Авторы

  • Нодирбек Назаров
    Алфраганус университети, Тиббиёт факультети, Тиббиёт кафедраси

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.tafps.101213

Ключевые слова:

COVID-19 эндотелин I ангиотензин II фон Виллебранд омили сурункали юрак етишмовчилиги.

Аннотация

COVID-19 пандемияси даврида сурункали юрак етишмовчилиги ўлим кўрсаткичлари инфицирланмаган СЮЕ бор беморларга нисбатан сезиларли даражада ошди [1]. Касаллик ривожланишининг дастлабки босқичларида касалликнинг клиник белгиларини эрта аниқлашда анъанавий клиник, лаборатор усуллардан ташқари сезгир усуллардан бўлган иммунофермент усулларини қўллаш долзарб вазифа бўлиб ҳисобланади [2].


background image

THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF

PEDAGOGICAL SCIENCES

International scientific-online conference

161

COVID-19 ЎТКАЗГАН СУРУНКАЛИ ЮРАК ЕТИШМОВЧИЛИГИ

БОР БЕМОРЛАРДА ЭНДОТЕЛИЙ ДИСФУНКЦИЯСИНИНГ

ГУМОРАЛ ОМИЛЛАРИДАН: ЭНДОТЕЛИН I, АНГИОТЕНЗИН II ВА

ФОН ВИЛЛЕБРАНД ОМИЛИНИ ЎРГАНИШ

Назаров Нодирбек Номозбой ўғли

Алфраганус университети, Тиббиёт факультети, Тиббиёт кафедраси

Электрон почта манзили: nodirbek.nazarov.3991@gmail.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.15572189

Калит сўзлар:

COVID-19,

эндотелин I, ангиотензин II, фон Виллебранд

омили, сурункали юрак етишмовчилиги.

Илмий иш долзарблиги.

COVID-19 пандемияси даврида сурункали

юрак етишмовчилиги ўлим кўрсаткичлари инфицирланмаган СЮЕ бор
беморларга нисбатан сезиларли даражада ошди [1]. Касаллик
ривожланишининг дастлабки босқичларида касалликнинг клиник
белгиларини эрта аниқлашда анъанавий клиник, лаборатор усуллардан
ташқари сезгир усуллардан бўлган иммунофермент усулларини қўллаш
долзарб вазифа бўлиб ҳисобланади [2].

Сурункали юрак етишмовчилиги (СЮЕ) ва COVID-19 эндотелиал

дисфункция ва тромботик асоратлар хавфини оширувчи ҳолатлар
ҳисобланади [3]. COVID-19 ўтказган СЮЕ бор беморларда эндотелин I,
ангиотензин II ва фон Виллебранд омилларини ўрганиш COVID-19 дан
кейинги даврда юрак-қон томир тизими касалликларини эрта аниқлаш ва
келиб чикадиган асоратларини олдини олишда муҳим аҳамиятга эга [4].

Тадқиқот мақсади.

COVID-19 ўтказган СЮЕ бор беморларда

эндотелий дисфункциясининг гуморал омилларидан: эндотелин I,
ангиотензин II ва фон Виллебранд омилини ўрганиш.

Материал ва усуллар.

COVID-19 ўтказган 140 нафар бемор

текширилди. Беморлар COVID-19 билан касалланганидан 3-5 ой ўтгач
тадқиқотга жалб қилиндилар. Беморларнинг ўртача ёши 60,92±0,54 ёшни
ташкил этди. Қуйидаги текширувлар ўтказилди: иммунофермент усули
орқали эндотелин I, ангиотензин II ва фон Виллебранд омиллари миқдори
аниқланди (Elabscience, АҚШ).

Натижалар.

Таҳлиллар натижаларига кўра

COVID-19 ўтказган СЮЕ

бор беморларнинг барчасида артериал гипертензия аниқланган.
Текширувдан ўтган 52 (52%) та беморда юрак ишемик касаллиги (ЮИК)
ташҳиси қўйилган. Шулардан 30 нафар беморда II ФС (30%) ва 22 нафар
беморда (22%) III ФС аниқланган. Эндотелий дисфункциясининг
биомаркерларидан бири бўлган эндотелий I СЮЕ бор COVID-19 ўтказмаган


background image

THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF

PEDAGOGICAL SCIENCES

International scientific-online conference

162

беморларда 5,6 пг/мл ни, COVID-19 ўтказган беморларда эса 9,13 пг/мл
(p<0,01) ни ташкил этди. COVID-19 ўтказган СЮЕ бор беморларда
эндотелин I миқдори ФС лар бўйича тақсимланиши қуйидагича бўлди - I
ФС беморларида 5,82 пг/мл, II ФС беморларида 8,76 пг/мл, III ФС
беморларида 11,82 пг/мл (p<0,001)ни мос равишда ташкил этди. Яна бир
биомаркерлардан бири ангиотензин II СЮЕ бор COVID-19 ўтказмаган
беморларда 67,95 пг/мл ни, COVID-19 ўтказган беморларда эса 80,3 пг/мл
(p<0,01) ни ташкил этди. COVID-19 ўтказган СЮЕ бор беморларда
ангиотензин II миқдори ФС лар бўйича тақсимланиши қуйидагича бўлди -
I ФС беморларида 60,23 пг/мл, II ФС беморларида 74,63 пг/мл, III ФС
беморларида 100,31 пг/мл (p<0,01)ни мос равишда ташкил этди.
Биомаркерлардан бири бўлган фон Виллебранд омили миқдори
ўрганилганда, унинг миқдори СЮЕ бор COVID-19 ўтказмаган беморларда
1,49 ХБ/мл ни, COVID-19 ўтказган беморларда эса 2,15 ХБ/мл (p<0,001) ни
ташкил этди. COVID-19 ўтказган СЮЕ бор беморларда фон Виллебранд
омили миқдори ФС лар бўйича тақсимланиши қуйидагича бўлди - I ФС
беморларида 1,52 ХБ/мл, II ФС беморларида 2,02 ХБ/мл, III ФС
беморларида 2,72 ХБ/мл (p<0,01)ни мос равишда ташкил этди.

Хулоса.

Тадқиқотлардан маьлум бўлдики, COVID-19 ўтказган СЮЕ бор

беморларда коронавирус инфекциясидан кейинги даврда (3-5 ой ўтгач)
юрак-қон томир деворидаги эндотелий дисфункциясининг кучайиши
кузатилди. Бу эса эндотелий дисфункцияси гуморал омилларидан:
эндотелин I, ангиотензин II ва фон Виллебранд омиллари миқдорининг
ошиши билан тавсифланади

Фойдаланилган адабиётлар рўйҳати:

1.

Камилова У.К., Назаров Н.Н., Ермекбаева А.У. Постковидный синдром.

Патогенез.

Клинические

проявления.

Терапевтический

журнал

Узбекистана. Ташкент 2022. 214-221 стр.
2.

Абдурахимов А., Эргашева З., Нугманов О., Усманов Х. COVID-19:

Патогенез и возможные решения проблемы // Re-health journal. 2020. №2-
2 (6):122-129.
3.

Камилова У.К., Рахимов А.Н., Закирова Г.А. и др. Определение

нейрогуморальных

факторов

ренин-ангиотензин-альдостероновой

системы у пациентов с хронической сердечной недостаточностью,
перенесших COVID-19. Международный научно-практический журнал
Кардиология в Беларуси. Минск 2022. 14 стр.
4.

Rakhmatullaeva G.K., Nazarov N.N., Donabaeva M.H. Evaluation of acute

phase inflammation markers in patients with chronic heart failure who have


background image

THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF

PEDAGOGICAL SCIENCES

International scientific-online conference

163

recovered from COVID-19. Western European Journal of Medicine and Medical
Science. May, 2024. 6-11.

Библиографические ссылки

Камилова У.К., Назаров Н.Н., Ермекбаева А.У. Постковидный синдром. Патогенез. Клинические проявления. Терапевтический журнал Узбекистана. Ташкент 2022. 214-221 стр.

Абдурахимов А., Эргашева З., Нугманов О., Усманов Х. COVID-19: Патогенез и возможные решения проблемы // Re-health journal. 2020. №2-2 (6):122-129.

Камилова У.К., Рахимов А.Н., Закирова Г.А. и др. Определение нейрогуморальных факторов ренин-ангиотензин-альдостероновой системы у пациентов с хронической сердечной недостаточностью, перенесших COVID-19. Международный научно-практический журнал Кардиология в Беларуси. Минск 2022. 14 стр.

Rakhmatullaeva G.K., Nazarov N.N., Donabaeva M.H. Evaluation of acute phase inflammation markers in patients with chronic heart failure who have recovered from COVID-19. Western European Journal of Medicine and Medical Science. May, 2024. 6-11.