T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_5-to’plam_Iyun-2025
289
ISSN:3030-3613
O‘QUV ISHLARI BO‘YICHA DIREKTOR O‘RINBOSARINING
BOSHQARUV FAOLIYATINING MALAKASINI OSHIRISH
MUAMMOLARI
"Tashkent international universite of
educatiion" Ta'lim muassasalari
boshqaruvi yo‘nalishi magistranti
Rahmatullayeva Shahzoda Abdulla qizi
Annotatsiya:
Umumta’lim maktablarining samarali faoliyati ta’lim sifatining
yuqori darajada bo‘lishiga bevosita bog‘liq. Bu jarayonda maktab rahbariyatining,
xususan o‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosarining roli nihoyatda muhimdir.
O‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosari ta’lim jarayonining tashkiliy, metodik va
nazorat funksiyalarini amalga oshiradi, o‘quv jarayonining samaradorligini
ta’minlashda boshqaruvchilik vazifalarini bajaradi. Shu bois, uning boshqaruv
faoliyatining malakasini oshirish ta’lim sifatini yaxshilash, maktabning rivojlanish
strategiyasini amalga oshirishda muhim omil hisoblanadi. Biroq, malaka oshirish
jarayonida bir qator muammolar yuzaga keladi, ular ta’lim tizimining samarali
ishlashiga to‘sqinlik qiladi.
Kalit so‘zlar:
o'quvchilar, direktor o‘rinbosarlari, boshqaruv faoliyati, malaka
oshirish, dasturlar, nazariy bilimlar, nazorat.
O‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosarining boshqaruv faoliyatining
malakasini oshirishda asosiy muammolardan biri bu malaka oshirish dasturlarining
mazmuni va shaklining zamonaviy talablar bilan mos kelmasligidir. Ko‘plab malaka
oshirish kurslari nazariy bilimlarga ko‘proq e'tibor qaratadi, amaliy ko‘nikmalarni
shakllantirishga yetarli darajada urg‘u bermaydi. Natijada, direktor o‘rinbosarlari o‘z
faoliyatida yuzaga keladigan amaliy vaziyatlarni samarali hal qilishda qiyinchiliklarga
duch keladilar. Zamonaviy boshqaruv uslublari, innovatsion ta’lim texnologiyalari
hamda pedagogik rahbarlik ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan treninglar va
seminarlar yetarlicha tashkil etilmayapti. Shuningdek, malaka oshirish jarayonida
o‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosarlarining ish yukining ko‘pligi muammo
tug‘diradi. Ular nafaqat ta’lim jarayonini tashkil etish, balki o‘quvchilar, o‘qituvchilar
bilan ishlash, hujjatlarni yuritish, turli hisobotlarni tayyorlash kabi ko‘p funksiyalarni
bajaradi. Bu ish yukining ko‘pligi malaka oshirish uchun yetarli vaqt ajratishni
qiyinlashtiradi. Malaka oshirish kurslari ko‘pincha ish vaqtida yoki undan tashqari
soatlarda o‘tkaziladi, bu esa ish faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin va o‘quv
ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosarining faolligini pasaytiradi.[1]
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_5-to’plam_Iyun-2025
290
ISSN:3030-3613
Yana bir muammo – malaka oshirish jarayonida individual yondashuvning
yetishmasligi. Har bir direktor o‘rinbosari o‘zining boshqaruv uslubi, tajribasi, bilim
darajasi va ehtiyojlariga ega. Biroq, malaka oshirish dasturlari ko‘pincha umumiy
yondashuvda tashkil qilinadi, shaxsiy ehtiyojlar va kamchiliklarga e'tibor cheklangan
bo‘ladi. Bu esa malaka oshirish samaradorligini pasaytiradi, chunki o‘quv ishlari
bo‘yicha direktor o‘rinbosari o‘ziga kerakli bilim va ko‘nikmalarni yetarli darajada
ololmaydi. Texnologik rivojlanish va raqamli ta’lim vositalarining keng tarqalishi
malaka oshirish jarayonida yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Ammo ko‘plab direktor
o‘rinbosarlari zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan samarali
foydalanishda qiynalmoqda. Bu esa ularning boshqaruv faoliyatining samaradorligini
pasaytiradi. Malaka oshirish dasturlarida axborot texnologiyalaridan foydalanish
ko‘nikmalarini rivojlantirish, onlayn ta’lim platformalaridan foydalanishni o‘rgatish
yetarli darajada tashkil etilmagan.[2]
Malaka oshirish jarayonida motivatsiya masalasi ham muhim ahamiyatga ega.
Ko‘plab direktor o‘rinbosarlari malaka oshirishga bo‘lgan qiziqish va motivatsiyani
yo‘qotgan. Bu holat ko‘pincha malaka oshirish jarayonining mazmuni va shakli,
shuningdek, olingan bilim va ko‘nikmalarning amaliy hayotga tatbiq etilishidagi
qiyinchiliklar bilan bog‘liq. Malaka oshirish natijalari uchun rag‘batlantirish tizimining
yetishmasligi ham motivatsiyaning pasayishiga olib keladi. Ta’lim tizimida malaka
oshirishning moliyaviy va tashkiliy jihatlari ham muammo sifatida ko‘riladi. Ko‘plab
maktablarda malaka oshirish uchun yetarli mablag‘ ajratilmaydi, bu esa sifatli kurslar
va treninglarni tashkil etishni qiyinlashtiradi. Shuningdek, malaka oshirish jarayonini
tashkil etishda yetarli metodik qo‘llanmalar va resurslar kamligi ham muammolarni
kuchaytiradi. Boshqa muhim muammo – malaka oshirish jarayonida nazorat va
baholash tizimining yetarli darajada tashkil etilmasligidir. O‘quv ishlari bo‘yicha
direktor o‘rinbosarining malakasini oshirish natijalarini baholash, uning boshqaruv
faoliyatiga ta’sirini aniqlash uchun tizimli monitoring va baholash mexanizmlari zarur.
Afsuski, ko‘plab hududlarda bunday tizimlar samarali ishlamayapti, bu esa malaka
oshirish jarayonining sifatini pasaytiradi. Malaka oshirishda hamkorlik va tajriba
almashish imkoniyatlarining cheklanganligi ham muammo hisoblanadi. O‘quv ishlari
bo‘yicha direktor o‘rinbosarlari o‘zaro tajriba almashish, bir-biridan o‘rganish
imkoniyatlariga ega bo‘lsa, boshqaruv faoliyatining samaradorligi oshadi. Ammo
amalda bunday platformalar va imkoniyatlar yetarli emas. Muammolarni bartaraf etish
uchun bir qator chora-tadbirlarni amalga oshirish lozim. Avvalo, malaka oshirish
dasturlarini amaliy yo‘nalishga yo‘naltirish, zamonaviy boshqaruv va ta’lim
texnologiyalarini o‘z ichiga olgan mazmunni ishlab chiqish muhimdir. Shuningdek,
malaka oshirish jarayonida individual yondashuvni joriy etish, har bir direktor
o‘rinbosarining ehtiyoj va kamchiliklarini hisobga olish zarur.[3]
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_5-to’plam_Iyun-2025
291
ISSN:3030-3613
Ish yukini kamaytirish va malaka oshirish uchun yetarli vaqt ajratishni
ta’minlash maqsadida maktab rahbariyati va ta’lim boshqarmalari o‘rtasida
muvofiqlashtirilgan ish olib borilishi kerak. Malaka oshirish jarayonida raqamli
texnologiyalardan keng foydalanish, onlayn platformalarni joriy etish orqali o‘quv
ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosarining bilim olish imkoniyatlarini kengaytirish
mumkin. Motivatsiyani oshirish uchun rag‘batlantirish tizimini takomillashtirish,
malaka oshirish natijalarini ish faoliyatida inobatga olish muhimdir. Moliyaviy va
tashkiliy jihatdan malaka oshirish jarayonini qo‘llab-quvvatlash uchun davlat va
mahalliy boshqaruv organlari tomonidan resurslarni ajratish zarur. Nazorat va baholash
tizimini takomillashtirish, malaka oshirish samaradorligini muntazam monitoring
qilish orqali jarayonni doimiy ravishda yaxshilash mumkin. Shuningdek, direktor
o‘rinbosarlari o‘rtasida tajriba almashish platformalarini yaratish, seminarlar,
konferensiyalar va treninglarni muntazam tashkil etish boshqaruv malakasini
oshirishda muhim ahamiyatga ega.[4]
Xulosa:
Xulosa qilib aytganda, o‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosarining
boshqaruv faoliyatining malakasini oshirish muammolari ko‘p qirrali va kompleksdir.
Ularni hal qilish uchun malaka oshirish dasturlarining mazmuni va shaklini zamonaviy
talablar asosida qayta ko‘rib chiqish, ish yukini kamaytirish, individual yondashuvni
joriy etish, raqamli texnologiyalarni keng qo‘llash, motivatsiyani oshirish, moliyaviy
va tashkiliy qo‘llab-quvvatlashni kuchaytirish, shuningdek, nazorat va baholash
tizimini takomillashtirish zarur. Bu chora-tadbirlar o‘quv ishlari bo‘yicha direktor
o‘rinbosarining boshqaruv faoliyatining samaradorligini oshirishga, ta’lim sifatini
yaxshilashga va maktablarning barqaror rivojlanishiga xizmat qiladi. Shu tariqa, ta’lim
tizimining rivojlanishida muhim o‘rin tutuvchi direktor o‘rinbosarlari o‘z vazifalarini
yanada samarali bajarish imkoniga ega bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Mirzaev O., Tursunov S. “Umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida o‘quv ishlari
bo‘yicha direktor o‘rinbosarining boshqaruv malakasini oshirish muammolari” –
Toshkent, 2023.
2.
Karimova N. “Ta’lim muassasalarida boshqaruv faoliyatining samaradorligini
oshirish: direktor o‘rinbosari nuqtai nazari” – Samarkand, 2022.
3.
Islomov D. “O‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosarining malaka oshirish tizimi
va uning muammolari” – Toshkent, 2021.
4.
Qodirova M. “Maktab boshqaruvida innovatsion yondashuvlar va boshqaruv
malakasini oshirish” – Buxoro, 2023.
5.
Axmedov B. “Ta’lim muassasalarida boshqaruv kadrlarining malakasini oshirish:
amaliy masalalar” – Namangan, 2022.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_5-to’plam_Iyun-2025
292
ISSN:3030-3613
6.
Rustamova L. “O‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosarining kasbiy malakasini
oshirishda raqamli texnologiyalarning o‘rni” – Toshkent, 2024.
7.
Salimov J. “Maktab boshqaruvchilari malakasini oshirishning zamonaviy
yondashuvlari” – Qarshi, 2023.
8.
Tashpulatov K. “Ta’lim muassasalarida boshqaruv faoliyatining malakasini
oshirish muammolari va yechimlari” – Nukus, 2022.
