Mualliflar

  • Мизробов Достон Ўктамович

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.tadqiqotlar.93339

Kalit so‘zlar:

Калит сўзлар: Бруцеллёз юқумли касалликлар этиология эпидемиология профилактика эпидемияга қарши чоралар декретив контингент диспансер текшируви

Annotasiya

Аннотация: Бруцеллёз билан касалланган одамларни уз вактида аниклаш 
максадида,  Согликни  саклаш  вазирлигининг  амалдаги  буйругига  асосан  ишга 
кабул килинаётганларни ва бруцеллёзни юкиш хавфи остида булган куйидаги 
контингентларни  йилда  камида  1  марта  мажбурий  диспансер  профилактик 
курикдан  ўтказилади.  Ушбу  мақолада  бруцеллёз  касаллигининг  умумий 
тавсифи,  уларнинг  этиологияси,  эпидемиологияси,  диагностика  ва  даволаш 
йўллари,  шунингдек,  профилактика  ва  эпидемияга  қарши  чора-тадбирларни 
такомиллаштириш  усуллари  баён  этилади.  Мақолада  жаҳон  тажрибаси  ва 
замонавий  ёндашувларга  асосланиб,  юқумли  касалликларнинг  тарқалишини 
камайтириш борасидаги асосий йўналишлар таҳлил қилинган. 


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

63-son_1-to’plam_Iyun-2025

76

ISSN:3030-3613

БРУЦЕЛЛЁЗ КАСАЛЛИГИНИНГ

ДЕКРЕТИВ КОНТИНГЕНТЛАРНИ

ПРОФИЛАКТИК ДИСПАНСЕР ТЕКШИРУВИ

Мизробов Достон Ўктамович

mizrobov.doston@bsmi.uz

Бухоро Давлат Тиббиёт институти.


Аннотация:

Бруцеллёз билан касалланган одамларни уз вактида аниклаш

максадида, Согликни саклаш вазирлигининг амалдаги буйругига асосан ишга
кабул килинаётганларни ва бруцеллёзни юкиш хавфи остида булган куйидаги
контингентларни йилда камида 1 марта мажбурий диспансер профилактик
курикдан ўтказилади. Ушбу мақолада бруцеллёз касаллигининг умумий
тавсифи, уларнинг этиологияси, эпидемиологияси, диагностика ва даволаш
йўллари, шунингдек, профилактика ва эпидемияга қарши чора-тадбирларни
такомиллаштириш усуллари баён этилади. Мақолада жаҳон тажрибаси ва
замонавий ёндашувларга асосланиб, юқумли касалликларнинг тарқалишини
камайтириш борасидаги асосий йўналишлар таҳлил қилинган.

Калит

сўзлар:

Бруцеллёз,

юқумли

касалликлар,

этиология,

эпидемиология, профилактика, эпидемияга қарши чоралар, декретив
контингент, диспансер текшируви

Мақола мазмуни.

Кириш:

Бруцеллёз билан касалланган одамларни уз вактида аниклаш

максадида, Согликни саклаш вазирлигининг амалдаги буйругига асосан ишга
кабул килинаётганларни ва бруцеллёзни юкиш хавфи остида булган куйидаги
контингентларни йилда камида 1 марта мажбурий диспансер профилактик
курикдан утказиш зарур.

- хайвоннинг хар кандай турида бруцеллёз буйича соглом ва нохуш булган

чорвачилик хужаликларида (ферма) чорвачилик махсулотлари ва хом ашёларини
шу хужаликда жунини олиш, хайвонларни суйиш, бирламчи кайта ишлаш ва
ташиш учун доимий ва вактинча ишга жалб килинганлар;

- хайвоннинг хар кандай турида бруцеллёз буйича нохуш булган туман ва

хужаликлардан келтирилган чорвачилик махсулотлари ва хом ашёларини кайта
ишловчи корхонада доимий ва вактинча ишга жалб килинганлар;

- бруцелланинг тирик культураси ёки юктирилган материали, беморлар ва

бруцеллёз юкканлигига шубха килинган хайвонлар билан ишловчи тиббиёт,
ветеринария, зоотехник ва бошка ходимлар.

Диспансер куригини ташкиллаштириш ва рахбарлик килиш согликни

саклаш бошкармалари томонидан амалга оширилади. ДСЭНМлар бруцеллёзга


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

63-son_1-to’plam_Iyun-2025

77

ISSN:3030-3613

даврий равишда тиббий курикдан утувчи контингентларни камраб олинишини
назорат килади, объектлар ва уларда ишловчилар руйхатини тузиб чикади,
ишлаб чикаришнинг нохуш омиллари ахамиятини бахолайди.

Ажратиб олинган объектларнинг маъмурияти доимий равишда

бруцеллёзга тиббий курикдан утувчи ишчиларнинг исми, шарифлари
тасдикланган руйхатини такдим этади. Тиббий курикни утказувчи асосий
мутахассис терапевт (худудий) хисобланади. Бунда Хеддельсон, Райт ёки ИФТ
ёрдамида бруцеллёзга серологик текширилади. Серологик реакцияларда ижобий
натижа кайд этилган шахслар, бруцеллёз инфекцияси учун характерли клиник
белгилари булган беморлар (таянч-харакат аппаратининг шикастланиши, асаб
тизимининг, эшитиш, куришнинг бузилиши, сийдик-таносил тизимининг
яллигланиши) чукур тиббий курикдан (инфекционист, невропатолог, гинеколог,
уролог, хирург ва хк.) утишлари лозим.

Клиник белгиларсиз серологик реакцияларда мусбат ва шубхали натижа

кайд этилган кишилар (серологик реакцияларда мусбат натижа кайд этилганлар
гурухи) динамикада бруцеллёзга йилда икки марта инфекционист томонидан,
албатта кон зардоби бруцеллёзга лаборатория ва зарурият булганда аникланган
патология буйича бошка мутахассислар томонидан текширилади.

Ташхисга аниклик киритиш ёки тасдиклаш юкумли касалликлар

шифохонасида (булим, шифохона) инфекционист томонидан бажарилади.
Чорвадорлар ялпи кузилатиш ва урчитиш тугагандан 1-2 ойдан сунг (одатда II
чорак), чорвачилик махсулотлари ва хом ашёларини кайта ишлаш
корхоналарининг ишчилари эса хайвонларни оммавий суйиб булгандан 1-2
ойдан сунг (III чоракдан кечикмасдан) профилактик тиббий курикдан
ўтказилади.

Хайвонларни парвариш килишга, чорвачилик махсулотлари ва хом

ашёларини кайта ишлашга вактинча жалб килинган шахслар, мавсумий ишлар
тугагандан 1 -2 ой утгач текширилади.

Бу контингентларнинг тулик камраб олинишини назорат килиш

санитарияэпидемиология хизмати томонидан амалга оширилади.

Даврий тиббий курик ва лаборатория текширув ишлари вактида хизмат

курсатилаётган контингент уртасида кенг санитария-таргибот ишлари олиб
борилади.

Фойдаланилган адабиётлар

1.

Т.А.Даминов Инфекционные болезни с детскими инфекциями// «Практика».
— 2010. — С.370—377.

2.

Афанасьева H.A. Инфекционно—воспалительные заболевания полости рта и
глотки // Российский медицинский журнал = Russian medical journal :
Двухмес. науч.—практ. журн. — М. : Медицина, 2007. — № 5. — С.21— 25.


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

63-son_1-to’plam_Iyun-2025

78

ISSN:3030-3613

3.

Беляков В.Д., Брико Н.И. // Здоровье населения и среда обитания:
Информационный бюллетень / Федеральный цент государственного
санитарно— эпидемиологического надзора. М. : ВНиСО. Ежемес., 1994 — №
10 (19) — С.4—7.

4.

Белякова И.В. OF-типирование при изучении эпидемического процесса
стрептококковой инфекции // Журнал микробиологии эпидемиологии и
иммунологии / Минздрав РФ. — М. : Медицина, 1993. — № 2. — С.48— 49.

5.

Келдиёрова З.Д. Состояние иммунной системы у детей с инфекционным
мононуклеозом и обоснование иммунокорригируюшей терапии.//

Central

Asian

Journal

Of

Medical

and

Natural

Sciences.

http://cajmns.centralasianstudies.org/index.php/CAJMNS/article/view/422/397

2.

6.

Мизробов

Д.Ў.

General description, etiology, epidemiology, prevention and

improvement of anti-epidemic measures of measles, rubella and rubella.//

«Лучшие интеллектуальные исследования»

№1 2024. https://scientific-

jl.org/luch/article/view/6182. Б. 169-171

Bibliografik manbalar

Фойдаланилган адабиётлар

Т.А.Даминов Инфекционные болезни с детскими инфекциями// «Практика».

— 2010. — С.370—377.

Афанасьева H.A. Инфекционно—воспалительные заболевания полости рта и

глотки // Российский медицинский журнал = Russian medical journal :

Двухмес. науч.—практ. журн. — М. : Медицина, 2007. — № 5. — С.21— 25.

Беляков В.Д., Брико Н.И. // Здоровье населения и среда обитания:

Информационный бюллетень / Федеральный цент государственного

санитарно— эпидемиологического надзора. М. : ВНиСО. Ежемес., 1994 — №

(19) — С.4—7.

Белякова И.В. OF-типирование при изучении эпидемического процесса

стрептококковой инфекции // Журнал микробиологии эпидемиологии и

иммунологии / Минздрав РФ. — М. : Медицина, 1993. — № 2. — С.48— 49.

Келдиёрова З.Д. Состояние иммунной системы у детей с инфекционным

мононуклеозом и обоснование иммунокорригируюшей терапии.// Central

Asian Journal Of Medical and Natural Sciences.

Мизробов Д.Ў. General description, etiology, epidemiology, prevention and

improvement of anti-epidemic measures of measles, rubella and rubella.//

«Лучшие интеллектуальные исследования» №1 2024. https://scientific-

jl.org/luch/article/view/6182. Б. 169-171