Oilaviy tadqiqotlar

Современный этап цивилизационного развития, переход к постиндустриальному, информационному обществу требует от системы высшего образования, как социокультурного института, обновления содержания его функций, приведения образовательных программ в соответствии с потребностями современного уровня производства и общества.

Бугунги кунда замой талаби асосида ёшларга экологик ҳуқуқий таълим-тарбия беришда янги инновация ва ахборот технологияларни қўллаш айниқса, оила, мактаб ва маҳалла ҳамкорлигининг мустаҳкамлаш келажакда экологик муаммоларни ижобий ҳал этилишига ёрдам беради.

Мамлакатимизда амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларда, хусусан, Узбекистан Республикаси Президентининг “Маънавий-маърифий ишлар самарадорлигини ошириш бўйича қўшимча чора тадбирлар тўғрисида” 2019 йил 3 майдаги ПҚ-4307-сон қарорига мувофиқ ёшларни мустақил ҳаётга кафолатли тайёрлаш, тарбиянинг ҳомиладорлик давридан бошланиб, 18 ёшигача давом этадиган, тадрижийлик ва узлу ксизлигига асосланган метод икани ишлаб чиқиш ва ҳаётга татбиқ этиш, ёшларни шахе сифатида ўз-ўзини ривожлантиришга йўналтириш, дунёқараши кенг, фаол фуқаролар этиб тарбиялаш жамият ҳаётининг барча соҳаларида маънавий омиллар устиворлигини, жумладан таълим соҳасини ҳам таъминлашга даъват этилгандир. Эркин демократик ва фуқаролик жамияти, ҳуқуқий давлат қурилаётган ҳозирги шароитда оилага хос маданий хусусиятларни илмий тадқиқ этиш, шу асосда унинг такомиллашувига кўмаклашиш нафақат жамият, балки ҳар бир фуқаронинг ҳам муқаддас бурчидир.

Семья – главный институт воспитания. Всё, что человек приобретает в семье, он сохраняет в течение всей последующей жизни. Важность семьи в том, что в ней человек проводит большую часть своей жизни. Именно в семье закладываются основы личности, она начинает формироваться у ребёнка с первых дней жизни в процессе близких отношений с матерью, отцом, братьями, сестрами, дедушками, бабушками и другими родственниками. Именно семья создает личность или разрушает ее, во власти семьи укрепить или подорвать психическое здоровье ее членов.

В данной статье представлена информация о показателях качества высшего образования, обеспечении соответствия программ международным стандартам аккредитации, внутренних и внешних процессах контроля, оценки и повышения качества образования, а также вкладе качественного образования в успех учебных заведений и студентов.

Ushbu maqolada о‘smir qizlarda tolerantlik tafakkurini shakllantirish davlatni mustahkamlash, uning havfsizligini muhofaza qilish, qizlarni turli mafkuraviy yot g‘oyalardan asrash, ularni bag‘rikenglik asoslarida hayotga tayyorlashda muhim ahamiyat kasb etishi maqolada ilgari suriladi. Shuningdek, tolerantlik tafakkurini shakllantirish orqali oila, maktab, nodavlat tashkilotlari hamkorligi asosida pedagogik jaryonni tashkil etish maqsadga muvofiqligi keltirilgan.

Оила ижтимоий ҳодиса сифатида инсониятнинг улуғ кашфиёти саналади. Шарқда қадим-қадимдан оила муқаддас Ватан саналган. Агар оила соғлом ва мустаҳкам бўлса, махаллада тинчлик ва ҳамжихатликка эришилади. Бинобарин. махалла-юрт мустахкам бўлсагина, давлатда осойишталик ва барқарорлик ҳукм суради. Зеро, оила фаровонлиги – миллий фаровонлик асосидир.

Тадқиқот объекти: қозоқ ва ўзбск оилаларидаги янги турмуш қурган кслинлар (куёв, қайнона, кайинсингил ва кайинукалар жами 400 нафар).
Ишнинг мақсади: келинлар оилага мослашувининг этнопсихологии хусусиятларини қозоқ оилалари мисолида ўрганишдан иборат.
Тадқиқот методлари: суҳбат-интсрвью, ижтимоий-психологик сўровнома, Г.Ю.Айзснк сўровномаси, “Никоҳга маънавий тайёргарлик” тести, Э.Ғ.Ғозисвнинг “Рафиқ ва рафиқа муносабатини баҳолаш шкаласи”, К.Томаснинг “Низоли вазиятлардаги хулқ-атвор стратсгияларини аниклаш сўровномаси”, К.Роджсрс ва Р.Даймонднинг “Ижтимоий-психологик мослашувни аниклаш” ҳамда Д.Х.Олсон, Дж.Портнср, И.Лавининг “Оилавий мослашув ва жипслик шкаласи” методикалари, математик статистика методлари.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: илк бор козоқ оилаларида янги турмуш курган келинларнинг оилага мослашуви этнопсихологии хусусиятлари ўрганилди. Кслинлар оилага мослашувида уларнинг оилавий ҳаётга тайёргарлик даражаси, шахслараро муносабатларга, янги ижтимоий ролларга кириша олиш малакаларининг аҳамияти исботлаб бсрилди, оилавий мослашувга таъсир кўрсатувчи ижтимоий-психологик ва этнопсихологии хусусиятлар ўртасидаги ўзаро алоқадорлик аниқланди.
Амалий ахамияти: Тадқиқот натижалари ёш оилалар ва оила-никоҳ муносабатлари масалалари билан шуғулланувчи мутахассисларнинг кслинлар оилага мослашувини енгиллаштириш, оилавий низоларнинг олдини олиш ва ҳал килиш борасидаги фаолиятини такомиллаштиришда қўлланилиши мумкин.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: Тадқиқот натижалари Навоий вилояти Навбаҳор ва Конимех туманлари маҳалла фуқаролари йиғинлари фаолиятида, Узбекистан Миллий университета талабалари учун “Этнопсихология”, “Шахслараро муносабатлар психологияси”, “Ижтимоий психология” фанларидан маъруза, семинар ва амалий машғулотлар олиб боришда қўлланилмокда.
Қўлланилиш (фойдаланиш) соҳаси: этнопсихология, оила психологияси, шахслараро муносабатлар психологияси, консультатив психология.

Одним из основных направлений государственной политики по защите прав ребенка согласно статье-43, Закона Республики Узбекистан «О гарантиях прав ребёнка», является содействие физическому, интеллектуальному, духовному и нравственному развитию детей. [ 1] В воспитании гармонично развитого ребёнка семья играет решающую роль. Это говорит о том, что в значительной степени именно от института семьи зависит и наше будущее, так как оно в руках подрастающего поколения.

Сир эмас, бугунги бизнинг жамиятимизда эр-хотин ёки гендер муносабатларини мустаҳкамлаш долзарб масалалардан биридир.«Ажрашишлар сони кўпайган, фарзандларнинг «тирик етим» қолиш ҳолатлари ҳамон оз эмас. Хонадонлар файзи, фарзандлар тарбиясига масъул, оила чароғбони бўлган аёллар бозор иқтисоди сабаб кўчага чиқиб, тижорат билан шуғуллана бошладилар. Бири муҳтожликдан шунга мажбур бўлса, бошқа бири ўткинчи ҳой-ҳаваслар, қаноатсизлик боне бу йўлга кираётгани аниқ. Бу борада эркакларнинг аҳамиятсизлиги ҳам катта сабаблардан биридир». Қандай фаолият тури билан шуғулланиш ҳар бир кишининг ҳуқуқидир. Тўғри, аёллар тижоратда иштирок этса буни қоралашга бизда асос йўқ. Лекин, бугун аёлларнинг хорижга кетиб ишлаши кўпаймоқда. Аёлнинг, онанинг, рафиқанинг оиладан узоқлашиши, фарзандлар тарбияси ва маънавиятига, оилавий муносабатларга, фарзандлар тарбиясига акс таъсир этаётганлиги ташвишли ҳолатдир. Шу ўринда яна бир таъсири кучли, аммо оқибати жуда ёмон бўлган бошқа бир сабабни ҳам юзага келтирмоқда. У ҳам бўлса Аллоҳ таолога итоатсизлик, илмсизликдир. Эр ҳам, хотин ҳам ўзининг шаръий вазифаларини билмаслиги, адо этмаслиги билан боғлиқ. Оқибатда фарзандлар тарбияси чала-ярим, қусурли бўлиб қолишига, уларнинг бемеҳр, оқибатсиз бўлиб улғаяшига сабаб бўлмоқда.

Бугунги давр ривожланган давлатлар қаторига қўшилиш, мамлакатимизда бозор ислоҳотларини чуқурлаштириш, жамиятни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш, аҳолини ижтимоий ҳимоялаш, ижтимоий хизматларнинг кенг тизимини яратиш, меҳнат бозорини ривожлантириш ва аҳоли турмуш д аражасини кўтариш имконини беру вчи ҳуқуқий асосларини мукаммаллаштириш зарурлиги билан изоҳланади. Утган қарийб 30 йиллик истиқлол даврида инсон, унинг ҳаёти, орзуси, дарду ташвишларини кун тартибига қўйишни ва бу борадаги ишлар кўлами самарадорлигини оширишни ҳаётнинг ўзи тақозо этмоқда. AMMO ҳал этилиши зарур бўлган муаммолар жамиятни асосий бўғинини ташкил этувчи оилаларнинг кундалик ташвишлари билан ҳам боғлиқ эканлигини замоннинг ўзи намоён этмоқда.

Оила шахснинг тўлақонли тарбияси ва ижтимоийлашишини таминлайдиган энг муҳим ижтимоий институтдир. Мақолада бугунги кун замонавий ўзбек оиласига хос янгича имиж, унинг ижтимоий-психологик асослари ҳақида фикр юритилади.

Узбек халқи ўзининг неча минг йиллик тарихига эга. Ҳар қандай миллат ўз тарихи давомида ўзининг аждодлари қандай инсон бўлганини, уларнинг яшаш тарзини билмоги, баркамол инсон бўлиб шаклланишига таъсир этган омиллар ва шу билан бирга тарихий меросини ҳам авайлаб асрамоги керак. Бу борада энг  асосий омил оила муҳити бўлиб, у тарбия тизимидаги шундай бўғинки, бутуй жамиятнинг, миллатнинг бугунги ва келажак ҳаёти уни қандай ташкил этилишига, ундаги мавжуд ижтимоий-маънавий муҳитга боғлиқ. Ёшларни миллий ғурур руҳида тарбиялашда оила ва маҳалланинг ўрни алоҳида аҳамиятга эга. Умуман, хар қандай инсоннинг асосий ҳусусиятлари, аввало, оила муҳитида шаклланади. Оила қуриш дегани фақат икки инсон ўртасидаги шахсий муносабат эмас, балки жамиятнинг асосини, айтиш мумкинки, энг муҳим бўғинини белгилайдиган долзарб вазифалардан бири ҳисобланади.

В статье проводится анализ социальных и правовых аспектов брачных договоров в Узбекистане. Автор исследует влияние законодательства на развитие практики заключения брачных договоров и их правовое регулирование в гражданском праве Узбекистана. Особое внимание уделяется решению социальных проблем, возникающих при заключении брачных договоров, а также предлагаются практические рекомендации по минимизации рисков при их заключении.

This article describes the current impact of the coronavirus pandemic and quarantine conditions on family relationships, on some
human values and their consequences in our country and around the world

Children, who are the foundation of our future development, their education and upbringing are important to us. In this article, I tried to
highlight the role of the family, the teacher, the external environment in the upbringing of children, and the views of Eastern and Western thinkers on this issue, how parents should pay attention to the child

Children, who are the foundation of our future development, their education and upbringing are important to us. In this article, I tried to
highlight the role of the family, the teacher, the external environment in the upbringing of children, and the views of Eastern and Western thinkers on this issue, how parents should pay attention to the child

Ushbu maqolada Surxon vohasi aholisining nikoh tuzish shart-sharoitlari, nikoh tushunchasi va uning etnografik tahlili yoritilgan. Maqolaning asosiy maqsadi nikoh masalalari, unga aloqador urf-odatlar va marosimlarni o‘rganish, yoshlarni oila masalalariga jiddiyroq yondashishga undash hamda ularga to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatishdan iborat. Surxon vohasi aholisi o‘rtasidagi urf-odat va an’analar boshqa hududlarnikidan tubdan farq qilgani bois ularni alohida yondashuv asosida tahlil qilish lozim. Nikoh faqat ikki yoshning birga yashashi emas, balki u oila deb ataluvchi mas’uliyatni ham o‘z zimmasiga olishdir. Xalqimizda turli urf-odat va marosimlar mavjud bo‘lib, ularning eng muhimlaridan biri nikoh masalasidir. Ushbu jarayonni kengroq yoritish yosh tadqiqotchilarning muhim vazifalaridan biridir. Oila o‘chog‘i nikoh munosabatlari natijasida shakllanadi. Nikoh – er va xotin o‘rtasidagi muayyan ittifoq bo‘lib, u jamiyat va davlat tomonidan tan olinadi hamda ma’qullanadi.

Psixologik maslahat murakkab jarayon bo’lib, psixolikdan o’ziga yarasha tajriba, malaka hamda ko’nikmalar talab etadi. Psixolog amaliy faoliyati jarayonida turli tipdagi mijozlar bilan ishlashiga to’g’ri keladi. Psixologik maslahatni samarali tashkil etishda psixolik mijoz tiplari hamda ularning o’ziga xos psixologik xususiyatlarini bilgan holda ish olib borishi ayni muddaodir.

ushbu maqolada rivojlanish psixologiyasining eng “nozik” davrlardan biri bo‘lgano‘smirlarda axloqiy xulq-atvor motivatsiyalari to‘g‘risida turli-hil olimlarning fik-mulohazalari, shuningdek tadqiqotlari keltirib o‘tilgan

Mazkur maqolada oilaviy ajrimlari haqida so‘z yuritilib, unda oila va nikoh munosabatlari, yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash, oilalarda yuzaga kelayotgan nizolar va ularni keltirib chiqaruvchi sabablar, ajralishlar va ularning salbiy asoratlari kabi bir qator masalalar har tomonlama o‘rganilib, tahlil qilingan.

Ushbu maqolada oilada farzand tarbiyasi borasida mutafakkirlarning qarashlari va ularning pedagogik psixologik yondoshuvlari tahlil qilinib, oiladagi o‘zaro munosabatlar va bu jarayonda o‘smir yoshdagi farzandlarda kechadigan hissiy xolatlar, oilaviy tarbiyada yo‘l qo‘yilayotgan xatolar mazmuni yoritilgan.

Ushbu maqolada o'smirlar orasida giyohvandlikning oldini olish va unga qarshi kurashda oilaning roli muhokama qilinadi. Maqolada oilaviy muhitning o'smirlaming giyohvand moddalarga bo'lgan munosabatini shakllantirishga ta'sirining lurli jihatlari, jumladan, oilaviy qadriyatlar, aloqa, nazorat va qo'llab-quvvatlash ko'rib chiqiladi.

The article considers the issues of claiming of financial support from spouses and ex-spouses. The author focuses on a number of gaps in the legal regulation of alimony obligations of spouses and ex-spouses on the territory of Republic of Uzbekistan

This article discusses the issues of parents who involve their minor children in such types of antisocial behavior as begging. The author analyzes the terminology, the reasons for the occurrence of such a negative phenomenon, the existing legislative norms which provide for administrative and criminal liability, the ineffectiveness of these norms in resolving the issue of punishing such parents. The author of the article comes to the conclusion that it is necessary to study each specific case of parents involving their children in begging and providing appropriate assistance to the family.