Barcha maqolalar

225-233 140 0

К ВОПРОСУ ЭКОНОМИЧЕСКОЙ ЭФФЕКТИВНОСТИ ПЕРЕВОЗКИ ПЛОДООВОЩНОЙ ПРОДУКЦИИ В ТРАНСПОРТНЫХ ПАКЕТАХ

Гулшан Ибрагимова
В статье, с применением экономических критериев и принципов логистики, анализируются достоинства и недостатки пакетных перевозок. Определены области применения поддонов для транспортировки плодоовощной продукции на основе конкретных технико-экономических показателей. Определена зависимость стоимости перевозки 1т. плодоовощной продукции от дальности расстояния и размера транспортной партии. Рассчитаны расходы на погрузку и разгрузку грузов, из рефрижераторного вагона в расчёте на 1 т-км и на всю транспортную партию груза.
249-252 104 0

К ВОПРОСУ О ФУНКЦИОНИРОВАНИИ КОНТЕЙНЕРНОГО ТЕРМИНАЛА

Шахбоз Абдувахитов, Азиз Исматуллаев, Жамол Шихназаров, Дурдона Умаровa
В данной работе описан переход системы из одного состояния в другое, который выражается прибытием и отправлением различных видов транспорта в процессе взаимодействия контейнерного терминала (КТ) с внешней средой.
104-107 106 0

Исследование относительно сопряженных бесстыковых рельсовых цепей с комбинированным сопряжением

K Toshmetov, R Aliev, M Aliev

В  статье  рассматривается  вопрос  исследования относительных рельсовых цепей с комбинированным сопряжением, принцип работы  и  недостатки,  которые  решаются  разработанным математическим моделированием.

83-86 78 0

Использования новых технологии на современных складах

Z Xusniddinov, M Aliyev, N Xusnidinova

В  данной  статье  рассматриваются  возможности максимальной  автоматизации  склада,  сдающего  в  аренду  строительную технику с целью правильной и высокого уровня организации работы, при этом экономии  времени  и  затрат  человеческого  труда.  Использование информационных технологий на складах началось с решения вычислительных задач.  В  настоящее  время  это  наиболее  сложные  системы  управления сложными  проектами:  от  проектирования  зданий,  сооружений,  инженерных коммуникаций  до  автоматизированных  средств  контроля  объектов государственного контроля. Внедрение в практику интегрированных систем управления  качеством,  затратами,  временными  параметрами строительства  объектов,  обеспечение  их  ресурсами  способствует улучшению экономического положения строительных организаций.

191-195 173 0

ИНТЕЛЛЕКТУАЛ ТРАНСПОРТ ТИЗИМЛАРИНИ МАҲАЛЛИЙ ШАРОИТДА ҚЎЛЛАШНИНГ СИНЕРГЕТИК ХУСУСИЯТЛАРИ

Сарварбек Юсупов, Жамшид Иноятходжаев, Баҳодиржон Аскаров
Ушбу мақолада интеллектуал транспорт тизимларини маҳаллий шароитда қўллашнинг синергетика принциплари асосида янгича ёндашуви баён этилган. Автомобиль ва инфратузилмадан иборат мураккаб тизимни бошқариш учун зарур тартиб ва мослашувчан параметрлар орқали интеллектуал транспорт тизимларидан фойдаланиб, автомобиллар ҳаракатини тартибга солишда юқори энергия-ресурс тежамкорлигини ва минимал зарарларни таъминлаш усуллари кўрсатиб берилган.
148-151 73 0

Захираларни бошқариш алгоритмларини ишлаб чиқиш

T Nurmuhamedov, J G'ulomov, Sh Hakimov

Мақолада  захираларни  бошқариш  моделлари  асосида захираларни  бошқариш  процедураси  ҳамда  алгоритмлари  ишлаб  чиқилган. Корхона  захираларини  бошқариш  алгортмини  ишлаб  чиқиш  бўйича тавсиялар берилган.

1-24 62 0

Ер усти транспорт тизимининг оптимал ривожлантириш усуллари

Абдимурот Қўзиев

Тадқиқот объектлари: ҳудуддаги ишлаб чиқариш кучлари ва турли истеъмолчиларни юк ташишга бўлган эҳтиёжларини қондирилиши, мавжуд автомобиль ва темир йўл транспорта тармоғи ва воситаларини бу борадаги имкониятлари ва уларни истиқболда оптимал ривожлантириш.
Ишнинг мақсади: ҳудуддаги юк оқимларини автомобиль ва темир йўл транспорта воситалари ва тармоғидан самарали фойдаланган ҳолда ўзлаштириш ҳамда уларни келажакдаги юк оқимларини ўсишига мос равишда ривожлантириш услубиётини ишлаб чикиш ва кўрилаётган ҳудуд мисолида мазкур масалани ечимини аниқлаш.
Тадқиқот методлари: диссертация ишида автомобиль ва темир йўл транспорта коммуникацияларини ривожлантириш, юк ташиш окимларини мазкур транспорт турлари тармоқлари бўйича оптимал тақсимлашда математик моделлаштириш ва тармоқли дастурлаштириш усулларидан кенг фойдаланилган.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: юк ташиш воситалари ва транспорт тармоғидан фойдаланиш, уларни истикболда ривожлантириш ҳамда ҳудуддаги юк оқимларини тармоқ ва транспорт турлари бўйича тақсимлашни оптималлаштириш модели ҳамда вилоят ер усти транспорти мультитармоғи ишлаб чикилган.
Амалий ахамияти: иктисодий ҳудудда турли ер уста транспорт воситалари ва тармоғини оптимал ривожлантириш масаласини моделлаштириш ва уни босқичма-боскич ечишга оид услубий ёндошув ва тавсиялар асослаб берилган.
Тадбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: тадқикот ишининг асосий натижалари вилоят автокорхоналарида, “Сурхондарёавтойўл” ҳудудий йўллардан фойдаланиш ташкилотида тадбик этилди ҳамда ТАЙИ ва Термиз давлат университетларида “Транспорт воситаларини ишлатиш ва таъмирлаш” йўналиши ўқув жараёнларида, талабаларнинг ИТИларида фойдаланилмокда. Тадкиқот натижалари иқтисодий самараси мос холда 10550 ва 8200 минг сўмни ташкил этади.
Қўлланиш сохаси: автомобиль ва темир йўл транспорти хамда умумий фойдаланишдаги автойўлларда.

253

ЕНДОКРИН ПАТОЛОГИЯНИНГ ОҒИЗ КАСАЛЛИКЛАРИ РИВОЖЛАНИШИ ВА РИВОЖЛАНИШИГА ТАЪСИРИ. CТОМАТОЛОГИК ЙОРДАМ ХУСУСИЯТЛАРИ

Хуснуддин Ирсалиев, Лола Наврузова
Стоматологияда бир қатор касалликлар маълум, уларнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши ендокрин безларнинг функцияси билан боғлиқ. Ушбу муҳим муаммони ўрганиш тахминан 60 йил олдин бошланган. Аммо бугунги кунга қадар ендокрин касалликларнинг тиш тизимига таъсирининг кўплаб масалалари етарлича ўрганилмаган ва олинган маълумотлар кўпинча қарама-қарши.
Тиш тизимидаги ўзгаришларни ўрганишда асосий касалликнинг давомийлиги, оғирлиги, шунингдек, ендокрин безларнинг турли даврлардаги функциялари-балоғатга етишишгача, балоғатга етишиш ва менопауза кўпинча ҳисобга олинмади.
Сўнгги йилларда ендокрин безларнинг турли касалликларида тиш ва паротид тўқималарининг ҳолати ва уларнинг юз скелетининг ўсиши ва ривожланишига таъсири бўйича катта миқдордаги клиник материаллар тўпланди. Кўп сонли експериментал тадқиқотлар ўтказилди ва алоҳида гормонларнинг тиш тўқималарига, шиллиқ қаватига ва суяк тўқималарига таъсири ўрганилди.
1-44 36 0

Дарё чўкиндиларининг напорли тизимлардаги гидротранспорти

Қудратжон Рахимов

Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурати. Жахонда сув омборлари, турли максадларда ишлатиладиган тиндиргичлар, насос станцияларининг аванкамералари каби гидротехник иншоотларни лойқадан тозалаш ва уларнинг лойқа босишини олдини олиш,сув хавзаларининг фойдали ҳажмини сақлаб қолиш усулларини яратиш муҳим масалалардан бири ҳисобланади. Шу жиҳатдан қаттиқ заррачалар (дойка чўкинди) ва уларни транспорт килувчи туташ муҳитдан ташкил топган, икки фазали оқимни қувурлар ёрдамида узатиш технологиясини такомиллаштириш алоҳида аҳамиятга эга. Бу борада, жумладан АҚШ, Германия, Россия, Хитой ва бошқаривожланган давлатларда гидротехник иншоотлари, тиндиргичлар, сув омборлари, насос станцияларининг аванкамераларини лойихалаш, улардан самарали фойдаланиш ва хавфсизлигини таъминлашга хамда уларнинг фойдали ҳажмларини оширишга алоҳида эътибор қаратилган.
Жаҳонда сув ҳавзаларини дарё чўкиндиларидан тозалашда, ишончли ва энергия тежовчи янги технологияларни ишлаб чиқишга йўналтирилган мақсадли илмий тадқиқот ишларини олиб боришга алоҳида эътибор қаратилмокда. Бу борада, жумладан дарё чўкиндиларини қувур транспорта орқали узатиш, гидротехник иншоотларда лойка босиш жараёнларини камайтиришга йўналтирилган янги усуллар ва технологиялар ишлабчиқиш муҳим вазифалардан бири хисобланади.
Ҳозирги кунда Республикамизда сув ресурсларидан, гидротехник иншоотларнинг сув хавзаларидан самарали фойдаланиш, сув омборлари ва иншоот тиндиргичлар фойдали хажмини сақлаб қолиш, уларни лойқадан тозалаш бўйича янги усуллар ва конструкциялар яратишга қаратилган кенг қамровли тадқиқотларамалгаоширилмокда. Ушбу йўналишда,сув ҳавзаларини лойка чўкиндилардан тозалашда янги энергия тежовчиқурилмаларни яратиш, такомиллаштириш ва уларнижорий этиш талабэтилмокда. 2017-2021 йилларда Узбекистан Республикасини янада ривожлантиришбўйича Ҳаракатлар стратегиясида, жумладан «иқтисодиётда энергия ва ресурслар сарфини камайтириш, ишлаб чиқаришга энергия тежайдиган технологияларни кенг жорий этиш, кайта тикланадиган энергия манбаларидан фойдаланишни кенгайтириш, иқтисодиёт тармокларида меҳнат унумдорлигини ошириш»1 вазифалари белгиланган. Мазкур вазифани амалга оширишда, жумладан сув хўжалиги иншоотларини лойиҳалаш, барпо этиш ва улардан самарали фойдаланиш учун лойқали оқимларнинг (дарё чўкиндилари) кувурлардаги ҳаракат усулларини такомиллаштириш, гидротехник иншоотларининг лойқа босишини олдини олиш тадбирларини ишлаб чикиш, хар хил нишабликдаги напорли қувурлардан фойдаланиб лойкадан тозалашнинг рационал усул ва технологияларини ишлабчиқиш муҳим аҳамият касб этмокда.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги ПФ - 4947 - сон «2017 - 2021 йилларда Узбекистан Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида»ги Фармони, 2017 йил 25 сентябрдаги ПҚ-3286-сон “Сув объектларини муҳофаза қилиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарори, 2013 йил 19 апрелдаги ПҚ-1958-сон “2013-2017 йиллар даврида суғориладиган ерларнинг мелиоратив ҳолатини янада яхшилаш ва сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш чора-тадбирлари тўғрисида” ги Қарори 2017 йил 27 ноябрдаги ПҚ-3405-сон “2018-2019 йилларда ирригациями ривожлантириш ва
суғориладиган ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш Давлат дастури тўғрисидаги” Қарори хамда мазкур фаолиятга тегишли бошқа меъёрий-ҳукуқий ҳужжатларда белгиланган вазифаларни амалга оширишга ушбу диссертация тадқиқоти маълум даражада хизмат қилади.
Тадқиқотнинг мақсади турли нишабли напорли кувурлар тизимида чўкиндилар узатилишини ва сув ҳавзаларидаги чўкиб колган лойкаларни гидротранспорт қилиштехнологияларини такомиллаштиришдан иборат.
Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
тескари нишабли қувурларда дарё чўкиндиларининг гидротранспортини таминлай оладиган струяли аппаратнинг янги конструкцияси ишлаб чиқилган;
тескари нишабли қувурларда дарё чўкиндиларини ташиш жараёнига оким энергиясининг таъсири гравитациянинг ва қувурнинг ўтказиш қобилияти ҳаракат тартибини ҳисобга олган ҳолда асосланган;
сув ҳавзаларини дарё чўкиндиларидан тозалаш учун ишлаб чиқилган струяли аппаратнинг конструктив параметрлари сув напорини ҳисобга олган ҳолда асосланган;
Хулоса
“Дарё чўкиндиларининг напорли тизимлардаги гидротранспорта” мавзусидаги фалсафа доктори (PhD) диссертацияси бўйича олиб борилган тадқиқотлар натижасида куйидаги хулосалар такдим этилади:
1. Икки фазали оким тадқиқотига багишланган ишларнинг тахдили асосида цилиндрик қувурлардаги оқим нишаблигини ҳисобга олувчи икки фазали оқим ҳаракати модели таклиф этилган. Натижада ишлаб чиқилган хисоблаш формулалари оқим параметрларининг қийматларини аниклаш имконини беради.
2. Окимларнинг энергетик характеристикаларини ҳисобга олган холда сув ҳавзаларини дарё чўкиндиларидан тозалаш учун струяли аппарат параметрлари асосланди. Струяли аппарат ишлаши учун катта энергия заҳирасига эга бўлган окимдан кичик энергияга эга бўлган окимга энергия ўтказа оладиган босимлар фарқини вужудга келтириш кераклиги аниқланди. Тадқиқотлар натижасида струяли аппарат контрукцияси ишлаб чикилди (Патент № ҒАР 00490). Бу струяли аппарат иншоотларни лойка босишини олдини олиш имконини беради.
3. Мавжуд маълумотлар, шунингдек махсус ўтказилган тажрибалар натижаларининг қайта ишлаш асосида струяли аппарат сарф, тезлик ва қаршилик коэффициентларининг Рейнольдс сонига боғликлиги аниқланди. Рейнольдс сонининг ўзгариш чегаралари куйидагича (Re=7000-50000). Натижада струяли аппарат гидравлик элементлари ҳаракат тартиби билан богланганлиги асосланди.
4. Тажриба натижаларини статистик қайта ишлаш асосида маҳаллий қаршиликларнинг муаллақ заррачалар ҳисобига Рейнольдс сонига боғлиқлик характери хар хил сўриш чукурликларида намоён этилди. Тадкикотлар натижасида сув хавзаларини дарё чўкиндиларидан тозалаш курилмаси ишлаб чиқилди. (Патент № ҒАР 00937). Бу гидроэлеватор иншоотларни лойка чўкиндиларидан тозалаш имконини беради.
5. Лойқали оким ҳарактининг струяли аппарат қувурларидаги критик тезлигини ҳисоблаш формуласи ишлаб чикилди:
_ l2gDw
6. Чўкинди заррачаларининг ҳаракати тўхтайдиган ва концентрация s = o бўладиган, сўриш қувуридаги ўртача тезлик, критик тезликдан кичик ,9<.9Л) бўладиган, нисбий напорнинг критик қиймати А < 0 75аникланДи- Натижада
//
лойка заррачаларини тескари нишабли қувурларда узатиш учун керакли напорни аниқлаш имкони яратилди.

239-243 105 0

ВОПРОСЫ ПРЕДВАРИТЕЛЬНОЙ ОБРАБОТКИ ИЗОБРАЖЕНИЙ ПОДПИСИ

Абдували Мухамадиев, Собиржон Раджабов, Олимжон Мирзаев, Наргиза Исмаиловa
В докладе обсуждаются вопросы предварительной обработки изображений подписи. Предложенные в работе алгоритмы предназначены для решения задач улучшения контраста изображений, подавления различных шумов и выделения контуров. Оценка работоспособности этих алгоритмов проверена при экспериментальных исследованиях по распознаванию подписи. Эти алгоритмы предварительной обработки можно использовать при создании систем распознавания объектов, представленных в виде изображения.
77-82 151 0

БЎСАҒАВИЙ ФУНКЦИЯЛАРГА АСОСЛАНГАН ТАНИБ ОЛИШ АЛГОРИТМЛАРИ

Гулмира Мирзаева
Бир неча 10 йиллар давомида тимсолларни таниб олиш соҳаси информатика ва информацион технологияларнинг кенг тарқалган йўналишлардан бири бўлиб қолмоқда. Охирги йилларда тимсолларни таниб олиш йўналишида олиб борилган тадқиқотларнинг натижаларидан фойдаланиб, ҳал қилинаётган амалий масалаларнинг сони ҳам узлуксиз ортиб бормоқда. Шунга қарамай, ҳозирги кунда белгилар фазоси ўлчамининг катталигини ҳисобга олган ҳолда таниб олиш алгоритмларини синтез қилиш муаммолари етарли даражада ўрганилмаган
146-153 137 0

БИОМЕТРИК АУТЕНТИФИКАЦИЯ УСУЛЛАРИ ВА УЛАРНИ СОЛИШТИРИШ

Мухаммад Нигматов
Мақолада киришни бошқариш ва назорат қилиш тизимларида биометрик аутентификация технологияларини яратиш ва қўллаш усуллари ҳамда мақсадлари муҳокама қилинган. Шахснинг статик ва динамик, физиологик хусусиятларига асосланган замонавий биометрик аутентификация воситаларининг таснифи, шунингдек, уларни амалга оширишнинг физик тамойиллари ва уларни қўллаш самарадорлигини статистик баҳолаш келтирилган.
1-52 74 0

Бензинли двигателлар инжекторли таъминот тизими эксплуатацион ишончлилигини ошириш

Бахром Қаюмов

Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурати. Дунё миқёсида автомобиль ишлаб чикарувчи компаниялари учун эксплуатация жараёнида автомобиль ва унинг қисмларини ишончлилигини ошириш муаммоси етакчи ўринни эгаллайди. «Дунё миқёсида умумий фойдаланишда бўлган автомобиллар сони бир миллиарддан»1 ортик эканлигини кўрсатмокда, бу борада ривожланган хорижий мамлакатларда, жумладан, АҚШ, Япония, Германия, Франция каби давлатларда автомобилларнинг бузилмасдан ишлаш кўрсаткичларини тизимли мониторингини олиб бориш зарурияти туғилди. Шу жиҳатдан автомобилларнинг конструкция элементларининг ресурсини прогноз қилиш ва эксплуатацион ишончлилигини, ҳамда рақобатбардошлигини оширишга хорижий мамлакатларда алоҳида эътибор каратилмокда.
Жаҳонда ишлаб чиқарилаётган автомобиллар ишончлилигини ошириш ва эксплуатацион харажатларни камайтириш, шунингдек автомобилни фойдаланиш жараёнидаги харажатларни камайтириш ҳисобига олинадиган катта иқтисодий самара олиш билан боғлиқлиги учун, автомобиллар ишончлилигини ошириш каби йўналишларда мақсадли илмий изланишларни амалга ошириш алоҳида аҳамият касб этмокда. Бу борада, эксплуатациядаги автомобиллар ишончлилик кўрсаткичларини ошириш натижасида бузилишлар сонини камайтириш, ресурсларни тежаш, ишдан чиқишларига таъсир қилувчи асосий омилларни аниқлаб, ишончлиликни лимитловчи элементларда содир бўладиган бўладиган ишдан чиқишлар қонуниятларини ишлаб чикиш ва моделлаштириш, эксприментал тадқиқотлар тажриба курилмаси ва усулларини ишлаб чикиш каби йўналишларда максадли илмий изланишларни амалга ошириш мухим вазифалардан бири хисобланади.
Республикамиз мустақилликка эришгач транспорт воситаларининг иш самарадорлиги ва ишончлилик кўрсаткичларини оширишга, сифат жиҳатидан такомиллашган автотранспорт воситаларидан фойдаланишга алоҳида эътибор каратилди. Бу борада автомобилни лойиҳалаш жараёнида конструктив ечимларни қўллаш оркали ишончлиликни ошириш усуллари ишлаб чиқилди. Шулар билан бир каторда бугунги кунда фойдаланилаётган автомобиллар сонининг кескин ошиши, фойдаланилаётган автомобилларга табиий-иқлимий ва йўл шароитлари таъсирини хисобга олиб, эксплуатацион чора тадбирлар оркали ишончлилик кўрсаткичларини ошириш масалаларини ҳал этишни талаб этилмоқда. 2017-2021 йилларда Узбекистан Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегиясида, жумладан « ... ички ва ташки бозорларда миллий товарларнинг рақобатбардошлигини таъминлаш, хизматлар кўрсатиш соҳасини жадал ривожлантириш ва бунда хизматларнинг замонавий турлари хисобига тубдан ўзгартириш, ...»2 вазифаси белгилаб берилган. Мазкур вазифани амалга ошириш, жумладан автомобиллар инжекторли таъминот тизими ишончлилик кўрсаткичларини ошириш усулларини ишлаб чикиш, хизмат кўрсатишни муддатларини аникловчи математик моделлаштириш конуниятларини такомиллаштириш бўйича илмий тадкикот ишлари олиб бориш мухим аҳамият касб этмокда.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги ПФ-4947-сон «Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида»ги Фармони, 2017 йил 1 июндаги ПҚ-3028-сон «2017 - 2021 йилларда автомобиль саноатини жадал ривожлантириш ва бошкарувини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Қарори, 2016 йил 26 февралдаги Вазирлар Махкамасининг 55-сон «2016 - 2020 йилларда хизматлар соҳасини ривожлантириш дастури тўғрисида»ги қарори ва ҳамда мазкур фаолиятга тегишли меъёрий-ҳуқуқий хужжатларда белгиланган вазифаларни амалга оширишга ушбу диссертация тадкикоти маълум даражада хизмат килади.
Тадқиқотнинг мақсади иссиқ йўл-иклим шароитида автомобиллар бензинли двигателларининг инжекторли таъминот тизими эксплуатацион ишончлилигини оширишдан иборат.
Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
инжекторли таъминот тизимининг ишончлилик кўрсаткичларининг таркалиш зичлигининг ўзгариш қонунияти атроф муҳит таъсирини хисобга олиш орқали такомиллаштирилган;
атроф муҳит таъсирида ёнилғининг оксидланиш тезлиги ўзгаришининг ишончлиликни лимитловчи элементлар бузилиш жадаллигига боғликлиги аникланган;
инжекторли таъминот тизими ресурсини прогнозлаш учун ишдан чикиш вактларининг микдорий қиймат ўзгаришлари аникланган;
ишончлиликни лимитловчи элементлар техник кўрсаткичларини ошириш учун техник хизмат кўрсатиш даврийлиги аникланган.
Хулоса
«Бензинли двигателлар инжекторли таъминот тизими эксплутацион ишончлилигини ошириш» мавзусидаги фалсафа доктори (PhD) диссертацияси бўйича олиб борилган тадқиқотлар натижалари асосида куйидаги хулосалар такдим этилди:
1. Юқори ҳарорат ва ҳавонинг чангдорлигида двигателдаги умумий ишдан чиқишлар микдорининг ярми таъминот тизимига тўғри келади. Таъминот тизими элементларининг 50 % дан ортик ишдан чикишлари ёнилғи аппаратуралари деталларида елим қатқалоқлар ҳосил бўлиши ва ёнилғининг ифлосланганлиги натижасида келиб чиқиши аниқланди. Шулардан келиб чикиб автомобилларнинг ёнилги таъминот тизими эксплуатацион ишончлилиги кўрсаткичларини баҳолаш усулларини қайта кўриб чиқиш лозим эканлигини кўрсатди.
2. Кузатув остида бўлган автомобиллар инжекторли таъминот тизими ишончлилиги бўйича статистик маълумотларни умумлаштириш ва таҳлил қилиш асосида нормал тақсимот конуни функциясига мос келувчи ишдан чикишларни тақсимот зичлиги қонунияти аниқланди, бу эса ўз навбатида ишончлиликни таъминлашни назарий асосларини танлаш имконини берди.
3. Сплайн-функциялар усулидан фойдаланиб, инжекторли таъминот тизими элементлари ишдан чиқишларини тақсимот зичлиги конуниятини аниқлаш усули ишлаб чиқилди. Бу усул амалдаги математик усулларга нисбатан аниқлик даражасини 19-25 % га оширди ва экспримент тадқиқотлар натижаларини таҳлил қилиш вақт сарфини ўртача 2 мартага камайтирди.
4. Бензинли двигателлар инжекторли таъминот тизими ишончлилигини лимитловчи элементлар инжектор ва ёнилги насоси эканлиги аникланди ва уларнинг ишлаш қобилиятига ташқи мухит ва ёнилгининг сифат кўрсаткичлари асосий таъсир ўтказади, яъни уларнинг ишдан чиқишини ёнилги таркибидаги механик ва табиий зарралар, ифлосланиш даражасини юкорилиги келтириб чикариши аникланди.
5. Эксприментал тадқиқотларни ўтказиш учун тажриба усули ва курилмаси ишлаб чиқилди, бунда ёнилгининг 40°С, 50°С ва 60°С даражаларида синовлар ўтказилганда, ҳарорат ва чанг микдорининг ортиши натижасида бензинларнинг оксидланиш жараёни тезлашиб, инжекторли таъминот тизимининг ишончлилик кўрсаткичлари 22-27 % га пасайишини аниклаш имконини берди. Ташки мухит таъсирида ёнилги оксидланиши хисобга олинган гамма тақсимот қонунияти функциясига К - корреляция коэффициента киритилди. Нисбий хатолик 3-14% ташкил қилиши аникланди.
6. Узбекистан Республикаси худуди шартли равишда 4 йўл-иқлимий минтакага бўлиниб, бензинли двигателлар инжекторли таъминот тизими эксплуатацион ишончлилиги кўрсаткичларининг микдорий баҳолашлари ўтказилди, бунда умумий ишдан чиқишларнинг жадаллиги минтақалар бўйича ҳар 1000 км га 0,03; 0,031; 0,036; 0,036 ишдан чикиш, ишдан чикишгача ўртача босиб ўтилган масофа эса - 33,2; 31,95; 27,97; 28,25 минг км ни ташкил килиши аникланди.
7. Инжекторли таъминот тизими ишончлилигини лимитловчи элементларга техник хизмат кўрсатиш даврийлиги эксплуатация минтакаларига мое равишда инжекторлар учун 14-20 минг км оралигида, ёнилги насоси 12-16 минг км босиб ўтилган масофа оралигида ўтказилиши тавсия этилди.
8. Тадкиқот килинаётган тизимда тавсия этилган техник хизмат кўрсатиш даврийлигидан фойдаланилганда бузилмасдан ишлаш кўрсаткичларини инжекторлар учун 12-17% га, ёнилги насослари учун 21-28% га ошириш имконини берди.
Бу эса ўз навбатида эҳтиёт қисмларга бўлган талабни камайтириб, автомобиллар ёнилги таъминот тизими хизмат муддатини 19 % оширади.
9. Ишлаб чикарилаётган автомобиллар ишончлилигини оширишга қаратилган илмий тадқиқот натижалари, маҳсулот рақобатбардошлигини оширишга йўналтирилган бўлиб, кутилаётган иқтисодий самара битта автомобилга 4700 сўм ва 20 000 дона автомобилга 94 000 000 (тўқсон тўрт миллион) сўм умумий йиллик иктисодий самара олиш имконини беради.

1-40 100 0

Альтернатив мотор ёнилциларидан фойдаланиш энерго-экологик самарадорлигининг илмий асослари

Бахтиёр Базаров

Тадьиьот объектлари: альтернатив мотор ёнилцилар, ички ёнув двигателлар, автотранспорт воситалари ва ыцзцалмас ьурилмалар.
Ишнинг максади: АЁ ишлайдиган АТВ ва ЬЬ двигателлари характеристикаларини ыисоблаш, таылил ьилиш ва такомиллаштириш йщли билан, замонавий технологиялардан фойдаланиб, уларни ишлатиш тизимларини тартибга келитирш орьали ЭЭК яхшилашнинг самарали услублари ва баыолашнинг илмий асосларини ишлаб чиьиш.
Тадьиьот усули: Ьщйилган маьсадга дунё двигателсозлигининг замонавий йщналишлари ыамда илгари бажарилган назарий ва экспериментал тадьиьотларни чуьур таылил ьилган ва умумлаштирган холда, тизимли таылилни щз ичига олувчи услублар мажмуасидан фойдаланувчи ЭЫМ ни ыцллайдиган математик-статик услуб ёрдамида назарий тадьиьотлар олиб бориш, чет элда ва Ватанимизда ишлаб чиьарилган замонавий щлчов аппаратлари асосида лаборатория, йщл ва эксплуатацион тадьиьотлар мажмуасини бажарган холда эришилади.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилилиги: Ишнинг илмий янгилилиги ьуйидагича:
ИЁДда альтернатив мотор ёнилциларидан фойдаланиш энерго-экологик самарадорлигининг комплекс тахлил услуби;
альтернатив мотор ёнилциларидан фойдаланишнинг энерго-экологик самарадорлигини баыоловчи кщрсатгичларини шакллантириш услуби;
- шакллантирилган альтернатив мотор ёнилциларининг классификацияси;
альтернатив мотор ёнилциларида ишлайдиган ИёД ташьи тезлик
характеристикаларини ыисоблаш, моделлаштириш ва башорат ьилиш услуби; -альтернатив мотор ёнилциларидан фойдаланадиган ИёД ишчи циклининг асосий кщрсатгичларини ыисоблаш услуби;
альтернатив мотор ёнилциларидан фойдаланишнинг энерго-экологик самарадорлигини ошириш учун тадбирлар(газ-ыаво аралашмаси газодинамик ыолатининг бошьарилиши; газ ёнилциси чиьиш босимининг рационал ьийматини щрнатилиши; газ-суюь тизимидан фойдаланиш; янги турдаги нейтрализатор-катали-затордан фойдаланиш; газдизел тизимида сиьиш даражасини сунъий камайтириш ва маълум иш режимларида ишлатилган газлардан ьайта фойдаланиш);
-истиьболли альтернатив мотор ёнилцилар ва ИЁД ишлашининг янги усуллари башорати.
Амалий аыамияти: - турли ёнилциларда ишлайдиган ИЁД ТТХ ыисобининг услуби;
- альтернатив мотор ёнилциларини иерархия таркибли тизимда ишлатиш ва баыолаш услуби;
- альтернатив ёнилциларини «ё-ИёД-АТВ ва ЬЬ-К-ИМ-Д-Д» тизими иерархиясининг турли босьичларида ишлатишнинг баыолаш меёрларини танлаш услуби;
- Аё ишлайдиган ва ИГ заыарлилигини камайтиришнинг турли тизимлари билан таъминланган ИЁД синаш тизимлари;
- маълумот материаллари, дарсликлар ва щьув ыцлланмалари, меёрий хужжатлар (ГОСТ, СП, ТУ, РД) АТВ ва ЬЬ учун ГБУ конструктив ишланмалари ыамда уларга ТХ ва Т, диагностика ьилиш учун ишланмалар яратишда ишлатадиган мотор Аё маълумот базаси.
Тадбиь этиш даражаси ва иьтисодий самарадорлиги: Автомобил газ баллонли ускуналар кщрсатгичларини такомиллаштириш бщйича ишлаб чиьилган таклифлар Щзбекистон автомобил ва дарё транспорти» агентлиги Навоий тоц-металлургия комбинати, «САГА» КПФ ва бошьалар томонидан ьабул ьилинган ва ишлатилмоьда.
Щзбекистон учун 1.3 млн. тонна нефть ёнилциларини альтернатив мотор ёьилцилари билан алмаштириш бир йилда 455 млрд. сум иьтисодий Самара келтиради.
Ыцллашни(фойдаланиш) соыаси: автомобилсозлик, двигателсозлик, автомобил транспорти, илмий-тадьиьот ишлари.

1-73 35 0

Автомобиль-йўллар комплексининг ҳаво муҳитига таъсирини баҳолаш

Мария Радкевич

Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурати. Ҳозирги даврда дунёда саноатнинг жадал ривожланиши ва автомобиллар сонининг ўсиши натижасида атмосфера хавосининг ифлосланиши ортиб бораётганлиги глобал микёсдаги муаммолардан бири ҳисобланади. Автомобиль транспорта ва транспорт инфратузилмаси корхоналари атмосфера хавосини токсик ва иссиқхона газлари билан ифлослантирувчи асосий манбалардан хисобланади. Ҳозирда жаҳонда бир миллиарддан ортиқ автомобиль мавжуд бўлиб, атмосферага чикарилаётган иссиқхона газлар ажратмаларнинг 13 фоизини автомобиль транспортининг улуши ташкил килади*. Атмосферага иссиқхона ва бошқа газларни чиқарилишини камайтириш глобал муаммо бўлиб, уни хал қилиш учун биринчи навбатда ажратмаларнинг микдорини аник бахолаш масаласини ҳал қилиш зарур.
Мамлакатимиз мустақилликка эришгандан сўнг республикада атроф муҳит муҳофазаси масалаларига алоҳида эътибор қаратилмокда. Иқтисодиётнинг барча тармоқлари каби табиатни муҳофаза қилиш соҳасида хам кенг қамровли ислоҳатлар амалга оширилмокда. Мунтазам равишда муайян даврларга мўлжалланган атроф муҳит муҳофазаси бўйича ҳаракатлар дастури кабул қилиниб, амалга ошириб келинмокда.
Автомобил-йўл тизимининг тез ривожланиши ва атроф муҳит ҳолатининг ўзгариб бориши шароитида мавжуд инвентаризация усулларини атмосферага чикарилаётган иссиқхона ва бошқа газлар ажратмаларини хисобга олган ҳолда такомиллаштирилиши атроф муҳитни экологик мониторинги самарадорлигини янада ошириш имкониятини яратади. Баркарор ижтимоий-иқтисодий ривожланиш шароитида «йўл-автомобиль» комплексидан атмосферага чиқариладиган иссикхона газлари ва бошка зарарли моддаларни инвентаризация қилиш ва экологик мониторингини тизимини ташкил этиш усулларини янада такомиллаштириш долзарб муаммо бўлиб, унинг ҳал этилиши мухим илмий-амалий ахамият касб этади.
Узбекистан Республикаси Вазирлар Махкамасининг 2000 йил 9 октябрдаги 389-сон «1999-2005 йилларда Узбекистан Республикасининг атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ишлари дастурини амалга ошириш масалалари тўғрисида»ги, 2008 йил 19 сентябрдаги 212-сон «2008-2012 йилларда Узбекистан Республикасида атроф муҳит муҳофазаси бўйича харакатлар дастури тўғрисида»ги, 2011 йил 31 октябрдаги 292-сон «2011-2015 йилларда Узбекистан Республикасида атроф табиий муҳит давлат мониторинги дастурини тасдиқлаш тўғрисида»ги карорлари ҳамда Вазирлар Махкамасининг 2013 йил 27 майдаги 142-сон карори билан тасдикланган «2013-2017 йилларда Узбекистан Республикасида атроф мухит мухофазаси бўйича харакатлар дастури»да белгиланган вазифаларни муайян даражада хал этишга мазкур диссертация тадқиқоти хизмат килади.
Тадқиқотнинг мақсади йўл қопламаси ҳолати билан боғлиқ равишда «йўл-автомобиль» тизимининг атмосфера ҳавоси муҳитига таъсирини баҳолаш усулини такомиллаштиришдан иборат.
Тадқиқотнинг ил мин янгилиги қуйидагилардан иборат:
«йўл-автомобиль» тизимидан атмосферага чикариладиган газларнинг мониторинги усули йўл копламаси ҳолати ва транспорт окими параметрлари асосида такомиллаштирилган;
автомобиль йўллари ҳолатини аниқлаш усули йўл копламаси ҳолатига дифференциаллашув ва атроф-муҳитнинг иссикхона заҳарли газлари билан ифлосланиши параметрларини ҳисобга олган ҳолда такомиллаштирилган;
автомобиль-йўл комплексидан атмосферага чикариладиган иссикхона газларининг ялпи микдорини бахолаш усули ишлаб чикилган;
йўл қопламаларининг текислиги, едирилишга чидамлилиги, мустаҳкамлиги ва тўшама параметрларини ҳисобга олган холда йўлларнинг транспорт-эксплуатацион хусусиятлари АЙК ажратмаларини бахолаш мезони сифатида асослаб берилган.
ХУЛОСА
Амалга оширилган назарий ва экспериментал тадқикотлар куйидаги хулосаларни қилишга имконият беради:
1. Иўлнинг ҳаёт цикли давомидаги йўл копламаси ҳолатининг ўзгаришини, транспорт окими холатини ва унинг атмосферага чиқарадиган ажратмалари микдорининг ўзгаришини тизимли тахдил килиш асосида экологик мониторинг тизимининг таркиби хамда прогнозлаш ва бошкариш кичик тизимлари ишлаб чиқилди. Мониторинг объектларини кластерли танлашдан фойдаланиш ва экологик баҳолашни ўтказиш учун билвосита кўрсаткич - йўл копламаси текислигидан фойдаланиш таклиф этилди.
2. Автомобилнинг йўл қўйилган тезлигининг йўл копламаси текислигига математик боғликлиги аниқлаштирилди.
3. Ракамли эксперимент асосида йўл копламаси текислиги билан автойўл комплексининг турли жараёнларидаги ажратмалар ўртасидаги корреляцион боғлиқлик аниқланди. Компьютерда моделлаштириш ва Ньютон усули бўйича интерполяция ёрдамида йўл копламаси текислиги, транспорт воситалари ҳаракатининг жадаллиги ва автойўл комплекси ажратмалари кўрсаткичларини богловчи математик модель ишлаб чиқилди. Қопламасининг ҳолати кониқарсиз бўлган йўллардан фойдаланиш ажратмаларнинг жиддий кўпайишига олиб келиши аникланди. (йўл копламаси текислиги IRI 10 бўлганда, IRI 5 бўлгандагига Караганда ажратмалар микдори 16 %га ортади).
4. Йўл копламаси ҳолатини ва транспорт окимини назорат килишга асосланган «йўл-автомобиль» тизими ажратмалари мониторингини ўтказишнинг принципиал янги усули ишлаб чиқилди. Мазкур усул асосида Ўзбекистондаги умумий истеъмолда бўлган йўллар учуй «йўл-автомобиль» тизими чикарадиган иссикхона газларини мониторинги ва инвентаризациясини ўтказиш услуби яратилди. Ажратмаларни инвентаризация қилиш ҳамда ажратмаларнинг меъёрдан ошишини кайд этиш мақсадида таклиф этилган йўлларнинг мониторингини ўтказиш усули ҳозирги вактда қўлланилиши мумкин, шунингдек автомобиль конструкциялари, ишлатиладиган ёнилғи ва йўл таъмирлаш технологияларининг ўзгариб боришига караб ишлаб чиқиладиган янги услубларни тузишда методологик база вазифасини ўташи мумкин.
5. Автомобиль йўллари ҳолатининг экологик-иктисодий оптимумини топишни таъминлайдиган интеграл модель модификация килинди. Асфальт-бетон йўлларнинг ҳаётий цикли давомида атроф муҳитга келтириладиган зарар аникланди ва у тахминан 105893500 АҚШ долл./йилни ташкил этади.
6. Ишлаб чиқилган тавсияларни тадбик этилгандаги иктисодий-экологик самарадорлик қўйидагича: 5000... 10000 авт/сут харакат жадаллигида, капитал турдаги қопламали йўллар учун 99,2...392,2 АҚШ долл./км-йил; 3000...4400 авт/сут харакат жадаллигида, енгиллаштирилагн турдаги йўллар учун 248,7...407,5 АҚШ долл./км-йил.

1-24 70 0

Автомобиль транспортини ишлатиш” ихтисослиги бўйича “Қамчиқ” довони орқали нефт махсулотарини ташишда транспорт воситаарининг ишончлиигини ошириш

Тохиржон Шарафутдинов

Тадкикот объектлари: “Қамчиқ” довопи оркали нефт махсулотларини ташийдиган транспорт воситалари-тадкикот объекта, уларнинг ишончлиигипи ошириш эса предмета хисоблапади.
Ишнинг максадн: “Қамчиқ” довопи оркали пефт махсулотарипи ташишда транспорт воситаларипипг копструкциясипи такомиллаштириш ва эксплуатацией ишончлиигипи ошириш хисобига автомобиллар техник эксплуатация™ самарадорлигига эришиш.
Тадкикот методларн: харакат таркибининг эксплуатацией хусусиятларипи тадкик килиш ва ишончлилик курсаткичлари хусусиятларипи пазарий ва экспримептал тадкикотларига асослапгап.
Эксперимептлар тадкикотлар автомобилларни назорат остида эксплуатация килиш услуби билан реал шароитларда ўтказилди ва натижаларга ишлов беришда математик статистикадан фойдаланилди.
Олннган натижалар ва уларнинг янгилигн: Бажарилган тадкикотлар асосида ишончлиликни ошириш ва конструкцияпи такомиллаштириш хисобига автомобиллар техник эксплуатация™ самарадорлигини ошириш бўйича илмий - амалий масалалари уз ечимини топди.
Амалий ахамиятн:
Ford Cargo-1827, МАЗ-642208-020 ва ISUZU-EXZ51K
автошатакчиларпипг эксплуатацией хусусиятлари ва уларнинг кийматларипи аниклаш бўйича пазарий ва эксперимептал тадкикотларга асосланган “Қамчиқ” доводи оркали нефт махсулотарипи ташиш учун конструкциянинг мослашувини ва харакат таркибиии танлаш услуби ишлаб чикилган;
- Ford Cargo - 1827 ва МАЗ-642208-020 автошатакчиларпипг ишончлилик хусусиятлари кўрсаткичлари аникланди ва ишончлилик харитаси ишлаб чикилди;
- тог шароитида эксплуатация килишда ҳаракат таркиби конструкцияси такомиллаштирилди;
- автомобилга техник химат кўрсатиш ва таъмирлаш технологик жараёнлари такомиллаштирилди.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: харакат таркиби кострукциясини такомиллаштириш бўйича таклифларни “СамАвто” ва “МАЗ” ишлаб чикариш заводлари кабул килди. Автомобилга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш техиологик жараёплари такомиллаштириш бўйича ишланмалар Фарғоиа НҚИЗ “Автопефттранс” АТЖ фаолиятига тадбик этилди.
Ишланмаларнинг йиллик самарадорлиги 54,66 млп. сўмни ташкил этди.
Шунингдек тадкикот патижалари магистрлар тайёрлаш ўкув жараёнинииг 5А521205 “Автомобиллар ва автомобиль хўжалиги” мутахасисликлари учуп автотранспорт сохаси корхоналари ишлаб чикариш техника базаси фанини ўрганишда ва “Автонефттранс”АТЖ мухандис техник ходимларини малакасини ошириш курсларида фойдаланилмоқда.
Қўлланиш (фойдаланиш) сохаси: Автомобил транспорта.

302-305 109 0

Автомобиль йўлларига эътибор

Saydulloxon Akbarov, Bahriddin Mahmudov

Ушбу мақолада мамлакатимизда автомобиль йўлларига кўйиладиган стандарт ва норматив-ҳуқуқий талаблар ҳамда ривожланган давлатлардаги автомобиль йўлларига кўйиладиган талаблар хақида маълумотлар ёритилган.

1-21 74 0

Автомобилларнинг ишлаш шароитини ҳисобга олган ҳолда техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш меъёрларини бошқариш

Арифходжа Алиходжаев

Тадқиқот объектлари: муайян ишлаш шароитида эксплуатация қилинаётган автомобиллар бўйича ТХК даврийлиги ҳамда ТХК ваТ иш ҳажми.
Пиши in мақсади: ТХК ва Т меъёрларини ишлаш шароитини ҳисобга олиб мослаштириш, профилактик ишлар ўтказишни режалаштиришни такомиллаштириш ҳисобига автомобиллар техник эксплуатацияси самарадорлигини ошириш.
Тадқиқот усули: назарий тадкикотлар автомобилларга ТХК ва Т тизимини ташкил этилиш конуниятларига, тизимли таҳлил услубига асосланган, экспериментлар эксплуатацияда назорат қилиш ва натижаларга математик ишлов бериш усулларида олиб борилди.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: мослашув даврини ҳисобга олиб, АТКнинг ТХК ва Т бўйича ишлаб чиқариш дастурини технологик хисоблаш услубияти, АТК ТИКнинг солиштирма кийматларини ҳисоблаш бўйича математик модел, автомобилларни мослашув даври ва эксплуатация бошидан бери юрган йўлларини ҳисобга олиб, ТХК даврийлигини ўрнатиш услуби, МАЗ-642208 ва Ford Cargo-1827 автопоездлари учун 1-ТХК, 2-ТХК ва мавсумий хизмат кўрсатиш тартиботлари ишлаб чикилди.
Амалий ахамият: АТКнинг ТХК ва Т бўйича ишлаб чиқариш дастурининг технологик ҳисоби услуби такомиллаштирилди. Автомобилларни мослашув даври ва эксплуатация бошидан бери юрган йўлларини ҳисобга олиб, ТХК ни ўтказишни режалаштириш услуби, ишлаш шароитини ҳисобга олган холда МАЗ-642208 ва Ford Cargo-1827 автопоездларига ТХК бўйича корхона стандарта ишлаб чикилди.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: ТХК тартиботи “Автонефттранс” АТКда татбик этилди, йиллик иқтисодий самара 23,6 млн. сўмни ташкил этди. АТКни қайта куришнинг такомиллаштирилган услуби ОТМК АТБ 3- автокорхонаси ва “Узнефтмаҳсулот” АК Уйчи нефтебазаси УК ни кайта куришда қўлланилди ва бакалавр хамда магистрларни ўкув жараёнига татбик этилди.
Қўлланиш (фойдаланиш) сохаси: Автомобил транспорти.

32-39 177 0

АВТОМАТИЗИРОВАННАЯ СИСТЕМА УЧЕТА ЗАПАСОВ НА СКЛАДЕ ВАГОННОГО ДЕПО

Толаниддин Нурмухамедов, Жавлон Гулямов
В работе рассматриваются вопросы оптимального размещения товарно-материальных ценностей в вагонном депо. Акционерного общества «Узтемирйулйуловчи». Были представлены схемы структуры разрабатываемой системы, базы данных информационной системы склада вагонного депо. Разработана модульная система оптимального размещения товаров на складе вагонного депо ВЧД-2. Согласно разработанной структуры модуля размещения товаров приведена база данных состоящая из 12 таблиц. Автоматизированная информационная система учета товаров на складе депо организуется по модульной структуре. Приводится описание программной реализации автоматизированной системы оптимального размещения товаров на складе. Приведены алгоритмы размещения и примеры интерфейса разработанного программного средства.
26-31 167 0

АВТОМАТИЗАЦИЯ ТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ ПРОЦЕССОВ СКЛАДА ВАГОННОГО ДЕПО

Толаниддин Нурмухамедов, Жавлон Гулямов
В статье рассматриваются вопросы рациональной организации складского процесса хранения товарно-материальных ценностей, последовательное выполнение складских операций, совершенствование организации труда и технологических решений, эффективное использование различного оборудования, задействованного при выполнении технологических операций на складе вагонного депо Акционерного общества «Узтемирйулйуловчи». Рассмотрены вопросы создания базы данных хранения товаров, эффективная система организации учетной их записи. Разработана ER-диаграмма базы данных складского учета запасных частей и комплектующих. Определены функции и процедуры для работы с данными БД по комплектующим и запасным частям размещенных на складе вагонного депо.
209-214 117 0

«Impact of the coronavirus pandemic on the transport and transit economy of the Republic of Uzbekistan: measures taken and new opportunities»

Sitora Primova
The article examines the impact of the pandemic on the transport and transit economy of Uzbekistan, analyzes the problems that
arose as a result of the pandemic and measures taken by the state during the crisis period. Positive developments in the transit economy were also noted, such as the activation of the transition to digitalization, the new transport corridor and the strengthening of integration of the Central Asian countries
198-201 180 0

ZAMONAVIY MA’LUMOTLAR BAZASI VA ULARNING TASNIFI

Malohat Gulyamova
Maqolada ma’lumotlar bazasining zamonaviy turlari o‘rganib chiqildi, ularning afzalliklari va kamchiliklari ko‘rildi hamda bayon etildi.
89-92 179 0

XODIMLAR BO‘LIMI FAOLIYATI UCHUN DASTURIY TA’MINOT ISHLAB CHIQISH (O‘TY AJ “QUYUV-MEXANIKA ZAVODI” MISOLIDA)

Farangiz Julibekova, Marat Aliyev
Xodimlar bo‘limi faoliyatini avtomatlashtirish, xodimlarning ma’lumotlar omborini yaratish va boshqarish, xodimlar haqida mos hisobotlarni yaratish.
98-100 230 0

VEB-SAYTLARDA KIBER XAVFSIZLIKNI TA’MINLASH CHORALARI

Olim Mirzayev, G‘ayrat Muhammadiyev
Veb-sahifalar gipermatnni uzatish protokoli (HTTP) va shifrlash (HTTP Secure) xavfsizlik mexanizmlaridan foydalanadi. Veb-saytning internet olamidagi roli muhim ahamiyatga ega. Shuning uchun raqamli jinoyatlarning oldini olish uchun veb-saytlarning xavfsizligini ta’minlash talab qilinadi. Jinoyatchilar odamlar bilmagan har qanday vaziyatlarni nishonga olishadi. Kopchilikka ta’sir qiladigan muhim veb-saytlar bank, davlat, savdo va boshqa kabilar uchun xavfsizlik o‘ta muhim. Samarali xavfsizlik dasturi xabardorlik, oldini olish, aniqlash, o‘lchash kabilarxavfnikamaytirish uchun xizmat qiladi. Mukammalxavfsizlik degan narsa yoq va qat’iyatlihujumchi mag‘lub bo‘lishiyokideyarli chetlab o‘tish yo‘lini topishimumkin.
17-20 449 0

USING NEW SITE TEMPLATES BASED ON MS SHAREPOINT

Lola Xalmedova, Ravshan Aliev
This article discusses the use of new site templates for organizational data based on MS SharePoint. Features and capabilities of MS SharePoint, which is used on the basis of new site templates, are presented.