ЎЗБЕКИСТОН
ҚОНУНЧИЛИГИ
ТАҲЛИЛИ
♦
UZBEK LAW REVIEW
♦
ОБЗОР
ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА
УЗБЕКИСТАНА
2015
№
3
♦
ЎЗБЕКИСТОН
ҚОНУНЧИЛИГИ
ТАҲЛИЛИ
♦
UZBEK LAW REVIEW
♦
ОБЗОР
ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА
УЗБЕКИСТАНА
18
бўлгач
ишончли
бошқаришда
бўлган
мол
-
мулкнинг
кимга
қайтарилиши
кўрсатилмаган
ҳолларда
ҳам
қонунчилик
бундай
мол
-
мулкнинг
бошқарув
муассисига
қайтарилишини
белгилайди
.
Шу
сабабли
ФКнинг
853-
моддаси
1-
қисми
4-
бандини
чиқариб
ташлаш
зарур
.
Зеро
,
бу
ҳолатсиз
ҳам
мол
-
мулкни
ишончли
бошқариш
шартномаси
бекор
бўлгач
мол
-
мулк
кимга
қайтарилиши
аниқ
ва
унинг
шартномада
кўрсатилмаслиги
,
ишончли
бошқариш
шартномасининг
бекор
бўлишига
олиб
келмайди
.
Маълумки
,
ҳақ
тўлаш
мол
-
мулкни
ишончли
бошқариш
шартномасида
ҳар
доим
белгиланмаслиги
мумкин
.
Бироқ
,
ҳақ
тўлаш
назарда
тутилган
ҳолларда
ишончли
бошқарувчига
тўланиши
лозим
бўлган
ҳақнинг
миқдори
ва
шакли
албатта
,
шартномага
киритилиши
лозим
.
Ҳақ
тўлаш
миқдори
ва
шакли
тарафларнинг
келишуви
билан
белгиланади
.
Ҳақ
тўлаш
шакли
фуқаролик
-
ҳуқуқий
шартномаларда
турлича
белгиланиши
мумкинлигини
кўриш
мумкин
.
Масалан
,
ижара
шартномаларида
ҳақ
тўлашнинг
бир
неча
шакллари
ажратиб
кўрсатилади
.
Жумладан
,
ФКнинг
544-
моддаси
3-
қисмига
кўра
,
мол
-
мулкдан
фойдаланганлик
учун
ҳақ
ижарага
олинган
барча
мол
-
мулк
учун
яхлит
ҳолда
ёки
унинг
ҳар
бир
таркибий
қисми
учун
алоҳида
-
алоҳида
ҳолда
қуйидаги
кўринишларда
белгиланади
:
–
вақти
-
вақти
билан
ёки
бир
йўла
тўланадиган
қатъий
суммада
белгиланган
тўловлар
тариқасида
;
–
ижарага
олинган
мол
-
мулкдан
фойдаланиш
натижасида
олинган
маҳсулот
,
мевалар
ёки
даромадларнинг
белгиланган
улуши
тариқасида
;
–
ижарага
олувчи
томонидан
кўрсатиладиган
маълум
хизматлар
тариқасида
;
–
ижарага
олувчи
томонидан
ижарага
берувчига
шартномада
келишилган
ашёни
мулк
қилиб
ёки
ижара
-
га
топшириш
тариқасида
;
–
ижарага
олинган
мол
-
мулкни
яхшилаш
бўйича
шартномада
келишилган
харажатларни
ижарага
олувчи
зиммасига
юклаш
тариқасида
.
Мол
-
мулкни
ишончли
бошқариш
шартномасида
ҳам
ҳақ
тўлаш
шакллари
бир
неча
бўлиши
мумкин
.
Қоида
тариқасида
ишончли
бошқарувчига
олинган
даромаддан
муайян
улуш
олиш
,
аниқ
бир
суммани
бериш
ёки
олинган
ҳосил
ва
даромаддан
муайян
қисмини
ушлаб
қолиш
ёки
унга
муайян
турдаги
хизматни
кўрсатиш
орқали
ҳақ
тўлаш
шартномада
белгиланиши
мумкин
.
Мол
-
мулкни
ишончли
бошқариш
шартномасининг
муҳим
шартларидан
бирортасининг
шартномага
киритилмай
қолиши
шартноманинг
тузилмаган
деб
ҳисобланишига
олиб
келади
.
Демак
,
қонун
ҳужжатларида
шартнома
учун
муҳим
деб
белгиланган
шартларнинг
мавжуд
бўлишига
шартнома
тарафлари
алоҳида
эътибор
ва
масъулият
билан
ёндошишлари
лозим
.
Адабиётлар
рўйхати
:
1.
Гражданское
право
.
Ч
.1 /
Под
.
ред
.
А
.
П
.
Сергеева
,
Ю
.
К
.
Толстого
. –
М
.:
Проспект
, 2005. –
С
.588.
2.
Раҳмонқулов
Ҳ
.
Мажбурият
ҳуқуқи
. –
Т
.:
ТДЮИ
,
2005. –
Б
.237.
3.
Зокиров
И
.
Б
.
Фуқаролик
ҳуқуқи
.
Дарслик
. I
қисм
. –
Т
.:
ТДЮИ
, 2006.
4.
Имомов
Н
.
Ф
.
Фуқаролик
ҳуқуқида
муддатлар
ва
даъво
муддати
. –
Тошкент
:
ТДЮИ
, 2005. –
Б
.35.
М
.
А
.
Усманова
,
юридик
фанлар
доктори
,
профессор
А
.
Э
.
Жумағулов
ТДЮУ
“
Меҳнат
ва
ижтимоий
таъминот
ҳуқуқи
”
кафедраси
ўқитувчиси
“
КЕКСАЛАРНИ
ЭЪЗОЗЛАШ
ЙИЛИ
”
ВА
ПЕНСИЯ
ТАЪМИНОТИ
СОҲАСИДАГИ
ҚОНУНЧИЛИКНИ
ЯНАДА
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
МАСАЛАЛАРИ
Аннотация
:
ушбу
мақола
мустақиллик
йилларида
мамлакатимизда
пенсия
таъминоти
соҳасида
амалга
оширилган
ислоҳотлар
,
пенсия
таъминоти
соҳасидаги
қонунчилик
таҳлили
масалаларига
бағишланади
ҳамда
пенсия
таъминоти
соҳасидаги
қонунчиликни
такомиллаштиришга
оид
таклиф
ва
тавсиялар
илгари
сурилади
.
Калит
сўзлар
:
ижтимоий
ҳимоя
,
ижтимоий
ёрдам
,
пенсия
таъминоти
,
пенсия
тизими
,
ёшга
доир
пенсия
,
қарилик
нафақаси
.
Аннотация
:
данная
статья
посвящается
реформам
в
сфере
пенсионного
обеспечения
в
годах
независимости
,
правовым
анализам
законодательства
пенсионного
обеспечения
и
вопросам
права
социального
обеспечения
самым
в
необходимых
международных
документах
,
а
также
продвигаются
предложения
и
рекомендации
касающиехся
совершенствования
закондательства
в
сфере
пенсионного
обеспечения
.
Ключевые
слова
:
социальная
защита
,
социальная
помощь
,
пенсионное
обеспечение
,
пенсионная
система
,
пенсия
по
старости
,
пособие
по
старости
.
Annotation:
this article is about carried out reforms on
pension provision in years of independence, legal analyze
of sphere legislation and issues which appointed in the
international documents about social protection, also the
offers and recommendations have been given for im-
provement pension legislation.
Key words:
social protection, social assistance, pen-
sion provision, pension system, retirement pension, old-
age benefit.
Мамлакатимиз
миқёсидаги
улкан
бунёдкорлик
ишлари
ва
уларнинг
фуқароларимиз
кундалик
ҳаёти
мазмунига
самарали
таъсири
биз
барпо
этаётган
янги
демократик
жамиятнинг
инсонпарварлик
мақсадларига
тўла
мос
келади
.
Кексаларнинг
ҳаёт
даражаси
ва
сифатини
янада
яхшилаш
,
уларни
моддий
ва
маънавий
қўллаб
-
қувватлаш
кўламини
кенгайтириш
ёши
улуғ
инсонларни
ижтимоий
ҳимоялаш
,
пенсия
таъминоти
,
тиббий
ҳамда
ижтимоий
хизматлар
кўрсатишни
такомиллаштириш
,
оила
ва
жамиятда
ёшларни
ўзбек
халқининг
кўп
асрлик
қадрият
ва
анъаналари
руҳида
тарбиялашда
кексаларнинг
ўрнини
мустаҳкамлаш
мақ
c
адида
2015
йилни
– “
Кексаларни
эъзозлаш
йили
”
деб
эълон
қилиниши
,
шу
ном
билан
давлат
дастури
қабул
қилингани
,
шунингдек
дастурни
амалга
оширишнинг
устувор
вазифа
ва
йўналишларида
кексаларга
ғамхўрлик
кўрсатиш
ҳамда
эътиборни
кучайтириш
,
уларнинг
ҳаёт
даражаси
ва
сифатини
ошириш
учун
қулай
ташкилий
-
ҳуқуқий
шарт
-
шароитлар
яратишга
қаратилган
қонунчилик
ва
меъёрий
-
ҳуқуқий
базани
янада
такомиллаштириш
,
пенсия
таъминоти
ЎЗБЕКИСТОН
ҚОНУНЧИЛИГИ
ТАҲЛИЛИ
♦
UZBEK LAW REVIEW
♦
ОБЗОР
ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА
УЗБЕКИСТАНА
2015
№
3
♦
ЎЗБЕКИСТОН
ҚОНУНЧИЛИГИ
ТАҲЛИЛИ
♦
UZBEK LAW REVIEW
♦
ОБЗОР
ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА
УЗБЕКИСТАНА
19
ҳамда
ижтимоий
қўллаб
-
қувватлаш
тизимини
такомиллаштириш
масалалари
белгиланди
.
Ўзбекистон
Республикаси
Президенти
Ислом
Каримов
2014
йил
5
декабрда
Ўзбекистон
Республикаси
Конституциясининг
22
йиллигига
бағишланган
тантанали
мажлисида
сўзлаган
маърузасида
таъкидлаганидек
:
“
Халқимизнинг
қадимий
ва
шонли
тарихини
узвий
давом
эттиришга
,
шу
тарихнинг
ўчмас
саҳифаларини
,
аждодларимизнинг
буюк
меросини
,
қадрият
ва
урф
-
одатларини
ёшларимизга
етказиш
,
ҳаётимизни
тобора
поклаш
ва
файзу
баракали
қилишда
,
бир
сўз
билан
айтганда
,
уни
маънавий
юксалтиришда
,
ўзининг
беқиёс
ҳиссасини
қўшаётган
ота
-
боболаримизга
ҳар
томонлама
ҳурмат
,
эъзоз
ва
эҳтиром
кўрсатиш
барчамиз
учун
ҳам
қарз
,
ҳам
фарз
деб
ўйлаймиз
.” [1, 32-
бет
]
Инсон
капитали
ҳақида
ғамхўрлик
инсон
ҳақида
ғамхўрлик
демакдир
ва
жамият
инсон
капитали
ва
унинг
ижобий
параметрларини
юксалтириш
ҳақида
қайғурар
экан
,
айни
пайтда
ўз
тараққиёти
ва
келажаги
ҳақида
ҳам
қайғураётган
бўлади
.
“
Кексаларни
эъзозлаш
йили
“
Давлат
дастурининг
изчил
рўёбга
чиқарилиши
натижасида
биринчи
навбатда
қариялар
моддий
турмуш
аҳволини
яхшилаш
соҳасида
сезиларли
ишлар
қилинмоқда
.
Кексалар
ижтимоий
ҳимоясига
оид
қонунчилик
тизимини
такомиллаштириш
,
уларда
мазкур
тоифа
шахсларга
кўрсатиладиган
моддий
ижтимоий
ёрдам
олишга
бўлган
кафолатларни
яна
ҳам
кучайтирилиши
,
халқаро
стандартларга
мос
келувчи
янги
ҳуқуқий
механизмларни
жорий
қилиниши
,
ижтимоий
хизмат
кўрсатишни
шаклан
ва
мазмунан
такомиллаштирилиши
бу
соҳада
амалга
оширилган
энг
муҳим
ютуқларимиздан
саналади
.
Ўзбекистон
Республикаси
Президентининг
2009
йил
30
декабрдаги
ПФ
4161-
сонли
“
Фуқароларнинг
пенсия
таъминоти
тизимини
янада
такомиллаштириш
чора
-
тадбирлари
тўғрисида
”
ги
Фармон
қабул
қилиниши
билан
пенсия
таъминоти
соҳасидаги
ислоҳотларимизда
туб
бурилиш
содир
бўлди
ва
пенсия
таъминотининг
ҳуқуқий
асосларини
қайта
кўриб
чиқиш
,
бу
соҳадаги
қонунчилик
тизимини
тежамлилик
,
оқилоналик
,
ижтимоий
адолат
тамойилларини
яна
ҳам
кучайтириш
томон
мукаммаллаштиришга
қаратилган
тадбирлар
мажмуи
рўёбга
чиқарила
бошланди
.
Шунинг
натижасида
Ўзбекистон
Республикасининг
“
Фуқароларнинг
давлат
пенсия
таъминоти
тўғрисида
”
ги
Қонунига
,
бошқа
кўпгина
қонун
ҳужжатларига
жиддий
қўшимча
ва
ўзгартиришлар
киритилди
,
улар
мазмунан
замон
талабларига
,
ислоҳотларимиз
моҳиятига
мослаштирилди
.
Ўзбекистон
Республикаси
Вазирлар
Маҳкамасининг
2011
йил
8
сентябрдаги
22-
сонли
“
Давлат
пенсияларини
тайинлаш
ва
тўлаш
тартибини
янада
такомиллаштиришга
йўналтирилган
норматив
-
ҳуқуқий
ҳужжатларни
тасдиқлаш
тўғрисида
”
ги
қарори
билан
Давлат
пенсияларни
тайинлаш
ва
тўлаш
тартиби
тўғрисида
низом
тасдиқланганлиги
бу
соҳадаги
изчилликни
таъмин
этилишида
,
турли
сунъий
қийинчиликлар
юзага
келишининг
олди
олинишида
муҳим
ўрин
тутади
.
Меҳнат
стажига
эга
бўлмаган
фуқароларни
ижтимоий
таъминлаш
мақсадида
нафақалар
тайинлаш
Ўзбекистон
Республикаси
Вазирлар
Маҳкамасининг
2011
йил
24
апрелдаги
107–
сонли
“
Фуқароларнинг
давлат
пенсия
таъминоти
тўғрисида
”
ги
Ўзбекистон
Республикаси
Қонунига
ҳамда
Ўзбекистон
Республикасининг
Меҳнат
кодексига
ўзгартириш
ва
қўшимчалар
киритиш
ҳақида
”
ги
Ўзбекистон
Республикаси
Қонунини
амалга
киритиш
учун
зарур
бўлган
норматив
-
ҳуқуқий
ҳужжатларни
тасдиқлаш
ҳақида
”
ги
қарорда
назарда
тутилган
.
Мазкур
қарор
билан
тасдиқланган
пенсия
тайинлаш
учун
зарур
бўлган
иш
стажига
эга
бўлмаган
қарияларга
нафақалар
тайинлаш
ва
тўлаш
тартиби
тўғрисидаги
низом
қарилик
,
ногиронлик
ва
боқувчисиз
қолганлик
нафақаларини
тайинлашни
тартиблари
аниқ
ва
равшан
белгилаб
қўйилди
.
Ўзбекистон
Республикаси
Конституциясининг
39-
моддасида
:
Ҳар
ким
қариганда
,
меҳнат
лаёқатини
йўқотганда
,
шунингдек
боқувчисидан
маҳрум
бўлганда
ва
қонунда
назарда
тутилган
бошқа
ҳолларда
ижтимоий
таъминот
олиш
ҳуқуқига
эга
”
деб
белгилаб
қўйилган
.
Ушбу
конституциявий
ҳуқуқ
фуқароларимизнинг
энг
муҳим
ижтимоий
,
иқтисодий
ҳуқуқларидан
бири
сифатида
давлатимиз
томонидан
кафолатлаб
қўйилган
.
Мамлакатимизда
бугунги
кунда
60
ёшдан
ошганлар
сони
2
миллион
837
мингдан
кўпроқ
кишини
ташкил
этади
.
Мустақиллик
йилларида
халқимизнинг
ўртача
ёши
1990
йилдаги
67
ёшдан
73,5
ёшга
аёллар
ўртасида
эса
75,8
ёшга
етди
. [1, 32-
бет
]
Айни
пайтда
юртимизда
225
минг
нафар
80
ёшдан
,
44
минг
нафар
90
ёшдан
, 8
минг
700
нафар
100
ёшдан
ошган
табаррук
қариялар
яшаётганлиги
,
улар
орасида
3
минг
109
нафар
иккинчи
жаҳон
уруши
қатнашчиси
,
69
минг
994
фронт
ортида
меҳнат
қилган
инсонлар
борлиги
қувонарли
ҳолатдир
.
Яна
бир
эътиборга
молик
ҳолатлардан
бири
шуки
,
кексаларни
ҳар
томонлама
қадрлаш
мақсадида
мамлакатимизда
шу
йилнинг
ўзида
давлат
бюджети
ҳисобидан
11
триллион
618
миллиард
сўмдан
ортиқ
пенсия
, 105
миллиард
сўмдан
зиёд
нафақалар
тўлангани
бунинг
амалий
тасдиғидир
.
Бугунги
кунда
давлатимизнинг
пенсияга
ажратадиган
маблағининг
миқдори
ўртача
ойликнинг
41
фоизидан
зиёдини
ташкил
этмоқда
.
Бу
борада
2014
йил
13
октябрда
қабул
қилинган
1941-1945
йиллардаги
уруш
ва
ва
меҳнат
фронти
фахрийларини
ижтимоий
қўллаб
-
қувватлашни
янада
кучайтириш
чора
-
тадбирлари
тўғрисида
”
ги
Президент
Фармонига
асосан
уларни
ижтимоий
ҳимоялаш
,
хусусан
йилда
бир
марта
санаторий
-
соғломлаштириш
муассасаларида
давлат
ҳисобидан
даволаниш
имкони
яратилган
.
Айни
вақтда
кекса
авлод
вакилларига
нодавлат
-
нотижорат
ташкилотлари
томонидан
ҳам
моддий
ва
маънавий
кўмак
берилаётгани
ва
бундай
ёрдамнинг
миқёси
кенгайиб
бораётгани
эътиборга
сазовор
.
Хусусан
, 2013
йилда
“
Нуроний
”
жамғармаси
томонидан
шу
мақсадда
610
миллион
сўм
,
жорий
йилнинг
9
ойида
эса
553
миллион
сўмдан
ортиқ
маблағ
йўналтирилгани
, “
Маҳалла
хайрия
жамоат
фонди
томонидан
2013
йилда
1
миллиард
597
миллион
сўмдан
зиёд
,
шу
йилнинг
ўтган
9
ойида
эса
1
милиард
614
миллион
сўмлик
ёрдам
кўрсатилди
. [1, 33-
бет
]
Кейинги
йилларда
давлатимиз
томонидан
пенсия
қонунчилиги
,
давлат
пенсияларини
тайинлаш
ва
тўлашни
амалга
ошириш
тизими
ҳамда
қонунларга
риоя
этиш
соҳаларидаги
кенг
кўламли
тадбирлардан
кўзланган
мақсад
ҳам
замон
талабларини
ҳисобга
олиш
,
ўзгариб
бораётган
шароитга
мослаштиришдан
иборат
.
ЎЗБЕКИСТОН
ҚОНУНЧИЛИГИ
ТАҲЛИЛИ
♦
UZBEK LAW REVIEW
♦
ОБЗОР
ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА
УЗБЕКИСТАНА
2015
№
3
♦
ЎЗБЕКИСТОН
ҚОНУНЧИЛИГИ
ТАҲЛИЛИ
♦
UZBEK LAW REVIEW
♦
ОБЗОР
ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА
УЗБЕКИСТАНА
20
Ўзбекистон
Республикасида
пенсия
қонунчилиги
тараққиёти
мамлакатимизнинг
ижтимоий
-
иқтисодий
тараққиёти
даражасига
ҳамда
ҳуқуқий
давлат
барпо
қилиш
соҳасида
қўлга
киритган
ютуқларимизга
мос
бўлиши
лозим
ва
фуқароларимизнинг
ижтимоий
таъминот
олиш
ҳуқуқларининг
рўёбга
чиқарилишига
ҳар
томонлама
кўмаклашиш
билан
бирга
бу
соҳада
боқимандаликка
йўл
қўймаслик
,
одамларимизнинг
иқтисодий
фаолликларини
янада
оширишга
хизмат
қилмоғи
лозим
.
Ўзбекистон
Республикасининг
Солиқ
ва
бюджет
сиёсатининг
2015
йилга
мўлжалланган
асосий
йўналишлари
қабул
қилинганлиги
муносабати
билан
2015
йил
1
январдан
Ўзбекистон
Республикасининг
“
Фуқароларнинг
давлат
пенсия
таъминоти
тўғрисида
”
ги
Қонунига
ўзгартиш
ва
қўшимчалар
киритилди
.[2]
Қонунга
киритилган
ўзгартириш
ва
қўшимчалар
аҳолининг
давлат
пенсия
таъминоти
йўналишида
ижтимоий
муҳофазани
янада
такомиллаштиришга
қаратилгандир
.
Пенсия
таъминоти
соҳасидаги
қонунчилик
тизими
ислоҳ
этилар
экан
,
фуқароларнинг
пенсиялар
билан
таъминланишида
уларнинг
жамият
бойликлари
кўпайишига
қўшган
шахсий
ҳиссасини
ҳисобга
олиш
,
меҳнат
шароитларининг
зарарли
ва
ноқулайлиги
,
техника
ва
технологияларда
юз
берган
туб
ўзгаришлар
туфайли
зарарсиз
бўлиб
қолган
,
меҳнат
шароитлари
қулай
ва
хавфсиз
бўлиб
қолган
жойларда
меҳнат
қилаётган
шахсларнинг
эски
норма
ва
қоидаларга
кўра
асоссиз
пенсия
имтиёзлари
олишларига
йўл
қўйилмаслик
,
ижтимоий
адолатни
таъминлаш
,
тадбиркорлар
ҳуқуқларини
ҳимоялашнинг
муҳим
шартларидан
саналади
.
Жамиятимизнинг
илгари
томон
тараққий
топиши
ва
фуқароларимиз
ҳуқуқ
ҳамда
манфаатларини
янада
тўлиқроқ
таъмин
этилиши
,
ҳуқуқлар
кафолати
ва
самарадорлигини
оширилиши
нуқтаи
назаридан
келиб
чиққан
ҳолда
пенсияларга
оид
қонунчиликни
такомиллаштириш
ишлари
давом
эттирилиши
муҳим
эканлигини
қайд
этган
ҳолда
“
Давлат
пенсияларини
тайинлаш
ва
тўлаш
тартиби
тўғрисида
”
ги
Низом
янада
мукаммаллаштирилиши
,
пенсия
қонунчилиги
ҳуқуқий
асосларининг
ривожлантирилишига
,
умумэътироф
этган
халқаро
талаб
ва
стандартларга
янада
кўпроқ
мос
бўлишига
ёрдам
беради
,
деб
ҳисоблаймиз
.[3]
Пенсия
таъминоти
соҳасидаги
ҳуқуқий
ислоҳотлар
ва
қонунчилик
тизимини
такомиллаштириш
мақсадида
талайгина
ишлар
амалга
оширилмоғи
лозим
,
бунда
:
–
фуқароларнинг
пенсия
таъминоти
тўғрисидаги
қонунчилик
нормалари
қайта
кўриб
чиқилиши
,
бунда
тадбиркорлик
субъекти
бўлган
иш
берувчиларнинг
манфаатлари
,
бугунги
кунда
бу
соҳада
нодавлат
мулкчилиги
устувор
эканлиги
эътиборга
олиниши
,
шунга
кўра
фуқароларни
ижтимоий
таъминлашнинг
нодавлат
пенсия
таъминоти
шаклларидан
кенг
фойдаланиш
назарда
тутилиши
лозим
;
–
фуқароларни
ижтимоий
ҳимоя
қилишнинг
умумий
шартлари
,
принциплари
,
тартиблари
ва
бу
соҳада
фаолият
юритиш
вазифаси
юкланган
давлат
ва
бошқа
нодавлат
органлари
ваколатларининг
чегаралари
,
жавобгарликларини
назарда
тутувчи
“
Ижтимоий
ҳимоя
тўғрисида
”
ги
махсус
қонун
қабул
қилиниши
лозим
;
Фуқароларга
турли
-
туман
ижтимоий
ёрдамлар
ҳар
хил
шаклларда
кўрсатиб
келинмоқда
.
Булар
орасида
ногиронларни
протез
-
ортопедия
ва
ҳаракатланиш
воситалари
билан
таъминлаш
,
уларга
моддий
-
ижтимоий
ёрдамлар
кўрсатиш
,
ёлғиз
фуқароларни
моддий
ва
ижтимоий
қўллаб
-
қувватлаш
,
эҳтиёжманд
оилаларни
қўллаб
-
қувватлаш
,
муҳтожларга
турли
имтиёзлар
берилиши
кабилар
кенг
тарқалган
бўлиб
,
давлат
ва
нодавлат
ижтимоий
ҳимояси
амалга
оширилишида
муҳим
ўрин
тутади
.
Бироқ
,
бу
масалада
махсус
қонуннинг
мавжуд
эмаслиги
ва
барча
ишлар
турли
давлат
идоралари
томонидан
турли
даврларда
қабул
қилинган
идоравий
меъёрий
ҳужжатларга
кўра
амалга
оширилаётгани
туфайли
бу
соҳадаги
ишларимиз
самарадорлигининг
пасайишига
,
ижтимоий
ёрдамдан
фойдаланишнинг
қийинлашувига
,
ёрдам
чораларнинг
ҳар
доим
ҳам
ўз
эгаларига
етиб
бормаслигига
сабаб
бўлмоқда
.
Маълумки
,
Ўзбекистон
Республикаси
халқаро
ҳамжамиятга
интеграциялашиб
бормоқда
ва
умум
эътироф
этган
халқаро
нормаларнинг
устувор
экани
Конституциямиз
ҳамда
қонунларимизда
тан
олингандир
.
Фуқароларнинг
пенсия
таъминоти
соҳасида
ҳам
халқаро
норма
ва
қоидаларни
ҳисобга
олиб
иш
кўрилади
ҳамда
инсон
ҳуқуқларига
оид
БМТ
ва
бошқа
нуфузли
халқаро
ташкилотларнинг
стандартлари
талаблари
диққат
марказимиздадир
.
Шу
билан
биргаликда
,
бугунги
кунда
пенсия
таъминотига
оид
қонунчиликни
халқаро
талабларига
яна
ҳам
мувофиқлаштирилиши
мақсадида
ижтимоий
таъминот
масалаларига
оид
махсус
халқаро
ҳуқуқий
ҳужжатларни
ратификация
қилиш
,
улардаги
нормаларни
миллий
қонунчилигимизга
тўлароқ
имплементация
қилиш
вазифалари
тобора
долзарблик
касб
этмоқда
.
Шунга
кўра
,
бизнинг
назаримизда
Халқаро
меҳнат
ташкилотининг
ижтимоий
таъминотга
оид
“
Ижтимоий
таъминотнинг
энг
кам
нормалари
ҳақидаги
”
102-
конвенцияси
,
“
Ногиронлик
,
қарилик
ва
боқувчисини
йўқотганлик
нафақалари
тўғрисида
”
ги
128-
конвенцияси
, “
Ижтимоий
таъминот
масалаларида
ҳуқуқларни
сақлаб
туришнинг
халқаро
тизимини
белгилаш
ҳақида
”
ги
157-
конвенцияларини
ратификация
қилиш
масаласи
кун
тартибига
қўйилиши
,
ратификация
қилиниши
мақсадга
мувофиқдир
.
Хуллас
,
Президентимиз
И
.
А
.
Каримов
таъкидлаганидек
,
асрлар
синовидан
ўтган
мана
шундай
ўлмас
қадриятларга
таяниб
,
ўз
кучи
ва
қудратига
ишониб
-
инониб
яшаётган
халқимизни
ўз
танлаган
йўлидан
ҳеч
ким
ҳеч
қачон
қайтара
олмайди
.
Биз
ўз
мақсадларимизга
албатта
эришамиз
ва
кўзлаган
марраларимизга
албатта
етамиз
[4, 33-
бет
].
Адабиётлар
рўйхати
:
1.
Каримов
И
.
А
.
Мамлакатимизни
демократик
янгилаш
ва
модернизация
қилишга
қаратилган
тараққиёт
йўлимизни
қатъият
билан
давом
эттириш
–
бош
мақсадимиздир
. –
Тошкент
:
Ўзбекистон
, 2014. – 60
б
.
2.
Ўзбекистон
Республикаси
қонун
ҳужжатлари
тўплами
. 2014
йил
., 49-
сон
, 579-
модда
.
3.
Ўзбекистон
Республикаси
қонун
ҳужжжатлари
тўплами
. 2011
йил
37-
сон
, 377-
модда
.
4.
Каримов
И
.
А
.
Мамлакатимизни
демократик
янгилаш
ва
модернизация
қилишга
қаратилган
тараққиёт
йўлимизни
қатъият
билан
давом
эттириш
–
бош
мақсадимиздир
. –
Тошкент
:
Ўзбекистон
, 2014. – 60
б
.
