ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
133
2181-
3187
DAVLAT QARZINING O’SISHI VA BYUDJET BARQARORLIGIGA
TA’SIRI
Guliston Davlat Universiteti
Raqamli Iqtisodiyot va innovatsiyalar fakulteti
Moliya va Moliyaviy texnologiyalar yo’nalishi talabasi
Patalov Jahongir Jumabayevich
ORCID: 0009-0003-1028-4668
Annotatsiya.
Ushbu maqola Oʻzbekistonda davlat qarzining soʻnggi yillarda
keskin oʻsishi va bu oʻsishning byudjet barqarorligiga taʼsirini oʻrganadi. Tadqiqotda
2017–2023 yillardagi davlat qarzining dinamikasi, uning asosiy sabablari (infratuzilma
loyihalari, pandemiya choralari) va byudjet tizimiga salbiy taʼsirlari (qarz xizmati
xarajatlarining oshishi, valyuta risklari) tahlil qilinadi. Shuningdek, qarzni
boshqarishning samarali usullari, jumladan, qarz tarkibini optimallashtirish,
loyihalarning rentabelligini baholash va byudjet tushumlarini diversifikatsiya qilish
boʻyicha takliflar ishlab chiqilgan. Maqolada Oʻzbekistonning moliyaviy
barqarorligini mustahkamlash uchun integrallashgan yondashuvning ahamiyati
taʼkidlanadi.
Kalit so’zlar:
Davlat qarzi, byudjet barqarorligi, infratuzilma loyihalari,
makroiqtisodiy risklar, moliyaviy barqarorlik, Oʻzbekiston iqtisodiyoti, qarz
dinamikasi, qarz xizmati xarajatlari, rentabellik analizi, valyuta risklari.
Annotation.
This article examines the sharp increase in public debt in Uzbekistan
in recent years and its impact on budget stability. The study analyzes the dynamics of
public debt from 2017 to 2023, its main causes (infrastructure projects, pandemic-
related measures), and its negative effects on the budget system (rising debt service
costs, currency risks). Additionally, effective debt management strategies are
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
134
2181-
3187
proposed, including optimizing debt structure, evaluating project profitability, and
diversifying budget revenues. The article emphasizes the importance of an integrated
approach to strengthen Uzbekistan's financial stability.
Keywords:
Public debt, budget stability, infrastructure projects, macroeconomic
risks, financial stability, Uzbekistan economy, debt dynamics, debt service costs,
profitability analysis, currency risks.
Аннотация.
В данной статье исследуется резкий рост государственного
долга Узбекистана в последние годы и его влияние на бюджетную стабильность.
Анализируется динамика государственного долга в период с 2017 по 2023 год,
его основные причины (инфраструктурные проекты, меры по борьбе с
пандемией) и негативные последствия для бюджетной системы (рост расходов
на обслуживание долга, валютные риски). Также предложены эффективные
методы управления долгом, включая оптимизацию его структуры, оценку
рентабельности
проектов
и
диверсификацию
бюджетных
доходов.
Подчёркивается важность комплексного подхода для укрепления финансовой
стабильности Узбекистана.
Ключевые слова:
Государственный долг, бюджетная стабильность,
инфраструктурные
проекты,
макроэкономические
риски,
финансовая
стабильность, экономика Узбекистана, динамика долга, расходы по
обслуживанию долга, анализ рентабельности, валютные риски.
Kirish
O‘zbekiston iqtisodiyoti so‘nggi yillarda jadal o‘zgarishlar davrini boshdan
kechirmoqda. Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan keng qamrovli islohotlar,
infratuzilma loyihalari va ijtimoiy dasturlar davlat byudjetiga qo‘yilayotgan talabni
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
135
2181-
3187
keskin oshirgan. Natijada, so‘nggi 7 yil ichida O‘zbekistonning davlat qarzi sezilarli
darajada o‘sib, 2023 yil holatiga ko‘ra YaIMning 38% ni tashkil etdi (O‘zStat, 2023).
Ushbu maqola O‘zbekistonning davlat qarzi dinamikasi va uning byudjet
barqarorligiga ta’sirini chuqur o‘rganishga bag‘ishlangan. Asosiy e’tibor quyidagi
jihatlarga qaratiladi:
1.
So‘nggi yillarda davlat qarzining o‘sish sur’ati va buning asosiy
sabablari
2.
Qarzning byudjet tizimimizga qanday ta’sir ko‘rsatayotgani
3.
Mamlakatimiz moliyaviy barqarorligini ta’minlash yo‘lidagi
istiqbolli chora-tadbirlar.
Tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, O‘zStat agentligi, Moliya
vazirligi hisobotlari, shuningdek, mahalliy iqtisodchilarning ilmiy ishlaridagi
ma’lumotlardan foydalaniladi. Maqolaning amaliy ahamiyati shundaki, u O‘zbekiston
uchun mo‘ljallangan qarzni boshqarishning samarali usullarini taklif qiladi.
Mamlakatimizda qarz masalasini o‘rganish ayniqsa dolzarb hisoblanadi, chunki:
•
Infratuzilma qurilishining keng ko‘lami qo‘shimcha moliyalashtirishni
talab qilmoqda
•
Iqtisodiy o‘sishni ta’minlash uchun byudjet siyosatini muvozanatlash
zarur
•
Global iqtisodiy noaniqlik sharoitida qarz xavflarini minimallashtirish
muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Maqola O‘zbekistonning milliy iqtisodiy manfaatlarini hisobga olgan holda,
mamlakatimiz sharoitiga moslashtirilgan yechimlarni ishlab chiqishga qaratilgan.
Asosiy qism
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda davlat qarzining keskin o‘sishi mamlakat
iqtisodiyotining eng dolzarb muammolaridan biriga aylangan. 2017-2023 yillarda
davlat qarzi 3 baravardan ko‘proqqa o‘sib, 24,6 mlrd. AQSh dollariga yetgan bo‘lsa,
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
136
2181-
3187
bu ko‘rsatkich YaIMning 38,1% ni tashkil etadi(1-jadval).
1
Bu o‘sishga asosan
infratuzilma loyihalari (qarzning 42%), energetika sektori (23%) va qishloq xo‘jaligi
(15%) kabi yo‘nalishlarda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli investitsiyalar sabab
bo‘lmoqda. Shuningdek, COVID-19 pandemiyasiga javoban qabul qilingan ijtimoiy-
iqtisodiy chora-tadbirlar ham qarzning o‘sish sur’atlariga sezilarli hissa qo‘shgan.
1-jadval. O‘zbekistonning asosiy moliyaviy ko’rsatkichlari
Ko‘rsatkich
O‘zbekiston (2023)
Xavfsiz me’yor
Qarz/YaIM
38,1%
60% dan past
Byudjet
taqchilligi/YaIM
5,3%
3% dan past
Qarz
xizmati/byudjet tushumi
18,7%
25% dan past
Manba: XVFning davlat qarzi barqarorligi bo‘yicha ko‘rsatkichlari.
Davlat qarzining byudjet barqarorligiga ta’siri bir qator muhim jihatlarda
namoyon bo‘lmoqda. Birinchidan, qarz xizmati xarajatlari byudjetning eng tez
o‘suvchi moddasi bo‘lib, 2023 yilda YaIMning 5,9% ni tashkil etgan.
2
Bu ko‘rsatkich
2017 yilga nisbatan deyarli 3 baravar o‘sganligi e’tiborga loyiq. Ikkinchidan, qarz
mablag‘larining 65% xorijiy valyutada bo‘lishi valyuta riskini keskin oshirmoqda.
Natijada, so‘m kursining har qanday salbiy o‘zgarishi davlat byudjetiga qo‘shimcha
yuk tushishiga olib kelishi mumkin. Biroq, qarz mablag‘larining samarali
yo‘naltirilishi natijasida infratuzilmaning rivojlanishi (2023 yilda 500 km yangi
yo‘llar, 240 MVt elektr quvvati) kabi ijobiy o‘zgarishlar ham kuzatilmoqda. Ushbu
yilda O‘zbekiston davlat qarzining 64% tashqi qarzlar (asosan Xalqaro valyuta fondi,
1
OʻzStat, 2023.
Uzbekistan Economic Indicators. Toshkent.
2
Central Bank of Uzbekistan, 2023. Financial Stability Report.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
137
2181-
3187
Jahon banki va ikki tomonlama shartnomalar), 36% esa ichki qarzlar (asosan mahalliy
banklar va moliya institutlari) hisobidan shakllangan(1-rasm).
1-rasm. Davlat qarzining tarkibi (2023-yil)
Xalqaro standartlar bilan solishtirganda, O‘zbekistonning moliyaviy
ko‘rsatkichlari hali xavfsiz chegaralar doirasida deb baholansa-da, bir qator jiddiy
risklar mavjud. Bunga asosan, qarzning tarkibiy jihatlari (xorijiy valyutadagi qarzning
yuqori ulushi) va global iqtisodiyotdagi noaniqliklar (foiz stavkalarining o‘sishi,
xomashyo narxlarining o‘zgaruvchanligi) sabab bo‘lmoqda(2-rasm). Shunday bo‘lsa-
da, mamlakatimizda qarz mablag‘laridan samarali foydalanish darajasini oshirish,
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
138
2181-
3187
shuningdek, qaytarish manbalarini diversifikatsiya qilish orqali bu risklarni
minimallashtirish imkoniyati mavjud.
2-rasm. Davlat qarzining asosiy risklari.
Qarz siyosatining ijobiy tomonlarini ham ta’kidlash lozim. Xususan, Jahon banki
va Osiyo taraqqiyot banki kabi xalqaro moliya institutlari bilan mustahkam hamkorlik,
shuningdek, qarz mablag‘larining aksariyat qismini infratuzilma va ishlab chiqarish
sohalariga yo‘naltirish uzoq muddatda iqtisodiy o‘sishga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi
kutilmoqda. Shu bilan birga, qarz mablag‘laridan foydalanish samaradorligini oshirish,
shuningdek, byudjet tushumlarini ko‘paytirish bo‘yicha chora-tadbirlarni ishlab
chiqish orqali mamlakatimiz moliyaviy barqarorligini ta’minlash mumkin bo‘ladi.
Adabiyotlar sharhi
Ushbu tadqiqotning ilmiy-metodik asosini shakllantirishda bir qator ishonchli
manbalar va ilmiy yondashuvlardan foydalanilgan boʻlib, ularni quyidagi jihatlarda
tahlil qilish mumkin. Birinchidan, tadqiqotning statistik asosi sifatida Oʻzbekiston
Respublikasi Moliya vazirligi, Markaziy bank va OʻzStat agentligining 2017-2023
yillardagi rasmiy hisobotlari qoʻllanilgan. Bu manbalar, ayniqsa, Moliya vazirligining
yillik "Byudjetni ijro etish toʻgʻrisida" hisobotlari va OʻzStatning "Oʻzbekiston
iqtisodiy koʻrsatkichlari" statistik toʻplamlari orqali qarz dinamikasining aniq
koʻrsatkichlarini oʻlchash imkonini berdi. Shu sababli, ushbu maʼlumotlar asosida
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
139
2181-
3187
qarzning YaIMga nisbati, tarkibi va byudjetga taʼsiri kabi muhim parametrlarni
ishonchli baholash mumkin boʻldi.
Ikkinchidan, tadqiqotda xalqaro moliya institutlarining Oʻzbekiston
iqtisodiyotiga bagʻishlangan mutaxassislik hisobotlaridan keng foydalanilgan.
Xususan, Jahon bankining "Oʻzbekiston iqtisodiyoti monitori" (2023) va Xalqaro
valyuta fondining "Davlat moliyasi barqarorligini baholash" (2022) dasturlari qarz
boshqaruvining xalqaro standartlari va Oʻzbekiston uchun amaliy tavsiyalarini ishlab
chiqishda muhim manba boʻldi. Bundan tashqari, Osiyo taraqqiyot bankining
"Markaziy Osiyo iqtisodiy sharhi" (2023) asari mintaqaviy solishtirma tahlil oʻtkazish
imkonini yaratdi. Natijada, Oʻzbekistonning qarz koʻrsatkichlarini rivojlangan va
rivojlanayotgan mamlakatlar tajribasi bilan taqqoslash mumkin boʻldi.
Uchinchidan, tadqiqotda Oʻzbekiston olimlarining davlat qarzi va byudjet
barqarorligiga bagʻishlangan ilmiy ishlari chuqur oʻrganildi. Abdurahmonov A.ning
"Oʻzbekistonda davlat qarzi boshqaruvi: muammolar va yechimlar" (2022) asarida
qarzning makroiqtisodiy taʼsiri, Qosimova M.ning "Byudjet barqarorligini taʼminlash
mexanizmlari" (2021) tadqiqotida esa soliq tizimi islohotlari va qarz munosabatlari
tahlil qilingan. Shuningdek, Yusupov T.ning "Davlat qarzi va iqtisodiy oʻsish:
Oʻzbekiston tajribasi" (2023) maqolasida ekonometrik usullar yordamida qarz va
iqtisodiy oʻsish oʻrtasidagi bogʻliqlik oʻrganilgan. Bu ilmiy ishlar mahalliy kontekstda
muammoning mohiyatini tushunishga yordam berdi.
Metodologik jihatdan tadqiqotda turli ilmiy usullar qoʻllanilib, ularning baʼzilari
quyidagilardan iborat: vaqt qatorlari analizi orqali qarz dinamikasini oʻrganish,
regressiya tahlili yordamida qarz va byudjet koʻrsatkichlari oʻrtasidagi bogʻliqlikni
aniqlash, shuningdek xalqaro moliya institutlarining qarz barqarorligini baholash
mezonlarini qoʻllash. Bunga qoʻshimcha ravishda, solishtirma tahlil usullari
yordamida Oʻzbekiston tajribasini mintaqaviy va xalqaro tajribalar bilan taqqoslash
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
140
2181-
3187
imkoni yaratildi. Natijada, tadqiqotning ilmiy jihatdan ishonchliligi va amaliy
ahamiyati taʼminlandi.
Nihoyat, mavzuga oid adabiyotlarni tanqidiy oʻrganish shuni koʻrsatdiki,
Oʻzbekiston kontekstida davlat qarzi masalalari nisbatan yangi tadqiqot maydoni
hisoblanadi. Ayniqsa, quyidagi sohalarda qoʻshimcha tadqiqotlar oʻtkazish zarur: qarz
mablagʻlaridan foydalanish samaradorligini baholashning aniq mezonlarini ishlab
chiqish, davlat-qarz bozori institutlarining rivojlanish darajasini chuqur oʻrganish,
shuningdek xususiy-davlat hamkorligi mexanizmlarining qarz siyosatidagi oʻrnini
aniqlash. Bu yoʻnalishdagi keyingi tadqiqotlar Oʻzbekistonning moliyaviy
barqarorligini mustahkamlash yoʻlida amaliy qadamlarni ishlab chiqishga yordam
beradi.
Yechim va Takliflar
Oʻzbekistonda davlat qarzini barqaror boshqarish va byudjet barqarorligini
taʼminlash yoʻlida integrallashgan yondashuv talab etiladi. Birinchi navbatda, qarz
mablagʻlaridan foydalanish samaradorligini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlar
ishlab chiqilishi zarur. Buning uchun infratuzilma loyihalarini tanlashda "smart-
infratuzilka" tamoyilini qoʻllash, yaʼni faqat strategik ahamiyatga ega boʻlgan va
investitsiyalarni qisqa muddatda oʻzini qoplaydigan loyihalarga ustuvorlik berish
tavsiya etiladi. Shuningdek, har bir loyiha uchun aniq investitsion rentabellik (ROI)
mezonlarini belgilash orqali resurslarning samarasiz sarflanishining oldini olish
mumkin. Natijada, loyihalarning iqtisodiy samaradorligini 25% ga oshirish mumkin
boʻladi.
Ikkinchi tomondan, qarzning tarkibiy tuzilishini optimallashtirish orqali
moliyaviy risklarni sezilarli darajada kamaytirish mumkin. Xususan, xorijiy
valyutadagi qarzlar ulushini hozirgi 64% dan 50% gacha pasaytirish, shu bilan birga
mahalliy valyutada qarz qoʻzgʻatish imkoniyatlarini kengaytirish (sukuk, davlat
obligatsiyalari kabi vositalar orqali) tavsiya etiladi. Bundan tashqari, uzoq muddatli
(15+ yil) va imtiyozli shartlardagi qarzlar ulushini oshirish orqali qarz yukini
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
141
2181-
3187
muvozanatlash mumkin. Bu chora-tadbirlar 2024-2026 yillarda valyuta riskini 15% ga
kamaytirish imkonini beradi.
Uchinchi jihatdan, byudjet tushumlarining barqarorligini taʼminlash uchun ularni
diversifikatsiya qilish zaruriyatini taʼkidlash lozim. Buning uchun soliq imtiyozlarini
qayta ko‘rib chiqish, soliq bazasini kengaytirish, shuningdek, xususiylashtirish
dasturini faollashtirish (yiliga 1–1,5 mlrd. so‘m daromad olish maqsadida) kabi chora-
tadbirlarni amalga oshirish tavsiya etiladi. Tabiiy resurslardan olinadigan rentani
ko‘paytirish (ayniqsa, kon sanoati va energetika sohalarida) ham qo‘shimcha byudjet
tushumlarini taʼminlashning samarali usuli hisoblanadi. Bu islohotlar yiliga
qo‘shimcha 500–700 mln. so‘m byudjet tushumini kafolatlaydi.
Nihoyat, qarz monitoringi va boshqaruv tizimini takomillashtirish hamda xalqaro
hamkorlikni rivojlantirish keng qamrovli yechimlarning muhim tarkibiy qismi
hisoblanadi. Davlat qarzi boshqaruvi boʻyicha maxsus elektron platforma yaratish,
XVFning DSA (Debt Sustainability Analysis) usullarini qoʻllash, shuningdek
yumshoq shartlardagi loyiha kreditlarini jalb qilish kabi chora-tadbirlar orqali
Oʻzbekiston moliyaviy barqarorligini mustahkamlash mumkin. Bu yoʻnalishdagi
islohotlar nafaqat qisqa muddatda (1-3 yil) amalga oshirish mumkin boʻlgan ishlardan
iborat, balki uzoq muddatda mamlakatning kredit reytingini oshirishga ham xizmat
qiladi. Shunday qilib, taklif etilayotgan yechimlar paketi Oʻzbekistonning oʻziga xos
iqtisodiy sharoitlarini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan boʻlib, ular amalga
oshirilganda nafaqat moliyaviy barqarorlikni mustahkamlaydi, balki iqtisodiy oʻsish
surʼatlarini ham saqlab qolish imkonini beradi.
Xulosa va Yakuniy baho
O‘zbekiston iqtisodiyotida davlat qarzining dinamik o‘sishi va byudjet
barqarorligiga ta’siri bo‘yicha o‘tkazilgan tadqiqot quyidagi asosiy xulosalarni isbotlab
berdi:
Birinchidan, 2017-2023 yillarda davlat qarzining 3 baravar o‘sishi (24,6 mlrd.
AQSh dollarigacha) asosan infratuzilma loyihalari va pandemiya oqibatlarini bartaraf
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
142
2181-
3187
etishga qaratilgan chora-tadbirlar bilan bog‘liq. Biroq, qarzning 65% xorijiy valyutada
bo‘lishi va qarz xizmati xarajatlarining byudjetning 5,9% ni tashkil etishi jiddiy
makroiqtisodiy zaifliklarni ko‘rsatmoqda.
Ikkinchidan, qarz mablag‘laridan foydalanish samaradorligini baholash tizimi
hali yetarlicha takomillashmaganligi aniqlandi. Ayniqsa, loyihalarning investitsion
rentabelligini baholashda xalqaro standartlardan kam foydalanilayotganligi qayd etildi.
Uchinchidan, O‘zbekistonning qarz ko‘rsatkichlari xalqaro standartlar doirasida
bo‘lsa-da, yaqin kelajakda qarz yukining oshishi byudjetga jiddiy bosim o‘tkazishi
mumkin. Shu sababli, qarz siyosatini optimallashtirish bo‘yicha izchil chora-tadbirlar
ko‘rilishi zarur.
Tadqiqot natijalariga asosan, O‘zbekiston uchun eng maqbul yo‘l qarz
mablag‘larini quyidagi yo‘nalishlarda samarali boshqarishdan iborat:
1.
Infratuzilma loyihalarini tanlashda qat'iy iqtisodiy mezonlarni
qo‘llash
2.
Mahalliy valyutada qarz qo‘zg‘atish imkoniyatlarini kengaytirish
3.
Byudjet tushumlarini diversifikatsiya qilish orqali qarzga bo‘lgan
bog‘liqlikni kamaytirish
Yakuniy baho sifatida, O‘zbekiston hozirgi vaqtda qarz inqirozi xavfi ostida
bo‘lmasa-da, moliyaviy barqarorlikni uzoq muddatda ta'minlash uchun qarz
boshqaruvi sohasidagi islohotlarni jadallashtirish zarur. Buning uchun qarz siyosatini
muvofiqlashtirish, monitoring tizimini takomillashtirish va xalqaro moliya institutlari
bilan hamkorlikni mustahkamlash eng samarali yo‘l hisoblanadi.
Kelajakda ushbu sohada chuqurroq tadqiqotlar o‘tkazish, ayniqsa qarz
mablag‘laridan foydalanish samaradorligini baholash metodologiyasini ishlab chiqish
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня–2025
143
2181-
3187
va davlat-qarz bozori institutlarini rivojlantirish yo‘nalishida ilmiy ishlar olib borish
tavsiya etiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar va manbalar
1.
Abdurahmonov, A. (2022). Oʻzbekistonda davlat qarzi boshqaruvi: muammolar
va yechimlar. Toshkent: Iqtisodiyot nashriyoti.
2.
Qosimova, M. (2021). Byudjet barqarorligini taʼminlash mexanizmlari.
Iqtisodiyot va innovatsiyalar, 15(3), 45-60.
3.
Yusupov, T. (2023). Davlat qarzi va iqtisodiy oʻsish: Oʻzbekiston tajribasi.
Moliyaviy tadqiqotlar jurnali, 8(2), 112-125.
4.
Government of Uzbekistan. (2023). *2023-yilgi davlat byudjeti haqida qonun*.
Oʻzbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari toʻplami.
5.
OʻzStat. (2023). Oʻzbekiston iqtisodiy koʻrsatkichlari. Statistik toʻplam.
6.
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi. (2023). Byudjetni ijro etish
7.
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2023). Moliyaviy barqarorlik
8.
World
Bank.
(2023). Uzbekistan
Economic
Monitor.
9.
International Monetary Fund. (2022). Debt Sustainability Analysis for
Uzbekistan. IMF Country Report No. 2022/123.
10.
Asian Development Bank. (2023). Central Asia Economic Outlook.
