All articles

37-40 193 0

Ҳаракат ва таянч аъзолар тизимини анатомо-физиологик хусусиятлари ўрганишда инновацион технологиялар

A Ilyasov, D Khamidova
Кадрлар тайѐрлашнинг миллий дастури" ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг таълим тарбия ва кадрлар тайѐрлаш тизимини тубдан ислох
қилиш, баркамол авлодни воуага йетказиш тўғрисидаги фармонлари ушбу соҳадаги ислоҳотлар учун асос бўлиб хизмат қилмоқда. Одам анатомияси фанини ўқитилишининг асосий мақсади - талабаларга одам организмининг тузилиши, органларнинг фаолиятини тушунтириш орқали табиат ва инсон ўртасидаги муносабатларни тў-ри, изчил шакллантиришдан иборат. Бу фанни ўқитиш давомида талаба инсон аъзоларининг асосий систематик гуруҳлари, уларнинг инсон ҳаѐтидаги аҳамияти, касалликларини келтириб чиқарувчи омиллар ва уларни олдини олиш тў-рисидаги билимларга эга бўлишади
121-129 50 0

Қўшилиб келгaн aбдоминaл пaтология вa қорин чуррaлaридa хирургик ёндaшувлaрни тaктик-техник aспектлaри

Diyor Abdurakhmanov, Zafar Kurbaniyazov, Bobosher Mardonov, Salim Davlatov

Вентрал чурра касаллигига чалинган 197 беморни жарроҳлик даволаш натижалари таҳлил қилинди, шундан 104 (52,8%) беморга бир вақтнинг ўзида қорин бўшлиғи аъзоларининг ва қорин олд деворининг жарроҳлик патологиясини коррекциялаш бўйича симултан операциялар ўтказилди. Беморларнинг 20,1% га операциянинг симултан босқичи алоҳида минилапаротомик йўл билан амалга оширилди. Шундан таранглашган аллопластика усуллари 48,2% га, таранглашмаган - 51,8% га ва беморларнинг 26,4% да дерматолипидектомия қилинган. Вентрал чурра касаллиги билан оғриган беморларда қорин девори ва қорин бўшлиғи аъзоларига симултан операцияларни ўтказишда стресс гормонларининг даражасини ўрганиш шуни кўрсатдики, жарроҳлик агрессия даражасига ва операция давомийлигига қорин олд деворининг пластикасининг "таранглашган" усули кўпроқ таъсир кўрсатди. Қорин бўшлиғи аъзоларининг патологиясини коррексиялаш бўйича операция етапи стресс гормонлари даражасига сезиларли таъсир кўрсатмади.

77-80 191 0

Қорақалпоғистонда аҳолининг сув таъминоти тизимини молиялаштириш муаммолари

Sh Iskandarova, S Gulyamov, I Usmanov, M Khasanova

Қорақалпоғистонда сув таъминоти ва чучук сувнинг ягона манбаи бўлган Амударё дарёси бошидан охиригача ифлосланишга дучор бўлмоқда. Қорақалпоғистон Республикаси атрофидаги ер усти сувлари суғориладиган ерлардан пестицидлар, ноорганик ўғитлар билан ифлосланган минерализацияси кўпайган сувларнинг Амударёга қайтиши, шунингдек, Амударёнинг юқори ва ўрта оқимидан тозаланмаган ва етарли даражада тозаланмаган саноат ва маиший оқава сувларнинг чиқиши туфайли ифлосланмоқда

110-112 196 0

Қорақалпоғистон республикасида оналикни ва болаликни муҳофаза қилиш тизимида эришилган ютуқлар

D Bikbaeva
Коракалпогистон Республикаси согликни саклаш вазирлиги тизимида Республика ихтисослаштирилган Акушерлик ва гинекология илмий Амалий медицина маркази Нукус филиали, Республика болалар куп тармок тиббиёг маркази, Республика шошилинч тез тиббий ёрдам илмий маркази Нукус филиали, шахар ва барча туман тиббиёт бирлашмаларида 16 та тугрук булимлари ва болалар булимларида, 26 оилавий ва куп тармокли поликлиникалари ва 188 та кишлок врачлик пунктларида, 279 акушер- гинеколог, 18 болалар гинекологи, 302 педиатр, 64 неонатологлар ва 1417 нафар акушеркалар ахолига оналикни ва болаликни мухофаза килиш ишлари юзасидан хизмат курсатиб келмокдалар.
71-72 69 0

Қорақалпоғистон Республикаси аҳолиси орасида ОИВ инфекцияси тарқалишига қарши курашиш

G Niyazova, K Ametova, V Absattarova, A Seytnazarova, U Tleuimbetova
Узбекистан Республикаси Президентининг 2014 йил 20 январдаги “Одамнинг иммунитет танкислиги вируси келтириб чикарадиган касалликка карши курашиш тизимини янада кучайтириш чора-тадбирлари тугрисида”ги ПК-14 сонли Карорида белгиланган топшириклар асосида ОИВ инфекциясига чалинган шахсларни ижтимоий, хукукий, маънавий ва тиббий-психологик куллаб-кувватлаш, айникса ёшлар орасида ОИВ инфекцияси таркалиши масалаларида кенг тушунтириш ва тарбиявий ишлар олиб бориш, жамиятда оилавий ва маънавий-ахлокий кадриятларни мустахкамлаш максадида Камбагалларни кискартириш ва бандлик вазирлиги, КР ИИВ, Халк таълими вазирлиги, Узбекистан «Ёшлар ишлари агентлиги» КР Кенгаши, КР Мусулмонлари козиёти, Коракалпогистон Республикаси Ёшлар сиёсати ва спорт вазири КР телерадиокомпанияси, Матбуот ва Ахборот агентлиги хамда Коракалпогистон Республикаси Согликни саклаш вазирлиги билан хамкорликда ахоли орасида ОИВ таркалишига карши курашиш буйича кушма чора-тадбирлар режаси тасдикланди хамда алокадар идоралар билан хамкорликда тадбирлар амалга оширилди.
24-26 444 0

Қон ивишининг физиологик-биокимёвий хусусиятлари ва унинг тиббий-биологик аҳамияти

B Bozorov, N Mirzaeva
Тадқиқот ишининг асосий мақсади вояга етаѐтган бола-
лар организмида қон ивиши жараѐни билан боғлиқ бўлган организмнинг ҳимоявий реакциясини, физиологик-биокимѐвий хусусиятларини лаборатория шароитларида таҳлил қилиш ва бунда рационал (К витаминига бой)
овқатланишнинг аҳамиятини ўрганишдан иборат
95 70 0

Қон гуруҳларида эритроцитларининг коллоид- осмотик стрессга чидамлилиги

Anastasia Kushnerenko, N Azizova

Мазкур ишда О (I), A (II), B (III) ва AB (IV) қон гуруҳлари эритроцитларда нистатин томонидан юзага келтирилган коллоид-осмотик лизисга нисбатан резистентлиги тадқиқ қилинган. А (II) ва АВ (IV) қон гуруҳлари эритроцитлари нистатин томонидан юзага келадиган коллоид-осмотик гемолизга анча чидамлироқ эканлиги аниқланди. Натижалар АВ0 тизими бўйича турли қон гуруҳлари эритроцитларининг мембраналари ҳамда уларнинг физик-кимёвий хоссаларида ўзига ҳослилик мавжудлигидан дарак беради.

157-158 155 0

Қозиқ тишлар дистопиясининг даволаш усуллари

F Shaamukhamedova, M Mavlyanova, L Davranova, M Rakhimberdieva

Дистопия- бу козик тишнинг вестибуляр жой олиши (Хорошилкина Ф.Я., Калвелис Д.А., Курляндский А.Е., Персин Л.С. ). Қозиқ тишларнинг вестибуляр жой олишига жағ суякларининг кам ривожланганлиги, тиш муртагининг нотуғри жойлашгани хамда ён тишларнинг мезил томонга сурилиши оқибатида тиш ёйининг олд томонини торайиб қолиши сабаб бўлади (Нигматов Р.Н., Шамухамедова Ф.А., Нигматова И.М., 2021). Айрим тишларнинг дистопияси барча тиш-жағ аномалияларнинг 45-63% ини ташкил қилади. Кўпинча қозиқ тишларнинг дистопияси 33% холда учрайди. Ушбу аномалия олд тишлар йирик бўлганида (макродентия), сонидан ортиқ (гипердентия) тишлар бўлганида хам кузатилади.

55-56 216 0

Қишлоқ ахолиси орасида пародонталогик касалликлар ва оғиз бўшлиғи гигиенси тушунчасини ўрганиш

O Mukimov, X Mukimov, D Isanova

Пародонт  –  генетик  ва  функционал  умумийликка  эга  тўқималар  комплексини бирлаштиради:  милк,  альвеола  суяги,  периодонтал  боғлам    ва  цементдан  ташкил  топган. Ушбу  комплекс  тўқималарни  маьлум  бир  қисми  зарарланиши  пародонтологик касалликларни  келтириб  чиқаради.  Бугунги  кунда  пародонтологик  касалликлар стоматологик  касалликларни  ўртача        87%ни  ташкил  килади.    Хозир  барча  СНГ давлатларида  дунё  стоматологлари  қуллайдиган  пародонт  касалликлари  таснифига  кўп жиҳатдан мос келадиган тасниф XVI бутун иттифоқ стоматологлари пленумида (Ереван шаҳри)  1983 йилда қабул килинган бўлиб  Улар куйидагилар  :  I. Гингивит  (gingivitis)  — маҳаллий ва умумий нохуш таъсиротлар оқибатида келиб чиқадиган ва тиш милк бойлами бутунлиги  бузилмасдан  кечадиган  милк  яллиғланиши.II.  Пародонтит  (parodontitis)—Пародонт  тукимасини  ва  жағлар  альвеола  ўсимтаси  суяги  тузилишини  бузиб  борадиган (деструкция)  пародонт  тўқимасининг  ЯЛЛИҒЛАНИШИ.  III.Пародонтоз  (pаradontosis)—пародонтнинг дистрофик зарарланиши.IV.Пародонт тўқимасининг сўрилиши (лизис) билан кечадиган  идиопатик  касалликлар  (пародонтолиз  —  paradontolysis)  —Папийон-Лефевра синдроми,  нейтропения,  гаммаглобулинемия,  компенсацияланмаган  қандли  диабет  ва бошкалар).V. Пародонтома (parodontoma)—ўсмалар ва ўсмасимон касалликлар (эпулис, фиброматоз ва бошкалар).

545-546 262 0

Қишлоқ ахолиси орасида пародонталогик касалликлар ва оғиз бўшлиғи гигиенси тушунчасини ўрганиш

D Isanova, O Mukimov

Пародонт  –  генетик  ва  функционал  умумийликка  эга  тўқималар  комплексини бирлаштиради: милк, альвеола суяги, периодонтал боғлам  ва цементдан ташкил топган. Ушбу  комплекс  тўқималарни  маьлум  бир  қисми  зарарланиши  пародонтологик касалликларни  келтириб  чиқаради.  Бугунги  кунда  пародонтологик  касалликлар стоматологик  касалликларни  ўртача        87%ни  ташкил  килади.    Хозир  барча  СНГ давлатларида дунё стоматологлари қуллайдиган пародонт касалликлари таснифига кўп жиҳатдан  мос  келадиган  тасниф  XVI  бутун  иттифоқ  стоматологлари  пленумида (Ереван  шаҳри)  1983  йилда  қабул  килинган  бўлиб  Улар  куйидагилар    :  I.  Гингивит (gingivitis) — маҳаллий ва умумий нохуш таъсиротлар оқибатида келиб чиқадиган ва тиш милк  бойлами  бутунлиги  бузилмасдан  кечадиган  милк  яллиғланиши.II.  Пародонтит (parodontitis)—Пародонт  тукимасини  ва  жағлар  альвеола  ўсимтаси  суяги  тузилишини бузиб  борадиган  (деструкция)  пародонт  тўқимасининг  ЯЛЛИҒЛАНИШИ.  III.Пародонтоз (pаradontosis)—пародонтнинг  дистрофик  зарарланиши.IV.Пародонт  тўқимасининг сўрилиши  (лизис)  билан  кечадиган  идиопатик  касалликлар  (пародонтолиз  — paradontolysis)  —Папийон-Лефевра  синдроми,  нейтропения,  гаммаглобулинемия, компенсацияланмаган  қандли  диабет  ва  бошкалар).V.  Пародонтома  (parodontoma)—ўсмалар ва ўсмасимон касалликлар (эпулис, фиброматоз ва бошкалар).

97 311 0

Қарилик макулодегенерациясини даволашни такомиллаштириш

Zh Khudoiberdiev, N Yangieva

Мавзунинг  долзарблиги.  Қарилик  макулодегенерацияси  кекса  кишиларда учрайдиган  кенг  тарқалган  касаллик  бўлиб,  тўр  парда  пигментли  қавати  ва  Брух мембранасининг  зарарланиши  билан  кечадиган  ва  иккала  кўзда  марказий  кўришнинг қайтмас ўзгаришларига ҳамда меҳнат қобилиятининг кескин пасайишига олиб келади.

89-90 60 0

Қандли диабет асоратларини олдини олишда умумамалиёт шифокорининг роли

A Kaldzhanov, G Djalilova

Бутун жахонда аҳолининг турли қатламлари орасида қандли диабет касаллиги кун сайин ортиб бормоқда. Қандли диабет касаллиги натижасида келиб чиқадиган асоратларни олдини олишга қаратилган тадбирларни амалга оширишда ва бу борада аҳоли ўртасида соғлом турмуш тарзи асосларини шакллантиришда умумамалиёт шифокорларнинг ўрни мухимдир, лекин қандли диабет асоратларини келиб чиқишида бирламчи звенода умумий амалиёт шифокорлари ва диабет мактабларининг фаолияти ҳамда оммавий ахборот воситаларининг фаоллиги сустлигича қолиб кетмоқда.

10-12 218 0

Қандли диабeт ii тип касаллигида тирeоид патология

D Urunbayeva, D Najmutdinova, N Sadikova, D Artikova, N Avazova
Қандли диабет 2 тип (ҚД 2) тарқалишининг кўплиги ва доимо ўсиб туриши ЖССТ экспертлари томонидан аҳоли ўртасидаги ноинфекцион эпидемия каби бу касалликни аниқлашга имкон берди [1]. Эндокрин касалликларни тарқалиш тизимида қалқонсимон без касалликлари лидерлик ўмини эгаллайди [2]. ҚД 2 тип ривожланишининг асосий омилларидан бири гиперинсулинемия ва инсулинрезистентликдир. Кўрсатиб ўтилган омиллар қалқонсимон бездаги пролифератив ўзгаришлар юзага келишига сабаб бўлади, бу эса қатор тиреоид касалликларни юзага келтиради, шу қаторда тугунларни ҳам [7].
1-2 135 0

Ғиз бўшлиғида поносимон нуқсони бор беморларда микробиологик ва иммунологик холати

K Suvanov, B Xalmanov, I Eshmamatov, A Kamalitdinov

Мавзунинг дорзарблиги. Охирги йилларда адабиётларда келтирилган  маълумотлар оғиз бўшлиғида патологик жараёнлар бор булган беморлардан олинган микробиологик тахлиллар микрофлорнингаксарияти анаэроб  бактериялар экан.  Адабиётларда келтирилган малумотларга қараганда, аралаш сўлак ва оғиз  бўшлиғи суюқлиги биргаликда коллоидли эритма булиб каттик сув-оксил  кобикли фосфат мицеллалар ва гидрофасфат калцийдан хосил булган. Огиз бушлиги суюклигига доимо микроблар тушади ва милк чўнтагида,  милк қирғоғида, бурмаларда ва тиш бляшкаларида ушланиб купаяди.  Огиз бушлиги суюклигига микроблар узок яшаш хусусиятига эга ва  тиш малига ва огиз бушлиги шиллик кавватиадгезия хусусиятига эга  булмаганлари актив купаяди ва огиз бушлиги дисбиозига олиб келади.

48-49 114 0

Яриш-гейксгеймер реакцияси давосида дюфалакнинг самараси

G Niyozov, A Oblokulov
Мавзунинг долзарблиги: Лямблия (Lamblia intestinalis, Giardia lamblia) Ер юзининг ҳамма қисмида тарқалган, аҳолининг касал-ланиш кўрсаткичлари 0,5–18% атрофида ўзгариб туради функционал бузилишлари, ичак микрофло-расининг меъёрга нисбатан ўзгаришлари, мальабсорбция, поливитаминлар етишмаслиги, лямблий антигени таьсирида организмда аллергик ҳолатни юзага келиши, лямблия ҳаёт фаолиятининг парчаланиш маҳсулотлари ҳисо-бига дисметаболизм маҳсулотларининг тўпла-ниши билан боғлиқ..
46-47 61 0

Янги туғилглн члқллоқллрдл респирлтор дистресс синдроми клиник белгиллрининг қиёсий хлрлктеристиклси

K Tosheva, M Isakhunova, M Ismailova

Респиратор дистресс синдроми (гиалин мембраналар касаллиги, нафас бузилишлари синдроми) - янги туғилган чақалоқларда эрта неонатал даврда нафас етишмовчиликларини юзага келтирувчи асосий сабаблардан бири бўлиб, янги туғилган чақалоқлар орасида касалланиш ва ўлим кўрсатгичлари структурасида респиратор бузилишлар иккинчи ўринни эгаллайди.

185 144 0

Янги туғилган чақалоқларда узайган сариқликнинг хавф омиллари

Z Sokieva, U Tukhtaeva

Конъюгацион гипербилирубинемия янги тугилган чакалокларнинг нсонатал даврида энг куп учрайдиган симптомлардан бири хисобланади ва унинг 65-85% муддатига етиб тугилган чакалокларда, 70-95% муддатидан олдин тугилган чакалокларда хастининг биринчи хафтасида кайд этилади ва факатгина 10% холатларда патологик булиб хисобланади. Сунгги йиллар давомида нсонатал сариклик узининг узок давом этиши билан, утган йилларга Караганда ажралиб турибди. Бу холат аралаш, сунъий ва кукрак сути билан озикланадиган соглом болаларда хам учраб турибди.