SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
124
SUN’IY INTELLEKT VA PEDAGOGIKA MASALALARI
Mamatqulova Zarifaxon Muxammadsoliyevna
Farg‘ona viloyati Pedagogik mahorat markazi
Pedagogika va psixologiya, ta’lim texnologiyalari
kafedrasi, Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15351956
doktori (phd), dotsent
ANNOTATSIYA
Ushbu ishda sun'iy intellekt texnologiyalarining zamonaviy ta'lim tizimidagi o‘rni va
imkoniyatlari tahlil qilingan. Ta'lim jarayonini individuallashtirish, baholashni avtomatlashtirish va
o‘qituvchi faoliyatini qo‘llab-quvvatlash kabi yo‘nalishlarda sun'iy intellektdan samarali foydalanish
imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, sun'iy intellektni ta'limga joriy etishda uchraydigan
pedagogik va etik muammolar ham yoritilgan.
Kalit
so‘zlar
:
sun'iy
intellekt,
ta'lim,
pedagogika,
individuallashgan
o‘qitish,
avtomatlashtirilgan baholash, etika, intellektual o‘qitish tizimlari,texnologiya.
AHHOTA
ЦИЯ
В
работе
анализируются
роль
и
потенциал
технологий
искусственного
интеллекта
в
современной
системе
образования
.
Рассмотрены
возможности
эффективного
использования
искусственного
интеллекта
в
таких
областях
,
как
индивидуализ
atsi
я
образовательного
процесса
,
автоматиз
atsi
я
оценивания
,
поддержка
деятельности
педагогов
.
В
нем
также
рассматриваются
педагогические
и
этические
вопросы
,
связанные
с
внедрением
искусственного
интеллекта
в
образование
.
Ключевые
слова
:
искусственный
интеллект
,
образование
,
педагогика
,
индивидуализированное
обучение
,
автоматизированная
оценка
,
этика
,
интеллект
ya
льные
обучающие
системы
,
технологии
.
ANNOTATION
This paper analyzes the role and potential of artificial intelligence technologies in the modern
education system. It explores effective applications of artificial intelligence in areas such as
personalized learning, automated assessment,and support for teacher activities. The study also
addresses pedagogical and ethical challenges associated with the integration of artificial intelligence
into the educational environment.
Keywords:
artificial intelligence, education,pedagogy,personalized learning, automated
assessment, ethics, intelligent tutoring systems, technology.
Bugungi kunda sun’iy intellekt pedagogikada qator masalalarni yechishda yordam bermoqda.
Ta’limda imkoniyatlar yaratib, o‘quvchilarni faol va tanqidiy fikrlashga o‘rgatish. O‘quv jarayoni
samaradorligini oshirill, pedagogik, psixologik holatlarni tahlil qilish orqali individual yondashuv
shaxsiy ma’lumotlar xavfsizligi va xosiyatlaridan kelib chikilgan munosabat madaniyatini
shakllanganligi ta’lim va tarbiya jarayonida muhim ahamiyat kasb etadi. Sun’iy intellekt - bu inson
aqliga xos funksiyalarni kompyuter tizimlari orqali amalga oshirish texnologiyasidir. Bularga
ma’lumotni taxlil qilish, qaror qabul qilish, tabiiy tilni tushunish va o‘rganish kabi jarayonlar kiradi.
O‘qituvchining o‘rnini to‘liq bosmaydi, balki ta’lim va tarbiya jarayoniga yordam beraoladi.
O‘quvchi va o‘qituvchilarning saloxiyati: faqat texnologiyaga bog‘liq bo‘lib qolmasligi keraklingini
insoniyat tushungan holatda har bir jarayonga yangicha yondashuv payti keldi.
O‘quvchi yoshlarni sun’iy intellekt va pedagogika masalalari ushbu jarayonda mamlakatning
iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishi, ulug maqsadlarga yetaklashda, ayniqsa, yosh avlodni barkamol
insonlar qilib tarbiyalashda o‘rni beqiyosdir. Bugungi kunning yoshlarri zamonaviy bilim va kasb-
hunarlarga ega bo‘lishi bilan birga, zamonaviy bilimlarni berish, o‘sib kelayotgan yosh avlodning har
tomonlama yetuk, bilimli, yuksak ma’naviyatli, barkamol bo‘lib voyaga yetishini ta’minlashda rahbar
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
125
va pedagog xodimlarning yuqori iImiy metodik bilimlarga, yuksak mahoratga ega bo‘lishi bugungi
kunning eng asosiy talabidir.
Texnologik yondashuvlarga va texnikaviy taraqqiyot ega bo‘lgan mamlakatlarning muayan
shart-sharoitlarining majudligi, ular uchun katta imkoniyatlarni berish bilan birga, ulkan qudratga
egalik, globalashuvga qarshiliklar ko‘plab mamlakatlarda paydo bo‘lmoqda.
Bugungi kunda jamiyatda sun’iy intellekt kelajagini ta’minlovchi asosiy omillardan biri
intellektual salohiyati yuqori avlodni tarbiyalashdir. Turli sunniy tizimlar yaxlit axborot bazasini
yaratib, maqsadli boshqaruv tartibotini joriy etishga, mua’yan sohalarning texnikaviy imkoniyatlari
mavjud bo‘lib, odatda ko‘p hollarda ijtimoiy va texnikaviy tomonlariga e’tibor qaratiladi. O‘rganish,
qo‘lga kiritish, saralash va uzatish, pinxona amalda bo‘lgan yoki oldin ma’lum bo‘lgan holatlarning
yuzaga kelish sababini, maqsadini bilib olish, axborotni jamlash, saqlash, uzatish va sharhlashda
tezkorlik muhim.
Sun’iy intellekt va pedagogika masalalari sohasida quyidagi tavsiyalarni berish maqsadga
muvofiqdir:
Ø
ta’lim muassasalari o‘qituvchilari uchun sun’iy intellektni o‘qitish jarayonida qo‘llash
bo‘yicha maxsus treninglar va malaka oshirish kurslarini tashkil etish zarur;
Ø
shaxsiylashtirilgan o‘quv platformalarini joriy etish;
Ø
har bir o‘quvchining qobiliyati va o‘rganish uslubiga mos ravishda moslashuvchan
onlayn o‘quv platformalarini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq qilish tavsiya etiladi;
Ø
avtomatlashtirilgan baholash tizimlaridan oqilona foydalanish;
Ø
o‘quvchilarning shaxsiy ma'lumotlari, ta'lim natijalari va psixologik holatiga oid
ma'lumotlarni sun'iy intellekt orqali qayta ishlashda maxfiylik qoidalariga amal qilish;
Ø
sun'iy intellekt texnologiyalarini faqat yordamchi vosita sifatida qo‘llash;
Sun’iy intellekt o‘qituvchini to‘liq almashtirmasligi, balki uning faoliyatini samarali qo‘llab-
quvvatlovchi vosita sifatida qaralishi kerak. Ta'lim va sun’iy intellekt kesishgan nuqtada ilmiy-amaliy
tadqiqotlar, tajriba loyihalari va startaplarni rivojlantirish uchun sharoit yaratish tavsiya qilinadi.
O‘quvchilarda raqamli savodxonlikni oshirish, sun'iy intellekt bilan ishlash, ma'lumotlarni
tahlil qilish va texnologik muhitda mustaqil fikr yuritish qobiliyatini shakllantirish zarur.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Nazarov, ShP. X. Sun’iy intellekt: nazariya va amaliyot. Toshkent: “Fan va texnologiyalar”
nashriyoti. 2022-y.
2. Karimova, D. A., Abdullaev, F. A. Ta’limda sun’iy intellect texhologiyalari. - Toshkent:
TDPU nashriyoti. 2021-y.
3. Turdiqulov, M. B. Pedagogik innovatsiyalar va raqamli texnologiyalar.-Toshkent:
“Muallim” nashriyoti. 2023-y.
