ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–1_ июня–2025
99
2181-
3187
BOLALARDA OG‘IZ BO‘SHLIG‘I SHILLIQ QAVATINING
KASALLIKLARI
Narzullayev Ilg‘or Dilmurodovich
Alfraganus university Tibbiyot fakulteti
Klinik fanlar kafedrasi Katta o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Ushbu maqola Bolalarda og‘iz bo‘shlig‘ining shilliq qavati
kasalliklarini o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, kasalliklarning turli turlarini,
sabablarini, belgilari va davolash usullarini batafsil tushuntiradi. Og‘iz shilliq qavati
kasalliklari, jumladan, stomatit, kandidamikoz, aftoz stomatit, liken planus va herpes
simplex virus infektsiyasi, turli omillar, shu jumladan infeksiyalar, immun tizimi
buzilishi, stress va yomon ovqatlanish tufayli yuzaga kelishi mumkin. Maqolada ushbu
kasalliklarning alomatlari, davolash usullari va profilaktika choralari haqida ham
ma'lumot berilgan. Og‘iz bo‘shlig‘ining shilliq qavati sog‘lig‘iga e'tibor berish va
tegishli davolash usullarini qo‘llash orqali kasalliklarning oldini olish va ularni
samarali davolash mumkinligi ta'kidlanadi.
Kalit so‘zlar:
stomatit, kandidamikoz, aftoz stomatit, og‘iz yallig‘lanishi,
infektsiya, og‘iz gigiyenasi.
Kirish :
Og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavati – bu og‘izning ichki yuzasini qoplagan
nozik, ammo juda muhim bir qatlamdir. Shilliq qavati og‘izda oziq-ovqatni hazm
qilishda, himoya qilishda va infeksiyalarga qarshi kurashishda muhim rol o‘ynaydi.
Shilliq qavati kasalliklari og‘iz salomatligiga ta'sir ko‘rsatib, turli xil alomatlar,
shikoyatlar va asoratlar keltirib chiqarishi mumkin. Ushbu maqolada og‘iz bo‘shlig‘i
shilliq qavati kasalliklarining turlari, sabablari, belgilari va davolash usullari haqida
ma'lumot beramiz. Og‘iz bo‘shlig‘ining shilliq qavati kasalliklari turli xil
muammolarni o‘z ichiga oladi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–1_ июня–2025
100
2181-
3187
Bular og‘izdagi shilliq qavatining yallig‘lanishi, infektsiyasi, allergik
reaktsiyalari va boshqa holatlarni o‘z ichiga olishi mumkin.
Eng keng tarqalgan kasalliklar quyidagilar:
1. Stomatit (Og‘iz Shilliq Qavatining Yallig‘lanishi)
Stomatit og‘iz bo‘shlig‘ida shilliq qavatining yallig‘lanishidir. Bu kasallikning
asosiy alomati – og‘riq va og‘izda qizarishdir. Stomatitning turli sabablari bo‘lishi
mumkin, jumladan viruslar, bakteriyalar, shuningdek, allergik reaktsiyalar yoki
kimyoviy moddalar.
Yallig‘lanish natijasida og‘iz bo‘shlig‘ida yara va pufakchalar paydo bo‘lishi
mumkin.
2. Kandidoz (Og‘izdagi Qo‘ziqorin Infeksiyasi)
Kandidoz, yoki og‘izdagi qo‘ziqorin infeksiyasi, odatda Candida albicans
qo‘ziqorini tomonidan yuzaga keladi. Bu kasallik asosan immuniteti zaiflashgan yoki
antibiotiklarni uzoq vaqt davomida qabul qilgan odamlarda uchraydi. Odatda, og‘izda
oq rangli dog‘lar va qichishish bilan namoyon bo‘ladi. Kandidoz shilliq qavatini
yallig‘lantirib, og‘riq keltirishi mumkin.
3. Gerpes Simplex Virusining Og‘izdagi Infeksiyasi
Gerpes simplex virusi (GSV) og‘iz shilliq qavatini ta'sir qiladigan eng keng
tarqalgan viruslardan biridir. Bu virus og‘izda, ayniqsa lablarda, pufakchalar va yaralar
hosil qilishi bilan tanilgan. GSV infektsiyasi ko‘pincha og‘riq, yonish va qichishish
bilan kechadi. Bu virus odatda stress, immunitetning zaiflashishi yoki boshqa sog‘liq
muammolari tufayli faollashadi.
4. Liken Planus
Liken planus og‘iz bo‘shlig‘ida oq, qora yoki qizil dog‘lar ko‘rinishida paydo
bo‘ladi. Bu holatning sababi aniq bo‘lmasa-da, u ba'zan autoimmun kasalliklar yoki
stress bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Liken planus og‘riq, qichishish va og‘izda
noqulaylik keltirib chiqarishi mumkin.
5. Bakterial infeksiyalar
Og‘iz bo‘shlig‘ida bakterial infektsiyalar ham ko‘pincha yallig‘lanishga va shilliq
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–1_ июня–2025
101
2181-
3187
qavatining zararlanib ketishiga olib keladi. Bu holat odatda yomon og‘iz
gigiyenasi yoki boshqa tish va og‘iz kasalliklari tufayli yuzaga keladi. Bakterial
infektsiyalar og‘riq, shishish va yomon hidni keltirib chiqarishi mumkin.
Og‘iz bo‘shlig‘ida shilliq qavati kasalliklarining alomatlari quyidagilar bo‘lishi
mumkin:
Og‘izda qizarish, shishish yoki yara paydo bo‘lishi;
Qichishish, yonish yoki og‘riq;
Og‘izda oq dog‘lar yoki pufakchalar;
Yomon hid yoki ta'm sezilarli darajada o‘zgarishi;
Og‘iz bo‘shlig‘ida qurish yoki og‘riqli yutish;
Tishlar va tish go‘shtlarida qattiq og‘riqlar.
Agar yuqoridagi alomatlar kuzatilsa, bu og‘iz bo‘shlig‘ida shilliq qavati
kasalliklari
borligining ishorasi bo‘lishi mumkin va tezda mutaxassisga murojaat qilish zarur.
Davolash usullari
Og‘iz bo‘shlig‘ining shilliq qavati kasalliklarini davolashda
quyidagi yondashuvlar
qo‘llaniladi:
1. Tibbiy davolanish – Infektsiyalar uchun antibiotiklar, antifungal dorilar yoki
antiviral preparatlar tavsiya etilishi mumkin. Shuningdek, og‘iz bo‘shlig‘ining
yallig‘lanishini kamaytirish uchun dori vositalari yoki og‘izni yuvish vositalari
ishlatiladi.
2. Og‘iz gigiyenasi – Og‘iz bo‘shlig‘ini toza saqlash, yallig‘lanish va
infeksiyalarni oldini olish uchun muhimdir. Tishlarni muntazam tozalash, og‘izni
yuvish vositalari bilan chayish va sog‘lom ovqatlanish kasalliklarning oldini olishga
yordam beradi.
3. Mahalliy davolanish – Og‘izdagi yaralar yoki qichishishni kamaytirish uchun
mahalliy antiseptiklar yoki og‘izni tinchlantiruvchi vositalar ishlatiladi.
4. Immunitetni yaxshilash – Agar kasallik immunitetning zaiflashishi bilan
bog‘liq
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–1_ июня–2025
102
2181-
3187
bo‘lsa, immunitetni tiklash va mustahkamlash uchun tegishli davolash usullari
qo‘llanilishi kerak.
Xulosa.
Og‘iz bo‘shlig‘ining shilliq qavati kasalliklari turli sabablarga ko‘ra
yuzaga kelishi mumkin. Ularni to‘g‘ri aniqlash va davolash uchun tibbiy yordamga
murojaat qilish juda muhimdir. Og‘iz bo‘shlig‘ining sog‘lig‘iga e'tibor berish,
muntazam ravishda tishlarni tozalash va og‘iz gigiyenasi bo‘yicha maslahatlarga amal
qilish kasalliklarning oldini olishda katta ahamiyatga ega. Sog‘lom og‘iz bo‘shlig‘i
nafaqat yaxshi ovqatlanish, balki umumiy salomatlikni ta'minlashda ham muhim ro‘l
o‘ynaydi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Khurana, S. (2013). Oral Diseases: Diagnosis and Management. Springer Science &
Business Media.
2. Muller, H. (2014). Oral Medicine and Pathology. Oxford University Press.
3. Scully, C., & Felix, D. H. (2007). Oral and Maxillofacial Medicine: The Basis of
Diagnosis and Treatment. Elsevier Health Sciences.
4. Tennant, M., & McCullough, M. (2015). Oral Health and Disease in the Elderly.
CRC Press.
5. Scully, C., & Cawson, R. A. (2005). Medical Problems in Dentistry. Churchill
Livingstone.
6. Darmani, N., & Patel, K. (2020). Oral Candidiasis: Current Treatment Strategies
and Diagnostic Approaches. Journal of Clinical and Diagnostic Research.
7. Greenberg, M. S., Glick, M., & Ship, J. A. (2015). Burket's Oral Medicine: Diagnosis
and Treatment. PMPH-USA.
8. Сиддикова, М. (2024). ВЛИЯНИЕ ВНЕШНИХ ФАКТОРОВ НА ДИНАМИКУ
