MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
300
PROFESSIONAL TAʼLIM MUASSASALARIDA CHET TILINI
OʼQITISHNING DOLZARB MUAMMOLARI
Isroilova Shoxsanam Azizbek qizi
Andijon davlat chet tillar instituti, Xorijiy til va adabiyoti fakulteti,
2-kurs talabasi
Annotatsiya: Ushbu maqolada chet tili o‘qitish jarayonida duch kelinadigan
muammolar, jumladan, malakali o‘qituvchilar yetishmasligi, dasturiy taʼminotning
kamchiliklari,
talabalar
motivatsiyasining
pasayishi,
samarali
o‘qitish
metodologiyalarining yetarli emasligi va texnologik to‘sqinliklar o‘rganiladi.
Annotation: this article explores the problems faced in the teaching process of
a foreign language, including lack of qualified teachers, software deficiencies,
decreased student motivation, inadequate effective teaching methodologies, and
technological disruptions.
Аннотация: В этой статье рассматриваются проблемы, с которыми
сталкивается
обучение
иностранному
языку,
включая
нехватку
квалифицированных учителей, недостатки программного обеспечения,
снижение мотивации учащихся, неадекватность эффективных методик
обучения и технологические препятствия.
Kalit so‘zlar: motivatsiyasi, chet tilini o‘qitish, professional ta’lim, o‘qituvchi
malakasi, dasturiy ta’minot, talaba motivatsiyasi, o‘qitish metodologiyalari, ta’limda
texnologiya.
Keywords: motivation, teaching a foreign language, professional education,
teacher qualifications, software, student motivation, teaching methodologies,
technology in education.
Ключевые слова: мотивация, преподавание иностранного языка,
профессиональное
образование,
квалификация
учителя,
программное
обеспечение, мотивация учащихся, методики обучения, технологии в
образовании.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
301
Chet tilini o'rganish nafaqat o'quv intizomi, balki zamonaviy hayotning
ajralmas qismi sifatida qaralishi kerak. Chet tillarni bilish, xususan ingliz tilini, inson
hayotida muhim o'rin tutadi, chunki bu til xalqaro aloqa, ta'lim va kasbiy faoliyat uchun
keng imkoniyatlar yaratadi.
Hozirgi globallashuv davrida chet tillarni bilishning ahamiyati ortib bormoqda.
Chet tillar, jumladan ingliz tili, turli sohalarda shaxsiy va kasbiy muvaffaqiyatga
erishish uchun zarur bo'lgan ko'plab imkoniyatlarni ochib beradi:
Aloqa:
Chet tillar turli mamlakatlar va madaniyatlar vakillari bilan muloqot
qilish imkonini beradi. Bu xalqaro do'stlik, hamkorlik va tushunishni rivojlantirishga
yordam beradi.
Ta'lim:
Chet tillarni bilish xorijiy universitetlarda o'qish, xalqaro
konferentsiyalarda ishtirok etish va ilmiy adabiyotlarni o'qish imkoniyatini beradi.
Karyera:
Ko'pgina ish beruvchilar chet tillarni biladigan nomzodlarni afzal
ko'rishadi, ayniqsa xalqaro kompaniyalarda. Rus tilini bilish, ayniqsa, Markaziy Osiyo
va Sharqiy Evropa mamlakatlarida katta afzallik beradi.
Madaniyat:
Chet tillar boshqa madaniyatlarni tushunish va qadrlash imkonini
beradi. Bu adabiyot, musiqa, kino va boshqa san'at asarlaridan bahramand bo'lish
imkoniyatini kengaytiradi.
Ta’lim muassasalarining roli:
Umumta'lim maktablari va professional ta’lim
muassasalarida
o'qituvchilarning
maqsadi
o'quvchilarning
kommunikativ
kompetentsiyasini va uning tarkibiy qismlarini rivojlantirishdir. Bu quyidagi
ko‘nikmalarni o‘'z ichiga oladi:
Lingvistik kompetentsiya:
Tilning grammatik va leksik qoidalarini
bilish.
Sotsiolingvistik kompetentsiya:
Tilni ijtimoiy vaziyatga mos ravishda
ishlatish qobiliyati.
Diskursiv kompetentsiya:
Matnni yaratish va tushunish qobiliyati.
Strategik kompetentsiya:
Aloqa muvaffaqiyatsiz bo'lganda, uni bartaraf
etish strategiyalarini qo'llash qobiliyati.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
302
Sotsiokultural kompetensiya:
Boshqa madaniyatning xususiyatlarini
bilish va ularni aloqa jarayonida hisobga olish.
Professional taʼlim muassasalarida chet tillarini zamon talablariga mos
ravishda oʻqitish muhim ahamiyatga ega. Globalizatsiya va axborot
texnologiyalarining rivojlanishi tufayli, chet tilini bilish nafaqat bilim sifatida, balki
professional faoliyatda ham zarur bo‘lib qolmoqda. Biroq, professional taʼlim
muassasalarida chet tilini o‘qitishda bir qator dolzarb muammolar mavjud.
Malakali oʼqituvchilar yetishmasligi.
Professional taʼlim muassasalarida
malakali o‘qituvchilarning yetishmasligi asosiy muammolaridan biridir. Chet tilini
o‘qitishga qabul qilingan o‘qituvchilarning ko‘pchiligi o‘z sohasida yetarlicha
tajribaga ega bo‘lmasligi, shuningdek, pedagogik ko‘nikmalarning yo‘qligi taʼlim
sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. O‘qituvchilarning malakasini oshirish uchun muntazam
ravishda seminarlar, treninglar va malaka oshirish kurslari o‘tkazish zarur.
Dasturiy taʼminotning kamchiliklari.
Ko‘plab taʼlim muassasalari o‘z dastur
va materiallarini o‘z ehtiyojlariga mos kelmaydigan holda tayyorlaydilar. Ushbu
dasturlarda professional faoliyat bilan yuzma-yuz kelmasa kerak, bu esa talabalarning
o‘qitishda motivatsiyasini kamaytiradi. Dasturiy taʼminotni takomillashtirish,
zamonaviy taʼlim metodologiyalarini qo‘shish va talabalar ehtiyojlariga mos dasturni
yaratilishi muhimdir.
Talabalar motivatsiyasi.
O‘qitish jarayonida talabalar motivatsiyasi muhim rol
o‘ynaydi. Biroq, ko‘plab talabalar chet tilini o‘rganishdan qochishadi yoki buni
majburiyat sifatida qabul qilishadi. Motivatsiyaning pastligi, o‘qituvchilar va taʼlim
muassasalari uchun o‘ta muammoli vaziyatni tug‘diradi. Talabalar motivatsiyasini
oshirish maqsadida loyihalar, amaliy mashg‘ulotlar va katta o‘qitish tadbirlari
o‘tkazilishi zarur.
Samarali o‘qitish metodologiyalari.
An’anaviy o‘qitish uslublari ko‘pincha
talabalar ehtiyojlarini qondira olmaydi. Innovatsion metodologiyalar — kooperativ
o‘qitish, loyiha asosidagi o‘qitish va kontekstdan kelib chiqib o‘qitish kabi usullar
talabalarni faol ishtirok etishga rag‘batlantirishi mumkin. Shuningdek, o‘qituvchi va
talaba o‘rtasidagi interaktiv muhitni yaratish ham juda muhimdir.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–3_ Май –2025
303
Texnologik to‘sqinliklar.
Zamonaviy texnologiyalar chet tilini o‘qitishni
sezilarli darajada yaxshilashi mumkin. Biroq, ko‘plab muassasalarda texnologik
vositalarga kirishda va ularni samarali ishlatishda qiyinchiliklar mavjud. Ta'lim
muassasalari zamonaviy texnologiyalarni o‘rganish va ulardan foydalanish bo‘yicha
ko‘plab tadbirlar o‘tkazishlari lozim.
Xulosa
Chet tilini professional taʼlim muassasalarida o‘qitish jarayonida yuqorida
keltirilgan muammolarga e’tibor berilishi zarur. Malakali o‘qituvchilar tayyorlash,
dasturiy taʼminotni yangilash, talabalar motivatsiyasini oshirish, innovatsion o‘qitish
metodologiyalarini qo‘llash va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish orqali taʼlim
muassasalari sifatini oshirishda katta ijobiy o‘zgarishlarga erishish mumkin.
Ta'limning
sifatini
oshirish
esa,
oxir-oqibatda,
kelajakda
raqobatbardosh
mutaxassislarga aylanish imkonini beradi.
Shuningdek, chet tillarni, xususan ingliz
tilini o'rganish, nafaqat o'quv intizomi, balki har bir inson uchun zaruriy hayotiy
ko'nikmadir. Ta'lim muassasalari o'quvchilarda ushbu ko'nikmalarni rivojlantirish
orqali ularning kelajakda muvaffaqiyatli bo'lishlariga yordam beradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Hall, G., & Hewings, A. (2018). Curriculum Design for the Language Classroom.
Cambridge University Press.
2. Eagly, A. H., & Wood, W. (1999). The origins of behavior in social norms. Journal
of Social Issues, 55(4), 805-822.
3. Ortega, L. (2009). Understanding Second Language Acquisition. Hodder Education.
4. McCarthy, M. (1990). Vocabulary. Oxford University Press.
5. Huang, H. (2010). The role of technology in language education: A review of the
current literature. Educational Technology Research and Development, 58(3), 465-
482.
