48
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD,10-SON (YOʻITJ)
ILMIY TADQIQOT INSTITUTI TASHKILOTINING
ZAMONAVIY AXBOROT TIZIMLARINI LOYIHALASH
(MODERNIZATSIYA QILISH) NING TASHKILIY VA
TEXNOLOGIK JIHATLARI.
I. Xabibullayev
“Aniq va gumanitar fanlar” kafedrasi professori, texnika fanlari
doktori,Toshkent gumanitar fanlar instituti
I.Q.Telyayev
O`zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi
Materialshunoslik instituti kichik ilmiy xodimi
https://doi.org/10.5281/zenodo.13850095
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 20-sentabr 2024 yil
Ma’qullandi: 21-sentabr 2024 yil
Nashr qilindi: 27-sentabr 2024 yil
Ushbu maqolada keys texnologiya va internet tarmoqli
texnologiya uni dars jarayonida qo’llash boyicha
ma’lumotlar keltirilgan. O’quvchilar o’quv qo’llanmalari
bilan ta’minlanadilar va mustaqil ravishda o’zlari
tayyorlanadilar.
KEY WORDS
Innovatsion g‘oyalar va ratsionalizatorlik takliflari asosida umuman olganda
suv
resurslarining, xususan yer osti suvlarining sathi, harorati va atmosfara bosimi
kо‘rsatgichlarini о‘lchash, qayd qilishb saqlash va talab darajasidagi ma’lumotlarni uzatish
vazifalarini amalga oshiruvchi qurilma dasturiy ta’minot yaratilmoqda.
Qurilma dasturiy ta’minot gidrorejim monitoringi vazifalarini, shu asnosida korxona
boshqaruv tizimini takomillashtirish va barqaror rivojlanishini ta’minlashga yordam beradi.
Bunda u avtomatlashagan gidrogeologik monitoringi yuritilishini, innovatsion jarayonni
qо‘llab-quvvatlash maqsadida xodimlarning qо‘l mexnatini yengillashtirish maqsadida, rejim
axborotlarini tо‘plash va ishlatishga, hamda mijozlarning operativ samaradorligini oshirishga
qaratilgan.
Tarmoqning
avtomatlashtirilgan
axborot
texnologiyalari
interfeysi
foydalanuvchini geografik jihatdan masofaviy axborot va hisoblash resurslariga ulanish uchun
telekommunikatsiya vositalari bilan ta’minlaydi.
Tarmoqni qurish usuli monitoring kuzatuvchi xodimlarining axborot almashuvi va
kompaniyaning aynan gidrorejim yuritish tarkibiy bо‘linmalarini boshqarish samaradorligiga
bog‘liqdir. Xо‘jalik yurituvchi subyektni boshqarishda axborotning samaradorligini oshirish
bо‘yicha sо‘rovlarni oshirish, tashkilotning zamonaviy sharoitlari talablariga
49
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD,10-SON (YOʻITJ)
Yer osti suvlari monitoringini
Yer osti suvlari monitoringini AKT asosida takomilashtirish muvofiq rivojlanayotgan tarmoq
texnologiyalarini yaratishga olib keldi. Bu faqat mahalliy hisoblash tizimlarini emas, balki
tashkiliy boshqaruv axborot tizimida kо‘p darajali (iyerarxik) va tarqalgan axborot
texnologiyalarini tashkil qilishni talab qiladi. Ularning barchasi axborotni uzatish, qayta
ishlash, tо‘plash, saqlash va himoya qilish yо‘li bilan tashkil etilgan texnologik hamkorlikka
qaratilgan.
Innovatsion ishlanmalar tashkilotlarning korxona faoliyatini tashkillashtirish-jarayonlarni
takomillashtirish AKTni joriy etish bilan birgalikda ishlab chiqarish davrining keskin
kamayishiga olib kelishi mumkin degan xulosaga borib boraveradi AKT xodimlari - korxona
faoliyatini tashkillashtirish jarayonlarini tashkil qilish sohasidagi bilimlar bо‘limi. Aksariyat
hollarda AKT-mutaxassislarining kompaniyaning korxona faoliyatini tashkillashtirishida
ma’lum darajada ishtiroki talab etiladi, shu bilan tashqi va ichki korxona faoliyatini
tashkillashtirish jarayonlarini tushunishning zarur darajasiga erishish kerak.
AKT ham strategiyani ishlab chiqish mexanizmi sifatida namoyon bо‘ladi. Axborot va AKT
komponentlari ortib borayotgan mahsulot va xizmatlarning ajralmas qismi bо‘lib qolmoqda.
Bu korporativ strategiyani ishlab chiqish uchun AKT-mutaxassislarni jalb qilish zarurligiga
olib keladi. Bunday rol ularning avtomatlashgan bozorning korxona faoliyatini
tashkillashtirishini va kompaniyaning faoliyat kо‘rsatayotgan sanoatini chuqur
tushunishlarini talab qiladi.
50
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD,10-SON (YOʻITJ)
Gidrogeologiya va muxandislik geologiyasi, ichimlik suv ta’minoti sanoati muammolarini hal
qilishda axborot tizimlari turli xilda kо‘rib chiqiladi. Ba’zi sohalarda ular, odatda, monitoring
va kuzatish, ichimlik suv ta’minoti ishlab chiqarishda asosiy rol о‘ynaydi, boshqalarida -
marketingda. G‘arb mamlakatlarida kо‘plab sohalarda sanoat korxonalaridan chiqadigan
chiqindi suvlar juda agressiv bо‘lib, kuzatish va monitoring qoidalarini о‘zgartirib, о‘zlarining
faoliyati bilan suv ta’minotida turli xil noxushliklarga bu asnosida, kuzatuv chora tadbirlarini
qabul qilishga majbur qilishadi.
