Introduction of patients with back pain syndrome in primary health care

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/socinov/index

Introduction of patients with back pain syndrome in primary
health care

Leyla KHAKIMOVA

1

, Sadulla LAPASOV

2

Samarkand State of Medical Institute

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received September 2020
Received in revised form
15 September 2020
Accepted 25 September
2020
Available online
1 October 2020

It has been established that one of the most common

problems in general practice is low back pain syndrome. To
correctly diagnose patients with back pain, it is necessary to have
a good understanding of its etiology. As expected at the
beginning of the study, back problems were confirmed to be one
of the most pressing problems in general practice. It was
established that 212 people were diagnosed with lower back
pain syndrome in one year in a family clinic with a population of
4437 people. It was found that relative to the adult population,
this is 4,7% and relative to the entire population

–

3,2%. Since

the structure of lumbar problems is practically the same in the
retrospective and prospective groups, when we present the data
of the retrospective group as annual statistics, osteoarthritis and
osteochondrosis make up the majority of diseases.

2181-

1415/© 2020 in Science

LLC.

This is an open access article under the Attribution 4.0 International (CC BY
4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)

Keywords:

back pain
general practitioner
osteoarthritis,
osteochondrosis
outpatient clinic.

SUMMARY

Background. One of the actual problems most often

encountered in general practice is a back pain syndrome.
According to a study conducted in well-established countries of
the general practice concept, 5% of the total patients who
applied to the general practice physician in Australia, while 6,5%
in the United Kingdom (UK) came with complaints in back pain.
Pain syndrome at the back in the USA is one of the main causes
of disability of citizens under the age of 45 years. In the USA, 5%
of cases of the disease detected in a year are associated only with
pain syndrome at the back; in 70-90% of cases the disease is
reversible, while in 40% of cases it is chronic. As a result of

1

Assistant, Samarkand State of Medical Institute, Samarkand, Uzbekistan

alsf-3@rambler.ru

2

Assistant, Samarkand State of Medical Institute, Samarkand, Uzbekistan

blsgp1972@mail.ru

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special issue -1,

№

01 (2020) / ISSN 2181-1415

559

research conducted in the USA, 85% of people suffer from this
syndrome at least once during their lives, while 70% lose their
ability to work even once because of back pain. In 50% of cases,
back pain lasts less than two weeks, while in 25% of cases, it lasts
less than a month. In 40-70% of cases, back pain is reversible.
Back pain syndrome is three in people at the age from 30 to 60
years old.

Purpose of study was to examine the possibilities and

effectiveness of cross-examination of lumbar pain syndrome in
integrative care among individuals from rural place.

Results. According to the results of the retrospective study,

212 adults aged 10 years and 2313 living in the territory of the
family polyclinic (FP) for a year applied to the FP with various
waist problems. This is 4,7% compared to the adult population,
while is 3,2% in the total number of population. Only 45 (21,2%)
of the patients were admitted only once, 114 (53.8%) twice, and
53 (25%) many times. Studies have shown that although the
main majority of patients come for the purpose of treatment
alone (45,4%), 5,7% (25) for the purpose of obtaining disability
benefits, 18,1% have agreed to FP for the purpose of obtaining a
sick leave or extending it. 21,8% of patients came to the
reception to get advice and new recommendations from the
doctor. In most cases, patients are satisfied with
recommendations. In particular, 16 patients were given
disability benefits, 74 patients were given temporary leave for
the disease.

Conclusions. In the family polyclinic № 10, patients with back

pain syndrome admitted to the FP were 4,7% compared to the
number of population. This number indicates the relevance of
the problem and encourages the production of concrete
measures. Among the problems of the spine osteochondrosis and
osteoarthrosis were the most common (37,7%), and the less
common were radiculitis 36,8%, trauma 10,8%, ankylosed
spondyloarthritis 3,3%. Back pain is one of the main causes of
vacation and disability due to illness. 18,1% of the patients who
applied for a sick leave sheet, 5.7% applied for a disability
pension. In most cases, they are satisfied with recommendations.
In the back pain syndrome, as a result of carrying out by the
integration method according to the scheme proposed by us, a
turn occurred as a service to the patients. Diagnostic errors and
tactical errors in treatment were significantly reduced.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special issue -1,

№

01 (2020) / ISSN 2181-1415

560

Birlamchi tibbiyot sanitariya yordami muassasalarida belda

og‘riq

sindromi bilan bemorlarni integratsiya usulida olib

borish

АННОТАЦИЯ

Калит сўзлар:

belda og‘riq

umumiy amaliyot shifokori
osteoartroz
osteoxondroz
ambulatoriya sharoiti.

Ma’lum bo‘ldiki umumiy amaliyotda eng ko‘p uchraydigan

dolzarb muammolardan biri belda og‘riq sindromidir. Belda
og‘riq bilan kelgan bemorlarga aniq diagnoz quyish uchun uning

etiologiyasini yaxshi tasavvur etish lozim. Tadqiqot avvalida
kutilganidek, bel muammolari umumiy amaliyotdagi dolzarb
muammolardan biri ekanligi tasdiqlandi. Aniqlandiki 4437
axoliga ega bulgan OP-da bir yil davomida 212 kishi beldagi ogrik

sindromi bilan murojaat qilganligining o‘zi fikrimizning dalilidir.

Bu katta yoshli aholi soniga nisbatan 4,7%-ni, jami axoli soniga
nibatan esa 3,2%-ni tashkil etadi. Bel muammolari strukturasi

retrospektiv va prospektiv guruxlarda deyarli bir xil bo‘lgani

uchun, bir yillik statistika sifatida retrospektiv gurux

ma’lumotlarini

keltiradigan

bo‘lsa

k,

kasalliklar

orasida

osteoartroz va osteoxondrozlar kupchilikni tashkil etadi.

Ведение больных с синдромом боли в спине в учреждениях
первичной медико

-

санитарной помощи

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

боль в спине

врач общей практики

остеоартроз

остеохондроз

амбулатория

.

Установлено, что одной из наиболее частых проблем в

общей практике является синдром боли в пояснице. Чтобы
поставить правильный диагноз пациентам с болью в
пояснице, необходимо хорошо представлять ее этиологию.
Как

и

ожидалось

в

начале

исследования,

было

подтверждено, что проблемы со спиной являются одной из
самых актуальных проблем в общей практике. Установлен
тот факт, что у 212 человек был диагностирован синдром
боли в пояснице за один год в семейной поликлинике,
население которой составляет 4437 человек. Выяснено, что
относительно взрослого населения это составляет 4,7% и
относительно всего населения –

3,2%. Поскольку структура

проблем

поясницы

практически

одинакова

в

ретроспективной и перспективной группах, когда мы
приводим данные ретроспективной группы в качестве
годовой

статистики,

остеоартроз

и

остеохондроз

составляют большинство среди заболеваний.

KIRISH (MUAMMONING DOLZARBLIGI)

Umumiy amaliyotda eng ko‘p uchraydigan dolzarb muammolardan biri belda og‘riq

sindromidir. Umumiy amaliyot konsepsiyasi yaxshi

yo‘lga quyilgan mamlakatlarda

o‘tkazilgan tadqiqotlar natijasiga ko‘ra, Avstraliyada umumiy amaliyot vrachiga murojaat
etgan jami bemorlarning 5%, Buyuk Britaniyada esa 6,5% belda og‘riq shikoyati bilan

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special issue -1,

№

01 (2020) / ISSN 2181-1415

561

kelgan. AQSH da belda og‘riq sindromi 45 yoshgacha bo‘lgan fuqarolar nogironligining eng

asosiy sabablaridan biridir. AQSH da bir yil ichida aniqlangan kasallanish xolatlarining 5%

faqatgina belda og‘riq sindromi bilan bog‘liq bo‘lib, 70

-90% xolatlarda kasallik

qaytalanadi, 40% xolatlarda esa surunkali tus

oladi. AQSH da o‘tkazilgan tadqiqotlar

natijasiga ko‘ra, xamma odamlarning 85% xayoti davomida hech bo‘lmasa bir marta
mazkur sindrom bilan og‘riydi, 70% esa belda og‘riq tufayli bir martaga bo‘lsada ish
qobiliyatini yo‘qotadi. 50% xolatlarda belda og‘riq

ikki xaftadan kam davom etadi, 25%

xolatlarda esa, bir oydan kam davom etadi. 40-

70% xolatlarda belda og‘riq qaytalanadi.

Belda og‘riq sindromi 30 yoshdan 60 yoshgacha bo‘lgan kishilarda uchraydi.

Belda og‘riqning sabablari nixoyatda turli tuman bo‘lsada, eng ko‘p uchraydigan

sababi

–

umurtqalararo disklar va umurtqalararo bo‘g‘imlarning zararlanishidir, bunday

zararlanish jami belda og‘riq bilan kelgan bemorlarning 70% ida ko‘zatiladi. Bunda

umurtqalararo disk churrasi, spondiloartrit (Bexterev kasalligi), bel travmalari va
boshqalar nazarda tutilmokda.

Belda og‘riq bilan kelgan bemorlarning 10%

-da bel umurtqalari osteoartrozi

aniqlanadi. Ishialgiya eng ko‘p L5 va S1 ildizchalar kisilishida ko‘zatiladi. Odatda ulardan

biri zararlanadi, umurtqalararo disk ch

urrasi ancha katta bo‘lganda esa, ularning ikkalasi

xam zararlanishi mumkin. Umurtqalararo disk churrasi jami belda og‘riq bilan kelgan

bemorlarning 6-8% ida diagnoz qilinadi.

Belda og‘riq bilan kelgan bemorlarga aniq diagnoz quyish uchun uning etiologiyas

ini

yaxshi tasavvur etish lozim. Zamonaviy tasavvurlarga ko‘ra belda og‘riq sidromida asosiy
patogenetik xodisa umurtqalararo diskning va bo‘g‘imlarning mikro

-zararlanishlaridir.

Bunday zararlanishlar engil travmalar natijasida yuzaga keladi. Ular shunchalik kichik

bo‘ladiki, rentgen tekshirishda ko‘rinmaydi, ammo og‘riq chaqiradi. Ko‘pgina
mualliflarning fikricha, birlamchi zararlanish umurtqalararo diskda boshlanadi, bo‘g‘imlar
va bog‘lamalar shundan keyin ikkilamchi zararlanadi. Xatto diskning kichik zar

arlanishi

xam umurtqalararo bo‘g‘imning xarakatchanligini anchagina pasaytiradi, ayni paytda

tegishli dermatom va miotomda pal

ьpatsiyada og‘riq seziladi.

Ankilozlovchi spondiloartrit, yoki Bexterev kasalligi turli ma’lumotlarga qaraganda

belda og‘riq bilan kasallarning 0,05

-0,1% ida diagnostika qilinadi. Kasallik asosan 20-40

yoshlar orasida rivojlanadi. Erkaklar ayollarga nisbatan 10 marta kuproq kasallanadi.

SHunday kilib, mazkur yondoshuvga asosalangan xolda bel muammolari bilan kelgan

bemorlarni olib borishning samaradorligini aniqlash maqsadida mazkur loyixa ustida ish
boshladik.

MAQSAD

Kishloq axolisi orasida belda og‘riq sindromini integratsiya usul

ida xal etishning

imkoniyatlari va samaradorligini o‘rganish. SHu maqsadga erishish uchun kuyidagi

vazifalarni kuydik:

1.

Xudud axolisi orasida belda og‘riq sindromining tarqalishini retrospektiv

tekshirishlar yordamida o‘rganish.

2.

Prospektiv tekshirishlar yordamida belda og‘riq sindromini integratsiya usulida

olib borishning natijalarini aniqlash va baxolash.

3.

Belda og‘riq sindromini davolash chora

-tadbirlarini, shu jumladan turli xil NYAQV

lar samarasini qiyosiy o‘rganish.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special issue -1,

№

01 (2020) / ISSN 2181-1415

562

MATERIAL VA TADQIQOT USLUBLARI
Tadqiqotlar Samarqand shaxri 10-son oilaviy poliklinikasi xududida olib borildi.

Oilaviy poliklinika xududida 4437 nafar axoli bo‘lib, shulardan 2124

-tasi 14 yoshgacha

bo‘lgan bolalar, 2313 nafari katta yoshli axolidan iborat. Fertil

yoshdagi ayollar 925,

erkaklar esa 1134 nafardir. Retrospektiv tekshirish oilaviy poliklinikaning yillik xisoboti

va ambulator kartalar ma’lumotlari asosida amalga oshirildi. 2018 yil yanvarь

oyidan to

2018 yilning dekabr

ь

oyiga kadar belda og‘riq sindrom

i bilan kelgan barcha bemorlarning

ambulator kartalari o‘rganilib, taxlil etildi. Bemorlarning diagnozlari, o‘tkazilgan

tekshirishlar va davolash chora-tadbirlari birma-

bir ko‘rib chiqildi. Ularning nechog‘li

maqsadga muvofiqligi va samaradorligi taxlil etildi. Prospektiv guruh 2019 yil yanvaridan
2019 yil aprel

ь

gacha, jami turt oy morbaynida beldagi ogrik sindromi bilan OPga murojaat

qilgan bemorlardan tashkil topdi. Bunday bemorni integratsiya uslubida olib borish
natijalari xolis taxlil etilib, samaradorlik va maqsadga muvofiqlilik nuqtai-nazaridan

baxolandi. Prospektiv tekshirilgan jami 185 bemorda qo‘yidagi klinik va instrumental

tekshirishlar utkazildi: umumiy tibbiy tekshirish

–

185, rentgen tekshirish

–

22, qon va

siydik umumiy analizi

–

102, komp

ь

yuter tomografiya

–

1.

Olingan ma’lumotlarni taxlil qilish va qayta ishlash uchun kompь

yuter

texnologiyasidan samarali foydalanildi. Ma’lumotlar Microsoft Excel yordamida qayta

ishlandi.

TADQIQOT NATIJALARI

Retrospektiv tekshirishlar natijasiga ko‘ra, bir

yil davomida 10-son oilaviy

poliklinikasi xududida yashovchi 2313 nafar katta yoshli axolining 212 nafari turli bel
muammolari bilan OP-ga murojaat qilgan. Bu katta yoshli aholi soniga nisbatan 4,7% ni,
jami axoli soniga nibatan esa 3,2%-ni tashkil etadi. Bemorlarning atigi 45 nafari (21,2%)
faqat bir marta, 114-

tasi (53,8%) ikki marta, va 53 nafari (25%) i ko‘p marta murojaat

qilishgan. Taxlillar shuni kursatdiki, bemorlar asosiy ko‘pchiligi yolg‘iz davolanish
maqsadida kelgan bo‘lsalarda (45,4%), 5,7% (25

-ta) nogironlik nafaqasi olish maqsadida,

18,1% kasallik varaqasi olish yoki uni cho‘zdirish maqsadida OP

-ga kelishgan. 21,8%

bemorlar shifokordan maslaxat va yangi tavsiyalar olish uchun qabulga kelishgan. Aksar
xollarda bemorlar talabi qondirilgan. Jumladan, 16 bemor nogironlik nafaqasiga

chiqarilgan, 74 bemor kasallik bo‘yicha vaqtincha ta’tilga chiqarilgan.

Beldigi ogrik sindromi bilan kelgan bemorlarga qo‘yilgan diagnozlar asosida

kasalliklar strukturasi urganilganda qo‘yidagi ma’lumotlar olindi. Bemo

rlarning 80 nafari

(37,7%) osteoartroz va osteoxondroz muammolari bilan murojaat qilgan. SHulardan
aniqlangan umurtqalararo disk churrasi 12 nafar, ammo yana 20 yaqin bemorda disk

churrasi taxmin qilingan. YAllig‘lanish etiologiyali beldagi ogrik sindromi

85 bemorda

(40,1%) diagnostika qilingan, shulardan 78 nafari radikulit, 7 nafari ankilozlovchi

spondilit bilan og‘rigan. 10,8% bemor turli og‘irlikdagi travmalar bilan murojaat etgan, va

faqat bitta bemorda IV bel umurtqasi raki aniqlangan. Kasallik Xatirchi tuman markaziy
shifoxonasida diagnostika qilingan, bemor 2019 yil yanvarida vafot etgan.

Prospektiv guruxdagi bemorlar 185 nafarni tashkil etgan, shulardan 164 nafari

retrospektiv guruxdagi bemorlarning o‘zlari, faqat 21

-tasi yangi murojaat qilgan

bemor

lardir. Mazkur bemorlar biz taklif etgan sxema bo‘yicha integratsiyalangan usulda

tasniflandi va olib borildi. SHuning uchun kasallikni aniqlash va davolash jarayoni ancha

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special issue -1,

№

01 (2020) / ISSN 2181-1415

563

qisqardi va bemorlarni turli tekshirishlar uchun TMSH va viloyat xamda respublika
shifoxonalariga yuborish xolatlari sezilardi darajada kamaydi.

Beldagi ogrik sindromi bilan kelgan bemorlarga tibbiy xizmat anchagina

yaxshilangan. Jumladan, kasallikni birinchi murojaatdayoq aniqlash retrospektiv guruxda
212 tadan 150-

tani, ya’ni 70,75%

-ni

tashkil etgan bo‘lsa, prospektiv guruxda bu

ko‘rsatkich 77,84%

-

ni tashkil etadi. Diagnostik xato retrospektiv guruxda 15,57% bo‘lsa,

prospektiv guruxda 13%-ga kamaygan. Davolashdagi xatolar 10%-dan 6%-ga kamaygan.
Bemorlarni tekshirish uchun boshqa tibbiy maskanlarga yuborish 17%-dan 7%-ga
tushgan. SHu sababli bemorlarni besamar tarzda sarson qilish barxam topdi, shuningdek
tibbiy xatolar kamaydi.

Kasalliklar strukturasi retrospektiv guruxdagidan deyarli farq qilmaydi. Faqat,

umurtqalararo disk churrasi d

iagnostikasiga ko‘proq e’tibor berilgan. Retrospektiv

guruxda bu kasallik osteoxondrozlar ichiga kirib ketgan. Tan olish kerakki, disk churrasi

diagnozi klinik belgilar asosida qo‘yilgan taxminiy diagnoz, ammo, bu kasallikni olib borish
taktikasiga ta’sir

qilmaydi. Zero davolash usullari ikkala kasallikda xam bir xil.

Bu kasalliklarning aksariyati butunlay tuzalib ketmaydigan kasalliklar bo‘lsada,

adekvat davolash bemorning axvolini birmuncha yaxshilashga, yoki anchagacha
remissiyaga olib keladi. NYAQP-lardan diklofenak, indometatsin, ibuprofen va boshkalar
kullanildi.

OLINGAN NATIJALAR MUXOKAMASI
Tadqiqot avvalida kutilganidek, bel muammolari umumiy amaliyotdagi dolzarb

muammolardan biri ekanligi tasdiqlandi. 4437 axoliga ega bulgan OP-da bir yil davomida

212 kishi beldagi ogrik sindromi bilan murojaat qilganligining o‘zi fikrimizning dalilidir.

Bu katta yoshli aholi soniga nisbatan 4,7%-ni, jami axoli soniga nibatan esa 3,2%-ni tashkil
etadi.

Bel muammolari strukturasi retrospektiv va prospektiv guruxlarda deyarli bir xil

bo‘lgani uchun, bir yillik statistika sifatida retrospektiv gurux ma’lumotlarini keltiradigan
bo‘lsak, kasalliklar orasida osteoartroz va osteoxondrozlar kupchilikni tashkil etadi –

37,7%. Ular umurtqalararo disk churrasi bilan birga yoki

usiz uchragan. YAllig‘lanish

etiologiyali beldagi ogrik sindromi 40,1% xollarda ko‘zatilgan, ular orasida radikulitlar
asosiy ko‘pchilikni tashkil etadi –

36,8%. Bel travmalari retrospektiv guruxda 10,8%-ni

tashkil etgan. Bel umurtqasi raki 1 ta kasalda uchragan

–

0,5%. Belda og‘riq muammosi

retrospektiv guruxdagi bemorlarda etarlicha adekvat xal etilmagan: diagnostik xatolar
15,57%, davolashdagi xatolar esa 10%-ni tashkil etgan. 17% bemorlar tekshirish uchun
turli tibbiy maskanlarga yuborilgan. Bunga sabab avvalo birlamchi xizmat xodimlarining

etarlicha bilimga ega emasligi bo‘lsa, ikkinchi sabab shifokorlar qo‘lida aniq
yo‘riqnomalarning yo‘qligi bo‘lgan.

Prospektiv guruxda bunday bemorlarga yordam ko‘rsatish sifatida burilish ro‘y

berdi. Beldagi ogrik sindromini olib borish uchun biz taklif qilgan sxemaga tayanib,
ishlagan oilaviy poliklinika xodimlari 77,84% bemorlarda kasallik tasnifini birinchi

murojaatdayoq aniqlay olishgan. Aksar xolatlarda aniq diagnoz qo‘yilmagan bo‘lsada, bu

davolash natijasiga t

a’sir etmagan. Diagnostik xatolar 15,57%

-dan 13%-ga, davolashdagi

xatolar esa 10%-dan 6%-ga kamaygan. Bemorlarni turli xil boshqa davolash maskanlariga
yuborib, sarson-

sargardon qilishga chek qo‘yildi. Albatta, statsionar yordamiga muxtoj

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special issue -1,

№

01 (2020) / ISSN 2181-1415

564

bo‘lgan bemorlar

bundan mustasno. Davolash natijasida, keyingi 6 oylik va 3 oylik davr

mobaynida remissiyalarning keskin kamayishiga olib keldi.

XULOSALAR
1.

10-son oilaviy poliklinikasi xududida beldagi ogrik sindromi bilan OP-ga murojaat

etuvchi bemorlar, axoli soniga nisbatan 4,7%-ni tashkil etdi. Bu raqam muammoning

dolzarbligini ko‘rsatadi va aniq chora

-tadbirlar ishlab chiqarishga undaydi.

2.

Bel muammolari orasida osteoxondroz va osteoartroz egn ko‘p uchraydi (37,7%),

radikulitlar 36,8%, travmalar 10,8%, ankilozlovchi spondiloartrit 3,3% tashkil etadi.

3.

Beldagi ogrik sindromi kasallik tufayli ta’tilga chiqish va nogironliklarning asosiy

sabablaridan biridir. Murojaat etgan bemorlarning 18,1% i kasallik varaqasi olish uchun,
5,7% i esa nogironlik nafaqasiga chiqish uchun murojaat etishgan. Aksar xolatlarda ular
talabi qondirilgan.

4.

Beldagi ogrik sindromida biz taklif etgan sxema bo‘yicha integratsiya usulida olib

borish natijasida bemorlarga xizmat ko‘rsatish sifatida burilish ro‘y berdi. Diagnostik

xatolar va davolashdagi taktik xatolar sezilarli darajada kamaydi.

TAVSIYALAR
1.

Beldagi ogrik sindromida katta yoshli axolining ishga yaroqsizligi va

nogironligining asosiy sabablaridan biri ekanligini e’tiborga olib, bunday bemorlarga
tibbiy xizmat ko‘rsatishni yaxshilashga doir aniq chora

-

tadbirlarni yo‘lga qo‘yish lozim. Bu

borada

biz taklif etgan sxema bo‘yicha bemorlarni integratsiya usulida olib borish

metodikasi birinchi qadam bo‘lishi mumkin.

2.

Taklif etilgan sxema birlamchi tibbiy xizmat shifokorlari, jumladan UASH lari

e’tiboriga xavola etilib, ularning taklif va muloxazalari x

amda tuzatishlari asosida

takomillashtirilishi kerak.

3.

Beldagi ogrik sindromini davolashda NYAQP larning eng yangi va samarali turlari

amaliyotga joriy etilishi lozim. Buning uchun UASH tibbiyot va farmatsevtika olamidagi

yangiliklardan muttasil boxabar bo‘

lib turishi lozim.

4.

Bel muammolarining kupchiligi noto‘g‘ri xarakat va ortiqcha vazn tufayli,

shuningdek shamollash tufayli kelib chiqadi. SHuning uchun omma orasida jismoniy
xarakatni ongli ravishda ratsionallashtirish uchun keng miqyosli tushuntirish-

ta’l

im

ishlari olib borilishi lozim.

Adabiyotlar ro’yxati

1.

Azadinia F., Takamjani

Е

., Kamyab M. et al. Can lumbosacral orthoses cause trunk

muscle weakness? A systematic review of literature // Spine J. 2017. Vol. 17(4).

–

Р.589–

602.

2.

Chou R., Deyo R., Friedly J., et al. Systemic Pharmacologic Therapies for Low Back Pain:

A Systematic Review for an American College of Physicians Clinical Practice Guideline // Ann.
Intern. Med. 2017. Vol. 166(7). - P. 480

–

492.

3.

Damulin I.V. Bol' v nizhneĭ chasti spiny: klinicheski

e osobennosti i obsledovanie

bol'nyh // Nevrologija, nejropsihiatrija i psihosomatika.

–

2015.

–

№

6(1).

–

S.9

–

15 (in

Russian).

4.

Kawchuk G.N., Edgecombe T.L., Wong A.Y. et al. A non-randomized clinical trial to

assess the impact of nonrigid, inelastic corsets on spine function in low back pain participants
and asymptomatic controls // Spine J. 2015. Vol. 15.

–

Р. 2222–

2227.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special issue -1,

№

01 (2020) / ISSN 2181-1415

565

5.

Shmagel A., Foley R., Ibrahim H. Epidemiology of chronic low back pain in US adults:

data from the 2009

–

2010 National Health and Nutrition Examination Survey // Arthritis Care

Res. (Hoboken). 2016. Vol. 68(11). P. 1688

–

1694.

6.

Tavee J.O., Levin K.H. Low Back Pain // Continuum (Minneap Minn). Selected Topics

in Outpatient Neurology. 2017. Vol. 23(2). P. 467

–

486.

7.

Takasaki H., Miki T. The impact of continuous use of lumbosacral orthoses on trunk

motor performance: a systematic review with meta-analysis // Spine J. 2017.

8.

Дж. Мерте. Справочник врача общей практики (пер. с англ).

–

М: McGrow

-Hill,

1998. -

5478 с.

9.

Дамулин И.В. Боль в нижней̆

части спины: клинические особенности и

обследование больных // Неврология, нейропсихиатрия и психосоматика. –

2015.

–

№

6(1).

–

С.

9

–

15.

10.

Клинические рекомендации для практикующих врачей, основанные на

доказательной медицине.

- 2-

е изд. –

М: Издательский дом «ГЭОТАР

-

МЕД», 2012.

-

784 с.

11.

Матвейков Г.П., Сорока Н.Ф., Астапов А.А. Клиническая диагностика.

Справочное пособие для семейного врача. –

М: Беларусь, 2012.

12.

Эрдес Ш.Ф., Дубинина Т.В., Галушко Е.А. Частота и характер болей в нижней

части спины среди амбулаторных больных в г. Москве. // Научно

-

практическая

конференция ревматологов. –

Москва

, 2016. -

С. 12

-20.

13.

Яхно Н.Н., Кукушкин М.Л.,

Давыдов О.С. Результаты Российского

эпидемиологического исследования распространенности невропатической боли, ее
причин и характеристик в популяции больных, обратившихся к врачу

-

неврологу. //

Боль.

- 2018. -

№3.

-

С. 24

-32.

14.

https://www.rmj.ru/articles/nevrologiya/Ostraya_boly_v_spine_v_praktike_nevrol

oga/#ixzz6YGdXV269