Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная
лингвистика
и
лингводидактика
–
Foreign
Linguistics and Linguodidactics
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics
Developing a positive attitude towards health through
physical activity among primary school students
Akhadkhon ALOKHONOV
Ferghana State University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received July 2024
Received in revised form
10 August 2024
Accepted 25 August 2024
Available online
25 September 2024
The article explores various ways and methods of fostering a
positive attitude towards health through physical fitness training
among elementary school students. The focus is on identifying
effective pedagogical technologies and practices that contribute
to promoting a healthy lifestyle in children. The article presents
the results of research conducted in several elementary schools,
along with a review of the relevant literature. Conclusions
emphasize the importance of incorporating physical education
and health training into the educational process to enhance the
overall physical and psychological well-being of students.
2181-3701
/©
2024 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol2-iss3
This is an open-access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru
Keywords:
positive attitude to health,
elementary school students,
physical health activities,
healthy lifestyle,
physical education,
pedagogical technologies.
Boshlang‘ich maktab o‘quvchilari o‘rtasida jismoniy
salomatlik faoliyati orqali salomatlikka ijobiy nuqtai
nazarni rivojlantirish
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
salomatlikka ijobiy
munosabat,
boshlang'ich sinf
o'quvchilari,
jismoniy sog'lomlashtirish
faoliyati,
sog'lom turmush tarzi,
jismoniy tarbiya,
pedagogik texnologiyalar.
Maqolada
boshlang'ich
sinf
o'quvchilarida
jismoniy
sog'lomlashtirish
mashg'ulotlari
orqali
sog'likka
ijobiy
munosabatni shakllantirish usullari va usullari muhokama qilinadi.
Bolalarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishga xizmat qiluvchi
samarali pedagogik texnologiyalar va amaliyotlarni aniqlashga
asosiy e’tibor qaratilmoqda. Bir nechta boshlang'ich maktablarda
o'tkazilgan tadqiqot natijalari, shuningdek, ushbu mavzu bo'yicha
adabiyotlar tahlili keltirilgan. Maktab o'quvchilarining umumiy
jismoniy va psixologik barqarorligini oshirish uchun jismoniy
tarbiya va sog'lomlashtirish mashg'ulotlarini o'quv jarayoniga
kiritish muhimligi haqida xulosalar chiqariladi.
1
Lecturer, Exact and Natural Sciences Department, External Studies, Ferghana State University.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
3 (2024) / ISSN 2181-3701
399
Развитие положительного отношения к здоровью
через физическую активность среди учащихся
начальных классов
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
позитивное отношение к
здоровью,
учащиеся младших
классов,
физкультурно
-
оздоровительная
деятельность,
здоровый образ жизни,
физическое воспитание,
педагогические
технологии.
В статье рассматриваются пути и средства формирования
положительного отношения к здоровью у учащихся
младших классов через занятия физической культурой.
Основное внимание уделяется выявлению эффективных
педагогических технологий и практик, способствующих
формированию здорового образа жизни у детей. Приведены
результаты исследований, проведенных в нескольких
начальных школах, а также анализ существующей
литературы по данной теме. Сделаны выводы о важности
включения физической культуры и оздоровительных
тренировок в учебный процесс для повышения общей
физической и психологической устойчивости школьников.
KIRISH
Bolalar salomatligi har qanday jamiyatning farovonligi va barqaror rivojlanishining
eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri hisoblanadi. Bu ko‘rsatkich
nafaqat yosh avlodning
kelajakda muvaffaqiyatli va sog‘lom hayot kechirishiga zamin yaratadi, balki jamiyatning
umumiy salomatlik darajasi va ijtimoiy-iqtisodiy holatining yaxshilanishiga ham xizmat
qiladi. Ayniqsa, o‘sib kelayotgan avlodning salomatligi u
larga qanday sharoitlar yaratib
berilishiga, sog‘lom turmush tarzi haqida qanday tushunchalar berilishiga bog‘liq. Shu
sababli, bolalar salomatligi jamiyat uchun dolzarb va uzluksiz e’tibor talab qiladigan
masala hisoblanadi.
Zamonaviy dunyoda bolalar o‘rtasida jismoniy faollikning pasayishi tendensiyasi
kuzatilmoqda. Raqamli texnologiyalarning keng tarqalishi, smartfonlar, kompyuter va
planshetlardan foydalanish yoshlar orasida harakatsiz hayot tarzini kengaytirishga olib
keld
i. Bu esa bolalar o‘rtasida ortiqcha vazn, jismoniy faollik yetishmovchiligi va boshqa
sog‘liq muammolariga sabab bo‘layotganligini ko‘rsatmoqda. Shuning uchun, yoshlikdan
salomatlikka ijobiy munosabatni shakllantirish va sog‘lom turmush tarziga o‘rgatish
bugungi kunda alohida ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, bolalarning jismoniy faolligini
oshirish va ularni sog‘lom turmush tarziga rag‘batlantirish uchun erta yoshdan samarali
tadbirlar va dasturlarni amalga oshirish zarur.
Boshlang‘ich maktab o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan sog‘lomlashtirish dasturlari
bu borada muhim vosita bo‘lishi mumkin. Boshlang‘ich ta’lim bosqichida bolalarning
jismoniy va psixologik rivojlanishi eng faol bosqichda bo‘ladi va bu davrda ularga sog‘lom
turmush tarzi haqida to‘g‘ri tushuncha berish, jismoniy mashg‘ulotlar va faoliyatlar orqali
ularning harakatchanligini oshirish muhim hisoblanadi. Boshlang‘ich maktab yoshi bolalar
uchun sog‘lom hayot tarzini shakllantirishga yo‘naltirilgan eng maqbul platforma bo‘lib,
bu yoshda ular qabul qiladigan bilimlar va odatlar kelajakdagi sog‘lom hayot tarzi asosini
tashkil etadi.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
3 (2024) / ISSN 2181-3701
400
Shu nuqtayi nazardan, boshlang‘ich maktablarda jismoniy tarbiya va
sog‘lomlashtirish tadbirlarini keng joriy etish muhimdir. Bu tadbirlar nafaqat bolalarning
jismoniy holatini yaxshilashga, balki ularning ruhiy salomatligini mustahkamlash, ijtimoiy
ko‘nikmalarini rivojlantirish va sog‘lom turmush tarzi asoslarini shakllantirishga
qaratilgan bo‘lishi lozim. O‘quvchilarning harakatchanligini oshiruvchi sport tadbirlari,
muntazam ravishda o‘tkaziladigan jismoniy mashg‘ulotlar va sog‘lom ovqatlanish haqida
ma’lumot beruvchi darslar bolalarning hayotiga jismoniy faollik va sog‘lom odatlarni
kiritadi.
Ushbu maqolaning maqsadi boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida sog‘lom turmush
tarziga nisbatan ijobiy munosabatni shakllantirishda jismoniy sog‘lomlashtirish
tadbirlarining samaradorligini o‘rganishdir. Tadqiqot davomida jismoniy faollik va
salomatlik dasturla
rining bolalarga ta’siri, ularning jismoniy tayyorgarlik darajasi va
sog‘lomlikka bo‘lgan munosabatlari o‘rganiladi. Shuningdek, jismoniy tarbiya
mashg‘ulotlarining bolalarning umumiy rivojlanishi va psixologik holatiga ta’siri ham
tahlil qilinadi. Ushbu o
‘rganish natijalariga ko‘ra, maktablarda sog‘lomlashtirish
dasturlarini yanada samarali va maqsadga muvofiq tashkil etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar
ishlab chiqiladi. Shu bilan birga, ota-
onalar va o‘qituvchilar bilan hamkorlikda jismoniy
tarbiya mashg‘ulotlarini yanada samarali amalga oshirish yo‘llari taklif etiladi..
ADABIY TAHLIL VA METODLAR
Adabiyotlar tahlili ilmiy nashrlar, o‘quv
-
uslubiy qo‘llanmalar, metodik tavsiyalar va
bolalar bilan jismoniy tarbiya va sog‘lomlashtirish sohasidagi tadqiqotlar bo‘yicha
hisobotlar ma’lumotlar bazasidan foydalangan holda amalga oshirildi. Tadqiqot so'nggi
o'n
yil ichida nashr etilgan ishlarni o'z ichiga oldi, bu zamonaviy yondashuvlar va texnikalar
bo'yicha dolzarb ma'lumotlarni olish imkonini berdi. Boshlang‘ich maktablarda salomatlik
dasturlarini joriy etishning ham nazariy jihatlari, ham amaliy natijalari baholandi.
TADQIQOT USULLARI QUYIDAGILARNI O'Z ICHIGA OLADI
Talabalar va ularning ota-onalarining jismoniy faollik darajasi va sog'lom turmush
tarziga bo‘lgan munosabatlarini o‘rganish jarayoni bir necha bosqichlardan iborat.
So‘rovnomalar orqali talabalar va ularning ota
-onalarining kundalik jismoniy faoliyat
turl
ari, ularning davomiyligi, haftalik va oylik jismoniy mashg‘ulotlar rejimi haqidagi
ma’lumotlar to‘planadi. Bundan tashqari, sog‘lom ovqatlanish, dam olish va uyqu rejimi,
jismoniy faollikka bo‘lgan qiziqish darajasi hamda sog‘lom turmush tarziga rioya qil
ish
haqida ma’lumotlar olish mumkin. Ota
-
onalar bilan olib borilgan so‘rovlar orqali ularning
farzandlarining sog‘lom turmush tarzini qo‘llab
-
quvvatlashi, sport mashg‘ulotlariga
rag‘batlantirishi va ularni sog‘lom turmush tarzini rivojlantirishga qaratilga
n faoliyatlari
haqida tushunchalar olinadi. Ushbu so‘rovlar asosida ota
-onalarning farzandlarining
jismoniy faollik va sog‘lom turmush tarziga qanday ta'sir ko‘rsatishi aniqlanadi.
Maktablarda o‘tkaziladigan jismoniy sog‘lomlashtirish tadbirlarini kuzatish maktab
ma’muriyati va o‘qituvchilar tomonidan tashkil etilgan jismoniy tarbiya mashg‘ulotlari,
sport musobaqalari va sinfdan tashqari sport to‘garaklarining o‘quvchilarga qanday ta’sir
ko‘rsatayotganini baholashni o‘z ichiga oladi. Ushbu kuzatish jarayonida sport
to‘garaklarining ishtirokchilari soni, tadbirlar davomiyligi, qatnashchilar orasidagi
qiziqish va faollik darajasi, sport jihozlaridan foydalanish, sport mashg‘ulotlariga
q
atnashish intizomi va o‘quvchilarning sport mashg‘ulotlariga nisbatan fikrlari kabi
omillar tahlil qilinadi. Shuningdek, sport tadbirlarining o‘quvchilarning sog‘lig‘iga va
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
3 (2024) / ISSN 2181-3701
401
jismoniy tayyorgarlik darajasiga ta’siri, ular orqali rivojlantirilayotgan jismoniy sifatlar va
o‘quvchilarning umumiy holati ham o‘rganiladi.
NATIJALAR VA MUHOKAMA
Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatdiki, jismoniy tarbiya mashg'ulotlari bolalarda
sportga barqaror qiziqish va sog'lom turmush tarzini shakllantirishga yordam beradi.
Tadqiqotda bir nechta maktablarning boshlang'ich sinf o'quvchilari ishtirok etdi, ularda
turli xil sog'lomlashtirish dasturlari, jumladan ertalabki mashqlar, ochiq o'yinlar, o'yin
terapiyasi elementlari bilan jismoniy tarbiya darslari va boshqa tadbirlar joriy etildi.
So'rov shuni ko'rsatdiki, sog'lomlashtirish dasturlarida ishtirok etgan bolalarning
85 foizi jismoniy faollik va sportga qiziqish ortgan. Ota-onalar, shuningdek, farzandlarining
umumiy sog'lig'i yaxshilanganini va kasallanish darajasining kamayishini qayd etdilar.
Talabalarning kuzatuvi muntazam jismoniy mashqlar ularning jismoniy va hissiy holatiga
ijobiy ta'sirini tasdiqladi.
Ma'lumotlarning statistik tahlili sog'lomlashtirish tadbirlarida ishtirok etish va
sog'liqni saqlash ko'rsatkichlarining yaxshilanishi o'rtasida sezilarli bog'liqlikni aniqladi
(p <0,05). Bundan tashqari, jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarida muntazam qatnashg
an
bolalar chidamlilik va jismoniy tayyorgarlik bo‘yicha test sinovlarida yaxshi natijalarni
ko‘rsatdi.
XULOSA
O‘rganish natijalariga ko‘ra, jismoniy sog‘lomlashtirish mashg‘ulotlarini
boshlang‘ich maktab o‘quv jarayoniga kiritish zarur degan xulosaga kelishimiz mumkin.
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan bu tadbirlar nafaqat bolalarning
jismoniy hol
atini yaxshilashga, balki ularning sog‘lom turmush tarziga bo‘lgan ijobiy
munosabatlarini shakllantirishga yordam beradi. Jismoniy faollik bolalarning
immunitetini mustahkamlash, tananing umumiy holatini yaxshilash, ularning stressga
chidamliligini oshirish va psixologik holatini barqarorlashtirishda muhim ahamiyat kasb
etadi. Shu sababli, maktablarda jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarini tizimli ravishda o‘tkazish
talab etiladi.
Jismoniy Tarbiya Mashg‘ulotlarini Tizimli Ravishda O‘tkazish
Maksimal samaraga erishish uchun jismoniy
tarbiya mashg‘ulotlarini muntazam
ravishda o‘tkazish muhimdir. Bu jarayonda har bir o‘quvchi uchun individual yondashuv
qo‘llash, ularning jismoniy imkoniyatlari va yoshi inobatga olinishi kerak. Jismoniy tarbiya
mashg‘ulotlari nafaqat jismoniy tayyorgarli
kni oshirishga, balki bolalarning motivatsiyasi
va intizomini oshirishga xizmat qiladi. Shuningdek, sog‘lom turmush tarzi haqida
bilimlarni mustahkamlash uchun nazariy mashg‘ulotlar ham tashkil etilishi tavsiya etiladi.
Bu orqali o‘quvchilar sog‘lom hayot
tarzi asoslarini chuqurroq tushunadilar va kundalik
hayotda ularni qo‘llashga intilishadi.
Sport festivallari va tadbirlarini o‘tkazish
Maktablarda sport festivallari va turli jismoniy faoliyatlar bilan bog‘liq tadbirlarni
muntazam ravishda o‘tkazish o‘quvchilarning sportga bo‘lgan qiziqishini oshiradi va
sog‘lom raqobat muhitini shakllantiradi. Bu tadbirlar bolalarda sportga bo‘lgan qiziq
ishni
kuchaytirib, ularning ijtimoiy ko‘nikmalarini rivojlantirishga ham yordam beradi. Shu
bilan birga, jamoaviy sport o‘yinlari o‘quvchilarning bir
-
biriga yordam ko‘rsatish, jamoa
bilan ishlash va muloqot qilish ko‘nikmalarini ham oshiradi. Sport tadbirl
arini yil
davomida o‘tkazish va ular uchun maxsus sport kunlari ajratish sog‘lom hayot tarzini
shakllantirishda ijobiy natija beradi.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
3 (2024) / ISSN 2181-3701
402
Ota-
onalar va o‘qituvchilarni faol jalb qilish
Jismoniy sog‘lomlashtirish tadbirlarida maksimal samaraga erishish uchun ota
-
onalar va o‘qituvchilarni o‘quvchilar sog‘lig‘ini mustahkamlash jarayoniga faol jalb qilish
muhimdir. Ota-
onalar bilan muntazam muloqot olib borish, ular uchun sog‘lom turmush
tar
zi bo‘yicha trening va ma’ruzalar o‘tkazish, oilalarda ham jismoniy faollikka qaratilgan
hayot tarzi shakllanishiga yordam beradi. O‘qituvchilar esa o‘quvchilarni sportga
rag‘batlantirishi va ularning jismoniy holatini kuzatib borishi orqali bolalarning ji
smoniy
rivojlanishiga katta hissa qo‘shishi mumkin.
Kompleks yondashuvning ahamiyati
Shunday qilib, sog‘lomlashtirish tadbirlarini amalga oshirishda kompleks
yondashuvni qo‘llash eng samarali usullardan biri hisoblanadi. Bu yondashuv maktablar
va oilalar o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytirib, jismoniy tarbiya mashg‘ulotlari, sport
tadbirlari
va nazariy o‘quv mashg‘ulotlarini birlashtirishga qaratilgan. Natijada, bu jarayon
o‘quvchilarning jismoniy holatini yaxshilash bilan birga, ularda sog‘lom turmush tarziga
nisbatan ijobiy munosabatni shakllantirishda katta ahamiyat kasb etadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Abdullayev A. Jismoniy madaniyat nazariyasi va metodikasi III (to‘ldirilgan
nashri) Darslik. Farg
‘
ona 2021.467-b.
2.
Гончарова О.В. Воспитание физических качеств детей.
-
Издательство
научно
-
технической информации, монография. 2018.–204с.
3.
Глазырина Л.Д. Физическая культура дошкольников. Программа и
требования к программе. М. Гуманит. изд. центр ВЛАДОС, 2001.
4. Salomov R.S. Jismoniy tarbiya nazariyasi va uslubiyati. 2-jild.
–
T.: Ilmiy texnika
axboroti press nashriyoti, 2018.
–
182 b.
5. Xankeldiyev Sh.X., Uraimov S.R. Jismoniy holatning nazariy asoslari
(Monografiya) Fargona 2021
–
140 b.
