ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
28
INGLIZ TILIDA JISMONIY MADANIYAT YO’NALISHI
TALABALARINING KASBIY-KOMMUNIKATIV-KOMPETENSIYASINI
RIVOJLANTIRISH PRINSIP VA METODLARI,ULARNING TAHLILI
Shahobidinova Dilnavoz Bahodir qizi
Namangan Davlat Universisteti tayanch doktoranti
Email:shahobiddinovadilnavoz325@gmail.com
Tel:998934911909
https://doi.org/10.5281/zenodo.13948902
Annotatsiya:
Maqolada ingliz tilida jismoniy madaniyat yo’nalishi
talabalarining kasbiy-kommunikativ kompetensiyasini rivojlantirish prinsip va
metodlari o’rganilgan. Talabalarning kasbiy-kommunikativ ko’nikmalarini
takomillashtirish uchun innovatsion yondashuvlar tahlil qilingan. Bu
kompetensiyalarni rivojlantirishda qo’llaniladigan samarali metodlar va
amaliyotlar aniqlangan.
Kalit so’zlar:
Kasbiy-kommunikativ kompetensiya, jismoniy madaniyat, ingliz
tili, interaktiv metodlar, professional muloqot, ko’nikmalar, kommunikativ
yondashuv, ta’lim metodlari, integratsiya, lingvistik rivojlanish.
Аннотация:
В статье изучаются принципы и методы развития
профессионально-коммуникативной
компетентности
студентов
физической культуры на английском языке. Проанализированы
инновационные подходы к совершенствованию профессионально-
коммуникативных навыков студентов. Выявлены эффективные методы и
практики, используемые при развитии данных компетенций.
Ключевые
слова:
Профессионально-коммуникативная
компетентность, физическая культура, английский язык, интерактивные
методы, профессиональное общение, умения, коммуникативный подход,
методы обучения, интеграция, языковое развитие.
Abstract:
The principles and methods of developing professional and
communicative competence of physical culture students in English are studied
in the article. Innovative approaches to improve students' professional and
communicative skills were analyzed. Effective methods and practices used in the
development of these competencies have been identified
Keywords:
Professional-communicative competence, physical culture,
English language, interactive methods, professional communication, skills,
communicative approach, educational methods, integration, linguistic
development.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
29
Bugungi global rivojlanish sharoitida jismoniy madaniyat yo’nalishidagi
talabalar uchun kasbiy-kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantirish dolzarb
masalalardan biridir. Talabalarning kelajakda professional faoliyatlarida ingliz
tilida samarali muloqot qilish qobiliyatlari muvaffaqiyatli ish jarayonining
ajralmas qismiga aylangan. Xususan, zamonaviy sport, jismoniy tarbiya va
sog’lomlashtirish yo’nalishlarida xalqaro hamkorlikning kengayishi talabalar
uchun ingliz tilini o’rganish zaruriyatini kuchaytirmoqda.
Ingliz tilida jismoniy madaniyat yo’nalishidagi kasbiy-kommunikativ
kompetensiyalarni rivojlantirish nafaqat talabalar uchun, balki ularning
kelajakdagi mehnat bozorida raqobatbardoshligini oshirish uchun ham
muhimdir. Bunda ta’lim tizimida, xususan O’zbekistonning 2017-2021 yillarda
harakatlar strategiyasiga muvofiq, ta’lim sifatini oshirish va xorijiy tillarni
o’rganishga bo’lgan talab oshib bormoqda. Xususan, O’zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2020 yil 6 noyabrdagi PQ-5170-son qarori, xorijiy tillarni
o’rganishni
kengaytirish
va
ta’limda
zamonaviy
texnologiyalardan
foydalanishning muhimligini ta’kidlaydi. Shu nuqtai nazardan, ingliz tilida
kasbiy-kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantirish masalasi bugungi
kunning eng dolzarb masalalaridan biri bo’lib kelmoqda.
O’zbekistonning jahon sporti va xalqaro musobaqalardagi ishtiroki
kuchayib borayotgan bir paytda, sportchilar va murabbiylarning ingliz tilida
kommunikativ qobiliyatlari ularning xalqaro maydondagi muvaffaqiyati uchun
muhim hisoblanadi. Jismoniy madaniyat yo’nalishidagi talabalarga kasbiy-
kommunikativ kompetensiyalarni shakllantirish va rivojlantirish ularga jahon
miqyosidagi sport tashkilotlari va musobaqalarda faol qatnashishga,
shuningdek, sportning global tajribalarini o’rganishga yordam beradi.
Bu borada ta’lim jarayonida zamonaviy texnologiyalar va metodlardan
foydalanish zaruriyati oshmoqda. Interaktiv va vazifa asosida o’qitish metodlari
talabalar o’rtasida til ko’nikmalarini rivojlantirishda samaradorligi bilan ajralib
turadi. Aynan bu usullar talabalarni real hayotdagi kasbiy vaziyatlarga
tayyorlaydi va ularning muloqot qobiliyatlarini oshirishda muhim rol o’ynaydi.
Maqolaning asosiy maqsadi — jismoniy madaniyat yo’nalishidagi talabalarga
kasbiy-kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantirishda samarali metodlarni
tahlil qilish va ulardan foydalanish bo’yicha tavsiyalar berishdir.
Jismoniy madaniyat sohasida ingliz tilini egallash va kasbiy muloqot
qobiliyatlarini shakllantirish orqali talabalarning nazariy va amaliy ko’nikmalari
mustahkamlanadi. Ushbu kompetensiyalar, sportning xalqaro miqyosda
rivojlanishi, yangi bilimlarni amaliyotda qo’llash va xalqaro tashkilotlar bilan
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
30
ishlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Shu bilan birga, ingliz tilini o’rgatishda
kasbiy-kommunikativ kompetensiyani shakllantirish uchun qanday metod va
yondashuvlar samarali ekanligini o’rganish va tahlil qilish zarur.
Adabiyotlar tahlili va metodologiya:
Kasbiy-kommunikativ kompetensiyani rivojlantirish bo’yicha bir qancha
ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Almazova, A., & Baranova, T. (2020) tomonidan
o’tkazilgan tadqiqotlar, professional muloqotni rivojlantirish uchun interaktiv
o’quv metodlarining samaradorligini ta’kidlaydi. Ularning tadqiqotida lingvistik
ko’nikmalarni takomillashtirish uchun ko’rgazmali materiallar va real hayotiy
misollardan foydalanish tavsiya qilingan.
Shu bilan birga, Komarova, I. (2018) kommunikativ kompetensiyani
rivojlantirishda lingvistik integratsiya metodini qo’llashning foydaliligini
o’rganadi. Ushbu metod, o’quvchilarning chet tilini o’rganishda nafaqat
grammatik va lingvistik bilimlarga, balki kasbiy muloqot qobiliyatlarini
rivojlantirishga ham qaratilgan.
Muallif
Ada
biy
ot
Na
tija
lar
Foy
dal
anil
gan
me
tod
lar
Ko
m
mu
nik
ati
v
ko’
nik
ma
lar
ni
riv
ojl
an
tiri
sh
uc
hu
n
int
era
ktiv
usu
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
31
llar
sa
ma
rad
orli
gi
ani
qla
nga
n.
Kas
biy
mu
loq
otg
a
tiln
i
int
egr
atsi
ya
qili
sh,
tal
ab
ala
rni
ng
kas
biy
vaz
iya
tlar
da
che
t
tili
da
n
sa
ma
rali
foy
dal
ani
shi
ni
ta’
mi
nla
ydi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
32
Richards (2015)
Ko
m
mu
nik
ati
v til
o’r
ga
tis
h
me
tod
lari
yor
da
mi
da
tal
ab
ala
r
rea
l
kas
biy
vaz
iya
tlar
da
tiln
i
fao
l
qo’
llas
hd
a
ka
tta
na
tija
lar
ga
eris
hga
n.
Ko
m
mu
nik
ati
v til
o’r
"Ta
sk-
Bas
ed
Lea
rni
ng
Til
o’r
ga
tis
hd
a
vaz
Vaz
ifa
aso
sid
a
o’q
itis
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
33
in
Lan
gua
ge
Tea
chi
ng"
ifa
aso
sid
a
o’q
itis
h
tal
ab
ala
rni
rea
l
hay
otd
agi
kas
biy
mu
loq
otg
a
tay
yor
las
hd
a
sa
ma
rali
eka
nlig
i
ani
qla
nga
n.
h
Sp
ort
va
jis
mo
niy
ma
da
niy
at
tal
ab
ala
rini
ng
ingl
Re
al
spo
rt
vaz
iya
tlar
i
aso
sid
a
til
o'r
ga
tis
h
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
34
iz
tili
da
mu
loq
ot
qo
bili
yat
lari
ni
riv
ojl
an
tiri
sh
uc
hu
n
rea
l
spo
rt
vaz
iya
tlar
ida
n
foy
dal
ani
sh
na
tija
dor
ligi.
Ushbu adabiyotlar talabalarga kasbiy tilni o’rgatish va ularni kasbiy
vaziyatlarda muloqotga tayyorlash uchun turli usullar samaradorligini
ta’kidlaydi. Almazova va Baranova (2020) interaktiv o’qitishning kommunikativ
ko’nikmalarni oshirishdagi ahamiyatini o’rgangan bo’lsa, Ellis (2018) vazifa
asosidagi o’qitish orqali talabalarni real hayotdagi vaziyatlarga tayyorlashning
samaradorligini o’rgangan
Natijalar va muhokama:
Yuqoridagi
tahlillar
kasbiy-kommunikativ
kompetensiyalarni
rivojlantirishning samarali metodlarini ochib beradi. Interaktiv metodlar,
o’quvchilarning real hayotdagi vaziyatlarga tayyorligini oshiradi va kasbiy
muhitda muloqot qilish ko’nikmalarini shakllantiradi. Shuningdek, lingvistik
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
35
integratsiya metodi o’quvchilarning kasbiy ehtiyojlariga javob beradigan
lingvistik ko’nikmalarni rivojlantirishga xizmat qiladi.
Adabiyotlarda keltirilgan metodlar jismoniy madaniyat yo’nalishidagi
talabalar uchun juda muhimdir, chunki bu talabalar kelajakda xalqaro sport
tadbirlarida va treninglarda ishtirok etishadi. Shuning uchun, ingliz tilida kasbiy-
kommunikativ ko’nikmalarni rivojlantirish ularning samaradorligini oshirish
uchun zaruriy shart hisoblanadi.
Metodlardan foydalanishda lingvistik integratsiya va interaktiv dars
usullarining talabalarning bilimini oshirishda katta yordam berganini ko’rish
Yuqorida keltirilgan natijalar shuni ko’rsatadiki, kasbiy-kommunikativ
kompetensiyalarni rivojlantirishda interaktiv va vazifa asosidagi o’qitish usullari
eng samarali metodlar hisoblanadi. Talabalar bu metodlar orqali kasbiy
muloqotda ingliz tilini samarali qo’llashni o’rgandilar.
Xulosalar:
Mazkur maqola natijalari shuni ko’rsatadiki, jismoniy madaniyat
yo’nalishidagi talabalar uchun kasbiy-kommunikativ kompetensiyalarni
rivojlantirishda eng samarali yondashuvlar interaktiv va vazifa asosidagi o’qitish
metodlari hisoblanadi. Ushbu usullar talabalarni xalqaro sport tadbirlariga,
xalqaro murabbiylik va sport diplomatiyasida muvaffaqiyatli muloqot qilishga
tayyorlashda muhim o’rin tutadi. Lingvistik integratsiya usuli, talabalarni kasbiy
tilga tayyorlashda kontekstual yondashuvning foydasini tasdiqladi.Yuqoridagi
fikrlar va adabiyotlar tahlili natijasida, ingliz tilida jismoniy madaniyat yo’nalishi
Muallif
Metod nomi
Foydasi
Ellis (2018)
Vazifa
asosida
o’qitish
Talabalar real kasbiy vaziyatlarda tilni muvaffaqiyatli qo’llashdi.
Anderson (2017)
Real
sport
vaziyatlarida
til
o’rgatish
Sport mavzusidagi muloqotlarda talabalar ishonch bilan ishtirok
etdi.
Almazova
&
Baranova (2020)
Interaktiv
o’quv
metodlari
Talabalarning kommunikativ ko’nikmalarini yaxshilash.
Komarova (2018)
Lingvistik
integratsiya
Kasbiy muloqot ko’nikmalarining rivojlanishi
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
36
talabalarining kasbiy-kommunikativ kompetensiyalarini rivojlantirish uchun
interaktiv va lingvistik integratsiya metodlaridan samarali foydalanish
mumkinligi aniqlanadi. Ushbu maqola jismoniy madaniyat yo’nalishidagi
talabalarga kasbiy muloqot qobiliyatlarini rivojlantirishda yordam beradi va bu
ularning kelajakdagi professional faoliyatida muvaffaqiyatli bo’lishlariga xizmat
qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Almazova, A., & Baranova, T. (2020). "Developing professional
communicative competence in students." Journal of Educational Research,
112(3), 345-359.
2.
Komarova, I. (2018). "Linguistic integration in professional education."
International Journal of Language Studies, 9(2), 210-225.
3.
O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Qarori (2020 yil, 6 noyabr). "PQ-
5170-sonli qaror: Ta’lim sifatini oshirish va xorijiy tillarni o’rganishni
kengaytirish."
4.
Richards, J. C. (2015). The Language Teaching Matrix. Cambridge
University Press
