THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
58
TALABALARNING AMALIYOT DAVRIDA PEDAGOGIK MAHORATINI
RIVOJLANTIRISH
Mirzakulova Nodira Ibragimovna
Buxoro davlat pedagogika instituti doktoranti(PhD)
https://doi.org/10.5281/zenodo.12205907
Annotasiya:
Ushbu maqolada talabalarning amaliyot davrida pedagogik
mahoratini rivojlantirish,
maktabni ilmiy-metodik boshqarishga yo‘naltirilgan
pedagogik jarayonning tarkibiy qismlari
haqida fikrlar bayon etilgan.
Kalit so’zlar:
Oliy ta’lim, islohot, individual, konstruktiv, amaliyotchi-
talaba,
ilmiy-metodik,
kasbiy xususiyat, dars, pedagogik amaliyot, mahorat,
maqsad.
Аннотатсия:
В данной стате описаны составляющие педагогического
протсесса, направленные на развитие педагогических умений учащихся в
период практической деятелности, научно-методического руководства
школой.
Ключевые слова:
Высшее образование, реформа, индивидуалное,
конструктивное,
практик-студент,
научно-методический,
профессионалный характер, занятие, педагогическая практика, умение,
цель.
Abstract:
This article describes the components of the pedagogical process
aimed at developing the pedagogical skills of students during the period of
practical activity, scientific and methodological management of the school.
Key words:
Higher education, reform, individual, constructive, student
practitioner, scientific and methodological, professional nature, occupation,
teaching practice, skill, goal.
O‘zbekistan Respublikasidagi ta’lim islohotining asosiy vazifalaridan biri
zamonaviy ta’lim-tarbiyani yo‘lga qo‘yishda yoshlarni kasbiy faoliyatga o‘rgatish,
o‘z istagi va xohishiga qarab kasb tanlash, butun hayoti davomida o‘z kasbga
sadoqatli bo‘lish hislarini shakllantirishdan iboratdir.
Oliy
ta’lim
muassasasida
bo‘lajak
mutaxassislarning
tashkiliy,
konstruktivlash, rejalashtirish, kommunikativ tadqiq qilish kabi kasbiy va
pedagogik mahoratni shakllantirishgina emas, balki ularning kasbiy xususiyati
va mutaxassis shaxsiga qo‘ygan talabidan kelib chiqqan holda individual va
insoniy fazilatlarni o‘zida mujassamlashtirishga qaratilgandir.
Ta’lim muassasalarida o‘tkaziladigan amaliyot “Texnologiya” fani
o‘qituvchilarining oliy o‘quv yurtida egallagan bilim, ko‘nikma va malakalari
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
59
uchun sinov vazifasini ham bajaradi. Negaki, amaliyotchi-talabaga o‘z kasbiy
yo‘nalishi bo‘yicha mashg‘ulotlarga tayyorlanish, uni o‘tkazish, tarbiyaviy
ishlarni tashkil etish va o‘tkazish davrida egallagan bilimlari doirasi qanday
darajada ekanligi namoyon bo‘ladi.
Oliy ta’lim muassasalarida 60112300-Texnologik ta’lim yo‘nalishida tahsil
olayotgan talabalar umumiy o‘rta ta’lim maktablarida “4+2” dasturi asosida
tashkil etilgan amaliyotda ishtiroki davomida maktablarda ta’lim berayotgan
o‘qituvchilarning kasbiy mahoratini har tomonlama chuqur o‘rganib, tahlil
etadilar.
Maktabni ilmiy-metodik boshqarishga yo‘naltirilgan pedagogik jarayonning
tarkibiy qismlaridan biri darslarni tahlil qilishdir.
Darslarni quyidagicha tahlil etish mumkin:
to‘liq (majmuaviy);
ba’zi yo‘nalishlarda;
aniq maqsad asosida.
Dars tahlili deganda, darsga tayyorgarlik ko‘rish va o‘z-o‘zini tahlil qilish
paytida o‘qituvchi tomonidan erishilgan yutuqlar va kamchiliklar nazarda
tutiladi. Darsni tahlil etish davomida quyidagi maqsad va vazifalarni amalga
oshirish kerak:
1)
Mavzuga asoslangan dars maqsadlari:
a)
tayyorgarlik darajasi;
b)
bilim darajasi;
c)
talabalarning qiziqishlari va qobiliyatlarining ustunligi.
2)
Trening mazmunini tanlash.
3)
Maktabda va ishlab chiqarishda mavjud bo‘lgan o‘quv qurollarini
tanlash
4)
O‘quv va kognitiv faoliyatni tashkil etish shakllari (frontal, guruh,
juftlik, individual, individual). jamoaviy,
5)
O‘qitishning metod va texnikasi.
6)
Olingan o‘zgaruvchan natija har bir maqsad uchun individual
talabalarga qaratilgan.
7)
O‘zgaruvchan (differensial) uy vazifasi.
Yuqoridagi maqsad va vazifalarni amalga oshirish jarayonida o‘qituvchi
tomonidan ba’zi kamchiliklar va xatolarga yo‘l qo‘yiladi. Bu kamchiliklarni
bartaraf etish va to‘g‘ri olib borish maqsadida tajribali o‘qituvchilar tomonidan
dars tahlili olib boriladi. Ba’zan yangi pedagoglar darslarni olib borish
jarayonida
kamchiliklarga
yo‘l
qo‘ymaslik
maqsadida
professional
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
60
o‘qituvchilarning dars jarayonlarida ishtirok etib, o‘qituvchining dars o‘tish
metodikasini o‘rganadilar. Bu esa ularning pedagogik mahoratini
rivojlantirishda xizmat qiladi.
Malakaviy va pedagogik amaliyoti jarayonida talaba o'qituvchi, sinf rahbari
sifatida ishlash va davom etayotgan o'quv faoliyatini tahlil qilish uchun zarur
bo'lgan ko'nikmalarni sezilarli darajada rivojlantiradi.Amaliyotda ishtirok etish
talabaga o’quvchilar bilan ishlashda amaliy tajriba orttirish, nazariy bilimlarni
amaliyotda qo‘llash va o‘qituvchilik mahoratini rivojlantirish imkonini beradi. U
turli ta’lim va tarbiya usullarini qo‘llashni, sinfni samarali boshqarishni,
o‘quvchilar va ularning ota-onalari bilan muloqot qilishni o‘rganadi.
Malakaviy va pedagogik amaliyotda ishtirok etish orqali o‘quvchi bo‘lajak
o‘qituvchi va sinf rahbari sifatida o‘zining kuchli va zaif tomonlarini tushuna
oladi. U o'z harakatlarini tahlil qilishni o'rganadi, xatolaridan saboq oladi, kasbiy
mahoratini oshiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
2018 yil 5 iyundagi “Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim sifatini oshirish va
ularning mamlakatda oshirilayotgan keng qamrovli islohatlarda faol ishtirokini
ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-3775-son
qarorlariga muvofiq oliy ta’lim muassasalari (keyingi o‘rinlarla – OTM)
bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari malakaviy pedagogik amaliyot (keyingi o‘rinlarda
–Amaliyot) ini o‘tash tartibi. https://lex.uz/docs/3765586
2.
G.Doshanova. Talaba-amaliyotchilar uchun metodik qo'llanma. Nukus-
2021. https://www.researchgate.net/publication/351491453
3.
Z.Qodirova. Talabalarni kasbiy faoliyatga tayyorlashda malakaviy
pedagogik amaliyotni tashqil qilish texnologiyasi. "Science and Education"
Scientific Journal. June 2021 / Volume 2 Issue.
4.
Alqorov Q, Xolmatova M, Xayitboeva D. Texnologik ta’lim yo’nalishi
talabalarining pedagogik mahoratini rivojlantirish texnologiyasi.Vestnik nauki i
tvorchestva.
https://cyberleninka.ru/article/n/texnologik-ta-lim-yo-nalishi-
talabalarining-pedagogik-mahoratini-rivojlantirish-texnologiyasi
5.
Sayfullaeva D. Bo‘lajak texnologiya fani o‘qituvchilarini kasbiy faoliyatga
tayyorlashning kreativligini rivojlantirish //sentr nauchnыx publikatsiy (buxdu.
uz). – 2021. – t. 8. – №. 8.
6.
Mirzakulova N. I. Oliy ta’limda modifikatsion yondashuv. Innovation in the
modern education system. Part 33 september 2023. Colletions of scientific
works. Washington, USA 25th September 2023. www.interonconf.org
7.
https://uz.wikipedia.org/wiki/Pedagogika
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
61
8.
http://www.dissercat.com
9.
www.ziyouz.com
