T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
62-son_6-to’plam_May-2025
41
ISSN:3030-3613
INTERNET VA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR: YANGILIKLAR,
IMKONIYATLAR VA TAHDIDLAR
Toshkent shahri O’zbekiston
davlat jahon tillari unversiteti
Xalqaro jurnalistika fakulteti
talabsi AXIZ 2304
Isomiddinova Sarvinoz Alisher qizi
Bugungi kunda internet va zamonaviy texnologiyalar inson hayotining ajralmas
qismiga aylangan. Ular nafaqat kundalik faoliyatni, balki iqtisodiy, siyosiy, ta'lim va
madaniy sohalarni ham o'zgartirmoqda. Internetning rivojlanishi bilan birga,
texnologiyalar ham tez sur'atlar bilan o'zgarib bormoqda. Shu bilan birga, bu
texnologiyalarning keltirgan yutuqlari bilan birga, ayrim tahdidlar va muammolar ham
yuzaga kelmoqda.
Internetning Tarixi va Rivoji
Internetning tarixi 1960-yillarga borib taqaladi. Dastlab AQShning harbiy
maqsadlarda ishlatiladigan ARPANET tizimi shaklida paydo bo'lgan internet, 1990-
yillarda ommaviylashdi va butun dunyoga tarqaldi. 1990-yillar oxiridan boshlab,
internetga kirish imkoniyatlari kengayib, yangi texnologiyalar va servislar paydo bo'la
boshladi. Bugungi kunda internetni har bir kishi kundalik hayotida qo'llaydi: ishlash,
o'qish, xarid qilish, ijtimoiy tarmoqlarda muloqot qilish va boshqa ko'plab sohalarda.
Zamonaviy Texnologiyalar
Zamonaviy texnologiyalar — bu yangi innovatsiyalar, dasturlar, tizimlar va
uskunalar to'plamidir. Bular orasida quyidagi texnologiyalar alohida ahamiyatga ega:
Sun'iy Intellekt (SI): SI – bu kompyuter tizimlari va dasturlarining inson aqlini
simulyatsiya qilish qobiliyatidir. Sun'iy intellekt yordamida tibbiyotda, sanoat sohasida
va boshqa ko'plab sohalarda jarayonlarni avtomatlashtirish, ma'lumotlarni tahlil qilish
va yangi imkoniyatlar yaratish mumkin.
Blokcheyn Texnologiyasi: Blokcheyn - ma'lumotlarni xavfsiz saqlash va
almashishning yangi usuli bo'lib, bu texnologiya nafaqat kriptovalyutalar (masalan,
Bitcoin) balki moliya, sog'liqni saqlash va ta'lim sohalarida ham qo'llaniladi.
Blokcheynning asosiy afzalligi - ma'lumotlarning o'zgartirilmasligi va xavfsizligi.
Internet of Things (IoT): Internet of Things (IoT) texnologiyasi orqali turli xil
qurilmalar va moslamalar internet orqali o'zaro bog'lanadi. Masalan, uy jihozlari
(yog'ochda issiqlikni o'lchovchi termostatlar, aqlli chiroqlar) internet orqali
boshqarilishi mumkin.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
62-son_6-to’plam_May-2025
42
ISSN:3030-3613
5G Texnologiyasi: 5G - bu mobil tarmoq texnologiyalarining keyingi avlodi
bo'lib, yuqori tezlikda internetga ulanish imkonini beradi. Bu texnologiya so'nggi
yillarda mashhur bo'lib, mobil internetning tezligi, ulanishning barqarorligi va
qulayligi bilan ajralib turadi.
Virtual va Kengaytirilgan Haqiqat (VR/AR): VR va AR texnologiyalari orqali
foydalanuvchilar virtual dunyo bilan o'zaro aloqada bo'lishlari yoki haqiqiy dunyoni
yaxshilangan ma'lumotlar bilan ko'rishlari mumkin. Bu texnologiyalar ta'lim, o'yin
sanoati va tibbiyot sohalarida keng qo'llanilmoqda.
Internetning Ijobiy Tomonlari
Axborot va Ta'lim: Internet odamlarning o'rgatish va o'rganish jarayonlarini
osonlashtirdi. O'quvchilar va talabalarga onlayn kurslar, maqolalar, videolar orqali
ta'lim olish imkoniyati yaratildi. Shuningdek, ilm-fan va texnologiya sohasida yangi
yutuqlar va tadqiqotlar tezda butun dunyoga tarqaladi.
Global Aloqa: Internet ijtimoiy tarmoqlar, messenjlar va videokonferensiyalar
orqali odamlarning bir-biri bilan bog'lanish imkoniyatlarini kengaytirdi. Endi butun
dunyo bo'ylab insonlar bir-biri bilan oson va tezkor aloqada bo'lishlari mumkin.
Biznes va Tijorat: Elektron tijorat (e-commerce) orqali odamlar istalgan joydan,
istalgan vaqtda tovarlar va xizmatlarni sotib olishlari mumkin. Shuningdek, kichik
bizneslar ham internet orqali global miqyosda mijozlar bilan aloqada bo'lish
imkoniyatiga ega bo'ldi.
Internet va Zamonaviy Texnologiyalar: Tahdidlar va Muammolar
Xavfsizlik va Maxfiylik: Internetda shaxsiy ma'lumotlar va bank ma'lumotlarini
himoya qilish, kiberhujumlar va ma'lumotlarni o'g'irlash tahdidlari mavjud. Shaxsiy
ma'lumotlarning xavfsizligi ta'minlanmasa, bu katta muammolarga olib kelishi
mumkin.
Axborotning To'g'riligi: Internetda axborotlar tezda tarqaladi, ammo ularning
to'g'riligi va ishonchliligi har doim ham kafolatlanmagan. Feyk yangiliklar va
manipulyatsiya qilingan ma'lumotlar ko'plab odamlarni aldashga olib kelishi mumkin.
Ijtimoiy Ta'sir: Internet va ijtimoiy tarmoqlar odamlar orasidagi muloqotni
o'zgartirdi. Ba'zida, bu virtual muhitda insonlar o'rtasidagi o'zaro ishonch va haqiqiy
muloqotni kamaytirishi mumkin. Shuningdek, internetda ko'rsatiladigan noxush va
zo'ravonlik mazmuni yoshlar va bolalar uchun salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin.
Raqobat va Ishsizlik: Texnologiyaning tez rivojlanishi bilan birga,
avtomatlashtirish va sun'iy intellektning ishlashi ba'zi sohalarda ishchilarni
almashtirishga olib kelishi mumkin. Bu esa ish o'rinlari kamayishi va ish bilan
ta'minlashda muammolarni keltirib chiqaradi.
Xulosa
Internet va zamonaviy texnologiyalar inson hayotining barcha jabhalariga katta
ta'sir ko'rsatdi. Ular nafaqat yangi imkoniyatlar yaratib, bizning kundalik
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
62-son_6-to’plam_May-2025
43
ISSN:3030-3613
faoliyatimizni osonlashtirsa, balki ba'zi tahdidlar va muammolarni ham yuzaga
keltiradi. Shuning uchun, bu texnologiyalardan samarali foydalanish, ularni to'g'ri
boshqarish va xavfsizlikni ta'minlash uchun jahon miqyosida hamkorlik zarurdir. Endi
bizning vazifamiz – bu yangi texnologiyalarni yanada xavfsiz, samarali va barqaror
ravishda ishlatishdir.
