451
RAQAMLI TA’LIM
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7-SON
WWW.INFOCOM.UZ
TALABALARNING RAQAMLI KOMPETENSIYALARINI
RIVOJLANTIRISH TEXNOLOGIYALARI
Babaraximova Dilnoza Abduxalikovna
Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti katta o'qituvchi
dbabarahimova82@gmail.com
Annotatsiya:
Bizning maqolamizda talabalarning raqamli kompetensiyalarini
rivojlantirish texnologiyalarini qilish
haqida sо‘z yuritiladi. Mening tadqiqotimning
asosiy masalasi oliy ta’lim faoliyat jarayonida raqamli kompetentsiyaning o‘rni va
ahamiyatini izohlash, talabalarda raqamli texnologiyalarga oid kompetentlikni
rivojlantirishning ijtimoiy-pedagogik xususiyatlari yoritib berish hamda talabalarni
raqamli kompetensiyalarini rivojlantirish texnologiyalarini ko‘rsatib berishdan
iboratdir.
Kalit soʻzlar:
raqamli kompetensiy
а
, raqamlashtirish shakli, raqamli
transformatsiyalar, raqamli texnologiya, talaba, oliy ta’lim, raqamli ko‘nikmalar,
raqamli texnologiyarni bilish.
ТЕХНОЛОГИИ РАЗВИТИЯ ЦИФРОВЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ
УЧАЩИХСЯ
Бабарахимова Дильноза Абдухаликовна
Ташкентский Государственный Экономический Университет старший
преподаватель
Аннотация
:
В нашей статье речь пойдет о создании технологий для
развития цифровых компетенций учащихся. Основной вопрос моего
исследования состоит в том, чтобы объяснить роль и значение цифровой
компетенции в системе высшего образования, осветить социально
-
педагогические особенности развития компетентности студентов в области
цифровых технологий и показать технологии развития цифровой
компетентности студентов.
Ключевые слова:
цифровая
компетенция, форма оцифровки, цифровые
преобразования, цифровые технологии, студент, высшее образование,
цифровые навыки, знание цифровых технологий.
452
RAQAMLI TA’LIM
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7-SON
WWW.INFOCOM.UZ
TECHNOLOGIES FOR THE DEVELOPMENT OF DIGITAL
COMPETENCIES OF STUDENTS
Babarakhimova Dilnoza Abdukhalikovna
Tashkent State Economic University senior teacher
dbabarahimova82@gmail.com
Abstract:
In our article, we will talk about the creation of technologies for the
development of digital competencies of students. The main issue of my research is to
explain the role and importance of digital competence in the higher education system,
highlight the socio-pedagogical features of the development of students' competence
in the field of digital technologies and point to technologies for the development of
students' digital competence.
Keywords:
digital competence, form of digitization, digital transformations,
digital technology, student, higher education, digital skills, knowledge of digital
technology.
KIRISH
Zamonaviy jamiyatning rivojlanishi insonning kundalik hayoti va mehnat
faoliyatiga raqamli texnologiyalarning keng joriy etish bilan bog‘liqdir. Innovatsiya,
virtual haqiqat, sun'iy intellekt – bu hodisalar global iqtisodiyotga tobora ko‘proq ta'sir
ko‘rsatmoqda va har bir shaxsning shaxsiy makoniga tobora ko‘proq kirib bormoqda.
Shu bilan birga, virtual haqiqat, sun'iy intellekt – bu hodisalar global
iqtisodiyotga tobora ko‘proq ta'sir ko‘rsatmoqda va har bir shaxsning shaxsiy
makoniga tobora ko‘proq kirib bormoqda.
Ko‘pgina kompaniyalarda raqamli transformatsiya eng muhim vazifa deb e'lon
qilingan, ammo aslida menejmentning boshida u biznes uchun mohiyatini
tushunmasdan, shunchaki asosiy shior bo‘lib qolmoqda. Davlat va munitsipal tartibga
solish sohasida vaziyat unchalik yaxshi emas.
Shu sababli, jamiyatning nafaqat bilim olishni, balki ijtimoiy hayotning barcha
sohalariga raqamlashtirishning kirib borish tezligiga mos keladigan darajada shaxsning
raqamli ko‘nikmalarini rivojlantirishni ta'minlaydigan va ideal holda ushbu
sur'atlardan oldinda bo‘lgan ta'lim tizimiga ehtiyoj bor. Professional muhit allaqachon
raqamli malakaga ega bo‘lgan mutaxassislarga juda muhtoj.
Kelajakda bunday mutaxassislarni tayyorlash tizimi har qanday yoshda raqamli
ko‘nikmalarni egallash imkoniyatini yaratishi va shaxs hayotining barcha
bosqichlarida ularni takomillashtirishni rag‘batlantirishi kerak [5].
453
RAQAMLI TA’LIM
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7-SON
WWW.INFOCOM.UZ
Raqamli kompetentsiya-bu bir tomondan raqamli texnologiyalar sohasidagi
insonning turli xil qobiliyatlari to‘plami va boshqa tomondan ularni shaxsiy va
professional maqsadlarda ishlatishga tayyorlik darajasi:
-
raqamli muhitda ma'lumotlarni qidirish, tahlil qilish, baholash va boshqarish
qobiliyati;
-
raqamli texnologiyalar orqali o‘zaro ta'sir o‘tkazish qobiliyati va hamkorlik
qilishga tayyorlik;
-
raqamli tarkibni yaratish qobiliyati va foydalanishga tayyorligi;
-
xavfsizlik qobiliyati va ma'lumotlarni himoya qilishga tayyorlik;
-
raqamli texnologiyalardan foydalanish bilan bog‘liq muammolarni hal qilish
qobiliyati va tayyorligi.
Yuqoridagi qobiliyatlarga va ularga mos keladigan tayyorgarlikka (raqamli
vakolatlarga) muvofiq, turli xil ijtimoiy va professional guruhlar uchun raqamli
kompetentsiya modellari shakllantiriladi.
ADABIYOTLAR TAHLILI
Raqamli kompetentsiya haqidagi ijtimoiy xulosa va fikrlar taraqqiyot uchun
zarur bo‘lgan vosita sifatida mustahkamlashi kerak bo‘lgan ko‘nikma va bilimlarning
to‘plamlaridir[1].
Ilmiy nashrlarda raqamli kompetentsiyani aniqlash uchun ko‘plab variantlar
mavjud bo’lgan bo‘lib, ular ko‘rib chiqilayotgan toifaning ayrim jihatlariga qaratilgan,
shuning uchun ularning barchasini sanab o‘tish juda qiyin bo‘ladi. Bundan tashqari,
tadqiqot mavzusidagi ilmiy nashrlarni tahlil qilish “raqamli kompetentsiya”, “raqamli
savodxonlik”, “raqamli ko‘nikmalar” tushunchalarini aniqlash va mazmuniga yagona
yondashuv yo‘q degan xulosaga kelishimizga imkon beradi -ko‘pincha milliy va
xorijiy tadqiqotlarda ular bir-birining o‘rnida ishlatiladi. Masalan, ilmiy nashrda
bugungi kunda talabalarning raqamli kompetentsiyasi global muammolarni hal
qilishda muhim ahamiyatga ega ekanligini ta’kidladi. Ushbu tushuncha adabiyotlarda
turli yo‘llar bilan ifodalanadi: raqamli kompetentsiya, raqamli savodxonlik, raqamli
ko‘nikmalar [6].
Raqamli kompetentsiya va raqamli savodxonlik o‘rtasida kuchli bog‘liqlik
mavjud, ammo ba’zida ular bir-birining o‘rnida tilga olinadi va turli xil ma’nolarga ega
bo‘lsa ham, bir-birini qo‘llab-quvvatlash uchun ishlatiladi [7].
Xorijiy ilmiy nashrlarda raqamli kompetentsiya ta’lim kontekstida raqamli
savodxonlik bilan almashtirilishi kerak degan fikr bildirilgan [8].
Raqamli kompetentsiya raqamli texnologiyalarni ishonchli va ijodiy ravishda
o‘rganish, ishlash, dam olish, o‘ynash va foydalanish qobiliyatini nazarda tutgan holda,
raqamli asrda yashovchanlikning muhim qobiliyati va bilim faolligi sifatida
qaralishi kerak [9].
454
RAQAMLI TA’LIM
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7-SON
WWW.INFOCOM.UZ
Raqamli ta’lim-talabalar uchun raqamli kompetensiyalarni rivojlantirish hamda
ta’limni o‘zgartirish va takomillashtirish uchun raqamli texnologiyalardan pedagogik
foydalanish kabi ikkita asosiy yo‘nalishni qamrab oladi. Talabalarning raqamli
kompetentligini rivojlantirishda raqamli-pedagogik faoliyatga alohida e’tibor qaratish
lozim.
Raqamli-pedagogik faoliyatning funksiyalarini to‘rt turga bo‘lish mumkin:
muloqot, kontentni yetkazib berish, baholash va hamkorlik. Ushbu masalalarga
Daniya, Finlyandiya, Shvetsiya, Norvegiya kabi davlatlarda alohida e’tibor qaratilgan.
Mazkur davlatlarning raqamli kompetensiya milliy o‘quv dasturlarida, xususan
Daniyada “IT va Media”, Finlandiyada “Ko‘p savodxonlik va raqamli kompetensiya”,
Norvegiyada “Raqamli ko‘nikmalar” kabi tushunchalar kiritilgan. Shvetsiyalik
olimlarning ta’kidlashicha, talabalarning raqamli kompetentligini rivojlantirish uchun
hayotning barcha sohalarida zarur bo‘lgan raqamli kompetensiyaga e’tibor qaratish
muhim hisoblanadi [15].
METODOLOGIYA
Tadqiqot jarayonida talabalarning raqamli kompetensiyalarini rivojlantirish
texnologiyalari bo’yicha ilmiy tadqiqot ishlari va ularni tasnifi o‘rganildi.
Maqolamizni shakllantirish jarayonlarida kuzatish o’rganish va tanlab olish, ilmiy-
nazariya, empirik kuzatuv usullardan foydalanilgan. Tadqiqot natijalarining
ishonchligi tadqiqotda qo‘llanilgan xorijiy va milliy statistik rasmiy manbalardan
foydalanilgani bilan izohlanishi kerak.
MUHOKOMA VA NATIJALAR
Har qanday xollarda ham raqamli kompetentsiya odamning raqamli
texnologiyalar sohasidagi bilim va ko‘nikmalarga asoslangan raqamli ko‘nikmalarga
shakllangan xatti - harakatlarga ega bo‘lishini anglatadi.
Raqamli savodxonligi yuqori bo‘lgan shaxs raqamli qurilmani kundalik hayotida
qachon va qanday qo‘llash haqida o‘ylamaydi. Bu muayyan vaziyatlarga nisbatan
uning xatti-harakatlariga xosdir.
Raqamli ko‘nikmalar foydalanuvchi va professionalga bo‘linadi. Professional
raqamli ko‘nikmalar raqamli muhitda murakkab professional muammolarni hal
qilishni anglatadi. Maxsus raqamli ko‘nikmalar, o‘z navbatida, asosiy yoki lotin deb
tasniflanishi mumkin. Asosiy ko‘nikmalar, birinchi navbatda, turli xil texnik
qurilmalardan, internetdan foydalanish, fayllar, onlayn xizmatlar, ilovalar va boshqalar
bilan ishlash qobiliyatidir. Olingan raqamli ko‘nikmalar-bu amaliy natijalarga erishish
uchun raqamli texnologiyalarni kundalik hayotda ham, mehnat faoliyatida ham
qo‘llash qobiliyati [10].
“Raqamli kompetentsiya”, “raqamli ko‘nikmalar”, “raqamli savodxonlik”
tushunchalari YUNESKOning OECD xalqaro kontseptsiyasida, Evropa vakolatlari
455
RAQAMLI TA’LIM
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7-SON
WWW.INFOCOM.UZ
doirasida, YUNESKOning ma'ruzalarida, shuningdek, bir qator korporativ
universitetlarning (masalan, Sberbank) o‘qitish standartlarida qayd etilgan. Raqamli
haqiqat deyarli har qanday faoliyat sohasidagi standart ish turlarini faol ravishda
algoritmlashtiradi, bir tomondan, boshqa tomondan, undagi odamning o‘rni va roliga
yangi yondashuvlarni faol ravishda talab qiladi. Shu sababli, kelajakdagi
Kompetentsiyalarning zamonaviy modellari, qoida tariqasida, raqamli
Kompetentsiyalarning majburiy hovuzi bilan bir qatorda, “iste'dod”ni amalga oshirish
bilan bog‘liq bo‘lgan “inson kompetentsiyalari” – o‘z-o‘zini anglash, boshqaruv va
muloqot qobiliyatlari, erishish qobiliyati va nostandart muammolarni hal qilish,
moslashish va o‘zaro ta'sirga tayyorlik va boshqalar. Kelajakka yo‘naltirilgan
“maqsadli kompetentsiya modeli 2025” raqamli va “insoniy” voqelikni
birlashtirishning aynan shu variantini tasvirlaydi [11].
“EU DigComp 2.1. Evropa Ittifoqi tomonidan qabul qilingan” fuqarolar uchun
raqamli kompetentsiya modeli" raqamli kompetentsiyaning quyidagi tasnifini taklif
etadi [16]:
Axborot savodxonligi:
-
ma'lumotlarga bo‘lgan ehtiyojni shakllantirish, raqamli muhitda ma'lumotlarni
qidirish, tarkibga kirish qobiliyati;
-
ma'lumotlar manbalari va raqamli tarkibning ishonchliligi va ishonchliligini
tahlil qilish, talqin qilish, taqqoslash va tanqidiy baholash qobiliyati;
-
raqamli muhitda ma'lumot va tarkibni tartibga solish, qayta ishlash va saqlash
qobiliyati.
Aloqa va hamkorlik:
-
raqamli texnologiyalar orqali o‘zaro aloqa qilish qobiliyati;
-
tegishli raqamli texnologiyalar orqali ma'lumotlar va raqamli tarkibni
boshqalar bilan baham ko‘rish qobiliyati;
-
davlat va xususiy raqamli xizmatlar orqali jamoat hayotida ishtirok etish
qobiliyati;
-
hamkorlik uchun raqamli vositalar hamda texnologiyalardan foydalanish
imkoniyati;
-
raqamli texnologiyalar bilan ishlash va ulardan foydalanish jarayonida o’zini
tutish qoidalari;
-
raqamli muhutda me’yorlarni bilish,madaniy avlodlar xilma xilligini
tushunish;
-
raqamli muhitda o‘z obro‘ingizni himoya qilish qobiliyati.
Raqamli kontent yaratish:
-
raqamli tizim tarkibni turli formatlarda yaratish va tahrirlash qobiliyati;
456
RAQAMLI TA’LIM
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7-SON
WWW.INFOCOM.UZ
-
axborotlar sifatini o‘zgartirish va yaxshilash hamda uni yangi tarkib yaratish
uchun yagona bilimlar to‘plamiga birlashtirish qobiliyati;
-
mualliflik huquqi va litsenziyalar qanday ishlatilishini tushunish qobiliyati;
-
muayyan vazifalarni bajarish uchun hisoblash tizimlari uchun aniq va izchil
buyruqlarni rejalashtirish va ishlab chiqish qobiliyati.
Xavfsizlik:
-
qurilmalar va raqamli tarkibni himoya qilish, raqamli muhitda xavf va
tahdidlarni tushunish qobiliyati;
-
shaxsiy ma'lumotlar va maxfiylikni himoya qilish, zararni oldini olish uchun
shaxsiy ma'lumotlardan qanday foydalanishni tushunish;
-
raqamli texnologiyalardan foydalanish jarayonida sog‘liq uchun xavf va
jismoniy va psixologik salomatlikka tahdidlardan qochish qobiliyati;
-
raqamli texnologiyalarning atrof-muhit va ekologiyaga ta'sirini bilish.
Muammolarni hal qilish:
-
raqamli qurilmalar bilan ishlashda yuzaga keladigan texnik muammolarni
aniqlash va ularni hal qilish qobiliyati (muammolarni bartaraf etishdan murakkab
muammolarni hal qilishgacha);
-
o‘z imkoniyat va ehtiyojlaringizni aniqlash hamda ularni hal qilish uchun
kerakli raqamli vositalarni tanlash qobiliyati;
-
ilm va inovatsiyon yaratish uchun raqamli vositalar hamda ularni
texnologiyalaridan foydalanish qobiliyati;
-
qanday holatdagi kompetentsiyalarni rivojlantirish kerakligini bilish,
boshqalarni o‘zlarining raqamli kompetentsiyalarini rivojlantirishda qo‘llab-
quvvatlash qobiliyati;
Aslini olganda, oliy ta’limda ijtimoiy tizim takomillashshining falsafiy omillari
talabaning dunyoqarashi, o‘qitishga bo‘lgan yondoshuvi va rahbarlik tamoyillarini
yoritadi.
Tahlil natijasida biz oliy ta’lim tizimimizda raqamlashgan kompetentsiyalar
tizimini rivojlantirishning quyidagi tamoyillarini shakllantirdik.
1. Model raqamli jamiyatning sub'ekti sifatida shaxsning samarali faoliyatini
ta'minlaydigan o‘zaro faoliyat kompetentsiyalarni taqdim etishi kerak. Ushbu
vakolatlar oliy ta'limning turli darajalarini (bakalavriat / mutaxassislik/ magistratura/
aspirantura) qamrab olishga mo‘ljallangan va ta'lim jarayonida uzluksizlikni saqlab
qoladi.
2. Taklif etiladigan modelda raqamli kompetentsiyalar ikkita asosiy mezon
bo‘yicha farqlanadi:birinchidan bular,mazmunlashgan to’ldirish (bitta kompententsiya
mazmunli ravishda boshqa bittasini “to’sib qo’ymasligi”yoki qaytalamasligi kerak va
457
RAQAMLI TA’LIM
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7-SON
WWW.INFOCOM.UZ
bunga to’liq erishish imkoniyati kam,sababi barcha kompetentsiyalar bir biriga o’zaro
bog’liq,ammo bunday zonalarni minimallashtirish imkoniyati mavjud);
ikkinchidan, shakllanish darajasi va keyingi rivojlanish istiqbollari bo‘yicha, bu
talabalarga turli darajadagi murakkablikdagi muammolarni samarali hal qilishga
imkon beradi.
3. Taklif etilayotgan modelda asosiy raqamli kompetentsiyalar soni uchdan
beshgacha cheklanishi kerak, bu ularni ta'lim standartlari / ta'lim dasturlari tarkibiga
nisbatan og‘riqsiz ravishda ortiqcha yuklamasdan kiritish imkoniyatini beradi.
Yuqoridagilar bilan birgalikda ,rivojlanish jarayonlarini raqamlashtirishga
bevosita bo’gliqligi tufayli o’ziga xos mazmunli tuzulishiga ega bo’lgan vakolatlarga
alohida e’tibor qaratish kerak (va ijtimoiy vakolatlarning ayrim variantlarini amalga
oshirishning alohida holati emasdir)hamda fuqorolarning raqamli madaniyatini
shakllantirishga qaratilgandir.
4. "Axborot texnologiyalar savodxonligi", "media muhandislik savodxonligi" va
"raqamlashgan savodxonlik" tushunchalarini farqlash kerak, chunki birinchisi kengroq
fan sohasiga tegishli va nafaqat raqamli jamiyatga, balki sanoat va postindustrialga
ham tegishli, shuning uchun ularning shakllanishi ko‘proq raqamli vakolatlarning
shartidir.
Aholining raqamli transformatsiyaga tayyorlik darajasini aniqlashga
bag‘ishlangan ko‘plab amaliy tadqiqotlarda axborot savodxonligi va media
savodxonligi ko‘rsatkichlar sifatida ishlatilgan bo‘lsa-da, ularga murojaat qilish faqat
umuman jamiyatning holatini tahlil qilishda maqsadga muvofiqdir (axir, jamiyatda
tubdan farq qiladigan guruhlar mavjud) raqamli holatlar), oliy ta’lim va kasb-hunar
ta'limi tizimida raqamli kompetentsiyani baholash nuqtai nazaridan,
Raqamli muhutda ishlashning yuqoridagi o’rganilgan ko’nikmalardan asosan
tajribalarni talabalarni “kirish jarayonida”sinovdan o’tkazish uchun foydalanilsa
maqsadga muvofuq,chunki zomonaviy oliy mutaxasis foydalanuvchi darajasidga
nisbatan ko’proq takomillashgan darajani talab qiladi.
Ushbu prinsiplarga asoslanib, to‘rtta asosiy kompetentsiyani (raqamli
savodxonlik, raqamli muhitda hamkorlik qilish, axborot – kommunikatsiya
texnologiyalari va raqamli xavfsizlik orqali professional sohadagi muammolarni hal
qilish) ajratish maqsadga muvofiqdir, ularning egalik darajasi sezilarli darajada farq
qilishi mumkin – asosiydan professionalgacha-kasbiy sohaning dolzarb ehtiyojlariga,
umumiy xususiyatlariga qarab. ta'lim dasturi va talabaning ta'lim traektoriyasi.
Vakolatlarning har bir turi raqamli jamiyatning asosiy talablariga javob beradi:
-
raqamli savodxonlik raqamli tarkibni iste'mol qilish va yaratish va individual,
eng keng tarqalgan raqamli texnologiyalarga egalik qilish bilan bog‘liq;
-
raqamli muhitda hamkorlik qilish-munosabatlarni o‘rnatish, qo‘shma ishlarni
tashkil etish, shuningdek raqamli makonda resurslarni birgalikda ishlab chiqarish
458
RAQAMLI TA’LIM
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7-SON
WWW.INFOCOM.UZ
qobiliyati bilan, bu kompleksimizda raqamli sherikliklar haqida gapirishga imkon
beriladi;
-
muammolarni hal qilish raqamli muhitni shaxsiy va kasbiy ehtiyojlar uchun
sozlash qobiliyatini, ixtisoslashtirilgan raqamli texnologiyalardan foydalanish orqali
har xil turdagi muammolarni (birinchi navbatda professional sohada) hal qilish
yondashuvlarini aniqlash qobiliyatini va ularning imkoniyatlaridan maksimal darajada
foydalanishga tayyorligini aks ettiradi;
-
raqamli xavfsizlik nafaqat raqamli makon tahdidlarini tan olish va ularning
jismoniy va psixologik salomatligi uchun xavfini cheklash qobiliyatini belgilaydi,
shuningdek, raqamli muhitda mas'uliyatli xatti-harakatlarga tayyorlik.
XULOSA VA TAKLIFLAR
Xulosa qilib shuni aytishimiz mumkunki
raqamli kompetentsiyasini
shakllantirish strategiyasini tushunish uchun muhim bo‘lgan bir nechta muhim
xulosalar chiqarish kerak:
1.
Raqamli Kompetentsiyalarning kelajakdagi bitiruvchilar uchun ahamiyati
juda yuqori, ammo raqamli kompetentsiyaning haqiqiy darajasi talab qilinganidan
chorak baravar past, raqamli kompetentsiyaning belgilangan darajasi esa professional
darajadagi egalikdan ko‘ra ko‘proq foydalanuvchi mavjudligini ko‘rsatadi. Bunday
qaramlik respondentlar tomonidan raqamli kompetentsiyalarni o‘zlashtirishning o‘z-
o‘zidan paydo bo‘lishi haqida gapirishi mumkin va ularni shakllantirish bo‘yicha
tizimli ish haqida emas.
2.
Respondentlarning raqamli kompetentsiyasining rivojlanish darajasi, bir
tomondan, raqamli kompetentsiyalarda etarlicha xabardorlik va yo‘nalishni ko‘rsatadi,
ammo boshqa tomondan, ularni qo‘llash darajasi foydalanuvchi tomonidan saqlanib
qoladi.
3.
Oliy ta’limda talaba yoshlarning kompetentsiyasini shakllanitirish
jarayonida masofaviy o’qitish va ularning formatlarini ijobiy baholsh qayd
etilgan,lekin bu jarayon qanchalik menejment va masofaviy kurslar raqamlashgan
kompetentsiyalarni maqsadli ravishda shakllantirishi ochiq muammoli bo’lib
qolmoqda.
Ko‘rinishidan, professional kompetentsiyalarni shakllantirish bilan bog‘liq
onlayn kurs, qoida tariqasida, ikkinchisini shakllantirishga qaratilganligi sababli,
raqamli kompetentsiyalarni shakllantirish yon mahsulot bo‘lib chiqadi va raqamli
kompetentsiyalar raqamli kompetentsiyani shakllantirishning maxsus tashkil etilgan
jarayoni tufayli emas, balki raqamli o‘qitish texnologiyalaridan foydalangan holda
o‘quv materialini o‘zlashtirish zarurati tufayli olinadi.
459
RAQAMLI TA’LIM
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7-SON
WWW.INFOCOM.UZ
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
O‘zbekiston Respublikasining 2020 yil 23 sentyabrdagi “Ta’lim to‘g‘risi”da
O‘RQ-367-son Qonuni.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O‘zbekiston-2030”
strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish tadbirlari to‘g‘risida”gi 2020-
yil 6 oktyabrdagi PF-6079 sonli Farmoni
3.
“O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish
konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-sonli Farmoni.
4.
Волкова И.А., Петрова В.С. Формирование цифровых компетенций в
профессиональном образовании // Вестник НВГУ.
- 2019. -
№ 1.
- URL:
https://cyberleninka.ru/article/n/formirovanie-tsifrovyh-kompetentsiy-v-
professionalnom-obrazovanii
(дата обращения: 13.03.2022).
5.
Lyulkovich S.G
. Тактическая подготовка слушателей и курсантов набазе
компьютерного моделирования общевойскового боя: дисс. канд. воен. наук.
-
М.,
158-160, 2003.
6.
Зеер Э. Ф., Ломовцева Н. В., Третьякова В. С.Готовность преподавателей
вуза к онлайн
-
образованию: цифровая компетентность, опыт исследования //
Педагогическое образование в России. 2020. No 3. С. 26
-39.
7.
Пеша А. В., Шавровская М. Н., Лапина Т. А.Оценка важности и
самооценка развития цифровых компетенций будущих
HR-
менеджеров // Вестн.
Омскогоун
-
та. Сер. «Экономика». 2020. Т. 18, No 3. С. 98
-108.
8.
Дмитриев Я.В., Алябин И.А., Бровко Е.И., Двинина С.Ю., Демьянова
О.В. Развитие цифровых навыков у студентов вузов: де
-
юре
vs
де
-
факто //
Университетское управление: практика и анализ.
- 2021. -
№ 25(2).
-
С. 59
-79.
https://doi.org/10.15826/umpa.2021.02.015
9.
Guidelines for Quality Provision in Cross-border Higher Education. 2005 //
The Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). URL:
https://www.oecd.org/education/skills-beyond-
school/35779480.pdf
(дата
обращения: 12.10.2020).
10.
Muslimov N.A va boshqalar. Pedagogik kompetentlik va kreativ asoslari.
O‘quv-metodik qo‘llanma. –T.: “Sano-standart”, 2015. –120 b
11.
Ishmuhamedov R.J., M.Mirsolieva. O‘quv jarayonida innovatsion ta’lim
texnologiyalari. –T.: «Fan va texnologiya», 2017, 60 b
12.
Imomova Shafoat Mahmudovna. Matematik tizimlarda talabalarning kasbiy
kompetentligini imitasion-trenajyor asosida rivojlantirishning pedagogik shartlari
//Ilm-fan va texnologiyalarNo2(1), 2023, C. 19-23.
460
RAQAMLI TA’LIM
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7-SON
WWW.INFOCOM.UZ
13.
Imomova Shafoat Mahmudovna, Norova Fazilat Fayzulloyevna.
Ta’lim jarayonlarini raqamli texnologiyalar asosida takomillashtirish// Miasto
Przyszłości, Vol. 32 (2023), С.47
-49.
14.
Неборский Е. В.Цифровой университет как интегративный
методологический конструкт // Мир науки. Педагогика и психология. 2021.
No
3.
URL:
https://mir-nauki.com/PDF/41PDMN321.pdf
(мурожаат
санаси:
10.12.2023).
15.
Begimqulov U.Sh. Pedagogik ta’lim jarayonlarini axborotlashtirishni tashkil
etish va boshqarish nazariyasi va amaliyoti: ped. fan.dok. ...diss. – T., 2007. – 305 b.
Quchqorova N.M. Pedagogik kasbiy kompetentligi va kreativlik. Darslik. T.
Bookmany print, 2022. - 260 b.
