Том 7 № 7 (2024): Научный электронный журнал "Цифровая экономика"
Статьи
XUSUSIY KAPITAL TARKIBIY ELEMENTLARINI MOLIYAVIY HISOBOTNING XALQARO STANDARTLARI ASOSIDA SHAKLLANTIRISH MASALALARI
Mazkur maqolada korxona xususiy kapitali tarkibini tashkil
etuvchi elementlarni moliyaviy hisobotlarning xalqaro standartlari talablari asosida
shakllantirish masalalari batafsil yoritilgan. Xususiy kapital elementlarini qayta
tasniflashda yuzaga chiqishi mumkin boʻlgan muammolar va ularni yechish boʻyicha
ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
TURISTIK MAHSULOTLARNI ISHLAB CHIQARISH JARAYONIGA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA OPTIMALLASHTIRISH MASALALARINI MODELLASHTIRISH
Maqolada raqamli iqtisodiyotning dunyoda turizm sohasining
rivojlanishiga ta’sir qilish xususiyati va mexanizmlari ochib berilgan. Turizm sohasida
raqamlashtirish bo‘yicha tadqiqotlarning dolzarbligi bir necha omillar bilan
belgilanadi. Birinchidan, aynan turizm sohasida raqamli integratsiya resurslaridan
foydalanish yaqqol namoyon bo‘lmoqda: bu raqamlashtirish jarayonining mohiyatini
tushunishni osonlashtiradi. Ikkinchidan, aynan eng yangi texnologik yutuqlardan
foydalanish samaradorligi turizm kompaniyalarining raqobatbardoshligini belgilaydi
va shu nuqtai nazardan raqamli texnologiyalarning ushbu sohadagi ishlab chiqarish
jarayonlariga ta’sirini o‘rganish juda katta amaliy ahamiyatga ega.
TURIZM INDUSTRIYASINING RIVOJLANISH IMKONIYATLARI VA O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Iqtisodiy islohotlar sharoitida ma’lumki, turizmning rivojlanishi
mamlakat iqtisodiy-ijtimoiy hayotida muhim ahamiyat kasb etmoqda. U iqtisodiyotni
rivojlantirish bilan birga mahalliy aholining bandligini ta’minlash, shu orqali turmush
darajasini yaxshilash, xorijiy turistlarni jalb qilish, yurtimizni dunyoga tanitish,
qadimiy shaharlarimiz va tarixiy yodgorliklarimizni asrab avaylash kabi xayrli ishlarga
salmoqli hissa qo‘shish imkoniyatini kengaytiradi. Maqolada Jizzax viloyatida turizm
xizmatlarining asosiy omillari, uni rivojlantirishning hududiy o‘ziga xosligi, mahalliy
aholini atrof - muhitni muhofaza qilishi, bu borada ayrim muammolarni bartaraf etish
chora-tadbirlari bo‘yicha takliflar berilgan.
SAMARQAND VILOYATIDAGI ZIYORAT TURIZMI OBYEKTLARIDAN SAMARALI FOYDALANISH MASALALARI
Ushbu maqolada dunyo hamda mamlakatimiz olimlarining
ziyorat tushunchasi haqidagi fikrlari o‘rganilib, muallif tomonidan tahlil qilingan. Shu
bilan bir qatorda, respublikamizda, xususan, Samarqand viloyatida joylashgan ziyorat
turizmiga oid obyektlardan samarali foydalanish masalalari o‘rganilgan. Iqtisodiy
tahlilning multiplikativ modelidan foydalanilgan holda, zanjirli almashtirish usulini
qo‘llab, viloyatdagi ziyorat obyektlari samaradorligi omilli tahlil qilingan. Tahlil
natijalarni hisobga olgan holda, ilmiy asoslangan taklif va amaliy tavsiyalar ishlab
chiqish kabi mezonlarga alohida e’tibor qaratib, ziyorat turizmini rivojlantirish
masalalari bo‘yicha mulohazalar keltirilgan.
GREENHOUSE PRODUCTIVITY ESTIMATION BASED ON THE OPTIMIZED YOLOV5 MODEL
In modern agriculture, precision monitoring and efficient resource
management are paramount for maximizing crop yields. This research presents a novel
approach to greenhouse productivity estimation by leveraging the state-of-the-art
YOLOv5 object detection model, tailored and optimized for a custom tomato dataset.
The study focuses on detecting and classifying tomatoes into three categories-green,
pink, and red-providing a comprehensive understanding of the ripening process in realtime. The optimized YOLOv5 model demonstrated superior performance compared to
the standard version, showcasing enhanced accuracy in tomato identification. The
model was deployed in a real-world greenhouse equipped with a meticulously arranged
seven-camera system, capturing a row of tomato plants per camera. By extrapolating
the results from the single row to the entire greenhouse (comprising eight rows), an
accurate estimation of overall productivity was achieved. A web application was
developed to facilitate real-time monitoring of tomato plant states and key statistics.
The application provides insights into the percentages of green, pink, and red tomatoes,
allowing greenhouse operators to make informed decisions on resource allocation and
management. The proposed methodology offers a scalable and practical solution for
greenhouse productivity assessment, potentially revolutionizing the precision
agriculture landscape. The findings contribute to the advancement of computer vision applications in agriculture, fostering sustainable and efficient practices in greenhouse
cultivation.
SANOAT TARMOG‘I IQTISODIY SAMARADORLIGINI BAHOLASH USULLARI VA ULARNI TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu maqolada sanoat tarmog‘ining iqtisodiy samaradorlik
ko‘rsatkichlari va ularni hisoblash usullari batafsil o‘rganilgan. Bu borada mavjud
usullardan foydalanib, ularning takomillashtirilgan usullari hamda chegaraviy
mezonlari taklif etilgan. Shuningdek, mazkur usullar asosida sanoat tarmog‘i resurslari
iqtisodiy samaradorligi baholanib, tahlil qilingan. Bundan tashqari, sanoat
tarmog‘ining iqtisodiy samaradorligini oshirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.
XAVFLI SANOAT OBYEKTLARIDA SODIR BO‘LGAN AVARIYALAR OQIBATIDA KELTIRILGAN ZARARNI HISOBLASH USULLARI
Ushbu maqolada, iqtisodiyot tarmoqlarida texnika yoki
texnologik jarayonlarda sodir bo‘lgan avariyalar oqibatada moddiy boyliklarga
bevosita va bilvosita keltirilgan zararni hamda ekologik muhitga yetkazilgan zararni
hisoblash usullari bayon etilgan.
TADBIRKORLIK SUBYEKTLARI SALOHIYATINI RIVOJLANTIRISHNI IQTISODIY-STATISTIK BAHOLASH METODOLOGIYASINI ISHLAB CHIQISH
Ushbu maqolada tadbirkorlik faoliyatining iqtisodiy-statistik
tahlili hududlar kesimida statistik kuzatuv ma’lumotlari tahlilining optimal
variantlarini tanlash negizida mahsulot ishlab chiqarish, mehnat sarfi va transaksion
xarajatlarni kamaytirishning qo‘shimcha imkoniyatlari ochib berilgan; ishlab chiqarish
funksiyasida sotuvdan tushgan sof tushum ustuvorligi asosida kichik biznes va xususiy
tadbirkorlik subyektlarida mahsulot ishlab chiqarishning
2022-2030-yilgacha prognoz ko‘rsatkichlari aniqlangan.
IQTISODIY ISLOHOTLAR DAVRIDA ASOSIY VOSITALARNING ROLI VA ULARNI HISOBGA OLISH MASALALARI
Bugungi kunda asosiy vositalar xo‘jalik yurituvchi subyektlarning
har qanday iqtisodiy faoliyatining eng muhim tarkibiy qismi bo‘lib hisoblanadi. Ular
haqidagi ishonchli hisob va o‘z vaqtidagi tahlil qilinishi xo‘jalik yurituvchi
subyektning texnik jihozlanish darajasini, uning joriy mahsulot hajmini yoki xizmatlar
ko‘rsatishni to‘g‘ri baholashga imkon beradi va shu bilan birga ishlab chiqarish
rentabelligini oshirishni va raqobatbardoshligini taʼminlaydi. Shu boisdan biz ushbu
tadqiqotimizni iqtisodiy islohotlar davrida asosiy vositalarning roli va ularni hisobga
olish masalalariga bag‘ishladik. Ushbu masalaning samarali hal etilishi kelajakda
samarali boshqaruv qarorlari qabul qilinishiga sabab bo‘ladi bu ushbu maqolaning
maqsadi hisoblanadi.
AVTOMATLASHTIRISH ASOSIDA XARAJATLARNI HISOBNI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI
Bugungi kunda xar bir xoʻjalik yurituvchi subyekt uchun
xarajatlari hisobi muhim ahamiyatga ega boʻlib, uning oqilona tashkil etilishi bevosita
rivojlanish omili hisoblanadi. Axborot texnologiyalarining rivojlanishi va raqamli
iqtisodiyot davrida ushbu masala yanada dolzarb ahamiyat kasb etadi. Zero, raqamli
iqtisodiyotning oʻzagi boʻlgan avtomatlashtirish asosida xarajatlarni hisobni tashkil
etish xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ishlab chiqarish rentabelligini oshirishni va
raqobatbardoshligini taʼminlaydi. Shundan kelib chiqqan xolda biz ushbu maqolada
avtomatlashtirish orqali xarajatlarni hisobni takomillashtirish masalalari koʻrib
chiqdik. Hozirda buxgalteriya hisobi turli zamonaviy dasturlar, avtomatlashtirilgan
tizimlar yordamida amalga oshiriladi, bu qoʻyilgan masalaning naqadar dolzarbligini
belgilaydi chunki xarajatlar hisobi bevosita ishlab chiqarilayotgan mahsulot narxining
aniqligini taʼminlaydi.
LEGAL BASIS FOR THE IMPLEMENTATION OF FINANCIAL ACTIVITIES
This article examines the legal framework governing financial
activities in Uzbekistan. Through a review of key legislation, regulations, and reforms,
it analyzes how Uzbekistan's laws enable and regulate banking, capital markets,
insurance, and other financial sector operations. The findings show that Uzbekistan has
established a comprehensive legal basis for finance that aligns with international
standards while accounting for local economic conditions. Recent legal reforms have
liberalized the financialsector and enhanced regulatory oversight. However, some gaps
remain in consumer protection, information disclosure, and institutional capacity. The
article concludes with recommendations to further strengthen Uzbekistan's financial
legal infrastructure
QISHLOQ TURIZMINI RAQAMLASHTIRISHDA XORIJ TAJRIBASINI O‘RGANISH
Maqolada Oʻzbekistonda qishloq turizmini rivojlantirish
imkoniyatlari va bosqichlari hamda uning tarkibiy qismlari toʻliq yoritilgan.
Mamlakatda qishloq turizmi raqamlashtirish afzalliklari, imkoniyatlari yoritilgan.
BANKLARDAGI “CLOUD” VIRTUAL MA’LUMOTLAR MARKAZINING XUSUSIYATLARINI HISOBLASH VA TAHLIL QILISH
Ushbu maqolada banklardagi “cloud” virtual ma’lumotlar
markazining xususiyatlarini hisoblash va tahlil qilish, hamda bulutli ma’lumotlarga
ishlov berish markazi modeli tanlangan, modellashtirilgan va ko‘rib chiqilgan. Bulutli
ma’lumotlarga ishlov berish markazlarining asosiy xarakteristikalari
optimallashtirmasdan o‘tkazilgan tajribalar asosida aniqlandi. Olingan ma’lumotlar
tegishli jadvallarda qayd etilgan, jadvallardagi ma’lumotlarni tasdiqlaydigan rasmmlar
ham ilova qilingan.
IMPROVING THE PREPARATION OF CONSOLIDATED FINANCIAL STATEMENTS OF FIXED ASSETS IN THE DIGITAL ECONOMY
his research article explores the implications of consolidating fixed
assets in Uzbekistan’s evolving economic landscape, with a focus on enhancing
transparency and accountability. By leveraging digital technologies and adopting
international best practices, organizations can improve the accuracy, reliability, and
accessibility of fixed asset information. This study investigates the current status of
fixed asset consolidation practices in Uzbekistan, identifies key challenges faced by
organizations, and proposes strategies to enhance transparency and accountability.
Furthermore, it explores the regulatory framework and accounting standards relevant
to fixed asset consolidation in Uzbekistan, highlighting the need for alignment with
international financial reporting requirements. The majority of the paper is about a
method of consolidation for subsidiary companies using the acquisition method. In
article business combinations were defined in accordance with IFRS 3, IFRS 10 and
IAS 28 and the basic requirements for carrying out the acquisition method were also
examined. New accounting charter has been offered for non-controlling interest
account in charter of accounts by number of 8540. Ultimately, this article contributes
to the ongoing discourse on enhancing financial transparency and accountability in
Uzbekistan’s digital economy through the consolidation of fixed assets.
XALQARO VA MILLIY STANDARTLARGA KO‘RA BIOLOGIK AKTIVLAR HISOBINING MUAMMOLI MASALALARI
Maqolada xalqaro va milliy standartlarga ko‘ra biologik aktivlar
hisobining tan olish mezonlari, farqli jihatlari va amaliyotda uchraydigan ko‘plab
muammoli tomonlari ochib berilgan.
AI IN EDUCATION: A NEW PARADIGM FOR LEARNING
This paper delves into how AI technologies are reshaping traditional
educational methods, offering personalized learning experiences, and revolutionizing
assessment strategies. By leveraging AI, educators can cater to individual student
needs, optimize teaching approaches, and unlock new potentials in educational
outcomes.
IQTISODIYOTNING REAL SEKTORIDA SUN’IY INTELLEKTNING O‘RNI VA QO‘LLANILISHI
Maqolada moliya, bank va iqtisodiyotning boshqa sohalarida
sun’iy intellekt texnologiyalari va mexanizmlarini rivojlantirish yo‘nalishlari tahlil
qilingan. O‘zbekistonda ushbu yo‘nalishda belgilangan strategik vazifalar baholangan.
РАЗРАБОТКА СТРАТЕГИИ ЦИФРОВОЙ ТРАНСФОРМАЦИИ БИЗНЕСПРОЦЕССОВ В ВЫСШИХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ УЧРЕЖДЕНЬЯХ С ПРИМЕНЕНИЕМ ТЕХНОЛОГИЙ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА
В данной статье проводится анализ цифровой трансформации
бизнес-процессов в высших учебных заведениях с применением технологий
искусственного интеллекта. Освещены три ключевых измерения
трансформации: микроуровень (индивидуальные процессы), мезо-уровень
(отделы и факультеты) и макроуровень (стратегическое управление).
Подчеркивается важность интеграции технологий, процессов и человеческих
ресурсов для успешной трансформации. Статья акцентирует внимание на
необходимости комплексного подхода к изменениям, обусловленных
внедрением ИИ, включая адаптацию культуры и управленческих практик.
Основной вывод заключается в том, что цифровая трансформация является
ключом к повышению качества обучения и управления, а также к повышению
адаптивности и инновационной способности образовательных учреждений.
УСПЕХИ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ЗДРАВООХРАНЕНИИ в 2023 ГОДУ И ПРОГНОЗ на 2024 ГОД: АНАЛИТИКА МИРОВЫХ ТРЕНДОВ
В данной статье исследуются и обсуждаются различные
современные области применения искусственного интеллекта в секторе
здравоохранения, которые сильнее продвинулись в 2023 году и приводится
прогноз их развития в 2024 году. Результаты анализа подтверждают, что
медицинские компании, работающие с искусственным интеллектом, имеют
хорошие показатели по всем аспектам здравоохранения, отвечающим
современным требованиям.
TALABALARNING RAQAMLI KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISH TEXNOLOGIYALARI
Bizning maqolamizda talabalarning raqamli kompetensiyalarini
rivojlantirish texnologiyalarini qilish haqida sо‘z yuritiladi. Mening tadqiqotimning
asosiy masalasi oliy ta’lim faoliyat jarayonida raqamli kompetentsiyaning o‘rni va
ahamiyatini izohlash, talabalarda raqamli texnologiyalarga oid kompetentlikni
rivojlantirishning ijtimoiy-pedagogik xususiyatlari yoritib berish hamda talabalarni
raqamli kompetensiyalarini rivojlantirish texnologiyalarini ko‘rsatib berishdan
iboratdir.
PROSPECTS FOR THE DEVELOPMENT OF AN INTEGRATED SYSTEM OF INDICATORS IN INCREASING THE LEVEL OF COMPETITIVENESS IN THE FIELD OF HIGHER EDUCATION
The article forms a comprehensive framework for assessing the
activities and competitiveness of higher education institutions. A holistic approach has
been proposed according to a system of formulas integrated on the basis of several
variables to assess educational effectiveness, research effectiveness, student
performance and organizational effectiveness. The normalization techniques and
complex mathematical operations used in their formulation provide high accuracy.
Also, in addition, the Ishikawa diagram is used to visualize relationships between
performance indicators, to help understand causal relationships.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA FOND BOZORINING MAZMUNI, IQTISODIYOTDAGI AHAMIYATI VA O‘RNI
Ushbu maqolada fond bozorining iqtisodiy mohiyati, ularning
obyektiv zarurligi, funksiyalari, davlatning investitsion siyosatining mazmuni va uning
yo‘nalishlari, fond bozori tizimi va uning elementlari, fond bozoridagi munosabatlar,
fond bozori ishtirokchilari, moliya bozorini muvofiqlashtirish kabi fond-moliya
bozorining mohiyatini ochib berishga xizmat qiluvchi ma’lumotlar keltirilgan.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA YUK TASHISHNI TASHKIL QILISHDA TRANSPORT-TERMINAL TIZIMINING RIVOJLANISH TAMOYILLARI
Mazkur maqolada mamlakatimizda tashqi aloqalarni
diversifikatsiya qilish orqali transport logistikasi xizmatlarini rivojlantirish, xalqaro
yuk tashishni ta’minlash va rivojlantirishning ahamiyati tadqiq etilgan. Xalqaro
yo‘nalishlarda yuk tashish xizmatlariga bo‘lgan talabni tadqiq etish asosida transportterminal tizimining rivojlanish tamoyillari o‘rganilgan va bu borada xizmatlar
ko‘rsatuvchi quvvatlarni rivojlantirishni yanada takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar
berilgan.
ХАРАКТЕРИСТИКИ КРИПТО АКТИВОВ, ВКЛЮЧАЯ ЭКОНОМИЧЕСКИЕ, ЭМИССИОННЫЕ, ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ И ПРАВОВЫЕ АСПЕКТЫ, И ИХ СИСТЕМАТИЗАЦИЯ ПО АВТОРСКОЙ КЛАССИФИКАЦИИ
Данная статья исследует экономическую природу крипто
валют, разрабатывает новую классификацию для них и определяет основные
направления регулирования их оборота. Проблематика крипто валют является
объектом обсуждения в современных международных организациях, таких как
МВФ, Всемирный банк, «Группа семи», «Группа двадцати», ВТО, ОЭСР, БМР,
СФС и другие. В статье рассматривается современное обсуждение крипто валют
в международных организациях, проводится анализ различных подходов к их
интерпретации и классификации, а также предлагается новая авторская
интерпретация и классификация. В результате исследования выявлены основные
экономические особенности различных видов крипто валют, на основе которых
определены основные направления регулирования их оборота на
международном уровне и в развитых странах, включая Узбекистан.
Исследование проводилось с применением системно-функционального и
системно-структурного методов.
КРИПТОВАЛЮТЫ: ПРИРОДА, ВИДЫ И НОРМАТИВНОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ
Данная статья исследует экономическую природу
криптовалют, разрабатывает новую классификацию для них и определяет
основные направления регулирования их оборота. Проблематика криптовалют
является объектом обсуждения в современных международных организациях,
таких как МВФ, Всемирный банк, «Группа семи», «Группа двадцати», ВТО,
ОЭСР, БМР, СФС и другие. В статье рассматривается современное обсуждение
криптовалют в международных организациях, проводится анализ различных
подходов к их интерпретации и классификации, а также предлагается новая
авторская интерпретация и классификация. В результате исследования выявлены
основные экономические особенности различных видов криптовалют, на основе
которых определены основные направления регулирования их оборота на
международном уровне и в развитых странах, включая Узбекистан.
Исследование проводилось с применением системно-функционального и
системно-структурного методов.
В ходе исследования были сделаны выводы о том, что международные
организации активно работают над разработкой рекомендаций и принципов для
регулирования операций с криптовалютами и глобальными стейблкойнами, а
также над надзором за их эмитентами, унификацией налогообложения и борьбой
с незаконными операциями с криптоактивами. Исследование показало, что
криптоактивы представляют собой частные активы, хранящие ценности или
права в электронной форме в защищенном криптографически распределенном
реестре. Они могут использоваться для платежей, сбережения, инвестирования
или доступа к определенным товарам, услугам или платформам. Согласно новой
классификации, криптоактивы делятся на виртуальные валюты и цифровые
токены. Виртуальные валюты выполняют функции платежей и сбережения, в то
время как цифровые токены могут быть инвестиционными или утилитарными.
Стейблкойны отличаются от криптовалют тем, что привязаны к
низковолатильным активам для стабилизации их курса, а также имеют
идентифицируемого эмитента. Цифровые токены могут быть инвестиционными
или утилитарными, предоставляя экономические права или доступ к определенным услугам и функционалу.
СТРУКТУРА ЦИФРОВЫХ ВАЛЮТ, ТОКЕНОВ И КРИПТОАКТИВОВ: РАЗБОР ОСНОВНЫХ ПРИНЦИПОВ
Данная статья представляет собой обзор структуры цифровых
валют, токенов и криптоактивов, основываясь на ключевых принципах и
понятиях. В статье рассматриваются основные характеристики цифровых валют,
такие как децентрализация, блокчейн технология, майнинг и криптография.
Также подробно анализируется структура токенов и их разновидности, включая
утилитарные, безопасности и инвестиционные токены. Кроме того,
рассматривается понятие криптоактивов и их роль в цифровой экономике. Эта
статья предназначена для тех, кто интересуется криптовалютами и хочет понять
основные принципы и структуру этого нового финансового мира.
ТЕНДЕНЦИИ, ОПАСНОСТИ И ПРЕВЕНТИВНЫЕ ДЕЙСТВИЯ В ОБЛАСТИ КРИПТОВАЛЮТ
Данное исследование посвящено анализу развития цифровых
валют в современной эпохе. В работе рассматривается мировой опыт внедрения
цифровых валют, проводится сравнительный анализ стратегий различных стран
по этому вопросу. Также осуществляется прогнозирование дальнейшего
развития цифровых валют и их влияния на финансовую систему. Исследование
позволяет выявить основные тенденции и вызовы, с которыми сталкиваются
центральные банки в процессе развития цифровых валют, а также
предполагаемые перспективы данного направления.
IMPROVING THE MECHANISM OF GREEN TAX LEGISLATION IN THE CONDITIONS OF ECONOMIC REFORMS (ON THE EXAMPLE OF THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN)
This article economist has made a strong case for the relative
efficiency of market-based mechanisms for environmental regulation such as cap and
trade and “green taxes,” yet the spread of these forms has been limited, and traditional
“command and control” regulation still predominates. Also show that ideas about
policy diffuse through international networks generated by trade and environmental
intergovernmental organizations, but they do not find compelling evidence for
international tax competition.
INVESTITSIYA LOYIHALARI SAMARADORLIGINING BAHOLASH MEZONLARI VA UNINIG O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
So‘nggi yillarda mamlakatimizda iqtisodiyotimizga xorijiy
investitsiyalarni jalb etish borasida salmoqli islohotlar amalga oshirilib kelinmoqda.
Mazkur maqolada milliy iqtisodiyotimizga xorijiy investitsiyalarni jalb etish va uning
o‘ziga xos xususiyatlarini tadqiq etilgan. Shu bilan bir qatorda investitsiya
loyihalarining moliyaviy-iqtisodiy samaradorligining ilmiy jihatlari o‘rganilgan.
Investitsiyalarga davlat va yakka tartibda yondoshishlarni ta’minlash, kengaytirilgan
takror ishlab chiqarishni tashkil etish, amalga oshirilgan tarkibiy o‘zgarishlar
mamlakat eksport salohiyatini oshirish va aholini ish bilan yanada to‘liqroq
ta’minlashda xar bir investitsion loyihalarning qanchalik samaradorligi va uning o’ziga
xos xususiyatlari kabi masalalar yoritilgan.
МАМЛАКАТИМИЗДА ОЗИҚ-ОВҚАТ ХАВФСИЗЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШНИНГ ИЛМИЙ-НАЗАРИЙ АСОСЛАРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
Ушбу мақолада озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашни
назарий асослари, озиқ-овқат хавфcизлигини таъминлаш муаммолаpи ва озиқовқат хавфсизлигини таъминлаш бўйича илмий назарий қарашлар таҳлил
этилган. Шу билан бирга озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш бўйича
муаллифлик таърифи ишлаб чиқилган.
ЎЗБЕКИСТОН ИҚТИСОДИЁТИГА ХОРИЖИЙ КРЕДИТ ЛИНИЯЛАРИНИ ЖАЛБ ҚИЛИШ АМАЛИЁТИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎЛЛАРИ
Хорижий кредит линиялари хорижий банклар ва халқаро
молия институтларининг кредитларини миллий иқтисодиётга жалб қилишнинг
дунё амалиётида кенг қўлланилаётган шакли ҳисобланади. Шу сабабли, хорижий
кредит линияларини жалб қилиш кўламини кенгайтириш ва жалб қилинган
кредитлардан самарали фойдаланишни таъминлаш миллий иқтисодиётни
ривожлантиришда муҳим амалий аҳамият касб этади. Мақолада Ўзбекистон
иқтисодиётига хорижий кредит линияларини жалб қилиш амалиётини
такомиллаштиришга қаратилган илмий таклифлар ишлаб чиқилган.
МAМЛAКAТИМИЗ ТИЖОРAТ БAНКЛAРИНИНГ КРЕДИТЛИ ТРAНСФОРМAЦИЯСИНИ ТAКОМИЛЛAШТИРИШ
Тижорaт бaнклaрининг миллий иқтисодиётни
ривожлaнтиришдaги роли, aввaло, улaрнинг иқтисодиётни реaл сектори
корхонaлaрини кредитлaшдa нaмоён бўлaди. Шу сaбaбли, тижорaт бaнклaрининг
кредитлaш aмaлиётини тaкомиллaштириш мaмлaкaтни ижтимоий-иқтисодий
ривожлaнтиришдa муҳим aҳaмият кaсб этaди. Ўз нaвбaтидa, бaнклaрнинг
кредитлaш aмaлиётини тaкомиллaштириш берилaдигaн кредитлaрнинг
сaмaрaдорлигини тaъминлaш вa ресурслaрнинг кредитли трaнсформaциясини
тaкомиллaштириш зaруриятини юзaгa келтирaди. Мaқолaдa республикa тижорaт
бaнклaрининг кредитли трaнсформaциясини тaкомиллaштириш билaн боғлиқ
бўлгaн муaммолaр aниқлaнгaн вa улaрни ҳaл қилишгa қaрaтилгaн илмий
тaклифлaр ишлaб чиқилгaн.
AXBOROT TEXNOLOGIYASINING LINGVISTIKADAGI O‘RNI: INNOVATSIYALAR VA JORIY QILISHLAR
Axborot texnologiyalarining (IT) tilshunoslikka
integratsiyalashuvi tilni ilg‘or tahlil qilish, tushunish va manipulyatsiya qilish imkonini
berib, sohada inqilob qildi. Hisoblash tilshunosligi va tabiiy tilni qayta ishlash birinchi
o‘rinda bo‘lib, tarjima, nutqni aniqlash va matn tahlili kabi lingvistik vazifalarni
avtomatlashtiradigan vositalarni taqdim etadi. Ushbu texnologiyalar nafaqat tadqiqot
va ta'lim amaliyotlarini yaxshilaydi, balki turli tillar va madaniyatlar o‘rtasidagi aloqa
bo'shliqlarini ham yo‘q qiladi. Ushbu yutuqlarga qaramay, tilshunoslikka axborot
texnologiyalarini joriy etish muhim axloqiy va amaliy muammolarni, jumladan,
ma'lumotlarning maxfiyligi, lingvistik tarafkashlik va til xilma-xilligini saqlash
muammolarini keltirib chiqaradi.
IJARA MUNOSABATLARINING IQTISODIY-IJTIMOIY AHAMIYATI VA OʻRNI
Koʻpgina manbalarning taʼkidlashicha, tadbirkorlik faoliyatining
rivojlanishida ijara munosabatlarini muhim ahamiyat kasb etadi, zero bunda, mulkdor
boʻlmagan shaxslar ham oʻz biznesini yaratishi va yuritishi mumkin. Bundan kelib
chiqadiki, biz samarali ijara tizimi va munosabatlarini shakllantirish orqali davlatning
iqtisodiy rivojlanishi va potensialini yuksalishiga hissa qoʻshamiz. Shu boisdan biz
ushbu maqolda ijara munosabatlarining iqtisodiy ijtimoiy rivojlantirishdagi roli haqida
batafsil koʻrib chiqamiz. Shuningdek ijara munosabatlaridagi muammolar, hukumat
siyosati, mulkdan oqilona foydalanish masalalariga alohida eʼtibor qaratib ushbu
yoʻnalishda tadqiqot soʻngida takliflar va tavsiyalar shakllantirildi.
ADVANTAGES AND PRACTICAL SIGNIFICANCE OF FINANCIAL MANAGEMENT IN THE DIGITAL ECONOMY
This article focuses on developing the digital economy in Uzbekistan,
identifying related problems, and scientifically researching the principles of enhancing
financial management in the country's digital economy. It also aims to identify issues
in advancing the digital economy and develop scientific proposals and practical
recommendations to address them. The article analyzes global experiences in digital
economy development and new models of financial management within the digital
economy.
RAQAMLI IQTISODIYOTDA INVESTITSIYALARNI AFZALLIKLARI VA AMALIY AHAMIYATI
Maqolada asosiy e’tibor raqamli iqtisodiyotni O‘zbekistonda
rivojlantirish, u bilan bog‘liq muammolarni aniqlash va mamlakatimizda raqamli
iqtisodiyotda investitsiyalar o‘rnini rivojlantirish tamoyillarini ilmiy tadqiq etish
hamda raqamli iqtisodiyot yo’nalishini rivojlantirishdagi muammolarni aniqlash va
ularni bartaraf etish bo’yicha ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga
qaratilgan. Maqolada raqamli iqtisodiyotni rivojlanishi bo‘yicha jahon tajribasi va
raqamli iqtisodiyotda investitsiyalarning yangicha modellari kabi masalalar tahlil
qilingan.
НАТИЖАГА ЙЎНАЛТИРИЛГАН БЮДЖЕТЛАШТИРИШ КОНЦЕПЦИЯСИНИ АМАЛГА ОШИРИШДА САМАРАДОРЛИКНИ АНИҚЛАШ
Ушбу мақолада натижага йўналтирилган бюджетлаштириш
концепциясининг самарадорлик ва натижадорлигининг миқдорий ҳамда сифат
кўрсаткичларини аниқлаш бўйича ўрганишлар олиб борилган. Бу борадаги
хорижлик иқтисодчиларнинг илмий қарашлари таҳлил қилинган. Шунингдек,
натижага йўналтирилган бюджетлаштиришни амалга оширишни таҳлил қилиш
учун асос бўладиган омиллар аниқланган.
КРАУДФАНДИНГ: НОВЫЙ ИМПУЛЬС В МИРЕ ФИНАНСОВ
В данной статье раскрывается экономическая сущность и
роль краудвандинга в финансовом секторе, представлены вызовы и перспективы
развития платформ на экономику. Автором исследована действующая практика
использования краудфанговых платформ, а также приведены перспективы
развития данного финансового инструмента на перспективу.
YEVROPA MOLIYAVIY SEKTORIDA MOLIYAVIY RISKLARNI BOSHQARISHNING ILG‘OR XORIJ TAJRIBALARI
Ushbu maqola yevropa moliyaviy sektorida moliyaviy risklarni
boshqarishning ilg‘or xorij tajribalarini o‘rganadi, ular asosida tahlillar orqali ko‘rib
chiqiladi. Shuningdek, ushbu tajribalar uchun qo‘llaniladigan usullar, erishilgan aniq
natijalar ko‘rib chiqiladi va moliyaviy sektorining barqarorligi va raqamli
transformatsiyasiga ta’siri muhokama qilinadi. Moliyaviy risklarni boshqarishning
ilg‘or xorij tajribalari ahamiyati ham ushbu tadqiqot ishida yoritib beriladi.
COMPARATIVE ANALYSIS OF THE PRINCIPLES OF TRADITIONAL AND ISLAMIC FINANCE
This article provides a comparative analysis of the key principles
underlying traditional Western finance and Islamic finance. The two financial systems
are examined in terms of their foundational philosophies, practices around interest and
risk-sharing, ethical constraints, and governance models. Key areas of similarity and
difference are highlighted. The analysis reveals that while both systems aim to facilitate
economic activity, significant disparities exist in their fundamental principles. Islamic
finance is built upon religious tenets emphasizing risk-sharing, the prohibition of
interest, and ethical constraints on permissible investments.
THE CONCEPT OF FINANCE AND THE STAGES OF ITS FORMATION
This article explores the concept of finance and the key stages in the
historical development of financial systems and practices. By tracing the evolution of
finance from ancient times to the modern era, it identifies critical milestones such as
the advent of money, banking, joint-stock companies, central banks, stock markets, and
sophisticated financial instruments. The analysis highlights how each stage built upon
prior innovations, enabling more complex financial transactions and laying the
groundwork for the emergence of global financial markets in recent times. The article
concludes that understanding the historical arc of finance provides valuable context for
grappling with the challenges and opportunities presented by today's financial
landscape.
ПРАВОВАЯ ПОЛИТИКА ВНЕДРЕНИЯ ЗЕЛЕНОЙ ЭКОНОМИКИ В ТУРИСТИЧЕСКИЙ СЕКТОР ДЛЯ РЕАЛИЗАЦИИ УСТОЙЧИВОГО ТУРИЗМА ИОКРУЖАЮЩЕЙ СРЕДЫ
Туризм является еще одним источником дохода для
людей, и они могут использовать окружающие природные ресурсы для
получения дохода. Природные экосистемы должны быть защищены, чтобы
оставаться сбалансированными и пригодными для использования. Именно
эти проблемы породили концепцию зеленой экономики. Концепция зеленой
экономики направлена на стимулирование экономического развития туризма
при сохранении экологической экосистемы. Поэтому в центре внимания
данной статьи находится изучение политического направления концепции
зеленой экономики в регулировании туристической индустрии Узбекистана.
Целью исследования является анализ реализации концепции зеленой
экономики в сфере надзора за туристическим сектором Узбекистана.
Нормативные методы исследования используются наряду с
законодательными и концептуальными методами для анализа управления
туристическим сектором Узбекистана.
ЦИФРОВАЯ ЭКОНОМИКА И СОЦИУМ – ПРЕИМУЩЕСТВА И НЕДОСТАТКИ
В данной статье рассматриваются аспекты развития и
влияние цифровой экономики, влияние цифровых технологий на хозяйственную
жизнь общества, и соответствующие изменения благодаря инновациям,
внедрению ИИ и новых бизнес-моделей. Цифровизация меняет социум, наши
понятия об успешности и ускоренный темп заставляют пересматривать
социальные установки и привычки. Внедрение цифровых технологий в
правительственных структурах и организациях в корне меняет законодательство
и требуют пристального внимания и качественных структурных изменений.
Вопросы морали и этики, поддержка социально незащищенных слоев населения
в условиях меняющейся реальности с внедрением цифровой системы
повсеместно, в том числе и в спектр социальных услуг необходимо изучать и
прорабатывать. Объединив усилия государства, бизнеса, общества, мы можем
добиться значительного улучшения в позиции цифровизации нашей страны, что
в свою очередь, приведет к улучшению общего благосостояния нашей
экономики.
ELEKTRON TIJORATNING JAHON IQTISODIYOTIDAGI TUTGAN O‘RNI
Taraqqiyotining hozirgi bosqichida iqtisodiy yuksalishning
muhim omili sifatida axborot va internet texnologiyalari hayotimizning barcha
jabhalariga keng joriy etilmoqda. Elektron tijorat savdo-sotiq, xarid qilish usullarini
o‘zgartirish bilan birgalikda jahon iqtisodiyotini rivojlanishida yirik imkoniyatlarni
yuzaga ketiradi. Shuning sababli, elektron tijorat rivojlanib, jahon iqtisodiy
faoliyatining asosiga aylanmoqda.
РАЗВИТИЕ ЦИФРОВЫХ ПЛАТФОРМ ДЛЯ ЭФФЕКТИВНОГО УПРАВЛЕНИЯ БИЗНЕСОМ В УСЛОВИЯХ ЦИФРОВОЙ ЭКОНОМИКИ
Цифровые платформы направлены на обеспечения
эффективного управления компанией и именно в условиях цифровой экономики
данная явления начинает набирать обороты. Данные структуры (цифровые
платформы) объединяют в себе большой спектр инструментов, которые
направлены на аналитику данных, анализ взаимодействия компании с
клиентами, автоматизatsiи бизнес процессов и много других функций. В
цифровую эпоху компаниям для эффективного использования своих ресурсов
необходимо освоить применяемые программы, а также системы ERP (Enterprise
Resource Planning) – программный комплекс для управление ресурсами
компании и CRM (Customer Relationship Management) – система для управления
компании взаимоотношениями со своими клиентами, которые выведут
компанию на новый уровень. В ходе развития цифровых платформ становиться
ясно критический важность для бизнеса и его конкурентоспособности на рынке,
то есть, платформы, оперативно предоставляют информaцию для
своевременного реагирования на изменяющиеся требования рынка и
благополучно управлять своим бизнесом в условиях цифровой трансформaции.
STATISTIKA TIZIMDA RAQAMLI PLATFORMALARNING QO‘LLANISHI: XALQARO TAJRIBALAR
Ushbu maqolada Statistika tizimda raqamli platformalarning
xalqaro tajriba asosida qo‘llanishi yoritilgan. Statistika tizimida raqamli platformalarni
tashkil etishni rivojlantirish masalalari, statistik faoliyatni raqamli platformalar orqali
tashkil qilishdagi muammolar, unga zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish yo‘llari,
hududiy statistika bo‘limlari faoliyatini raqamli platformalar asosida yanada
takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif hamda tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Shuningdek, maqolada statistika tizimida malumotlar bilan ishlashni raqamli
texnologiyalar asosida tashkil etishni rivojlantirish masalalari yoritilgan, ushbu sohada
mavjud muammolar tahlil qilingan, raqamlashtirish jarayonlariga toʻsqinlik qilayotgan
omillar oʻrganilgan va ishlab chiqarishni raqamlashtirish yoʻnalishlari bayon etilgan.
SANOAT KORXONALARI RAHBAR VA MUTAXASSISLIKLARINING MEHNAT MUHOFAZASI BO‘YICHA BILIMLARINI TEKSHIRISHNI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA TASHKIL ETISHNING NAZARIY ASOSLARI
Maqolada raqamli iqtisodiyot va uning afzalliklari, mehnatni
muhofaza qilish sohasida raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zaruriyati va
ahamiyati hamda afzalliklari yoritilgan. Muallif tomonidan ishlab chiqilgan mehnat
muhofazasi va xavfsizlik texnikasi bo‘yicha xodimlarni o‘qitish va ularning bilimlarini
sinovdan o‘tkazishni raqamlashtirish modeli hamda uning mazmuni to‘g‘risida qisqa
ma’lumotlar keltirilgan.
O‘ZBEKISTONDA MEHNAT MUHOFAZASI BO‘YICHA YETAKCHI XODIMLAR VA MUTAXASSISLARNING BILIMLARI SINOVINI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ORQALI O‘TKAZISHNING HUQUQIY ASOSLARI
Maqolada bugungi kunda O‘zbekistonda ishlab chiqarish va
sonoatni raqamlashtirish, mehnatni muhofazasi sohasida rahbar hodimlar,
mutahasislarni o‘qistishning raqamli texnologiyalar yordamida amalga oshirishning
huquqiy asoslari tahlil etilan. Raqamli iqtisodiyot va uning afzalliklari, mehnatni
muhofaza qilish sohasida raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zaruriyati va
ahamiyati hamda afzalliklari taxlil etilgan.
IMPROVING MOTOR TRANSPORT SERVICES IN STATE AND LOCAL GOVERNMENTS
The article examines the improvement of existing approaches to the
principles of state regulation of the economy at all levels of management, taking into
account the current state of development of the transport complex, servitization and
the formation of the sharing economy to change business models and develop the
service sector. Fundamental changes occurring under the influence of each of the
listed trends have been identified and a list of characteristics of the current state of the
service sector has been compiled.
РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТНИ РИВОЖЛАНТИРИШДА АХБОРОТ МАҲСУЛОТИ ВА ХИЗМАТЛАРИНИНГ ТУТГАН ЎРНИ ВА МОҲИЯТИ
.ақамли иқтисодиёт иқтисодий айланмага янги кириб келган
тушунчадир. Мақолада ахборот маҳсулоти ва хизматлари бозорининг асосий
субъектлари, буюмлар интернети бозорининг кириб келиши таҳлил қилинган,
таснифланган. Шунингдек, муаллиф томонидан рақамли иқтисодиётнинг
ривожланганлик даражаси бир қанча кўрсаткичлар ёрдамида аниқланган.
РАСТУЩИЙ ТРЕНД ЦИФРОВОЙ ЭКОНОМИКИ
Цифровая экономика в наши дни становится все более
популярной. Таким образом, цель данной статьи – систематический анализ
растущей тенденции в цифровой экономике. Литература и информация были
получены из различных книг и исследовательских статей на сайтах EBSCO,
Google Scholar, Scopus, Web of Science и ScienceDirect. Критериями включения
были исследования, которые четко определяли цифровую экономику, были
опубликованы и написаны на английском языке и прошли рецензирование. В
цифровой экономике наблюдается растущая тенденция. Более того,
возможности и проблемы цифровой экономики важны для экономических
систем многих стран. Крайне важно внимательно уделять внимание цифровой
экономике для улучшения и развития экономических систем.
ЭВОЛЮЦИЯ УМНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ НА АО АЛМАЛЫКСКИЙ ГОРНО-МЕТАЛЛУРГИЧЕСКОМ КОМБИНАТЕ: ОТ ПРОИЗВОДСТВА ДО РЕШЕНИЙ БУДУЩЕГО
Данная статья представляет анализ развития умных
технологий на Алмалыкском горно-металлургическом комбинате (АГМК) с
учетом их влияния на производство продукции для умных технологий и создание
инновационных решений для будущего. Статья охватывает технологические
новации, используемые на АГМК для производства продукции,
соответствующей современным экологическим и техническим требованиям.
Особое внимание уделяется анализу того, как умные технологии на АГМК
способствуют повышению эффективности производства и снижению
негативного воздействия на окружающую среду. Статья также рассматривает
перспективы развития умных технологий на АГМК и их роль в формировании
умной экономики региона. Она выделяет ключевые вызовы и возможности, с
которыми сталкивается предприятие при внедрении умных технологий, а также
анализирует влияние этих технологий, а также анализирует влияние этих
технологий на инновационные процессы в промышленности. Также на
комбинате анализируются перспективы развития данных технологий, их
влияние на экономику и экологию, а также роль АГМК в создании умного
промышленного сектора. Наконец, статья обсуждает вклад АГМК в устойчивое
развитие региона через развитие искусственного интеллекта и экологически
чистого производства.
ЦИФРОВЫЕ ПОРТФОЛИО: НОВЫЙ СПОСОБ ОТСЛЕЖИВАНИЯ СТУДЕНЧЕСКИХ ДОСТИЖЕНИЙ
В современном образовательном процессе цифровые
портфолио становятся все более популярным инструментом для отслеживания и
оценки студенческих достижений. Этот метод предоставляет студентам
возможность создавать и представлять свои работы в цифровом формате, что
позволяет более наглядно демонстрировать их академические и творческие
успехи. Цифровые портфолио способствуют развитию навыков
самопрезентации и самооценки, а также позволяют преподавателям и
работодателям легко просматривать и оценивать прогресс и потенциал
студентов. В статье рассматриваются основные преимущества цифровых
портфолио, их влияние на образовательный процесс и возможности интеграции
в систему обучения.
MARKAZIY OSIYODA HUNARMANDCHILIKNING TASHKIL TOPISHI VA MEHNAT MUNOSABATLARINING YUZAGA KELISHI
Ushbu maqolada Markaziy Osiyoda hunarmandchilikning tashkil
topishi va mehnat munosabatlarining shakllanishi jarayoni tahlil qilinadi. Tadqiqotda
mintaqaning qadimiy hunarmandchilik markazlari, xususan, Samarqand, Buxoro,
Xiva shaharlaridagi hunarmandchilikning rivojlanish bosqichlari koʻrib chiqiladi.
Shuningdek, hunarmandchilikning mehnat taqsimoti, ustoz-shogird munosabatlari va
ijtimoiy tabaqalanish jarayonlari ham oʻrganiladi. Ushbu jarayonlar mintaqaning
iqtisodiy va madaniy taraqqiyotiga katta ta’sir koʻrsatgan. Maqolada tarixiy yozuvlar,
arxeologik topilmalar va etnografik tadqiqotlar asosida hunarmandchilikning
rivojlanishi va mehnat munosabatlarining shakllanishi tizimli tahlil qilingan. Natijalar
mintaqaning geografik joylashuvi, savdo yo'llari va madaniy an’analarining
hunarmandchilikka ta'sirini ko'rsatadi.
RAQAMLI TRASFORMATSIYA SHAROITIDA FARMASEVTIKA SANOATIDA MARKETINGNING RAQOBAT STRATEGIYALARINI QO‘LLASH YO`NALISHLARI
Ushbu maqolada raqamli transformatsiya sharoitida farmasevtika
sanoatida marketingning raqobat strategiyalarini qo‘llash yo‘nalishlari tadqiq qilingan
hamda ushbu yo‘nalishni rivojlantirish yuzasidan xulosa va takliflar ishlab chiqilgan.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA FARMASEVTIKA SANOATINI RIVOJLANTIRISHNING USTUVOR YO‘NALISHLARI
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida farmasevtika
sanoatini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari to‘g‘risida fikr-mulohazalar
yuritilgan hamda ushbu sohani rivojlantirish yuzasidan xulosa va takliflar ishlab
chiqilgan.
РОЛЬ СОВРЕМЕННЫХ ЦИФРОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В РАЗВИТИИ МАРКЕТИНГА УЗБЕКИСТАНА
Современные цифровые технологии становятся
неотъемлемой частью современного маркетинга, особенно в странах с
динамично развивающейся экономикой, таких как Узбекистан. Эта научная
статья представляет обзор влияния передовых цифровых технологий на развитие
маркетинга в Узбекистане. Исследование включает в себя анализ роли таких
технологий, как аналитика данных, искусственный интеллект, социальные
медиа, мобильные приложения и интернет вещей, в контексте маркетинговых
стратегий узбекских компаний. На основе проведенного анализа делается вывод
о необходимости эффективного использования цифровых технологий для
укрепления конкурентоспособности узбекских компаний и удовлетворения
требований современных потребителей.
КОРХОНАЛАР ФАОЛИЯТИДА ИННОВАЦИОН МАРКЕТИНГ ДАСТУРЛАРИДАН ФОЙДАЛАНИШ АМАЛИЁТИНИНГ РИВОЖЛАНИШ ТЕНДЕНЦИЯЛАРИ
Ушбу мақолада корхона фаолиятида инновацион
маркетингнинг аҳамияти ва инновацион маркетингни қўллашнинг зарурати ва
аҳамияти ҳақида ёритилган.
IN THE ADVANCEMENT OF DIGITAL ECONOMY EVALUATING STUDENT SATISFACTION IN ACADEMIC-FINANCIAL INDEPENDENT HEIS: A CASE STUDY OF BUKHARA STATE UNIVERSITY
This article presents advanced methodologies for evaluating and
enhancing the quality of education in higher education institutions (HEIs). By
integrating multiple dimensions such as educational efficiency, research productivity,
student activity, and organizational efficiency, we propose enhanced formulas that
incorporate interaction and higher-order terms. These complex indicators, including
variables such as student performance, satisfaction, research output, and institutional
support, provide a comprehensive framework for assessing HEI competitiveness. The
educational efficiency formula, for instance, considers student-to-teacher ratios and
academic capacity, while research efficiency accounts for publications and citations.
The inclusion of interaction terms and non-linear effects captures the multifaceted
nature of HEI performance. This approach allows for more nuanced insights, enabling
HEIs to identify key areas for improvement and implement targeted strategies to
enhance overall educational quality. The proposed methodology is exemplified
through data from Bukhara State University, demonstrating its practical application
and potential for widespread adoption.
BAHOLOVCHI TASHKILOTLAR FAOLIYATIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASHNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada baholash obyekti to‘g‘risidagi mavjud
ma’lumotlarni tezkor qidirish, to‘plash, qayta ishlab tizimlashtirish asosida tahlil qilish
va ushbu obyekt qiymatini baholashni osonlashtirishga qaratilgan zamonaviy raqamli
dasturlar va texnologiyalarni qo‘llash inkoniyatlari va ahamiyati muhokama qilingan.
Baholash xizmatlari bozorini tahlili orqali baholash faoliyatida elektron hujjat
aylanishini rivojlantirish istiqbollarini ko‘rib chiqilgan. Ushbu tadqiqot raqamli
texnologiyalarning baholovchi ishiga ijobiy ta’siri haqida xulosa chiqarishga imkon
beradi.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA POCHTA ALOQASI KORXONASINI DAVLAT TOMONIDAN QO‘LLAB-QUVVATLASH SAMARADORLIGI
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida pochta aloqasi
korxonasini davlat tomonidan tomonidan qo'llab-quvvatlanishi haqida sо’z yuritiladi.
Tahlil natijalarida O‘zbekistonda pochta faoliyatida raqamli iqtisodiyotning pochta
iqtisodiy o‘sishiga ta’sirini aniqlangan, uning asosiy va istiqbolli yo‘nalishlarini
takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif hamda tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Tadqiqotning ob’ekti bo‘lib “O‘zbekiston pochtasi” AJ hamda Respublikamizda
pochta sohasida faoliyat olib borayotgan nodavlat tashkilotlari iqtisodiyotining tarmoq
va sohalarida joriy etilayotgan axborot texnologiyalari, raqamlashtirish jarayonlari
tanlangan.Tadqiqotning predmetini mamlakatda pochta faoliyatida raqamli
iqtisodiyotni rivojlantirishdagi ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy-huquqiy munosabatlar
tashkil etadi.
FEATURES OF DIGITALIZATION OF THE REGIONAL ECONOMY
In this article, the concept of the digital economy is analyzed. Issues
related to the processes of digital transformation are among the priorities of the modern
development of the country and its regions.The limited availability of certain types of
resources in the region, along with the available unused resources, the potential of
which is promising in digital reality, actualizes the study of various aspects of the
digital economy and the processes of its formation in the regions of the country.
Therefore, currently, the study of various aspects of the digital economy and the
processes of its formation in the regions of the country is an urgent scientific and
practical task.
RAQAMLI IQTISODIYOT RIVOJLANISHI ASOSIDA AYOLLAR TADBIRKORLIGINI RIVOJLANTIRISH
Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi asosida
ayollar tadbirkorligini rivojlantirish, raqamli iqtisodiyotga xos bo‘lgan islohotlarning
ijobiy tomonlari, mazkur sohani rivojlantirish bo‘yicha olib borilayotgan islohotlar,
iqtisodiyotni raqamlashtirish asosida real raqobatbardoshlikni uzoq muddatga saqlab
qolishning afzalliklari yoritib berilgan, olib borilgan tadqiqot natijasida muallif
tomonidan amaliy tavsiyalar ilgari surilgan.
MUZEY PEDAGOGIKASI VA AXBOROTLASHTIRISH TEXNOLOGIYASI
Mazkur maqolada hozirgi zamonda juda rivojlanayotgan muzey
pedagogikasi va uni axborotlashtirish texnologiyasi, virtual muzeylar ularning ta'lim
jarayonidagi o‘rni va afzalliklari haqida ma’lumotlar keltirilgan.
DARS JARAYONIDA CHATGPT PLATFORMASI IMKONIYATLARIDAN FOYDALANISH AFZALLIKLARI (GEOGRAFIYANING TARMOQ FANLARI DARSLARI MISOLIDA)
Maqolada hozirda rivojlanish tendensiyasida muhim oʻringa ega
boʻlgan sun’iy intellekt texnologiyalariga asoslangan ChatGPT online sun’iy chatboti
platformasidan geografiya fanining tarmoq fanlari darslarida umumiy foydalanish
imkoniyatlari, kutilayotgan samarasi tahlil qilindi.
USAGE OF GRAPHIC SIGNS IN DIGITAL COMMUNICATION OF THE INTERNET
In the ever-evolving landscape of digital communication, the use of
graphic signs has become increasingly prevalent. This article explores the significance
of graphic signs in internet-based communication, focusing on their role in enhancing
user engagement, conveying emotions, and transcending language barriers. Drawing
upon existing literature and empirical evidence, we delve into the various forms,
functions, and impacts of graphic signs in digital communication. Furthermore, we
discuss potential future trends and implications for research and practice in this
domain.
GEOGRAFIK AXBOROT TIZIMLARIDA SUN’IY INTELLEKTGA ASOSLANGAN DASTURLARDAN FOYDALANISH ISTIQBOLLARI
Ushbu maqolada hozirgi davrda tobora raqamli
texnologiyalarning yildan-yilga rivojlanib borishi asnosida sun’iy intellekt asosida
ishlaydigan dasturlardan geografik axborot tizimlari (GAT) da foydalanish jihatlari
haqida so‘z boradi.
GEOMETRIYA FANINI O‘QITISHDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING SAMARADORLIGI
Ushbu maqolada geometriya fanini o‘qitishda axborot
texnologiyalaridan foydalanishning samaradorligi haqida shuningdek interaktiv
darsliklar, masofaviy ta’lim platformalari, multimediya resurslari,dasturlash tillari
orqali grafiklar yaratish va bundan tashqari GeoGebra dasturidan foydalanish
to‘g‘risida so‘z yuritiladi. Geometriya fanida ko‘plab abstrak tushunchalar mavjud
axborot texnologiyalari orqali bu tushunchalarni vizualizatsiya qilish dolzarb.
TARIX FANIDA MUSTAQIL TA’LIMNI TASHKIL ETISHDA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARNING O‘RNI
Ushbu maqolada Tarix fanini o‘qitishda mustaqil ta’limni tashkil
etishning axamiyati haqida so‘z boradi. Hamda mustaqil ta’limning tashkil etishning
yutuqlari borasida ayrim mulohazalarimiz ham ushbu maqolamizda o‘rin olgandir.
Mustaqil ta’limni joriy etishda zamonaviy texnologiyalarni o‘rni va axamiyati haqida
ham fikr yuritilib, ushbu jorayonga zamonaviy texnologiyalarni qo‘llashning natija va
yutuqlari borasida fikrlarimiz bayon etiladi.
BO‘LAJAK DIZAYN O‘QITUVCHILARINI TAYYORLASHDA SAPR TIZIMLARIDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI
Maqolada talabalar o‘rtasida kiyimlar dizaynini loyihalashda LAT
dasturlaridan foydalanishni o‘rgatish va ijodiy dizayn ko‘nikmalarini rivojlantirish
vositasi sifatida foydalanishning maqsadga muvofiqligi va samaradorligi ko‘rib
chiqiladi va tajriba natijalari taqdim etiladi.
USE OF MODERN TECHNOLOGIES IN TEACHING HISTORY
his article puts forward the idea that it is possible to increase and
further strengthen the student's interest in history through modern information
technologies, in particular, about modern educational pedagogy and increasing the
effectiveness of the museum excursion educational process in history education. cited.
Information, enrichment with modern techniques, and their usefulness to the student
are emphasized.
OLIY TA’LIM MUASSASALARINI RAQAMLI TRANSFORMATSIYA QILISHDA AGILE ENTERPRISE ARXITEKTURASINI ISHLAB CHIQISH
Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalari OTMlarga Agile
Enterprise Architecture (AEA)ni joriy etish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqildi.
Xususan, OTMlardagi raqamli transformatsiya va muammolar uchun AEA rolini tahlil
qilish va sintez qilish hamda OTMlarni raqamli transformatsiya qilishda Agile
Enterprise Architecture Framework (AEAF)ni ishlab chiqish taklifi berildi. Ushbu
tadqiqot AEA ning oliy ta’limda raqamli transformatsiyada strategik vosita sifatida
salohiyatini ta’kidlaydi, kelajakdagi tadqiqotlar uchun poydevor qo‘yadi va raqamli
transformatsiya muvaffaqiyatini yo‘lga qo‘ymoqchi bo‘lgan muassasalar uchun amaliy
tushunchalar beradi.
ГЛОБАЛЬНЫЕ ЭКОНОМИЧЕСКИЕ ПРОБЛЕМЫ, ПРЕИМУЩЕСТВА ПЕРЕХОДА К ЦИФРОВОЙ ЭКОНОМИКЕ
В данной статье даны комментарии по глобальным
экономическим проблемам, преимуществам перехода к цифровой экономике,
ряду предложений, возникновению цифровой экономики, значению цифровых
технологий в мировой экономике и общественной жизни, развитию цифровых
платформ, преимуществам и анализируются недостатки цифровой экономики.
На основе анализа разработаны некоторые предложения по решению
существующих проблем.
ARXEOLOGIYA SOHASINI RIVOJLANTIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING O‘RNI VA AHAMIYATI
Ushbu maqolada arxeologiya sohasining tarixiy rivojlanishida
raqamli texnologiyalarning o‘rni haqida so‘z boradi. Shuningdek sohaning bugungi
istiqbolidagi zamonaviy texnologiyalarning ahamiyati, Geografik axborot tizimi
(GAT), sun’iy intellekt kabi bir qator zamonaviy texnologiyalarni arxeologiya
sohasiga qo‘llashning soha samaradorligini oshirishga qo‘shadigan hissasi haqida
ma’lumot beradi.
RAQAMLI IQTISODIYOT TUSHUNCHASINING NAZARIY ASOSLARI VA UNING MAMLAKAT IQTISODIYOTIDA TUTGAN O‘RNI
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot tushunchasining mazmun-mohiyati, uning nazariy asoslari va uning mamlakatlar iqtisodiyotida tutgan o‘rni
haqida malumotlar keltirilgan.
ХУЛҚ-АТВОР МАРКЕТИНГИ
Мақолада хулқ-атвор маркетингининг ривожланиши,
иқтисодиётда тутган ўрни ва аҳамияти, ушбу соҳани ривожлантиришнинг
инновацион шарт-шароитлари ва омиллари билан боғлиқ жараёнлар тадқиқ
этилган. Мамлакатимизда хулқ-атвор маркетингини ривожлантириш йўлларини
шакллантиришга доир илмий таклиф ва амалий тавсиялар келтирилган.
KICHIK BIZNESNI YIRIKLASHTIRISHNING MAVJUD MUAMMOLARI: YECHIMI VA TAKOMILLASHTIRISHNING YO‘LLARI
Mazkur maqolada kichik biznes subyektlarining yirik biznesga
aylanishiga to‘sqinlik qiluvchi omillar va ularning yechimlari tahlil qilinadi.
O‘zbekiston misolida hukumatning iqtisodiyotga aralashuvi, bank kreditlaridan
foydalanish cheklovlari, innovatsion loyihalarni moliyalashtirish muammolari,
moliyaviy va tartibga soluvchi to‘siqlar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, xorijiy
tadqiqotchilarning byurokratik to‘siqlar, yuqori soliqlar va bozor cheklovlari
borasidagi tajribasi keltirilgan. Yeimlar sifatida Fintech, raqamli marketing
strategiyalari, moliyaviy va texnologik inklyuzivlik orqali kichik biznesni
rivojlantirish usullari taklif etiladi.
O‘ZBEKISTON TELEKOMMUNIKATSIYA SOHASINI INNOVATSION FAOLIYATINI JORIY HOLATINI BAHOLASH
Ushbu maqolada O‘zbekiston telekommunikatsiyalar sohasidagi
innovatsiyalarning hozirgi holatini baholashga bag‘ishlangan bo‘lib, sohada
innovatsiyalarni rivojlantirishning asosiy tendentsiyalarini tahlil qilib, mamlakatimiz
telekommunikatsiya sohasini rivojlantirish muammolari va istiqbollarini ko‘rib
chiqadi. Maqolada statistik ma'lumotlar, qonunchilik va kompaniyalarning ochiq
hisobotlarini tahlil qilishga asoslangan. Tadqiqot natijalaridan O‘zbekiston
telekommunikatsiya sanoatida innovatsion faoliyatni takomillashtirish strategiyalarini
ishlab chiqishda foydalanish mumkin.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA JOYLASHGAN RESTORAN UCHUN MAHALLIY MARKETING VOSITALARI
Ushbu maqolada mijozlar ehtiyojlarini yaxshiroq qondirishga
qaratilgan restoran marketingiga e'tibor qaratilgan. Tadqiqot davomida mualliflar turli
maqsadli segmentlar va rivojlanayotgan tendentsiyalarni hisobga olgan holda yangi
biznes formatlari va ularning innovatsion konsepsiyalarini o‘rganib, respublikadagi
restoran sanoatining hozirgi holatini tahlil qildilar. Bozorga ta'sir qiluvchi omillar va
iste’molchilarning ehtiyojlariga asoslanib, mualliflar restoran marketingi
faoliyatining bir qancha innovatsion tendentsiyalarini aniqlaydilar. Tadqiqot xizmat
ekotizimini yaratish va Big Data tizimlarini joriy etish kabi joriy rivojlanish
yo‘nalishlarini o‘rganadi. Marketingning asosiy yo'nalishlaridan biri bu ijtimoiy
tarmoqlar va lahzali xabar almashish platformalarini o'z ichiga olgan reklama tizimi.
Ushbu vositalar restoran biznesidagi ko'plab tartiblarni soddalashtiradi, buyurtma
berish jarayonini yaxshilaydi, restoran reytinglarini aniqlashga yordam beradi va
xodimlar va mehmonlar o'rtasidagi muloqotni osonlashtiradi. Mualliflar sun’iy
intellekt va to‘ldirilgan reallik kabi innovatsion texnologiyalarning restoran
sanoatidagi o‘rni haqida chuqurroq ma’lumot beradi. Shuningdek, ular milliy
madaniyat, an'analar va sog'lom ovqatlanishni hisobga olgan holda oshxona
rivojlanishining asosiy tendentsiyalarini o'rganadilar. Oziqlanish sifatiga, tadbir
marketingi asosiy element sifatida va hamkorlikda marketing faoliyati zarurligiga
katta e'tibor beriladi. Shunday qilib, marketing strategiyalaridan foydalanish
restoranlarning sifat parametrlarini yaxshilaydi va talabga javob beradigan restoran
biznes formatlarini rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitlarni yaratadi.
QURILISH MATERIALLARI SANOATI KORXONALARINING INNOVATSION SALOHIYATIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLARDAN SAMARALI FOYDALANISH YO‘LI
Ushbu maqolada mamalakatimizda qurilish materiallari
sanoati korxonalarining innovatsion salohiyatini ijtimoy-iqtisodiy mohiyati hamda
qurilish materiallari sanoati korxonalarning innovatsion salohiyatiga ta’sir etuvchi
ichki va tashqi omillari tahlili keltirilgan. Bundan tashqari qurilish materiallari
sanoatining innovatsion salohiyati rivojlanishining asosiy omillari bir qator jahon
olimlarining ilmiy izlanishlari natijalari tahlil qilinib, muallif tomonidan ishlab
chiqilgan modellar keltirilgan.
IQTISODIY QAROR QABUL QILISHDA EGALIK SAMARASINING OʻRNI
Mikroiqtisodiyot nazariyasiga koʻra, iqtisodiy agentlar doimo
ratsional qaror qabul qilishadi. Lekin, bir qancha psixologlar va iqtisodchilar
oʻtkazilgan tadqiqotlarga koʻra, iqtisodiy agent oʻzi egalik qilgan ne’matni teng
qiymatga ega alternativ ne’matga almashtirishida iqtisodiy postulatlarga amal
qilmaydi. Bu esa iqtisodiyot nazariyasiga xos boʻlgan oʻz naflilik darajasini
maksimallashtirmoqchi boʻlgan ratsional agent xatti-harakatiga qarshi hisoblanadi.
Ushbu maqolada, xulq-atvor iqtisodiyotida oʻzgarishga yuz tutgan befarqlik egri
chizigʻi nazariyasi va iqtisodiy agentlarda yuzaga keluvchi egalik samarasi
xususiyatlari haqida soʻz boradi.
КОРХОНАЛАРДА МАРКЕТИНГ СТРАТЕГИЯСИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ ВА АМАЛГА ОШИРИШ МЕХАНИЗМИНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ
Ушбу мақолада телекомуникация компанияларида
маркетинг стратегиясини шакллантириш ва амалга ошириш механизмининг
ўзига хос хусусиятлари. Алоҳида олинган компаниянинг маркетинг
стратегиясини шакллантишга таъсир этувчи омиллар таҳлил этилган.
Телекоммуникация компаниясида маркетинг стратегиясини амалга ошириш
модели ишлаб чиқилган. Бенчмаркингни телекоммуникация
компанияларининг рақобатдаги устунлигини аниқлашда қўллаш имконияти
аниқланган.
KORXONALAR BOSHQARUVIDA KADRLAR SALOHIYATIDAN SAMARALI FOYDALANISH YO`LLARI
Yangi O’zbekiston sharoitida amalga oshirilayotgan har qanday
chora tadbirlar va islohotlarning samaradorlik koʻrsatkilarini baholash asosida
mavjud kamchiliklarni aniqlash orqali ularni oʻz vaqtida samarali hal etish ilmiy va
amaliy jihatdan dolzarb ahamiyat kasb etadi. Boshqa soha va yoʻnalishlarda boʻlgani
singari korxona boshqaruvida kadrlar salohiyatidan foydalanish samaradorligini
baholash ham korxona xoʻjalik faoliyatida ishlab chiqarish jarayonlarini samarali
tashkil etish, korxona egaligidagi mehnat resurslaridan optimal darajada foydalanish
hisobiga raqobat ustunliga erishishning ustuvor yoʻnalishlarini aniqlash imkonini
beradi. Ushbu maqolada korxonalar boshqaruvida kadrlar salohiyatidan samarali
foydalanish, uning yo’llari haqida nazariy ma’lumotlar va amaliy jihati tahlillar
asosida yoritib berilgan.
ОБЗОР ЭЛЕКТРОННОЙ КОММЕРЦИИ И ПЕРСПЕКТИВЫ ЕЕ РАЗВИТИЯ
Мировая экономика вступает в переходный период. Все
компании используют онлайн-технологии для манипулирования информацией.
Скорость технологических преобразований настолько высока, что современная
электронная коммерция в настоящее время претерпевает серьезные изменения
в экономической среде и затрагивает все отрасли. Интернет расширил сферу
корпоративной деятельности. Большой объем бизнес-информации, доступной
через глобальную сеть, позволяет легко собирать информацию между
компаниями, подразделениями, клиентами и различными бизнесподразделениями, и с операционной или стратегической точки зрения нельзя
игнорировать виртуальную цепочку создания стоимости любой компании. В
этой обзорной статье мы обсудили все аспекты электронной коммерции,
включая важность электронной коммерции на индийском рынке,
способствующие факторы, преимущества, проблемы и масштабы.