THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
95
AVTOMOBILNI ORQA OVOZ SO‘NDIRGICHINI PAYVANDLASH
USULI
Abdullayev Muslimbek
“Texnologik mashinalar va jihozlar” yo‘nalishi talabasi
Ruziboyev Javoxir
“Texnologik mashinalar va jihozlar” kafedrasi o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.12525081
Annotatsiya.
Ushbu maqolada avtomobil ovoz so‘ndirgichini payvandlab
ishlab chiqarish uchun payvandlash usulini tanlash hamda ishlab chiqarish
uchun payvandlash materiallari haqida so‘z borgan.
Kalit so‘zlar:
ovoz so‘ndirgich, payvandlash, himoya gazlar, inert gaz.
Avtomobilni orqa ovoz so‘ndirgichini payvandlash va loyihalash ximoya
gazi ostida payandlanadi. Ximoya gazlar muxitida payvandlash – bu yoyli
payvandlash, bunda yoy va erigan metall, ayrim xollarda sovuyotganchok,
payvandlash zonasiga maxsus qurilma bilan yetkazib berilayotgan ximoya gazlar
ta’sirida bo‘ladi, ya’ni xavo ta’siridan ximoyalanadi.
1-rasm.
Payvandlash jarayoni
Ximoya gazlar muxitida payvandlash g‘oyasini XIX asr oxirida N.N.
Benardos taklif etdi. XX asrning 20-yillarida AKSda muxandis Aleksander va fizik
Lengmyur gaz aralashmalarida o‘zakli elektrod bilan payvandlashni amalga
oshirishdi. 1925-yilda Lengmyur erimaydigan volfram elektrod bilan va ximoya
muxiti sifatida vodorodni, ya’ni atom-vodorodli payvandlash usuli sifatida yoyli
payvandlashning bilvosita ta’siri orqali payvandlashni ishlab chikdi.
XX asrning 40-yillarida Aviasion Texnikasi Ilmiy Tadqiqot Institutida inert
gaz muxitida volfram elektrod bilan payvandlash ishlab chiqildi. 1949-yilda
elektr payvandlash institutida ko‘mir elektrodi bilan karbonat angidrid gaz
muxitida payvandlash ishlab chiqildi.
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
96
Ximoya gazlar muxitida yoy bilan payvandlashda ish unumi yuqori
bo‘ladi, bu ishni oson avtomatlashtirish mumkin va metallarni elektrod
qoplamalari xamda flyuslar ishlatmasdan biriktirishga imkon beradi.
Payvandlashning bu usuli po‘lat, rangli metallar va ularning qotishmalaridan
konstruksiyalar yasashda qo‘llaniladi.
Ximoya gazlari muxitida payvandlashning afzalliklari quyidagilar:
- flyus yoki qoplamalar ishlatishga, binobarin, choklarni shlakdan
tozalashga xojat yo‘q;
-yuqori ish unumi va manba issiqligining yuqori darajada konsentrasiya-
lanishi strukturaviy o‘zgarishlar zonasini ancha qisqartirishga imkon beradi;
- chok metali xavo kislorodi va azoti bilan juda kam ta’sirlashadi;
- payvandlash jarayonini kuzatib turish qulay;
- jarayonlarni mexanizasiyalashtirish va avtomatlashtirish imkoni bor.
Himoya gazlar muhitida payvandlashni eriydigan va erimaydigan
(volfram) elektrodlar bilan bajarish mumkin.
Payvand zonasini himoyalash uchun geliy va argon kabi inert gazlar,
ba’zan azot, vodorod va karbonat angidridkabi faol gazlardan foydalaniladi.
Shuningdek, turli proporsiyalarda aloxida gazlarning aralashmasi xamishlatiladi.
Gaz bilan ana shunday ximoya qilinganida payvandlash zonasi atrofidagi
xavo siqib chiqariladi. Montajsharoitlarida payvandlashda yoki gaz himoyasini
puflab tarqatib yuboradigan sharoit mavjud bo‘lganda qo‘shimcha himoya
qurilmalaridan foydalaniladi. Payvandlash zonasini gaz bilan himoyalash
samaradorligipayvandlanadigan birikmaning turiga va payvandlash tezligiga
bog‘liq. Himoyaga shuningdek, soploning o‘lchami,himoya gazining sarfi va
soplodan buyumgacha bo‘lgan masofa (uzunligi 5-40 mm bo‘lishi kerak) xam
ta’sir qiladi.
Payvandlash zonasining yaxshi himoyalanishi gazning issiqlik fizik xossalari,
shuningdek, gorelkaning konstruktiv xususiyatlari va payvandlash rejimiga
bog‘lik. Payvandlash yoyi zonasiga kiritiladigan himoya gazlari yoy
zaryadsizlanishining turg‘unligiga, elektrod metalining suyuqlanishiga va uning
ko‘chishiga ta’sir qiladi. Elektrod metali tomchilarining o‘lchami payvandlash
toki ortishi bilan kamayadi, payvandlash toki ortishi bilan erish chuqurligining
ortishi esa payvandlash yoyi bosimining ta’sirida elektrod ostidagi suyuq
metallning ancha intensiv siqib chiqarilishiga bog‘lik.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
RUZIBOYEV, J. (2024). ANALYSIS OF THE TECHNOLOGICAL
REQUIREMENTS FOR SAW GINNING PROCESS AND ITS WORKING PARTS AND
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
97
THE DEFECTS THAT ARISE. INTELLECTUAL EDUCATION TECHNOLOGICAL
SOLUTIONS AND INNOVATIVE DIGITAL TOOLS.
2.
Ruziboyev, J. S., & Darvishev, M. Y. (2024). COBALT AVTOMOBILI ORQA
BALKASI (BEAM) QISMINI PAYVANDLAB YIG ‘ISH TEXNOLOGIYASI. Theoretical
aspects in the formation of pedagogical sciences, 3(10), 59-63.
3.
Ruziboyev, J., & Keldiboyev, M. (2024). ONIX AVTOMOBILI BOSHQARUV
QISMI OLD BALKASI (BODY INNER) DETALNI ISHLAB CHIQARISHDAGI
PAYVANDLASH USULLARI. Theoretical aspects in the formation of pedagogical
sciences, 3(10), 112-115.
4.
RUZIBOYEV, J. (2023). CHIGITLI PAXTANI JINLASHDA BAJARILISHI LOZIM
BO’LGAN TA’LABLAR TAHLILI. ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTI.
5.
RUZIBOYEV, J. (2023). JINLASH JARAYONIDA ARRA DISKI BILAN
KOLOSNIK PANJARA ORASIDA VUJUDGA KELADIGAN NOSOZLIKLAR TAHLILI
VA ULARNI BARTARAF ETISH USULLARI. ANDIJON MASHINASOZLIK
INSTITUTI.
6.
Ruziboyev, J. (2024). ANALYSIS OF CORED WIRE COMPONENTS FOR
WELDING AND MELTING COATING. Science and innovation in the education
system, 3(5), 131-134.
7.
RUZIBOYEV, J., & XASHIMOV, X. (2023). FLYUS OSTIDA ELEKTR YOYLI
PAYVANDLASHDA MASSALALAR ALMASHINUVI JARAYONIDA GAZ FAZASINING
ROLI. ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTI.
8.
RUZIBOYEV, J. (2024). By Welding Increase in Working Resource of Gin
Colosniks that Working Surface is Woren.
9.
RUZIBOYEV, J. (2023). ISHCHI YUZASI YEYILGAN ARRALI JN
KOLOSNIKLARINI ISH RESURSINI OSHIRISH. ANDIJON MASHINASOZLIK
INSTITUTI.
10.
Xashimov, X., & Azizova, N. (2024). UTM UNIVERSAL MASHINASIDAN
FOYDALANIB UCHMA-UCH BIRIKMALARINI MUSTAHKAMLIGINI ANIQLASH.
Академические исследования в современной науке, 3(18), 167-171.
11.
Xoshimov, X., & No‘monjonov, O. (2024). PAYVAND USTUNLARI
KONSTRUKSIYANI SIFAT NAZORATI. Академические исследования в
современной науке, 3(18), 71-74.
12.
No‘monjonov, O., & Xoshimov, X. (2024). USTUN TURLARI VA ULARNI QO
‘LLASH SOHALARI. Theoretical aspects in the formation of pedagogical sciences,
3(10), 45-50.
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
98
13.
Xoshimov, X., & Inomjonov, A. (2024). PODPYATNIKNI QAYTA TIKLASH
TEXNOLOGIK JARAYONI. Theoretical aspects in the formation of pedagogical
sciences, 3(10), 13-18.
14.
Xoshimov, X., & Zaynobiddinov, D. (2024). KERAMIK FLYUSLAR UCHUN
MATERIALLAR TAYYORLASH. Theoretical aspects in the formation of
pedagogical sciences, 3(9), 178-181.
15.
Xoshimov, X., & Xoldarov, X. (2024). KERAMIK FLYUS. Theoretical aspects
in the formation of pedagogical sciences, 3(9), 165-168.
16.
Xamidjanovich, P. X. X. (2024). RESEARCH AND ANALYSIS OF FLUXES FOR
SURFACING TRAVELING WHEELS OF OVERHEAD CRANES. European Journal of
Emerging Technology and Discoveries, 2(3), 11-16.
17.
Daminjon o’g’li, O. E., & Xamidjonovich, X. X. (2023). VERTIKAL SILINDRIK
REZERVUARLARNI
TURLI
QISMLARINI
PAYVANDLAB
TAYYORLASH
TEXNOLOGIK JARAYONINI ISHLAB CHIQISH. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 18(6), 133-135.
18.
RUZIBOYEV, J., & XASHIMOV, X. (2023). Chigitli paxtani jinlash
jarayonining bugungi kundagi ahamiyati. ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTI.