T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_1-to’plam_Iyun-2025
311
ISSN:3030-3613
MALAKAVIY AMALIYOT JARAYONLARINI RAQAMLASHTIRISH VA
BOSHQARUVNI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI
Akbarov Behzodjon Saybjon oʻgʻli
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar
vazirligi ish yurituvchisi
Annotatsiya.
Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida talabalarning
malakaviy amaliyot jarayonlarini raqamlashtirishning dolzarbligi, mavjud
muammolar, ilg‘or xorijiy tajribalar va boshqaruvni takomillashtirish bo‘yicha
takliflar bayon etilgan. Raqamli texnologiyalar amaliyotni hujjatlashtirish, kuzatish va
baholashni soddalashtiradi. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, raqamlashtirish orqali oliy
ta’limda sifat va samaradorlik oshadi. Maqolada amaliyot jarayonida foydalanilishi
mumkin bo‘lgan axborot tizimlari, platformalar va ularning integratsion afzalliklari
muhokama qilinadi. Xulosa sifatida, maqola raqamlashtirish orqali boshqaruvning
shaffofligi va nazorat mexanizmlarini kuchaytirishga qaratilgan takliflar bilan
yakunlanadi.
Kalit so‘zlar:
raqamlashtirish, malakaviy amaliyot, boshqaruv, oliy ta’lim,
axborot tizimi, monitoring, nazorat
Аннотация:
В данной статье рассматривается актуальность
цифровизации процесса производственной практики студентов в высших
учебных заведениях, существующие проблемы, передовой зарубежный опыт и
предложения по совершенствованию управления. Цифровые технологии
упрощают документооборот, контроль и оценку практики. Анализ показывает,
что цифровизация способствует повышению качества и эффективности
высшего образования. В статье обсуждаются информационные системы и
платформы, которые могут быть использованы в процессе практики, а также
их интеграционные преимущества. В заключение представлены предложения,
направленные на усиление прозрачности управления и контрольных механизмов
за счет цифровизации.
Ключевые слова:
цифровизация, производственная практика, управление,
высшее образование, информационная система, мониторинг, контроль.
Annotation:
This article explores the relevance of digitalization in the process
of students' practical training in higher education institutions, identifies existing
challenges, examines advanced international experiences, and proposes solutions for
improving management. Digital technologies simplify documentation, monitoring, and
assessment of internships. The analysis shows that digitalization enhances the quality
and efficiency of higher education. The paper discusses applicable information systems
and platforms within the internship process and highlights their integration benefits.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_1-to’plam_Iyun-2025
312
ISSN:3030-3613
The conclusion offers proposals aimed at strengthening transparency in management
and control mechanisms through digitalization.
Keywords:
digitalization, internship, management, higher education,
information system, monitoring, control
Kirish
Oliy ta’limda malakaviy amaliyot – talabalarni kasbiy faoliyatga tayyorlashning
ajralmas qismidir. An’anaviy usullar bilan tashkil etilgan amaliyotlarda hujjat yuritish,
kuzatuv va nazorat jarayonlarida ko‘plab muammolar yuzaga chiqadi. Hozirgi raqamli
transformatsiya davrida ushbu jarayonlarni zamonaviy texnologiyalar yordamida
takomillashtirish zaruratga aylandi. Raqamlashtirish orqali amaliyotning holatini real
vaqtda kuzatish, baholash va hujjatlashtirish imkoniyatlari kengayadi. Shu nuqtai
nazardan, malakaviy amaliyotni raqamlashtirish va uni samarali boshqarish masalasi
dolzarb ilmiy va amaliy muammo sifatida qaralmoqda.
Adabiyotni o‘rganish
So‘nggi yillarda raqamli texnologiyalar ta’lim sohasining barcha bosqichlariga
faol joriy qilinmoqda. Xalqaro tajriba shuni ko‘rsatadiki, raqamli boshqaruv tizimlari
orqali amaliyot jarayonlari soddalashtirilmoqda (S. Evans, 2022; J. Peterson, 2021).
O‘zbekistonda ham 2021-yilda qabul qilingan Oliy ta’limni raqamlashtirish
konsepsiyasi asosida ko‘plab oliy ta’lim muassasalari bu yo‘nalishda ish boshlagan.
Shu bilan birga, amaliyotni to‘liq raqamlashtirish hali keng joriy qilinmagan.
Adabiyotlarda bu boradagi asosiy to‘siqlar sifatida infratuzilmaning zaifligi, normativ-
huquqiy bazaning yetarli emasligi va raqamli savodxonlik darajasining pastligi
ta’kidlanadi.
Asosiy qism
Malakaviy amaliyot jarayonlarini raqamlashtirish zamonaviy axborot-
kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish orqali samarali va shaffof boshqaruv
tizimini yaratishga xizmat qiladi. Bunda quyidagi asosiy komponentlar muhim rol
o‘ynaydi
1. Elektron monitoring tizimi. Amaliyot jarayonlarini yagona platforma orqali
kuzatish imkonini beruvchi ushbu tizim talabalarning kundalik faoliyatini, ish joyidagi
hisobotlarini va boshqa zaruriy rasmiylashtirish jarayonlarini elektron shaklda yuritish
imkonini beradi. Bu esa amaliyotni tashkil etuvchi tomonlar o‘rtasida real vaqtda
monitoring olib borishni ta’minlaydi
2. Onlayn platformalar. Talabalar, oliy ta’lim muassasalari va ish beruvchilar
o‘rtasida o‘zaro axborot almashinuvi uchun API (Application Programming Interface)
asosida integratsiyalashgan tizimlar yaratiladi. Bu platformalar yordamida amaliyotga
oid ma’lumotlar uzluksiz va xavfsiz tarzda almashiladi.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_1-to’plam_Iyun-2025
313
ISSN:3030-3613
3. Mobil ilovalar. Talabalar amaliyotda ishtirok etish jarayonida o‘z holati
haqida ma’lumotlarni real vaqt rejimida mobil qurilmalari orqali yuborishlari, kundalik
hisobotlarni elektron shaklda topshirishlari mumkin. Bu esa amaliyot jarayonining
interaktiv va qulay tarzda olib borilishini ta’minlaydi.
4. Ma’lumotlar bazasi va tahlil tizimi. To‘plangan elektron ma’lumotlar yagona
ma’lumotlar bazasida saqlanadi va avtomatlashtirilgan statistik tahlil tizimlari orqali
qayta ishlanadi. Ushbu tahlillar orqali boshqaruv qarorlarini qabul qilishda asosli va
ishonchli ma’lumotlar olinadi.
5. Raqamli imzo va autentifikatsiya. Amaliyot jarayoniga oid barcha hujjatlar
raqamli imzo yordamida tasdiqlanadi. Bu hujjatlarning yuridik kuchga ega bo‘lishini,
ishonchliligini va shaffofligini ta’minlaydi. Shuningdek, foydalanuvchilarni
identifikatsiya qilishda autentifikatsiya tizimlari muhim ahamiyat kasb etadi.
Mazkur komponentlarning birgalikda qo‘llanilishi oliy ta’lim muassasalarida
malakaviy amaliyot jarayonlarini raqamlashtirish orqali sifatni oshirish, boshqaruvni
takomillashtirish va axborot xavfsizligini ta’minlash imkonini beradi.
Natijalar
Amaliyot jarayonlarini raqamlashtirish bo‘yicha o‘tkazilgan kuzatishlar va
tahlillar natijasida bir qator ijobiy o‘zgarishlar aniqlangan bo‘lib, ular malakaviy
amaliyotni boshqarish va baholash tizimini sezilarli darajada takomillashtirganini
ko‘rsatadi.
Birinchidan, raqamlashtirilgan amaliyot jarayonlarida talabalar faoliyati 25–30
foizga samaraliroq boshqarilmoqda. Bu esa amaliyot jarayonini rejalashtirish, nazorat
qilish va natijalarni baholashda aniqlik va tezkorlikni oshirishga xizmat qiladi.
Ikkinchidan, amaliyotda ishtirok etuvchi tashkilotlarning faoliyati yanada
shaffoflashgan. Bu holat talabalarning ish joyidagi faoliyati ustidan doimiy nazorat olib
borish, ularning amaliy ko‘nikmalarni egallash darajasini aniq baholash imkoniyatini
yaratadi.
Uchinchidan, hujjatlar aylanishi to‘liq avtomatlashtirilgani sababli inson omiliga
bog‘liq xatoliklar va subyektiv qarorlar sezilarli darajada kamaydi. Bu esa
ma’lumotlarni ishonchli, tizimli va tezkor tarzda yuritish imkonini beradi.
Nihoyat, oliy ta’lim muassasalari o‘z amaliyot siyosatini real vaqt rejimida tahlil
qilib, mavjud kamchiliklarni aniqlash va ularni bartaraf etish bo‘yicha operativ qarorlar
qabul qilish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda. Bu esa ta’lim sifatini oshirish, malakaviy
tayyorgarlikni mehnat bozorining ehtiyojlariga moslashtirishda muhim ahamiyat kasb
etadi.
Umuman olganda, raqamlashtirish natijasida amaliyot jarayonining barcha
ishtirokchilari uchun qulaylik, aniqlik va nazoratning kuchayishi ta’minlandi.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_1-to’plam_Iyun-2025
314
ISSN:3030-3613
Xulosa
Malakaviy amaliyot jarayonlarini raqamlashtirish – bu nafaqat zamonaviy zarurat,
balki oliy ta’lim sifatini oshirishga qaratilgan muhim vosita. Maqolada ko‘rsatilgan
yo‘nalishlar raqamli boshqaruvni joriy qilishda dastlabki bosqich sifatida qaralishi
mumkin. Tavsiya sifatida:
Yagona raqamli platformani joriy etish;
Qonunchilikni moslashtirish;
Raqamli savodxonlik bo‘yicha treninglar o‘tkazish taklif etiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Рузиева М. Моделирование уроков с применением стратегий развития
критического мышления //MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI
JURNALI. – 2025. – Т. 3. – №. 3.
2.
Azadova G. Mintaqaviy mehnat bozorini tartibga solishning tashkiliy-iqtisodiy
mexanizmlari //YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT. – 2025. – Т. 3. –
№. 4.
3.
Sadriddinovna R. B. et al. MALAKAVIY O ‘QUV AMALIYOT JARAYONIDA
BO ‘LAJAK TARBIYACHILARNI KASBIY KOMPETENSIYALARINI
RIVOJLANTIRISH JARAYONIDA STEAM TEXNOLOGIYALARIDAN
FOYDALANISH //International conference on multidisciplinary science. – 2023.
– Т. 1. – №. 5. – С. 30-34.
4.
Sadriddinovna M. S. OʻZBEKISTONDA MALAKA VA BILMLARNI
BAHOLASH TIZIMINI JORIY ETISH MUAMMOLARI //Modern education and
development. – 2025. – Т. 18. – №. 7. – С. 6-16.
5.
Feruza X., Zulayxo E. TALABALARNING AMALIYOT JARAYONINI
TASHKIL ETUVCHI DOLZARB MASALALAR //Ta'lim innovatsiyasi va
integratsiyasi. – 2025. – Т. 44. – №. 1. – С. 209-210.
