T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_3-to’plam_May-2025
174
ISSN:3030-3613
MAKTABGACHA TA’LIM TIZIMIDA INGLIZ TILINI O’RGATISHDA
O’YIN METODINING AHAMIYATI.
Rajabova Shaxina Jahongir qizi
Student of CSPU
e-mail:
Pardayeva Nigora Bekmurodovna
Student of CSPU
abduqayumovavanigora772@gmail.com
Scientific advisor:
Aminova Soliha Abduhalimova
Teacher of CSPU
ANNOTATSIYA:
Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tizimida ingliz tilini
oʻrgatishda oʻyin metodining ahamiyati yoritiladi. Bolalar tabiatan oʻyin orqali
yaxshiroq oʻrganishlari sababli, ushbu metod ularning tilga boʻlgan qiziqishini
oshirish va ta’lim jarayonini yanada samarali qilishga yordam beradi. Tadqiqotda
oʻyin usullari, ularning bolalar nutqiy rivojlanishiga ta’siri hamda interaktiv
darslarning foydasi haqida soʻz yuritiladi. Oʻyin metodidan foydalanish bolalarning
eslab qolish qobiliyatini oshirish, kommunikativ ko‘nikmalarini shakllantirish va
ularni chet tilida muloqot qilishga rag‘batlantirishga xizmat qiladi.
KALIT SO’ZLAR:
Maktabgacha ta’lim, o’ʻyin metodikasi, ingliz tilini
oʻrgatish, interaktiv o‘qitish, kommunikativ yondashuv, bolalar psixologiyasi, til
kompetensiyasi
АННОТАЦИЯ:
в данной статье рассматривается значение игровой
методики в обучении английскому языку в системе дошкольного образования.
Так как дети естественным образом лучше усваивают материал через игру, этот
метод способствует повышению их интереса к языку и делает процесс обучения
более эффективным. В исследовании анализируются игровые методы, их
влияние на речевое развитие детей и
преимущества интерактивных занятий. Использование игровых методик
помогает улучшить память детей, развить коммуникативные навыки и
мотивировать их к использованию иностранного языка в общении.
КЛЮЧЕВЫЕ СЛОВА:
Дошкольное образование, игровая методика,
обучение английскому языку, интерактивное обучение, коммуникативный
подход, психология детей, языковая компетенция
ANNOTATION:
This article explores the importance of the game-based
method in teaching English in the preschool education system. Since children
naturally learn better through play, this approach enhances their interest in the
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_3-to’plam_May-2025
175
ISSN:3030-3613
language and makes the learning process more effective.
The study analyzes
different game-based techniques, their impact on children's language development,
and the benefits of interactive lessons. The use of game-based learning helps improve
children's memory, develop their communication skills, and motivate them to use the
foreign language in real-life interactions.
KEYWORDS:
Preschool education, game-based methodology, English
language teaching, interactive learning, communicative approach, child psychology,
language competence.
KIRISH
So‘nggi yillarda maktabgacha ta’limda bolalarning kognitiv va lingvistik
rivojlanishini yaxshilash uchun interaktiv va qiziqarli o‘qitish metodologiyalarini
integratsiya qilish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Maktabgacha ta’limda ingliz tilini
o‘rgatishning eng samarali yondashuvlaridan biri – o‘yin asosida o‘qitish metodidir.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, yosh bolalar tilni tabiiyroq o‘zlashtiradi, agar
o‘rganish jarayoni qiziqarli, stresssiz va jalb qiluvchi muhitda amalga oshirilsa.
O‘yinlar bolalarga eshitish, gapirish va tushunish ko‘nikmalarini an’anaviy dars
usullarining bosimi ostida bo‘lmagan holda rivojlantirish uchun dinamik platforma
yaratadi. Maktabgacha yoshdagi bolalar eng yaxshi amaliy tajribalar, tadqiqot va
o‘yin orqali o‘rganadilar. Katta yoshdagi o‘quvchilar abstrakt grammatik
qoidalarga tayanib o‘rganishlari mumkin bo‘lsa, kichik
yoshdagi bolalar yangi tushunchalarni anglash uchun faol ishtirok etish va
sensorli tajribaga ehtiyoj sezadilar. O‘yin asosidagi ta’lim rolda o‘ynash, hikoya
qilish, qo‘shiqlar, jumboqlar va harakatga asoslangan o‘yinlarni o‘z ichiga oladi, bu
esa lug‘at va gap tuzilmalari mustahkamlanishiga yordam beradi Ushbu metodlar til
o‘rganishni osonlashtiradi va motivatsiyani oshirib, til ko‘nikmalarining uzoq
muddatli saqlanishini ta’minlaydi[^1]. Bundan tashqari, til o‘rganishda o‘yinlardan
foydalanish lug‘at boyligini oshirishdan tashqari, kognitiv va ijtimoiy jihatdan ham
foydalidir. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, o‘yin asosida o‘qitish bolalarning xotirasi,
muammolarni hal qilish qobiliyati va ijtimoiy o‘zaro ta’sir ko‘nikmalarini
rivojlantiradi. Bolalar guruhiy faoliyatlarda ishtirok etganlarida, hamkorlik qilish,
navbatni kutish va muloqot qilishni o‘rganadilar, bu esa tilni ravon o‘zlashtirish uchun
muhim hisoblanadi. Shuningdek, o‘yinlar orqali o‘rganish qiziqish va o‘ziga
ishonchni shakllantirib, bolalarga ingliz tilida xatolik qilishdan qo‘rqmasdan o‘z
fikrlarini ifodalashga yordam beradi. Ushbu maqola maktabgacha ta’limda ingliz
tilini o‘rgatishda o‘yin asosidagi metodologiyaning rolini tahlil qilishni maqsad
qiladi. Ushbu yondashuvning tilni o‘zlashtirish, ishtirokni oshirish va kommunikativ
ko‘nikmalarni rivojlantirishdagi samaradorligi yoritiladi. Bundan tashqari, ta’limiy
o‘yinlarning turli shakllari va ularning kichik yoshdagi o‘quvchilarga ta’siri
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_3-to’plam_May-2025
176
ISSN:3030-3613
o‘rganilib, maktabgacha ta’limda interaktiv va qiziqarli o‘qitish strategiyalarini joriy
etish bo‘yicha samarali usullar haqida tushunchalar beriladi[^2].
ASOSIY QISM
Maktabgacha ta’lim tizimida ingliz tilini o‘rgatishda o‘yin usulining
ahamiyati :
1.
O‘quvchilarning faolligi va motivatsiyasini oshirish
Bolalar eng yaxshi o‘yin orqali o‘rganadilar, shuning uchun ingliz tilini
o‘rgatishda o‘yin usuli juda samarali hisoblanadi. O‘yinlar bolalarning diqqatini jalb
qiladi, dars jarayonini qiziqarli va zavqli qiladi. Qo‘shiqlar aytish, ertaklar aytib
berish va rolli o‘yinlar bolalarning qiziqishini uyg‘otib, til o‘rganishga bo‘lgan ijobiy
munosabatini shakllantiradi.
2.
Lug‘at boyligini mustahkamlash va yodda saqlashni yaxshilash
O‘yinlar orqali o‘rganilgan yangi so‘zlar va iboralar tezroq yodda qoladi.
Masalan, so‘zlarni moslashtirish, fleshkartalar bilan ishlash va assotsiativ o‘yinlar
bolalarning so‘z boyligini kengaytiradi. O‘yinlarning interaktivligi mantiqiy fikrlash
va eslab qolish qobiliyatini oshirishga yordam beradi.
3.
Muloqot va ijtimoiy ko‘nikmalarni rivojlantirish
O‘yin usuli bolalar o‘rtasida o‘zaro hamkorlikni kuchaytiradi va kommunikativ
qobiliyatlarni shakllantiradi. Jamoaviy o‘yinlar orqali navbat kutish, boshqalarni
tinglash va fikr bildirish kabi ko‘nikmalar rivojlanadi. Masalan, "Simon Says" yoki
rolli o‘yinlar orqali bolalar ingliz tilida muloqot qilishda o‘zlariga ishonch hosil
qilishadi.
4.
Tovush talaffuzi va eshitish ko‘nikmalarini yaxshilash
Qo‘shiqlar, she’rlar va ritemik o‘yinlar orqali bolalar to‘g‘ri talaffuz qilishni
o‘rganadilar. She’riy va ritmik mashg‘ulotlar til tuzilishini tabiiy tarzda
o‘zlashtirishga yordam beradi. Buyruqlarni bajarish, tovushlarni ajratish kabi eshitish
o‘yinlari bolalarning eshitish qobiliyatini rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi.
5.
Tasavvur va ijodiy fikrlashni rag‘batlantirish
O‘yinlar bolalarning tasavvurini rivojlantirib, ularni ijodiy bo‘lishga undaydi.
Masalan, ertak aytib berish o‘yinlari, qo‘g‘irchoq teatri yoki dramaviy o‘yinlar
bolalarga ingliz tilida o‘z fikrlarini erkin ifoda etishga yordam beradi. Shu tarzda,
bolalar muammolarni hal qilish vamustaqil
fikrlash ko‘nikmalarini ham
rivojlantiradilar.
6.
Stressni kamaytirish va ishonchni oshirish
An’anaviy o‘rgatish usullaridan farqli ravishda, o‘yin usuli bolalar uchun qulay
muhit yaratadi, bu esa ularning xatolardan qo‘rqmay, erkin gapirishlariga yordam
beradi. O‘yin orqali o‘rganish natijasida bolalar o‘ziga ishonchli bo‘lib, til
o‘rganishga bo‘lgan ishtiyoqi ortadi.
7.
Multisensor ta’lim muhiti yaratish
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_3-to’plam_May-2025
177
ISSN:3030-3613
O‘yinlar turli hissiy tajribalarni o‘z ichiga olganligi sababli, har xil o‘quv
uslublariga mos keladi. Masalan, harakatli qo‘shiqlar, qidirish o‘yinlari va raqamli
interaktiv o‘yinlar vizual, eshitish va kinestetik o‘rganuvchilar uchun samarali
bo‘ladi.
Xulosa
Bugungi globallashuv davrida xorijiy tillarni, xususan ingliz tilini erta yoshdan
o‘rgatish muhim strategik ehtiyojga aylangan. Maktabgacha ta’lim tizimida ingliz
tilini o‘rgatish jarayonida o‘yin metodining qo‘llanilishi esa ushbu muhim vazifani
ijodiy, samarali va bolaning psixologik xususiyatlariga mos holda bajarishga imkon
beradi. O‘yin — bu bolaning tabiiy faoliyat shakli bo‘lib, u orqali bola nafaqat
o‘rganadi, balki fikrlaydi, eslaydi, muloqot qiladi va mustaqil xulosa chiqarishga
o‘rganadi. Ana shu tabiiy jarayon orqali til o‘rgatish — bolaning o‘qishga bo‘lgan
ishtiyoqini pasaytirmasdan, aksincha, uni rag‘batlantirishga xizmat qiladi. Shunday
ekan, o‘yin metodining ta’limiy, tarbiyaviy va rivojlantiruvchi imkoniyatlaridan
foydalanish dolzarb pedagogik masalalardan biri sifatida qaralmoqda. Bugun butun
dunyoda ko‘p tillilik siyosati, madaniyatlararo muloqot va raqobatbardosh kadrlar
tayyorlash dolzarb bo‘lib bormoqda. Shu nuqtai nazardan, maktabgacha ta’lim
muassasalarida ingliz tilini o‘rganishga qulay muhit yaratish, ta’limning ilk
bosqichidanoq til kompetensiyalarini shakllantirish har qachongidan muhim. O‘yin
metodlari esa bolalar bilan muloqotga kirishishni, ularning e’tiborini jalb qilishni
va darsni qiziqarli qilishni ta’minlaydi. Bu esa
zamonaviy ta’limda eng talab etiladigan yondashuvlardan biridir. Xulosa qilib
aytganda, maktabgacha ta’limda ingliz tilini o‘rgatishda o‘yin metodidan foydalanish
bolalarning shaxsiy rivojlanishi, ijodiy fikrlashi va til kompetensiyalarini
mustahkamlashda beqiyos rol o‘ynaydi. Bu metod orqali bola hayotining dastlabki
bosqichidanoq dunyo bilan muloqotga tayyor bo‘lib boradi. Demak, raqobatbardosh
va global fikrlovchi avlodni shakllantirishda o‘yin metodi maktabgacha ta’limdagi
eng samarali vositalardan biri sanaladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
8.
Ellis, R. (2003). Task-Based Language Learning and Teaching. Oxford
University Press.
9.
Pinter, A. (2017). Teaching Young Language Learners (2nd ed.). Oxford
University Press.
10.
Cameron, L. (2001). Teaching Languages to Young Learners. Cambridge
University Press.
11.
Wright, A., Betteridge, D., & Buck by, M. (2005). Games for Language
Learning (3rd ed.). Cambridge University Press.
12.
Brewster, J., Ellis, G., & Girard, D. (2002). The Primary English Teacher’s
Guide. Penguin English.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_3-to’plam_May-2025
178
ISSN:3030-3613
13.
Moon, J. (2000). Children Learning English: A Guidebook for English
Language Teachers. Macmillan Education.
