

-

тезкор

гуруҳи таркибига киритиш амалиёти маъқулланмайди ва буни ҳудуд
профилактика (катта) инспектори ўз хизмат ҳудудида бўлиши ва кунлик хизмат
вазифаларини бажараётгани билан изоҳланади. Лекин жиноятчини топишда
тергов

-

тезкор гуруҳ таркибига ушбу ҳудудни яхши биладиган профилактика

(катта) инспектори ва жиноятчини танийдиган шахсларнинг бўлиши мақсадга
мувофиқ

деб ҳисоблайман

.

Терговчининг процессуал мақоми, раҳбарлик ва ташкилотчилик роли,

терговнинг аниқ вазифаларини ечиш ва иш бўйича ҳақиқатни аниқлаш,
ҳамкорликнинг аниқ бир мақсадга йўналтирилганлиги ва ҳамкорлик
фаолиятининг мувофиқлиги унинг қандай режалаштирилганлиги билан
таъминланади. Тергов давомида ҳамкорликнинг вазифалари ва мазмуни
аниқлаштирилади ва тўлдирилади. Аммо ҳамкорлик қилаётган субъектлар
доираси ўзгариши, янги куч ва воситаларни жалб қилиши мумкин.

Рус олими Р.Ю.

Улимаевнинг ўзининг “Тергов

-

тезкор гуруҳи; ҳуқуқий

ҳолати, ташкил этилиши ва фаолияти” мавзусидаги илмий диссертациясида
“Бугунги кунда тергов

-

тезкор гуруҳи раҳбари сифатида терговчи тушунилади.

Менинг фикримча раҳбарликни терговчидан ташқари тергов бўлинмасининг
бошлиғи, прокурор, суриштирув ўтказаётган шахс, суриштирув органининг
раҳбари тергов ва тезкор гуруҳларнинг бошлиқлари ҳам бажаришлари мумкин.
Аммо РФ амалдаги ЖПК нинг 119, 227

-

моддаларида бу ҳаракатлар дастлабки

терговни олиб бораётган терговчига юклатилган. Суриштирув органи бу жараёнда
терговчига зарур ёрдамни кўрсатувчи “ёрдамчи куч” сифатида келтирилган

[

9]”

деган фикрларни келтирган.

Лекин бу фикрларга тўлиқ қўшилиб бўлмайди. Чунки тергов

-

тезкор гуруҳи

таркибининг ҳар бир аъзоси, шу жумладан суриштирув органи ходимлари ҳам
бевосита ўзларига юклатилган вазифаларни бажарадилар ва улар натижасида
олинган маълумотларни жиноятни “иссиқ излари”дан фош қилишда
фойдаланадилар. Юқорида келтирганимдек процессуал қонунчилик нормаларига
асосан жиноят иши бўйича дастлабки терговни сифатли олиб борилишига

,

далилларни тўплашга, жиноятларни тез ва тўла очилишига, жиноят содир этган
шахсларга адолатли жазо берилишига масъул этиб терговчи белгиланган экан,
кўздан кечириш бир кишининг раҳбарлиги остида, яъни терговчи раҳбарлигида
ўтказилиши керак.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

05 (2025) / ISSN 2181-1415

222

Ўзбекистонлик ҳуқуқшунос олим Ганиев

М.Э. тергов

-

тезкор гуруҳининг

таркибидаги терговчи ва бошқа гуруҳ аъзоларини процессуал ҳамкорлигининг
асосий хусусиятларига тўхталиб, улар жумласига; “тергов

-

тезкор гуруҳи

томонидан амалга ошириладиган тергов ҳаракатлари ва тезкор

-

қидирув

тадбирлари умумий мақсад сари бўйсундирилгани;

тергов

-

тезкор

гуруҳи

аъзоларининг

барча

ҳаракатлари

ўзаро

келишилганлиги, режага мувофиқлиги;

тергов

-

тезкор гуруҳи иштирокчиларининг ҳар бири ўз ваколати доирасида

ҳаракат қилиб, функционал мустақилликни сақлаб қолиши;

тергов

-

тезкор гуруҳи таркибида ишлаш терговчига тезкор йўл билан

олинган маълумотдан, тезкор ходимларга эса –

тергов ҳаракати вақтида олинган

маълумотдан дарҳол фойдаланиш имконини беради

[

10]” деган хулосаларни

киритади.

Умумий қоидага кўра, олим Ганиев

М.Э.нинг мазкур қарашларига амалиётда

ўзини оқлаган ёндошув сифатида қараш

мумкин, ҳақиқатдан ҳам тергов

-

тезкор

гуруҳи аъзоларининг барча ҳаракатлари аввалдан келишилган режага
бўйсундирилган бўлсада (ҳамкорликни режалаштирилганлиги нуқтаи

-

назаридан),

баъзи бир вазиятларда режалаштирилмаган ҳаракатларни ҳам амалга оширишга
тўғри

келади. Масалан, жиноятчиларни жиноят устида қўлга олиш, тинтув ва

кечиктириб бўлмайдиган ҳаракатларни амалга ошириш. Буларнинг барчаси

уйғунлашган ҳамкорликдир.

Ўзбекистон Республикаси Жиноят

-

процессуал кодексининг 43

-

боби

“Дастлабки терговнинг умумий

шартлари” га бағишланган бўлиб, ушбу бобнинг

344-

моддаси “Дастлабки терговни олиб боришга ваколатли мансабдор шахслар”

[

11] тоифаси келтирилган, унга кўра “Ўзбекистон Республикаси ҳудудида

дастлабки терговни прокуратура, ички ишлар органлари ва давлат хавфсизлик
хизмати терговчилари олиб боради. Дастлабки терговни прокурорлар ҳам олиб
боришлари мумкин.”,

-

деб қатъий белгиланган.

Юқоридагиларга асосан агар кўздан кечиришда прокурор қатнашаётган

бўлса, унинг ўзи бунга бевосита раҳбарлик қилиши ёки раҳбарликни терговчига
топшириб, ўзи назорат олиб бориши мумкин.

Мазкур жараёнда тергов бўлими ходими ва прокурорнинг ҳамкорлик

шакллари ва мазмуни тўғрисидаги кўрсатмалари терговчи учун мажбурийдир.
Ушбу кўрсатмалар тезкор

-

қидирув хизмати ходимига, шу билан бир қаторда

тергов

-

тезкор гуруҳининг бошқа аъзоларига ҳам алоқадор бўлиши ҳам мумкин.

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ:

1.

Мирзиёев Ш.М. Конституция ва қонун устуворлиги –

ҳуқуқий демократик

давлат ва фуқаролик жамиятининг энг муҳим мезонидир // Халқ сўзи

.

2019.

9 дек.

2.

Ўзбек тилининг изоҳли луғати. А.Мадвалиев таҳрири остида. –

Т., 2016

-

2018. http://n.ziyouz.com.

3.

Ўзбек тилининг изоҳли луғати. А.Мадвалиев таҳрири остида. –

Т., 2016

-

2018. http://n.ziyouz.com.

4.

Ўзбек тилининг изоҳли луғати. А.Мадвалиев таҳрири остида. –

Т., 2016

-

2018. http://n.ziyouz.com.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

05 (2025) / ISSN 2181-1415

223

5.

Ўзбекистон

Республикаси

Жиноят

-

процессуал

кодекси.

https://lex.uz/acts/111460.

6.

Плеханов А. В. Следственно

-

оперативная группа как одна из

организационных форм взаимодействия органов следствия

и дознания.

Челябинск

-2012. https://moluch.ru/conf/law/archive/43/2832/

7.

Ўзбекистон

Республикаси

Жиноят

-

процессуал

кодекси.

https://lex.uz/acts/111460

8.

Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси, Олий суди, Миллий

хавфсизлик хизмати, Ички ишлар вазирлиги, Мудофаа вазирлиги, Давлат божхона
қўмитаси ва Давлат солиқ қўмитасларининг ҳамкорлигидаги 2018 йил 1 март
кунги “Ҳодиса содир бўлган жой ҳолатини ўзгартириш, далилларни йўқотиш ёки
йўқ қилишнинг олдини олишга қаратилган биринчи навбатдаги чора

-

тадбирларни кўриш тартиби тўғрисидаги йўриқномани тасдиқлаш ҳақида”ги
Қарори.

9.

Улимаев

Р.Ю.

Научная

диссертация

“Следственно

-

оперативная

группа:провавой

статус,

организация

и

деятельност”

https://www.dissercat.com/content/

10.

Ганиев М.Э. «Ҳодиса содир бўлган жойни кўздан кечириш” “Ўзбекистон”

-1997

11.

Ўзбекистон Республикаси Жиноят

-

процессуал кодекси. https://lex.uz/acts/111460

Библиографические ссылки

Мирзиёев Ш.М. Конституция ва қонун устуворлиги – ҳуқуқий демократик давлат ва фуқаролик жамиятининг энг муҳим мезонидир // Халқ сўзи. – 2019. – 9 дек.

Ўзбек тилининг изоҳли луғати. А.Мадвалиев таҳрири остида. – Т., 2016-2018. http://n.ziyouz.com.

Ўзбек тилининг изоҳли луғати. А.Мадвалиев таҳрири остида. – Т., 2016-2018. http://n.ziyouz.com.

Ўзбек тилининг изоҳли луғати. А.Мадвалиев таҳрири остида. – Т., 2016-2018. http://n.ziyouz.com.

Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодекси. https://lex.uz/acts/111460.

Плеханов А. В. Следственно-оперативная группа как одна из организационных форм взаимодействия органов следствия и дознания. Челябинск-2012. https://moluch.ru/conf/law/archive/43/2832/

Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодекси. https://lex.uz/acts/111460

Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси, Олий суди, Миллий хавфсизлик хизмати, Ички ишлар вазирлиги, Мудофаа вазирлиги, Давлат божхона қўмитаси ва Давлат солиқ қўмитасларининг ҳамкорлигидаги 2018 йил 1 март кунги “Ҳодиса содир бўлган жой ҳолатини ўзгартириш, далилларни йўқотиш ёки йўқ қилишнинг олдини олишга қаратилган биринчи навбатдаги чора-тадбирларни кўриш тартиби тўғрисидаги йўриқномани тасдиқлаш ҳақида”ги Қарори.

Улимаев Р.Ю. Научная диссертация “Следственно-оперативная группа:провавой статус, организация и деятельност” https://www.dissercat.com/content/

Ганиев М.Э. «Ҳодиса содир бўлган жойни кўздан кечириш” “Ўзбекистон”-1997

Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодекси. https://lex.uz/acts/111460