121
YANGI OʻZBEKISTON PEDAGOGLARI
AXBOROTNOMASI
SJIF: 5.141
www.in-academy.uz
3-JILD, 6-SON (YOʻPA)
"BOSHLANG‘ICH SINFLARDA MUSIQA SAVODXONLIGI
DARSLARIDA MULTIMEDIA TEXNOLOGIYALARIDAN
FOYDALANISHNING DIDAKTIK VA TARBIYAVIY
IMKONIYATLARI"
Ochilov Zayniddin Saypiddinovich
NDU “Musiqiy” ta’lim kafedrasi
katta o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15690169
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 10-Iyun 2025 yil
Ma’qullandi: 14-Iyun 2025 yil
Nashr qilindi: 18-Iyun 2025 yil
Ushbu
maqolada
ta’lim
tizimida
multimedia
vositalaridan
foydalanish
masalalari
muhokama
qilinadi. Shuningdek, musiqa o‘qitishda multimedia
vositalaridan foydalanishning nazariy asoslari va musiqa
darslarida
multimedia
vositalaridan
foydalanish
natijalari haqida batafsil ma’lumotlar berilgan.
Multimedia vositalari musiqiy tushunchalar va
ma'lumotlar bilan shug'ullanishning turli usullarini
taklif qilish orqali musiqa savodxonligini sezilarli
darajada oshiradi, o'rganishni yanada qulay va qiziqarli
qiladi.
KEY WORDS
Ta’lim,
musiqa
madaniyati,
multimedia texnologiyalari, matn,
tovush, grafika, animatsiya va
video.
Davlatimiz tomonidan kelajak avlod tarbiyasiga berilayotgan katta e’tibor ta’lim tizimi
va pedagoglar zimmasiga ulkan vazifalarni yuklaydi. Ta’lim va tarbiya masalasi O‘zbekiston
Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoyev (1. 488 b) rahbarligida olib borilayotgan odilona ta’lim
siyosatida ham yoshlar tarbiyasi kunning dolzarb masalalari qatorida ahamiyatga ega bo‘lib
kelmoqda. Demokratik jamiyatda yoshlar, umuman, har bir inson erkin fikrlaydigan qilib
tarbiyalanadi. Agar yoshlar erkin fikrlashni o‘rganmasa, olingan ta’lim samarasi past bo‘lishi
muqarrar. Albatta, bilim juda kerak. Ammo yoshlarimizni mustaqil fikrlashlari, o‘zlarining
bilim darajasi va uni qo‘llay olish imkoniyatlari ham katta boylikdir. Musiqa ta’limi
o‘qituvchisi o‘quvchi yoshlarga musiqa va qo‘shiq o‘rgatish bilan bir qatorda, yosh avlodni
musiqa olamiga yetaklovchi, go‘zallikka undovchi, yoshlarning musiqiy-estetik didini
yuksaltiruvchi, ularning ma’naviyatini boyituvchi, musiqaning sehrli kuchini his ettira oluvchi
mohir ustoz ham bo‘lmog‘i lozim.
Bugungi kunda jamiyat oldida turgan asosiy vazifalardan biri — ma’naviy boy,
axloqan pok, jismonan sog‘lom va barkamol avlodni tarbiyalashdir. Bu masalaning yechimi
ko‘p qirrali va murakkab ta’lim tizimi orqali amalga oshiriladi. Ayniqsa, musiqa ta’limi yosh
avlodni milliy, ma’naviy-axloqiy jihatdan tarbiyalashda o‘ziga xos o‘rin egallaydi.
Musiqa – inson qalbi bilan bevosita bog‘liq san’at turi bo‘lib, yoshlarning estetik didi,
milliy g‘ururi, badiiy tafakkuri va ijodiy qobiliyatini shakllantirishda muhim vositadir. Shu
sababli musiqa savodxonligi darslarining sifati va samaradorligini oshirish uchun zamonaviy
yondashuvlar, xususan multimedia texnologiyalaridan foydalanish dolzarb hisoblanadi.
Multimedia texnologiyalari — bu bir vaqtning o‘zida matn, tovush, video, animatsiya
va grafika kabi turli axborotlarni birlashtirib, o‘quv jarayonini jonlantirishga xizmat qiluvchi
vositalar majmuasidir. Ular orqali o‘quvchilar murakkab
122
YANGI OʻZBEKISTON PEDAGOGLARI
AXBOROTNOMASI
SJIF: 5.141
www.in-academy.uz
3-JILD, 6-SON (YOʻPA)
musiqa tushunchalarini aniqroq anglaydi, eshitish orqali musiqiy asarlarning ohangdorligini
chuqurroq his etadi va o‘rgatilayotgan materialni hayotiy misollar orqali tasavvur qiladi.
1.
Musiqa ta’limining maqsadi va tarbiyaviy ahamiyati
Musiqa fanining asosiy vazifasi — yosh avlod qalbida estetik didni shakllantirish, milliy
qadriyatlarimizni anglashga yo‘naltirish, g‘oyaviy immunitetni kuchaytirish va ijodiy
salohiyatni rivojlantirishdir. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilari musiqiy qobiliyatlari va hissiy
qabul qilish salohiyatlari eng faollik bosqichida bo‘lganligi bois, bu davrda beriladigan musiqa
ta’limi katta tarbiyaviy natijalar beradi (Abdullayeva, 2022).
2.
Multimedia texnologiyalarining mohiyati va afzalliklari
Multimedia texnologiyalari — bu matn, tovush, grafika, animatsiya va videoni
birlashtirgan o‘quv materiallaridir. Ushbu texnologiyalar:
a) o‘quvchilarning diqqatini faol holatga keltiradi;
b) mavzuni to‘liq va tushunarli tarzda taqdim etish imkonini beradi;
d) darslarni vizual va audial jihatdan boyitadi;
e) interfaol usullar orqali bilimlarni chuqurroq o‘zlashtirishga yordam beradi
(Gulomova, 2021).
3
. Boshlang‘ich sinflarda musiqa darslarida multimedia vositalarining turlari
Multimedia turi
Darsdagi funksiyasi
Interfaol doska
Nota yozish, kuylarni tahlil qilish, grafik chizish
Ovozli dasturlar
Xalq va mumtoz kuylarni tinglash
Videoresurslar
Mashhur bastakorlar, cholg‘u asboblari haqida film
ko‘rsatish
Imitatsion dasturlar
Kuy yaratish, musiqiy holatlarni modellashtirish
Onlayn platformalar
Mustaqil o‘rganish, test topshiriqlari
Xulosa qilib aytganda boshlang‘ich sinflarda musiqa savodxonligi darslarida
multimedia texnologiyalaridan foydalanish orqali o‘quvchilarni musiqiy, estetik, axloqiy va
madaniy jihatdan kamol toptirish mumkin. Bu jarayon nafaqat bilim berish, balki yosh avlodni
milliy qadriyatlarga sadoqat ruhida tarbiyalashga ham xizmat qiladi. O‘qituvchining
zamonaviy texnologiyalarni puxta o‘zlashtirganligi — ta’lim samaradorligining muhim
garovidir.
Adabiyotlar:
1. Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob halqimiz bilan birga quramiz. –Т.:
O‘zbekiston”, (2017).
2. Абдиева, Д. (2021). Музыка дарсларида мултимедия технологиялари. Тошкент: Fan
va texnologiya.
3. Gulomova, M. (2021). Pedagogik texnologiyalar asoslari. Toshkent: TDPU nashriyoti.
4. Axmedov, S. (2020). Zamonaviy axborot texnologiyalarining ta’lim tizimidagi o‘rni.
“Ta’lim innovatsiyalari” jurnali, №3.
5. Shamsiddinova, M. (2019). Musiqa ta’limida interfaol metodlar. “Boshlang‘ich ta’lim”
jurnali, №4.
6. Муҳамедов, Қ. (2022). Ўқув жараёнида мультимедиа воситаларидан самарали
фойдаланиш йўллари. Самарқанд давлат университети илмий нашри.
