P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
535
OLIY TA'LIM MUASSASALARIDA PEDAGOGNING
TEXNOLOGIYALARNI FOYDALANISH MAHORATI
J.Q.Davletmuratov
Qoraqalpoq davlat universiteti
Annotatsiya:
Zamonaviy ta'lim tizimida raqamli texnologiyalar ta'lim sifatini oshirish, pedagoglar va
rini joriy
etishda muhim vositaga aylanmoqda. Ushbu maqolada texnik fanlar qatoridagi
"Materialshunoslik"
foydalanish imkoniyatlari, pedagogning kasbiy mahorati va ta'lim jarayonidagi
innovatsion yondashuvlar tahlil qilinadi.
Materialshunoslik, kreativlik, raqamli texnologiya, kommunikatsiya, 3D
modellashtirish
USE OF DIGITAL TECNOLOGIES IN CREATIVE TEACHING OF THE
MATERIAL
SCIENSE
DISCIPLINE
IN
HIGHER
EDUKATIONAL
INSTITUTIONS
J.Q. Davletmuratov
Karakalpak State University
Abstract:
In the modern education system, digital technologies have become an
important tool for improving the quality of education, ensuring active interaction between
educators and students, and implementing creative teaching methods. This article explores
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
536
the possibilities of effectively using digital technologies in the creative teaching of the
"Materials Science" discipline, which is part of technical sciences, the professional skills
of the teacher, and innovative approaches in the educational process.
Keywords
: Materials Science, creativity, digital technologies, communication, 3D
modeling.
texnologiyalariga keng jalb qilish, dasturiy mahsulot yaratish va autsoring xizmatlarini
nlash muhim vazifalardan hisoblanadi.
Axborot tsivilizatsiyasi rivojida axborot yangi davrga qadam qo'ygan insoniyatning global
tuganmas resursiga aylandi.
Axborot jamiyatini yaratishda Internet - global axborot tizimi alohida o'rin tutadi.
Internet tarmog'ining kengayishi natijasida yangi ilmiy yo'nalish - tarixiy fan va ta'limni
axborotlashtirish jarayonining qonuniyatlarini o'rganuvchi tarixiy informatika shakllandi.
Raqamli texnologiyalarining rivojlanishi juda katta hajmdagi ma'lumotlarni saqlash va
uzatishda katta rol o'ynadi.
Raqamli texnologiya tadqiqotchi va manba o'rtasidagi chegaralarni yo'q qildi va
ma'lumot olish vaqtini sezilarli darajada qisqartirdi. Bugungi kunda kutubxona va
arxivlarda yaratilgan raqamlashtirilgan kitoblar, gazetalar va turli hujjatlar banklari ushbu
imkonini beradi.[1.160-161b]
qullanilmoqda iqtisodiyot, bank, xizmat sektori shuningdek talim jarayonini ham tez
suratlarda rivojlanishiga xizmat qilmoqda. Mamlakatda yashayotgan barcha fuqarolar,
jumladan yosh bolalardan tortib nafaqaxurlarning ham ongida raqamli texnologiyalar
orqali jamiyatdagi barcha muammolarni hal qilish mumkin degan fikrni shakllantirmoqda.
Bundan tashqari, ishlab chiqarish va boshqaruv jarayonlarining robotlashtirilishi, masalan
bank sektorida, robotlar va ishchilar urtasidagi raqobat masalasi ham kutarilmoqda.
Raqamlardan foydalanishga asoslangan hamda joriy etilgan texnologiyalarning suzsiz
foydasi bilan axloqiy, shaxsiy malumotlarni himoya qilish, robotlar va tashkilotlar
etiborga olinmoqda. Shu jihatdan, mamlakatimiz Prezidenti Shavkat Mirziyoev
texnologiyalarini egallashimiz zarur va shart. Bu bizga yuksalishning eng qisqa yulidan
borish imkoniyatini beradi. Zero, bugun dunyoda barcha sohalarga axborot
texnologiyalari chuqur kirib bormoqda. Albatta, raqamli iqtisodiyotni shakllantirish
Biroq, qanchalik qiyin bulmasin, bu ishga bugun kirishmasak, qachon kirishamiz?! Ertaga
texnologiyalarni keng joriy etib, natijadorlikni oshirish, bir suz bilan aytganda, odamlar
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
537
turmushini keskin yaxshilash mumkin. Raqamli iqtisodiyot bu birgina faoliyat turi emas,
atamasi barcha sohalarda axborot texnologiyalaridan faol foydalanishni anglatadi. Agar
oddiy iqtisodiyotda moddiy buyumlar asosiy resurs hisoblansa, raqamli iqtisodiyotda bu
qayta ishlanadigan hamda uzatiladigan axborot, malumotlar buladi. Ularning tahlilidan
jarayonini barcha
Ta'lim sohasida raqamli texnologiyalarning tobora faol tarqalishi sababli sezilarli
Hozirda raqamli texnologiyalarni joriy etish konsepsiyasi inson faoliyatining turli
olib keldi, bu esa ta'lim sifatini oshirish, yangi
aloqani samaraliroq amalga oshirish imkonini beradi.
atini ta'minlashda
vazifalar quyidagilardir:
texnologiyalarni maksim
rol berish;
bulutli yechimlardan foydalanishni optimallashtirish.
qilish jarayonida yangi texnologiyalar va metodik
aynan raqamli texnologiyalarni rivojlantirishdagi innovatsion jarayonlarni ob'ektiv
ular uchun faol, yuzma-
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
538
yuzma-yuz ishlash shakllari qulayroqdir, lekin yuzaga kelgan sharoitlar (karantin
-37b]
XXI-
raqamli platformalar, vizualizatsiya vositalari, simulyatsiyalar, 3D modellashtirish va
geymifikatsiya elementlarini joriy etish ta'limni yangi bosqichga olib chiqmoqda.
ini oshiradi, mustaqil fikrlash qobiliyatini
rivojlantiradi va ilmiy qarashlarini chuqurlashtiradi.
Pedagogning raqamli texnologiyalardan foydalanish mahorati:
Raqamli
texnologiyalardan samarali foydalanish uchun pedagoglardan yuqori darajadagi raqamli
kompetensiyalar talab etiladi. "Raqamli kompetensiyalar" (yoki raqamli qobiliyatlar)
degani
insonning raqamli texnologiyalardan samarali va xavfsiz foydalanish, raqamli
muhitda ma'lumot izlash, tahlil qilish, aloqa qilish, muammolarni hal etish va raqamli
qurilmalardan
foydalanish
qobiliyatidir.
Qisqacha aytganda, bu
zamonaviy raqamli dunyoda yashash va ishlash uchun zarur
Asosiy raqamli kompetensiyalarga quyidagilar kiradi: Axborot savodxonligi
ma'lumotni topish, b
Kommunikatsiya va hamkorlik
raqamli vositalar orqali muloqot qilish va guruhda
ishlash.
Raqamli kontent yaratish
matn, rasm, video yoki boshqa shakllarda raqamli
mahsulotlar yaratish.
Xavfsizlik
shaxsiy ma'lumotni himoyalash va internetda xavfsiz faoliyat yuritish.
Muammolarni hal qilish
raqamli vositalar yordamida vazifalarni bajarish yoki
muammolarga yechim topish. Bu kompetensiyalar maktab ta'limi, ish joyi va kundalik
hayotda juda muhim sanaladi.
Ularda quyi
Ta'lim platformalaridan (Moodle, Google Classroom, Zoom) foydalanish;
3D modellar va animatsiyalar orqali fanni vizual shaklda tushuntirish;
Virtual laboratoriyalar orqali tajriba jarayonlarini tashkil qilish;
Interaktiv simulyatsiyalar va test platformalari bilan ishlash;
fanni yorqin, jonli va tushunarli tarzda yetkazishda muhim omil hisoblanadi.
Materialshunoslik fanini kreati
Pedagogning Materialshunoslik
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
539
unumli foydalanishi
beradi.
Animatsiya va videoroliklar
orqali materiallarning mexanik, fizik, kimyoviy
xususiyatlarini tushuntirish osonlashadi.
YouTube kanallar
yoki maxsus
videoplatformalarda
mavzuga oid kreativ
Vizualizatsiya
: Materiallarning ichki tuzilishi, kristalli strukturasi yoki mexanik
xususiyatlarini tushuntirish uchun grafiklar, 3D modellar va infografikalardan foydalanish
zarur.
Interaktiv simulyatsiyalar
muhitda materiallarning xossalarini tahlil qilishi mumkin. Masalan, termik ishlov,
Onlayn resurslar va ilovalar:
Fanga oid elektron darsliklar, interaktiv testlar,
videolar va virtual ekskursiyalar o
Geymifikatsiya elementlari:
motivatsiyasini oshiradi.
Pedagogning Materialshunoslik fanini uqitishda raqamli tecnologiyalardan
foydalanishda samara va ustunliklari:
Tushuntirish osonlashadi:
Talabalarda murakkab tushunchalarni vizual shaklda
Faol ishtirok:
Talabalar ta'lim jarayonida faol qatnashadi, mustaqil izlanadi.
Ijodiy yondashuv:
Vaqt tejaladi:
talabaning vaqtini tejaydi.
Xulosa
: Materialshunoslik fanini raqaml
foydalanishi, ta'lim jarayonida talabalar qiziqishi va ishtirokini ta'minlovchi usullardan
foydalanishi lozim.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Negmatulloyev Z.T. Butaboyev A.A. Monasipova R.F.
liy ta'limda raqamli
te nologiyalarning roli.
EURASIAN JOURNAL OF TECHNOLOGY AND
INNOVATION.
2024 .
2.
. .,
. .
elektron jurnali.
may-iyun, 2020 yil
http://iqtisodiyot.tsue.uz.
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
540
-
-5-00177-850-9 ISBN 978-5-00177-848-
978-5-00177-850-9 ISBN 978-5-00177-848-
-
